Opening the text

Sukta 1.64
Nodha Gautama (Nodhas, of the Gautama lineage)
Maruts (Rudra’s storm-host; powers of dynamic force)
Triṣṭubh (11-syllable pādas; typical for Marut hymns)
ఈ మరుత్-సూక్తంలో నోధా గౌతముడు తుఫాను-గణాలైన మరుతులకు “సువ్యవస్థిత” స్తుతిని అల్లుతాడు. వారి సింహసమ గర్జన, ప్రకాశవంతమైన రూపాలు, అడ్డంకులను ఛేదించి చీకటిని తరిమివేసే ఏకబద్ధ శక్తిని అతడు కీర్తిస్తాడు. సూక్తం జాగ్రత్తగా నిర్మితమైన కవితా ఆహ్వానంతో మొదలై స్పష్టమైన యుద్ధచిత్రాల వైపు సాగి, చివరికి ṛta (కోస్మిక్ క్రమం)కు అనుగుణమైన ప్రేరిత బలం మరియు స్థిరమైన—వీరులను ప్రసాదించే—సంపద కోసం ప్రాయోగిక ప్రార్థనతో ముగుస్తుంది.
Mantra 1
वृष्णे शर्धाय सुमखाय वेधसे नोधः सुवृक्तिं प्र भरा मरुद्भ्यः । अपो न धीरो मनसा सुहस्त्यो गिरः समञ्जे विदथेष्वाभुवः ॥
ఓ నోధస్! వృష్ణ (బలవంతమైన) మరుత్-గణాల కొరకు—సుమఖ (సుయజ్ఞ) గలవారికీ, వేదస్ (విధాత/నిపుణ కర్త) కీ—సువృక్తి (సుసంస్కృత స్తుతివాక్యాన్ని) ముందుకు తెచ్చి అర్పించు. నీటిని దారి చూపే ధీరునివలె, నేను మనస్సుతోను నైపుణ్యమైన చేతులతోను, విదథ (యజ్ఞసభ) లలో ‘గిరః’ (వాక్యాలు) ను సమంజసంగా కూర్చి, అన్వేషకుల సమాగమాల కోసం సుస్వరంగా అమర్చుతాను.
Mantra 2
ते जज्ञिरे दिव ऋष्वास उक्षणो रुद्रस्य मर्या असुरा अरेपसः । पावकासः शुचयः सूर्या इव सत्वानो न द्रप्सिनो घोरवर्पसः ॥
వారు దివ్ (స్వర్గం) నుండి జన్మించారు—ఉన్నతులు, వృషభసమ బలాలు; రుద్రుని యువ వీరులు, అసుర (ప్రాణబలాధిపతులు), అరేపస్ (కలంకరహితులు). వారు పావకులు, శుచులు—సూర్యులవలె ప్రకాశించువారు; సత్వాన (ఘనసారం) తో నిండినవారు—మెరుస్తున్న ద్రప్స్ (బిందువులు) వలె—తమ ఘోర రూపవైభవంతో భయప్రద/ప్రభావశాలులు.
Mantra 3
युवानो रुद्रा अजरा अभोग्घनो ववक्षुरध्रिगावः पर्वता इव । दृळ्हा चिद्विश्वा भुवनानि पार्थिवा प्र च्यावयन्ति दिव्यानि मज्मना ॥
వారు యువ రుద్రులు—అజరులు, అభోగ్ఘన (బలానుభవంలో అలసటలేనివారు); తమ శక్తిని మోసుకుంటూ, పర్వతాలవలె స్థిరులు. తమ మజ్మనా (మహత్త్వం/మహిమ) చేత వారు దృఢమైన పార్థివ భువనాలనుకూడా కదిలిస్తారు; దివ్య లోకాలనూ చలింపజేసి కొత్త క్రమంలో ప్రవేశపెడతారు.
Mantra 4
चित्रैरञ्जिभिर्वपुषे व्यञ्जते वक्षस्सु रुक्माँ अधि येतिरे शुभे । अंसेष्वेषां नि मिमृक्षुॠष्टयः साकं जज्ञिरे स्वधया दिवो नरः ॥
వారు తమ రూపాన్ని విచిత్ర ఆభరణాలతో అలంకరిస్తారు; సౌందర్యార్థం వారి వక్షస్థలంపై స్వర్ణదీప్తులు సంచరిస్తాయి. వారి భుజాలపై శూలాలు/భల్లాలు దృఢంగా నిలిచివుంటాయి; స్వధయా (తమ అంతఃశక్తి) చేత, దివ్య నరులు—మరుతులు—ఒకేసారి, ఒకే సమ్మతిలో జన్మిస్తారు.
Mantra 5
ईशानकृतो धुनयो रिशादसो वातान्विद्युतस्तविषीभिरक्रत । दुहन्त्यूधर्दिव्यानि धूतयो भूमिं पिन्वन्ति पयसा परिज्रयः ॥
ఈశానకృత—అధిపతి శక్తిచే నిర్మితులు—ఆ గర్జించే వారు, ప్రతిఘటనాన్ని భక్షించేవారు, తమ తవిషీలతో వాయువులనూ విద్యుత్తునూ సృష్టించారు. ధూతయః—ప్రేరక శక్తులు—దివ్య ఉదరాలను దోహనం చేస్తాయి; పరిజ్రయః—చుట్టూ సంచరించుచూ—పయసాతో భూమిని ఉబ్బించి పరిపుష్టం చేస్తాయి.
Mantra 6
पिन्वन्त्यपो मरुतः सुदानवः पयो घृतवद्विदथेष्वाभुवः । अत्यं न मिहे वि नयन्ति वाजिनमुत्सं दुहन्ति स्तनयन्तमक्षितम् ॥
సుదానవ—సుగ్రాహ్య దాతలు—మరుతులు జలాలను ఉబ్బిస్తారు; విదథాలలో వారు ఘృతవత్ సమృద్ధమైన పయసుతో ప్రత్యక్షమవుతారు. మబ్బులో వేగవంతమైన అశ్వంలా వారు వాజినం (బలం/వేగం)ను ముందుకు నడిపిస్తారు; వారు స్తనయంతం—గర్జించే—అక్షితమైన ఉత్సాన్ని దోహనం చేస్తారు.
Mantra 7
महिषासो मायिनश्चित्रभानवो गिरयो न स्वतवसो रघुष्यदः । मृगा इव हस्तिनः खादथा वना यदारुणीषु तविषीरयुग्ध्वम् ॥
మహిషంలా బలవంతులు, మాయాశక్తి (మాయా) కలవారు, విచిత్ర-ప్రభలతో ప్రకాశించువారు, పర్వతాలవలె స్వబలంతో దృఢులు, వేగంగా దూసుకుపోవువారు—మృగాలవలె, హస్తుల (ఏనుగుల) వలె, మీరు వనాలను మేయుచు భుజించుచున్నారు; అరుణ (రక్తిమ) ప్రాంతాలలో మీరు మీ తవిషీ (ప్రచండ శక్తులను) యుగ్ధించినప్పుడు.
Mantra 8
सिंहा इव नानदति प्रचेतसः पिशा इव सुपिशो विश्ववेदसः । क्षपो जिन्वन्तः पृषतीभिॠष्टिभिः समित्सबाधः शवसाहिमन्यवः ॥
సింహాలవలె వారు గర్జిస్తారు—ప్రచేతసః (ప్రఖర-చేతన) వారు; పిశాలవలె సుపిశః (సుశోభితులు, సుగఠితులు)—విశ్వవేదసః (సర్వజ్ఞులు) వారు. చిత్తడివంటి ఋష్టులతో (బల్లములతో) వారు రాత్రులను ముందుకు నడిపిస్తారు; ఏకమై ఒత్తిడితో వారు అడ్డంకిని చూర్ణం చేస్తారు—శవసా (బలంతో) ఉగ్రులు, మన్యువులో (ఉద్రిక్త సంకల్పంలో) తీవ్రులు.
Mantra 9
रोदसी आ वदता गणश्रियो नृषाचः शूराः शवसाहिमन्यवः । आ वन्धुरेष्वमतिर्न दर्शता विद्युन्न तस्थौ मरुतो रथेषु वः ॥
“రోదసీ—ద్యావా-పృథివీ!”—అని మీరు పలుకుతారు, హే గణశ్రీ (గణ వైభవం) కలవారలారా; మనుష్యుల సహచరులు, శూరులు, సర్పంలా ఉగ్రబలులు. మీ రథాలపై అమతి (అపరిమిత శక్తి) దర్శనీయమై విద్యుత్తులా నిలిచి ఉంటుంది; హే మరుతులారా, అది మీ రథ-బంధురాలలో (రథ కట్టడాలలో) తన స్థానాన్ని పొందింది.
Mantra 10
विश्ववेदसो रयिभिः समोकसः सम्मिश्लासस्तविषीभिर्विरप्शिनः । अस्तार इषुं दधिरे गभस्त्योरनन्तशुष्मा वृषखादयो नरः ॥
సర్వవేదసులు, రయి (సంపద)లతో ఒకే గృహంలో సమోకసులై, ఏకత్వంలో కలసి, తమ తవిషీ (శక్తి)లతో విస్తృతంగా కార్యం చేసేవారు—ఆ నరులు (మరుతులు) తమ గభస్తి (చేతుల్లో) ఇషు (బాణం)ను స్థాపించారు. అనంత శుష్మ (వేగ-ప్రేరణ) గలవారు, ప్రతిఘటనను భక్షించేవారు, వారు దృఢ కర్తలుగా నిలుచున్నారు.
Mantra 11
हिरण्ययेभिः पविभिः पयोवृध उज्जिघ्नन्त आपथ्यो न पर्वतान् । मखा अयासः स्वसृतो ध्रुवच्युतो दुध्रकृतो मरुतो भ्राजदृष्टयः ॥
సువర్ణ పవి (ధారమైన ఆయుధ)లతో, పయః-వృద్ధ (రసం/బలం పెంపొందించేవారు) అయిన మరుతులు పైకి దాడి చేసి, ఆపథ్య (మార్గరహిత/అవరోధక) గుంపులను మార్గంలేని పర్వతాల్లా చీల్చుతారు. వీరు మఖ (ఆనందమయులు), అయాస (అలసటలేని వారు), స్వసృత (స్వయంచాలితులు), ధ్రువచ్యుత (దాడిలో అచల వేగం గలవారు), దుధ్రకృత (దృఢ తేజస్సులను నిర్మించేవారు) మరుతులు—భ్రాజదృష్టి (మెరుస్తున్న శూలాలు) కలవారు.
Mantra 12
घृषुं पावकं वनिनं विचर्षणिं रुद्रस्य सूनुं हवसा गृणीमसि । रजस्तुरं तवसं मारुतं गणमृजीषिणं वृषणं सश्चत श्रिये ॥
మేము హ్వసా (ఆహ్వానం/ప్రార్థన)తో రుద్రస్య సూను—ఘృషు (దీప్తిమంతుడు), పావక (అగ్నివలె శుద్ధుడు), వనిన (ఆనందదాయకుడు), విచర్షణి (విస్తృతదర్శి)ని స్తుతిస్తాము. ఓ తవస్వీ మారుత-గణమా, రజస్తుర (అంతరిక్షంలో వేగవంతుడు), ఋజీషిణ (నేరుగా దూసుకుపోయేవాడు), వృషణ (బలవంతుడు)—శ్రియై (శ్రీ/అంతఃప్రభ వృద్ధి) కోసం మాతో కలిసి సాగుము.
Mantra 13
प्र नू स मर्तः शवसा जनाँ अति तस्थौ व ऊती मरुतो यमावत । अर्वद्भिर्वाजं भरते धना नृभिरापृच्छ्यं क्रतुमा क्षेति पुष्यति ॥
ఇప్పుడు ఆ మర్త్యుడు తన శవసా (బలం) చేత జనుల సాధారణ గమనాన్ని దాటి ముందుకు సాగుతాడు—అతనిని, ఓ మరుతులారా, మీరు మీ ఊతి (సహాయం) తో నిలబెడతారు. వేగవంతమైన అశ్వాలతో అతడు వాజం (బల-సంపద) మరియు ధనాన్ని మోస్తాడు; నృభిః (వీరులతో) కలిసి అతడు సంప్రశ్న్యమైన క్రతు (సంకల్ప-శక్తి) ను పొందుతాడు; అతడు నివసించి పుష్టి చెందుతాడు.
Mantra 14
चर्कृत्यं मरुतः पृत्सु दुष्टरं द्युमन्तं शुष्मं मघवत्सु धत्तन । धनस्पृतमुक्थ्यं विश्वचर्षणिं तोकं पुष्येम तनयं शतं हिमाः ॥
ఓ మరుతులారా, దాతలలో యుద్ధాల మధ్య దుర్జేయమైన, ద్యుమంత (దీప్తిమంత) శుష్మం (తేజోబలం) ను స్థాపించండి; ఆ ప్రకాశమయ ఉగ్రతను ధరింపజేయండి. మేము ధనస్పృత (ధనాన్ని గెలిపించే), ఉక్థ్య (స్తుత్యర్హ), విశ్వచర్షణి (సర్వజన-ధారక) శక్తిని పోషించుదుము; మా తోకం (సంతతి) మరియు తనయం (బీజ-సంతానం) ను శత హిమాః (వంద శీతఋతువులు) వరకు పెంపొందించుదుము.
Mantra 15
नू ष्ठिरं मरुतो वीरवन्तमृतीषाहं रयिमस्मासु धत्त । सहस्रिणं शतिनं शूशुवांसं प्रातर्मक्षू धियावसुर्जगम्यात् ॥
ఇప్పుడు, ఓ మరుతులారా, మా లో స్థిరమైన, వీరవంత (వీరసంపన్న), ఋతీషాహ (ఋత మార్గపు ఒత్తిడులను తట్టుకునే) రయి (సంపద) ను స్థాపించండి. సహస్రిణ (వెయ్యిరెట్లు), శతిన (వంద రెట్లు), అభ్యాసంతో పెరుగుతున్న—ప్రాతఃకాలమే ధియావసు (ప్రేరిత ధీ యొక్క ధనం) త్వరగా మా వద్దకు రాగాక.
The Maruts are Rudra’s storm-host—divine warriors of wind, thunder, and rain—praised for moving together, roaring loudly, and breaking obstacles.
It celebrates the Maruts’ dynamic, united power and asks them to remove resistance and grant steady prosperity, courage, and inspired strength aligned with ṛta (right order).
Dawn symbolizes quick renewal and fresh inspiration; the hymn prays that wealth and clarity of thought arrive swiftly with the early morning.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.