
Sukta 1.53
Viśvāmitra Gāthina (traditionally for RV 1.53)
Indra
Triṣṭubh
വിശ്വാമിത്രന്റെ ഈ ത്രിഷ്ടുഭ് സ്തോത്രം ഇന്ദ്രനോടുള്ള സ്തുതിയുടെ “പുതിയ വാക്ക്” അർപ്പിച്ച്, യജ്ഞത്തിന്റെ ദീപ്തമായ ആസനത്തിൽ അവനെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; യഥാർത്ഥ നിധി ശൂന്യസ്തുതിയാൽ അല്ല, സത്യസന്ധമായ പരിശ്രമത്തിലൂടെയാണ് നേടപ്പെടുന്നതെന്ന് ഉറപ്പിക്കുന്നു. വൃത്രവധത്തിലും തടസ്സഭേദനത്തിലും സോമജന്യമായ അവന്റെ മഹാബലം പുകഴ്ത്തി, അവസാനം ആരാധകർ ഇന്ദ്രന്റെ മംഗളകരമായ സുഹൃത്തുക്കളാകട്ടെ—വീരശക്തി, ദീർഘായുസ്, വിജയകരമായ മുന്നേറ്റം എന്നിവയാൽ സമ്പന്നരാകട്ടെ എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
Mantra 1
न्यू षु वाचं प्र महे भरामहे गिर इन्द्राय सदने विवस्वतः । नू चिद्धि रत्नं ससतामिवाविदन्न दुःष्टुतिर्द्रविणोदेषु शस्यते ॥
ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾ മഹാനായവനുവേണ്ടി പുതിയ വാക്കിനെ മുന്നോട്ടു കൊണ്ടുവരുന്നു—വിവസ്വതന്റെ സദനത്തിൽ ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ഗിരഃ (സ്തുതിഗീതങ്ങൾ). കാരണം ഇന്നും രത്നം (ധനം/കൃപ) പരിശ്രമിക്കുന്നവർ കണ്ടെത്തുന്നതുപോലെ ലഭിക്കുന്നു; ദ്രവിണോദ (സമൃദ്ധിദാതാക്കൾ) ഇടയിൽ ദുഷ്ടുതി—കുസ്തുതി—പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
Mantra 2
दुरो अश्वस्य दुर इन्द्र गोरसि दुरो यवस्य वसुन इनस्पतिः । शिक्षानरः प्रदिवो अकामकर्शनः सखा सखिभ्यस्तमिदं गृणीमसि ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, നീ അശ്വത്തിന്റെ വാതിലും പാതയും ആകുന്നു; നീ ഗാവിന്റെ വാതിലും ആകുന്നു; നീ യവത്തിന്റെ വാതിലും ആകുന്നു—വസുക്കളെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന അധിപൻ (ഇനസ്പതി). മനുഷ്യരെ ശിക്ഷിപ്പിക്കുന്നവനേ, പരമ ദ്യൗവിൽ നിന്നു വ്യാപിക്കുന്നവനേ, കാമരഹിതമായി (അകാമകർഷണ) ഞങ്ങളെ ആകർഷിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്നവനേ—സഖാ, സഖികൾക്കായി ഞങ്ങൾ ഈ സ്തുതി പാടുന്നു.
Mantra 3
शचीव इन्द्र पुरुकृद्द्युमत्तम तवेदिदमभितश्चेकिते वसु । अतः संगृभ्याभिभूत आ भर मा त्वायतो जरितुः काममूनयीः ॥
ഹേ ശചീവ ഇന്ദ്രാ, അനേകം കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവനേ, അത്യന്തം ദ്യുതിമാനേ—ഈ വസു (ധനം/നിധി) എല്ലായിടത്തും നിന്റേതെന്നു തന്നെ വ്യക്തമായി കാണപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ, ജയിയായി അതിനെ സമാഹരിച്ചു ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; നിന്നിലേക്കു എത്താൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഗായകന്റെ (ജരിതൃ) ആഗ്രഹം നീ ക്ഷയിപ്പിക്കരുത്—കൊണ്ടുവന്ന് പൂരിപ്പിക്ക.
Mantra 4
एभिर्द्युभिः सुमना एभिरिन्दुभिर्निरुन्धानो अमतिं गोभिरश्विना । इन्द्रेण दस्युं दरयन्त इन्दुभिर्युतद्वेषसः समिषा रभेमहि ॥
ഈ ദ്യുഭിഃ (പ്രകാശദിനങ്ങൾ/ശക്തികൾ) കൊണ്ടും ഈ ഇന്ദുഭിഃ (സോമബിന്ദുക്കൾ) കൊണ്ടും, വക്ര അമതി (കുടിലബുദ്ധി/ഇച്ഛ)യെ തടഞ്ഞുകൊണ്ട്, ഗൊഭിഃ (ഗോങ്ങൾ—കിരണങ്ങൾ)യും അശ്വിനാ (അശ്വങ്ങൾ—വേഗശക്തികൾ)യും സഹിതം—ഇന്ദ്രനാൽ—ഇന്ദുഭിഃ (സോമശക്തികളാൽ) ദസ്യു (തടസ്സമാകുന്ന അന്ധകാരം)യെ പിളർത്താം; ദ്വേഷത്തിനെതിരെ ഏകീഭവിച്ച്, സമിഷാ (ഇഷാ—പ്രേരണ/പോഷണം)യെ ഒരുമിച്ച് നേടാം.
Mantra 5
समिन्द्र राया समिषा रभेमहि सं वाजेभिः पुरुश्चन्द्रैरभिद्युभिः । सं देव्या प्रमत्या वीरशुष्मया गोअग्रयाश्वावत्या रभेमहि ॥
ഹേ ഇന്ദ്ര, സമ് ഇന്ദ്ര റായാ—ആധ്യാത്മിക സമ്പത്ത് (റായാ) സഹിതം, സമിഷാ (ഇഷാ—ദിവ്യ പ്രേരണ/പോഷണം) സഹിതം ഞങ്ങൾ കൈവശമാക്കട്ടെ; സമ് വാജേഭിഃ—ബലത്തിന്റെ സമൃദ്ധികളോടെ, പുരുശ്ചന്ദ്രൈഃ അഭിദ്യുഭിഃ—അനേകം ദീപ്തമായ ദ്യുശക്തികളോടെ; സമ് ദേവ്യാ പ്രമത്യാ—ദൈവീ പ്രമതി (സത്യബുദ്ധി)യും വീരശുഷ്മയാ—വീരോത്സാഹവും സഹിതം; ഗോഅഗ്രയാ അശ്വാവത്യാ—മുൻനിര കിരണങ്ങൾ (ഗോ)യും അശ്വസമമായ വേഗശക്തികളും സഹിതം, ഞങ്ങൾ പ്രാപിക്കട്ടെ.
Mantra 6
ते त्वा मदा अमदन्तानि वृष्ण्या ते सोमासो वृत्रहत्येषु सत्पते । यत्कारवे दश वृत्राण्यप्रति बर्हिष्मते नि सहस्राणि बर्हयः ॥
ഹേ സത്പതി (സത്യത്തിന്റെ അധിപൻ) ഇന്ദ്രാ! ആ മദങ്ങൾ—ആ വൃഷ്ണ്യ (കാളസദൃശമായ വീര്യങ്ങൾ)—നിന്നെ മത്തനാക്കുന്നു; ആ സോമപാനങ്ങൾ വൃത്രഹത്യയുടെ യുദ്ധങ്ങളിൽ നിന്നെ ഉന്മേഷിപ്പിക്കുന്നു. ബർഹിസ് (പവിത്രാസനം) വിരിക്കുന്ന ഗായകനുവേണ്ടി നീ ആയിരം തടസ്സങ്ങളെ തകർക്കുന്നു; പത്തു അപ്രതി (അജേയ) വൃത്രബന്ധനങ്ങളെയും നീ കീഴടക്കുന്നു.
Mantra 7
युधा युधमुप घेदेषि धृष्णुया पुरा पुरं समिदं हंस्योजसा । नम्या यदिन्द्र सख्या परावति निबर्हयो नमुचिं नाम मायिनम् ॥
നീ യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് യുദ്ധത്തിലേക്ക് ധൃഷ്ണു (നിർഭയ) ബലത്തോടെ തീർച്ചയായും മുന്നേറുന്നു; കോട്ടയ്ക്ക് പിന്നാലെ കോട്ട നീ നിന്റെ ഓജസ്സാൽ തകർക്കുന്നു. ഹേ ഇന്ദ്രാ, പരാവത് (ദൂരലോകം)യിൽ സഖ്യ (സൗഹൃദം)ത്തിന്റെ നമ്യ (വശീകരിക്കുന്ന) ശക്തിയാൽ നീ മായാവിയായ നമുചിയെ വീഴ്ത്തിയപ്പോൾ—വക്രതയും നീ വീഴ്ത്തുന്നു.
Mantra 8
त्वं करञ्जमुत पर्णयं वधीस्तेजिष्ठयातिथिग्वस्य वर्तनी । त्वं शता वङ्गृदस्याभिनत्पुरोऽनानुदः परिषूता ऋजिश्वना ॥
നീ കരഞ്ജനെയും പർണയനെയും നിന്റെ തേജിഷ്ഠ (അത്യന്തം തീക്ഷ്ണ) ബലത്തോടെ വധിച്ചു; അതിഥിഗ്വനുവേണ്ടി പാത തുറന്നു. ഋജിശ്വൻ ചുറ്റിനിരത്തി ഓടിച്ച വങ്ഗൃദന്റെ നൂറ് പുരങ്ങളെ നീ തകർത്തു—അതിനാൽ പ്രതിരോധശക്തികൾ പ്രകാശത്തിന്റെ മുന്നേറ്റത്തെ പിന്നോട്ടുതള്ളാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
Mantra 9
त्वमेताञ्जनराज्ञो द्विर्दशाबन्धुना सुश्रवसोपजग्मुषः । षष्टिं सहस्रा नवतिं नव श्रुतो नि चक्रेण रथ्या दुष्पदावृणक् ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, ആശ്രയമില്ലാത്തവനെന്നപോലെ തോന്നിയ സുശ്രവസിനെതിരെ വന്ന ഈ ജനരാജാക്കന്മാർ—ഇരട്ട പത്ത്—നീ അവരെ ദുഷ്പദാവസ്ഥയിലാക്കി. രഥചക്രംകൊണ്ട് നീ പ്രസിദ്ധമായ സൈന്യത്തെ—അറുപതിനായിരം, തൊണ്ണൂറും ഒമ്പതും—തകർത്തു വീഴ്ത്തി; ഇങ്ങനെ അജ്ഞാനത്തിന്റെ കൂട്ടിച്ചേർന്ന ശക്തികളെ നീ കലക്കി തകർക്കുന്നു.
Mantra 10
त्वमाविथ सुश्रवसं तवोतिभिस्तव त्रामभिरिन्द्र तूर्वयाणम् । त्वमस्मै कुत्समतिथिग्वमायुं महे राज्ञे यूने अरन्धनायः ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, നിന്റെ സഹായങ്ങളാൽ നീ സുശ്രവസിനെ കാത്തു; നിന്റെ രക്ഷാശക്തികളാൽ തൂർവയാണനെ രക്ഷിച്ചു. മഹാരാജനും യുവാവുമായ അവനുവേണ്ടി നീ കുത്സ, അതിഥിഗ്വ, ആയു എന്നിവരെ കൂട്ടുകാരായും ഉപകരണങ്ങളായും നൽകി—അന്തര്യാത്രയിൽ അവൻ അജേയനാകേണ്ടതിന്.
Mantra 11
य उदृचीन्द्र देवगोपाः सखायस्ते शिवतमा असाम । त्वां स्तोषाम त्वया सुवीरा द्राघीय आयुः प्रतरं दधानाः ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, ഞങ്ങൾ മേലോട്ടുയരുന്നവർ—ദേവന്മാർ കാത്തിരിക്കുന്നവർ—നിന്റെ ഏറ്റവും ശിവതമമായ സഖാക്കളാകട്ടെ. ഞങ്ങൾ നിന്നെ സ്തുതിക്കും; നിന്നോടൊപ്പം ഞങ്ങൾ സുവീരരാകട്ടെ, ദീർഘായുസ്സും കൂടുതൽ വിജയകരമായ അഗ്രഗതിയും ധരിച്ചു.
It praises Indra as the Soma-empowered force that breaks obstructions and brings wealth and victory, and it teaches that sincere praise and effort—not empty flattery—lead to real “treasure.”
Because Soma represents the enlivening offering that intensifies Indra’s power; in Vedic imagery, Soma fuels the breakthrough energy needed to defeat Vṛtra-like resistance.
The worshippers ask to be Indra’s benevolent friends and to gain heroic strength (suvīra), a longer life (drāghīya āyuḥ), and more victorious progress (pratara).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.