Sukta 53
Sukta 1.53
Viśvāmitra Gāthina (traditionally for RV 1.53)
Indra
Triṣṭubh
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଏହି ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ସୂକ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସାର “ନୂତନ ବାଣୀ” ଅର୍ପଣ କରେ; ଯଜ୍ଞର ଦୀପ୍ତ ଆସନରେ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି କହେ ଯେ ସତ୍ୟ ଧନ ସତ୍ୟ ପ୍ରୟାସରେ ମିଳେ, ଖାଲି ଚାଟୁକାରିତାରେ ନୁହେଁ। ଏହା ସୋମଜନିତ ଶକ୍ତିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବୃତ୍ରବଧ ଓ ବାଧାଭଞ୍ଜନ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଉତ୍ସବ କରେ, ଏବଂ ଶେଷରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ ଯେ ଉପାସକମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶୁଭ ମିତ୍ର ହେଉନ୍ତୁ—ବୀରଶକ୍ତି, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ବିଜୟମୟ ଅଗ୍ରଗତିରେ ସମୃଦ୍ଧ।
Mantras
Mantra 1
न्यू षु वाचं प्र महे भरामहे गिर इन्द्राय सदने विवस्वतः । नू चिद्धि रत्नं ससतामिवाविदन्न दुःष्टुतिर्द्रविणोदेषु शस्यते ॥
ଏବେ ଆମେ ମହାନଙ୍କ ପାଇଁ ନୂତନ ବାଣୀକୁ ଆଗେ ଆଣୁଛୁ—ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ସଦନରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଗିରଃ (ସ୍ତୁତିଗୀତ)। କାରଣ ଆଜି ମଧ୍ୟ ରତ୍ନ (ଧନ/କୃପା) ପ୍ରୟାସୀମାନେ ଯେପରି ଖୋଜି ପାଆନ୍ତି, ସେପରି ମିଳେ; ଏବଂ ଦ୍ରବିଣୋଦ (ସମୃଦ୍ଧିଦାତା)ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଷ୍ଟୁତି—କୁସ୍ତୁତି—ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
Mantra 2
दुरो अश्वस्य दुर इन्द्र गोरसि दुरो यवस्य वसुन इनस्पतिः । शिक्षानरः प्रदिवो अकामकर्शनः सखा सखिभ्यस्तमिदं गृणीमसि ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଅଶ୍ୱର ଦ୍ୱାର ଓ ପଥ; ତୁମେ ଗୋର ଦ୍ୱାର; ତୁମେ ଯବର ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାର—ବସୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣ କରୁଥିବା ସ୍ୱାମୀ (ଇନସ୍ପତି)। ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଉଥିବା, ପରମ ଦ୍ୟୌରୁ ବିସ୍ତାରିତ, କାମରହିତ ଭାବେ (ଅକାମକର୍ଷଣ) ଆମକୁ ଆକର୍ଷି ଆଣୁଥିବା—ହେ ସଖା, ସଖମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆମେ ଏହି ସ୍ତୁତି ଗାଉଛୁ।
Mantra 3
शचीव इन्द्र पुरुकृद्द्युमत्तम तवेदिदमभितश्चेकिते वसु । अतः संगृभ्याभिभूत आ भर मा त्वायतो जरितुः काममूनयीः ॥
ହେ ଶଚୀବ ଇନ୍ଦ୍ର, ବହୁ କର୍ମକର୍ତ୍ତା, ସର୍ବାଧିକ ଦ୍ୟୁତିମାନ—ଏହି ବସୁ (ଧନ/ନିଧି) ସବୁଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ। ତେଣୁ, ଜୟୀ ହୋଇ ଏହାକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ଏଠାକୁ ଆଣ; ତୁମ ପାଖକୁ ଧାଉଥିବା ଗାୟକ (ଜରିତୃ)ର କାମନାକୁ କ୍ଷୀଣ କରନି—ଆଣି ପୂରଣ କର।
Mantra 4
एभिर्द्युभिः सुमना एभिरिन्दुभिर्निरुन्धानो अमतिं गोभिरश्विना । इन्द्रेण दस्युं दरयन्त इन्दुभिर्युतद्वेषसः समिषा रभेमहि ॥
ଏହି ଦ୍ୟୁଭିଃ (ପ୍ରକାଶମୟ ଦିନ/ଶକ୍ତି) ଏବଂ ଏହି ଇନ୍ଦୁଭିଃ (ସୋମବିନ୍ଦୁ) ଦ୍ୱାରା, ବାଙ୍କା ଅମତି (କୁଟିଳ ବୁଦ୍ଧି/ଇଚ୍ଛା)କୁ ରୋକି, ଗୋଭିଃ (ଗାଈ—କିରଣ) ଓ ଅଶ୍ୱିନା (ଅଶ୍ୱ—ତୀବ୍ର ଗତିଶକ୍ତି) ସହ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—ଇନ୍ଦୁଭିଃ (ସୋମଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ଦସ୍ୟୁ (ଅବରୋଧକ ଅନ୍ଧକାର)କୁ ଚିରିଦେବାକୁ ଚାହୁଁ; ଦ୍ୱେଷର ବିରୋଧରେ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ସମିଷା (ଇଷା—ପ୍ରେରଣା/ପୋଷଣ)କୁ ସହଯୋଗରେ ଲାଭ କରିବାକୁ ଦିଅ।
Mantra 5
समिन्द्र राया समिषा रभेमहि सं वाजेभिः पुरुश्चन्द्रैरभिद्युभिः । सं देव्या प्रमत्या वीरशुष्मया गोअग्रयाश्वावत्या रभेमहि ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସମ୍ ଇନ୍ଦ୍ର ରାୟା—ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଧନ (ରାୟା) ସହ, ଏବଂ ସମିଷା (ଇଷା—ଦିବ୍ୟ ପ୍ରେରଣା/ପୋଷଣ) ସହ, ଆମେ ଧରିନେବାକୁ ପାରୁ; ସମ୍ ବାଜେଭିଃ—ବଳର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ସହ, ପୁରୁଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରୈଃ ଅଭିଦ୍ୟୁଭିଃ—ବହୁ ଦୀପ୍ତ ଦ୍ୟୁଶକ୍ତି ସହ; ସମ୍ ଦେବ୍ୟା ପ୍ରମତ୍ୟା—ଦେବୀ ପ୍ରମତି (ସତ୍ୟବୁଦ୍ଧି) ଓ ବୀରଶୁଷ୍ମୟା—ବୀର ଉତ୍ସାହ ସହ; ଗୋଅଗ୍ରୟା ଅଶ୍ୱାବତ୍ୟା—ଅଗ୍ର କିରଣ (ଗୋ) ଓ ଅଶ୍ୱବତୀ ତୀବ୍ର ଗତିଶକ୍ତି ସହ, ଆମେ ସାଧନ କରିବାକୁ ପାରୁ।
Mantra 6
ते त्वा मदा अमदन्तानि वृष्ण्या ते सोमासो वृत्रहत्येषु सत्पते । यत्कारवे दश वृत्राण्यप्रति बर्हिष्मते नि सहस्राणि बर्हयः ॥
ହେ ସତ୍ପତି (ସତ୍ୟର ସ୍ୱାମୀ) ଇନ୍ଦ୍ର! ସେଇ ମଦ—ସେଇ ବୃଷ୍ଣ୍ୟ (ବୃଷଭ-ସଦୃଶ ପରାକ୍ରମ)—ତୁମକୁ ମତ୍ତ କରିଛି; ସେଇ ସୋମପାନ/ସୋମପୀଡନ ବୃତ୍ରହତ୍ୟାର ଯୁଦ୍ଧମାନଙ୍କରେ ତୁମକୁ ଉଦ୍ଦୀପିତ କରେ। ଯେତେବେଳେ ବର୍ହିସ୍ (ପବିତ୍ର ଆସନ) ପସାରୁଥିବା ଗାୟକ ପାଇଁ ତୁମେ ହଜାର ଅବରୋଧକୁ ଢାଳିଦେଉ, ଏବଂ ଦଶ ଅପ୍ରତି (ଅଜେୟ) ବୃତ୍ର-ବନ୍ଧନକୁ ମଧ୍ୟ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କର।
Mantra 7
युधा युधमुप घेदेषि धृष्णुया पुरा पुरं समिदं हंस्योजसा । नम्या यदिन्द्र सख्या परावति निबर्हयो नमुचिं नाम मायिनम् ॥
ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଧୃଷ୍ଣୁ (ନିର୍ଭୟ) ବଳରେ ନିଶ୍ଚୟ ଅଗ୍ରସର ହୁଅ; ପୁରା ପରେ ପୁରାକୁ ତୁମ ଓଜସାରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କର। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ପରାବତ (ଦୂର ଲୋକ/ଦେଶ)ରେ ସଖ୍ୟ (ମିତ୍ରତା)ର ନମ୍ୟ (ବଶୀକରଣ) ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ମାୟାବୀ ନମୁଚିକୁ ନିବର୍ହୟ (ଢାଳି) ଦେଲ—ସେତେବେଳେ ତୁମେ ବକ୍ରତାକୁ ମଧ୍ୟ ପତିତ କର।
Mantra 8
त्वं करञ्जमुत पर्णयं वधीस्तेजिष्ठयातिथिग्वस्य वर्तनी । त्वं शता वङ्गृदस्याभिनत्पुरोऽनानुदः परिषूता ऋजिश्वना ॥
ତୁମେ କରଞ୍ଜକୁ ଓ ପର୍ଣୟକୁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ତେଜିଷ୍ଠ (ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ) ବଳରେ ବଧ କଲ; ଅତିଥିଗ୍ୱ ପାଇଁ ପଥ ଖୋଲିଲ। ଋଜିଶ୍ୱନ ଦ୍ୱାରା ଚାରିଦିଗରୁ ଘେରାଯାଇ ହଂକାଯାଇଥିବା ବଙ୍ଗୃଦର ଶତ ପୁରକୁ ତୁମେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲ—ଏହିପରି ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତିମାନେ ଆଲୋକର ଅଗ୍ରଗତିକୁ ପଛକୁ ଠେଲିପାରିଲେ ନାହିଁ।
Mantra 9
त्वमेताञ्जनराज्ञो द्विर्दशाबन्धुना सुश्रवसोपजग्मुषः । षष्टिं सहस्रा नवतिं नव श्रुतो नि चक्रेण रथ्या दुष्पदावृणक् ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସୁଶ୍ରବସ ଆଧାରହୀନ ଭାବେ ଦିଶୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆସିଥିବା ଏହି ଜନ-ରାଜାମାନେ—ଦୁଇଥର ଦଶ—ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୁଷ୍ପଦ ଅବସ୍ଥାରେ ପକାଇଦେଲ। ଏବଂ ରଥର ଚକ୍ରଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେନାକୁ—ଷାଠି ହଜାର, ନବେ ଓ ନଅ—ଉଲଟାଇ ଦେଲ; ଏଭଳି ତୁମେ ଅଜ୍ଞାନର ଗୁଚ୍ଛିତ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଗୋଳମାଳ କରିଦେଉଛ।
Mantra 10
त्वमाविथ सुश्रवसं तवोतिभिस्तव त्रामभिरिन्द्र तूर्वयाणम् । त्वमस्मै कुत्समतिथिग्वमायुं महे राज्ञे यूने अरन्धनायः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ସହାୟତାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସୁଶ୍ରବସକୁ ରକ୍ଷା କଲ; ତୁମ ତ୍ରାଣଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ତୂର୍ବୟାଣକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲ। ମହାରାଜ, ଯୁବକ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ କୁତ୍ସ, ଅତିଥିଗ୍ୱ ଓ ଆୟୁଙ୍କୁ ସହଚର ଏବଂ ସାଧନରୂପେ ଦେଲ—ଯେଣୁ ଅନ୍ତର୍ଯାତ୍ରାରେ ସେ ଅଜେୟ ହେଉ।
Mantra 11
य उदृचीन्द्र देवगोपाः सखायस्ते शिवतमा असाम । त्वां स्तोषाम त्वया सुवीरा द्राघीय आयुः प्रतरं दधानाः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମେ ଯେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱମୁଖୀ ଉଠୁଛୁ—ଦେବମାନଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ—ତୁମର ସର୍ବାଧିକ ଶିବତମ ସଖା ହେଉ। ଆମେ ତୁମକୁ ସ୍ତୋତ୍ର କରିବୁ; ତୁମ ସହ ଆମେ ସୁବୀର ହେଉ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଓ ଅଧିକ ବିଜୟମୟ ଅଗ୍ରଗତି ଧାରଣ କରି।
Frequently Asked Questions
It praises Indra as the Soma-empowered force that breaks obstructions and brings wealth and victory, and it teaches that sincere praise and effort—not empty flattery—lead to real “treasure.”
Because Soma represents the enlivening offering that intensifies Indra’s power; in Vedic imagery, Soma fuels the breakthrough energy needed to defeat Vṛtra-like resistance.
The worshippers ask to be Indra’s benevolent friends and to gain heroic strength (suvīra), a longer life (drāghīya āyuḥ), and more victorious progress (pratara).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.