Opening the text

Sukta 1.53
Viśvāmitra Gāthina (traditionally for RV 1.53)
Indra
Triṣṭubh
విశ్వామిత్రుని ఈ త్రిష్టుభ్ సూక్తం ఇంద్రునికి స్తుతి యొక్క “కొత్త వాక్యాన్ని” అర్పిస్తుంది. యజ్ఞంలోని ప్రకాశవంతమైన ఆసనంలో ఇంద్రుని ఆహ్వానించి, నిజమైన ధనం ఖాళీ పొగడ్తలతో కాదు, హృదయపూర్వక ప్రయత్నంతోనే లభిస్తుందని ధృవీకరిస్తుంది. వృత్రవధం, అడ్డంకుల భేదనలో సోమజనిత ఇంద్రబలాన్ని కీర్తిస్తుంది; చివరగా ఉపాసకులు ఇంద్రుని శుభమిత్రులుగా—వీరబలం, దీర్ఘాయువు, విజయవంతమైన ముందడుగు గమనంతో—సంపన్నులవ్వాలని ప్రార్థిస్తుంది.
Mantra 1
न्यू षु वाचं प्र महे भरामहे गिर इन्द्राय सदने विवस्वतः । नू चिद्धि रत्नं ससतामिवाविदन्न दुःष्टुतिर्द्रविणोदेषु शस्यते ॥
ఇప్పుడు మహానుభావునికై నూతన వాణిని ముందుకు తెస్తున్నాం—వివస్వత్ యొక్క సదనంలో ఇంద్రునికి ఈ ‘గిరః’ (స్తుతిగీతాలు). ఎందుకంటే ఇప్పటికీ ‘రత్నం’ (ధనం/వరము) ప్రయత్నించేవారు పొందినట్లే లభిస్తుంది; మరియు ‘ద్రవిణోదస్’—సమృద్ధి దాతల—మధ్య ‘దుష్టుతి’ (దుష్ప్రశంస/నింద) పాడబడదు.
Mantra 2
दुरो अश्वस्य दुर इन्द्र गोरसि दुरो यवस्य वसुन इनस्पतिः । शिक्षानरः प्रदिवो अकामकर्शनः सखा सखिभ्यस्तमिदं गृणीमसि ॥
ఓ ఇంద్రా! నీవు అశ్వానికి ద్వారం; నీవు గో (గావు)కు ద్వారం; నీవు యవ (యవం/బార్లీ)కూ ద్వారం—వసువులను ప్రేరేపించువాడా, ధనానికి అధిపతివా! మనుష్యులను శిక్షించువాడా, ఉన్నత దివ్ (పరమ ఆకాశం) నుండి విస్తరించువాడా, అకామకర్షణ (ఇష్టంలేనివారినీ ఆకర్షించువాడా)! సఖుల సఖా, ఇదే స్తోత్రంగా మేము నిన్ను గృణిస్తున్నాము.
Mantra 3
शचीव इन्द्र पुरुकृद्द्युमत्तम तवेदिदमभितश्चेकिते वसु । अतः संगृभ्याभिभूत आ भर मा त्वायतो जरितुः काममूनयीः ॥
శచీవా ఇంద్రా, అనేక కర్మల కర్తా, అత్యంత దీప్తిమంతుడా! ఈ వసు (ధనం/తేజస్సు) అన్నిచోట్లా నీదేనని స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. కాబట్టి, జయశాలివై దానిని సమీకరించి ఇక్కడికి తెమ్ము; నీ వైపు చేరువయ్యే జరితృ (స్తుతికర్త) యొక్క కామనను తగ్గించకు—తెచ్చి దానిని నెరవేర్చు.
Mantra 4
एभिर्द्युभिः सुमना एभिरिन्दुभिर्निरुन्धानो अमतिं गोभिरश्विना । इन्द्रेण दस्युं दरयन्त इन्दुभिर्युतद्वेषसः समिषा रभेमहि ॥
ఈ ద్యు (ప్రకాశమయ) శక్తులతో, ఈ ఇందు (సోమబిందువులతో)—వక్రమైన అమతిని నిరోధిస్తూ—గో (కిరణాలు) మరియు అశ్వ (వేగశక్తులు) తో; ఇంద్రుని ద్వారా, ఇందువుల బలంతో దస్యువును మేము చీల్చుదుము. ద్వేషానికి వ్యతిరేకంగా ఏకమై—సమిషా (ఇషా) ను మేము కలిసి పొందుదుము.
Mantra 5
समिन्द्र राया समिषा रभेमहि सं वाजेभिः पुरुश्चन्द्रैरभिद्युभिः । सं देव्या प्रमत्या वीरशुष्मया गोअग्रयाश्वावत्या रभेमहि ॥
ఓ ఇంద్రా, రాయా (సమృద్ధి) తోను, ఇషా (సమిషా) తోను మేము కలిసి పట్టుకొందుము; వాజ (బల-పూర్ణతలు) తోను, అనేకంగా ప్రకాశించే అభిద్యు (ప్రకాశశక్తులు) తోను. దేవ్యా ప్రమతి (దివ్య ప్రজ্ঞ) మరియు వీర-శుష్మ (వీరతేజస్సు) తో, గో-అగ్రయా (అగ్రగామి కిరణాలు) మరియు అశ్వవతీ (అశ్వసంపన్న వేగశక్తి) తో మేము కలిసి పొందుదుము.
Mantra 6
ते त्वा मदा अमदन्तानि वृष्ण्या ते सोमासो वृत्रहत्येषु सत्पते । यत्कारवे दश वृत्राण्यप्रति बर्हिष्मते नि सहस्राणि बर्हयः ॥
ఆ మదాలు—ఆ వృష్ణ్య (వృషభసమ) పరాక్రమాలు—నిన్ను మత్తుని చేశాయి; అలాగే ఆ సోమపానాలు, హే సత్పతి (సత్యాధిపతి), వృత్రహత్యా సంగ్రామాలలో. బర్హిస్ (యజ్ఞాసనం/పవిత్ర కుశ) పరచే గాయకుని కోసం నీవు వెయ్యి అడ్డంకులను కూల్చివేసినప్పుడు, ప్రతిఘటించలేని పది వృత్రాలను (ఆవర్తనాలను) కూడా నశింపజేశావు.
Mantra 7
युधा युधमुप घेदेषि धृष्णुया पुरा पुरं समिदं हंस्योजसा । नम्या यदिन्द्र सख्या परावति निबर्हयो नमुचिं नाम मायिनम् ॥
యుద్ధం నుండి యుద్ధానికి నీవు నిజంగా ధైర్యబలంతో ముందుకు సాగుతావు; పట్టణం తరువాత పట్టణాన్ని నీ ఓజస్సుతో నూరిపోస్తావు. హే ఇంద్రా, దూర ప్రాంతంలో సఖ్యత యొక్క నమ్ర (వశమయ్యే) శక్తితో నీవు మాయావి నముచిని కూల్చినప్పుడు—అప్పుడు వంకరతనాన్ని (కుటిలతను) కూడా నీవు పడగొడతావు.
Mantra 8
त्वं करञ्जमुत पर्णयं वधीस्तेजिष्ठयातिथिग्वस्य वर्तनी । त्वं शता वङ्गृदस्याभिनत्पुरोऽनानुदः परिषूता ऋजिश्वना ॥
నీవు కరంజనిని, పర్ణయనిని కూడా నీ అత్యంత తীক্ষ్ణ బలంతో సంహరించావు; అతిథిగ్వునికి మార్గాన్ని తెరిచావు. వంగృదుని వంద కోటలను నీవు ఛిన్నం చేశావు—ఋజిశ్వన్ చేత చుట్టుముట్టబడి నలిగినవిగా—అందువల్ల ప్రతిఘటించే శక్తులు వెలుగின் పురోగతిని వెనక్కి నెట్టలేకపోయాయి.
Mantra 9
त्वमेताञ्जनराज्ञो द्विर्दशाबन्धुना सुश्रवसोपजग्मुषः । षष्टिं सहस्रा नवतिं नव श्रुतो नि चक्रेण रथ्या दुष्पदावृणक् ॥
ఓ ఇంద్రా! సుశ్రవసుని బంధువుల్లేని వాడని భావించి అతనిపైకి వచ్చిన జన-రాజులను (ద్విర్దశ—ఇరవై) నీవు దుర్గమమైన అడుగులో పడేసి కష్టస్థితిలో నిలిపివేశావు. అలాగే రథచక్రంతో ప్రసిద్ధమైన సేనను—అరవై వేల, తొంభై మరియు తొమ్మిది (60,099)—నీవు కూలదోశావు; ఈ విధంగా అజ్ఞానపు సమూహబలాలను నీవు గందరగోళపరుస్తావు.
Mantra 10
त्वमाविथ सुश्रवसं तवोतिभिस्तव त्रामभिरिन्द्र तूर्वयाणम् । त्वमस्मै कुत्समतिथिग्वमायुं महे राज्ञे यूने अरन्धनायः ॥
ఓ ఇంద్రా! నీ సహాయశక్తులతో (ఊతులు) నీవు సుశ్రవసుని కాపాడావు; నీ త్రాణశక్తులతో (త్రామ) నీవు తూర్వయాణుని రక్షించావు. అతనికి కుత్స, అతిథిగ్వ, ఆయు లను సహచరులుగా, సాధనాలుగా నీవు ప్రసాదించావు—మహా రాజైన ఆ యువకుని కోసం—అంతర్మార్గ యాత్రలో అతడు అజేయుడగుటకు.
Mantra 11
य उदृचीन्द्र देवगोपाः सखायस्ते शिवतमा असाम । त्वां स्तोषाम त्वया सुवीरा द्राघीय आयुः प्रतरं दधानाः ॥
ఓ ఇంద్రా! మేము పైకి లేచేవారము—దేవగోపాః, దేవులచే రక్షింపబడినవారము—నీకు అత్యంత శుభకరమైన సఖులమగుదుము. మేము నిన్ను స్తుతించుదుము; నీతో కలిసి మేము సు-వీరులమై (వీరశక్తిసంపన్నులమై), దీర్ఘాయుష్షును మరియు మరింత విజయవంతమైన అగ్రగతిని ధరించుదుము.
It praises Indra as the Soma-empowered force that breaks obstructions and brings wealth and victory, and it teaches that sincere praise and effort—not empty flattery—lead to real “treasure.”
Because Soma represents the enlivening offering that intensifies Indra’s power; in Vedic imagery, Soma fuels the breakthrough energy needed to defeat Vṛtra-like resistance.
The worshippers ask to be Indra’s benevolent friends and to gain heroic strength (suvīra), a longer life (drāghīya āyuḥ), and more victorious progress (pratara).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.