
Sukta 1.53
Viśvāmitra Gāthina (traditionally for RV 1.53)
Indra
Triṣṭubh
বিশ্বামিত্ৰৰ এই ত্ৰিষ্টুভ স্তোত্ৰই ইন্দ্ৰক প্ৰশংসাৰ “নতুন বাক্য” আগবঢ়ায়; যজ্ঞৰ দীপ্ত আসনত তেওঁক আহ্বান কৰি ঘোষণা কৰে যে সত্য ধন সৎ প্ৰচেষ্টাৰে লাভ হয়, খালী চাটুকাৰিতাৰে নহয়। ই সোমাজাত পৰাক্ৰমে ইন্দ্ৰৰ বৃত্ৰবধ আৰু বাধা-ভাঙনি কীৰ্তি উদ্যাপন কৰে, আৰু শেষত প্ৰাৰ্থনা কৰে যে উপাসকসকল ইন্দ্ৰৰ মঙ্গলময় বন্ধু হওক—বীৰশক্তি, দীঘলীয়া আয়ু আৰু বিজয়ী অগ্ৰগতিৰে সমৃদ্ধ।
Mantra 1
न्यू षु वाचं प्र महे भरामहे गिर इन्द्राय सदने विवस्वतः । नू चिद्धि रत्नं ससतामिवाविदन्न दुःष्टुतिर्द्रविणोदेषु शस्यते ॥
এতিয়া আমি মহাজনৰ বাবে নতুন বাক্য আগবঢ়াওঁ—উজ্জ্বল (বিৱস্বত) আসনত ইন্দ্ৰৰ বাবে গীতসমূহ। এতিয়াও ৰত্ন-ধন চেষ্টা কৰা লোকৰ দৰে লাভ হয়; দান-সমৃদ্ধিৰ দাতাসকলৰ মাজত কু-স্তুতি প্ৰশংসিত নহয়।
Mantra 2
दुरो अश्वस्य दुर इन्द्र गोरसि दुरो यवस्य वसुन इनस्पतिः । शिक्षानरः प्रदिवो अकामकर्शनः सखा सखिभ्यस्तमिदं गृणीमसि ॥
হে ইন্দ্ৰ, তুমি অশ্বৰ দুৱাৰ, গতি-পথ; তুমি গোৰ (গাই)-ৰ দুৱাৰ—জ্ঞানৰ দীপ্ত ৰশ্মিৰ; তুমি যৱৰ দুৱাৰ—পোষণীয় বৃদ্ধি। তুমি বসু-ধনৰ প্ৰেৰক অধিপতি। মানুহৰ শিক্ষাদাতা, উচ্চ স্বৰ্গৰ পৰা বিস্তৃত, আকামকৰ্শণ (অকামকৰণ) ৰূপে—সখা, সখিসকলৰ বাবে—সেই তোমাকেই আমি এই স্তোত্ৰে গাইছোঁ।
Mantra 3
शचीव इन्द्र पुरुकृद्द्युमत्तम तवेदिदमभितश्चेकिते वसु । अतः संगृभ्याभिभूत आ भर मा त्वायतो जरितुः काममूनयीः ॥
হে শচীবান ইন্দ্ৰ, বহু কৰ্ম-কৰ্তা, অতি দীপ্তিমান—এই বসু-ধন সৰ্বদিশে তোমাৰেই বুলি প্ৰকাশ পায়। সেয়ে, বিজয়ী ৰূপে তাক একত্ৰ কৰি ইয়ালৈ আন; তোমালৈ আগবঢ়া জৰিতৃ (স্তোত্ৰকাৰ)-ৰ কামনা তুমি ক্ষীণ নকৰিবা—আনি পূৰ্ণ কৰ।
Mantra 4
एभिर्द्युभिः सुमना एभिरिन्दुभिर्निरुन्धानो अमतिं गोभिरश्विना । इन्द्रेण दस्युं दरयन्त इन्दुभिर्युतद्वेषसः समिषा रभेमहि ॥
এই দীপ্ত দিনবোৰেৰে আৰু এই সোম-ইন্দুবোৰেৰে, কুটিল অমতি দমন কৰি, গোৰূপ দীপ্ত ৰশ্মি আৰু অশ্বৰূপ ত্বৰিত শক্তিৰে—ইন্দ্ৰৰ সহায়ত—সোমবলৰে দস্যুক বিদীৰ্ণ কৰোঁ। দ্বেষৰ বিৰুদ্ধে একত্ৰ হৈ, ইষা (দিব্য প্ৰেৰণা)ত একেলগে ধৰি লওঁ।
Mantra 5
समिन्द्र राया समिषा रभेमहि सं वाजेभिः पुरुश्चन्द्रैरभिद्युभिः । सं देव्या प्रमत्या वीरशुष्मया गोअग्रयाश्वावत्या रभेमहि ॥
হে ইন্দ্ৰ, ৰায়া (আধ্যাত্মিক ঐশ্বৰ্য)ৰ সৈতে, আৰু ইষা (দিব্য প্ৰেৰণা)ৰ সৈতে আমি একত্ৰে ধৰি লওঁ; বাজিক শক্তিৰ পূৰ্ণতা, বহু-দীপ্ত দ্যু-শক্তিৰ সৈতে একত্ৰে। দেবী প্ৰমতী (সঠিক বুদ্ধি) আৰু বীৰ-শুষ্ম (বীৰ্য্য-উৎসাহ)ৰ সৈতে, গোৰূপ অগ্ৰ ৰশ্মি আৰু অশ্বৰূপ ত্বৰিত শক্তিৰ সৈতে আমি একত্ৰে ৰভেমहि।
Mantra 6
ते त्वा मदा अमदन्तानि वृष्ण्या ते सोमासो वृत्रहत्येषु सत्पते । यत्कारवे दश वृत्राण्यप्रति बर्हिष्मते नि सहस्राणि बर्हयः ॥
হে সত্যপতি ইন্দ্ৰ! সেই মদসম উল্লাসে তোমাক মত্ত কৰিলে—সেই বৃষ্ণ্য (বৃষসদৃশ) শক্তিসমূহ; সেই সোম-নিষ্পেষণসমূহ, বৃত্ৰহত্যাৰ যুদ্ধসমূহত। যেতিয়া বৰ্হিষ্মতে কাৰৱ (গায়ক)-ৰ বাবে তুমি অপ্রতিহত দহটা বৃত্ৰ-বাধা আৰু সহস্ৰ সহস্ৰ বৰ্হয়ঃ (বাধা/আবৰোধ) নিক্ষেপ কৰি পেলাইছিলা।
Mantra 7
युधा युधमुप घेदेषि धृष्णुया पुरा पुरं समिदं हंस्योजसा । नम्या यदिन्द्र सख्या परावति निबर्हयो नमुचिं नाम मायिनम् ॥
যুদ্ধৰ পৰা যুদ্ধলৈ তুমি ধৃষ্ট শক্তিৰে সঁচাকৈ আগবাঢ়া; নগৰৰ পিছত নগৰ তুমি তোমাৰ ওজসাৰে চূর্ণ কৰাঁ। হে ইন্দ্ৰ, দূৰ পৰাৱতিত সখ্যৰ নম্য (বিনয়ী) শক্তিৰে তুমি মায়াবী নামুচিক নিক্ষেপ কৰি পেলালা—এইদৰে তুমি বক্রতা পতিত কৰাঁ।
Mantra 8
त्वं करञ्जमुत पर्णयं वधीस्तेजिष्ठयातिथिग्वस्य वर्तनी । त्वं शता वङ्गृदस्याभिनत्पुरोऽनानुदः परिषूता ऋजिश्वना ॥
তুমি কৰঞ্জক আৰু পৰ্ণয়কো তোমাৰ অতি তীক্ষ্ণ শক্তিৰে বধ কৰিলা, অতিথিগ্বৰ পথ উন্মুক্ত কৰিলা। ঋজিশ্বনৰ দ্বাৰা পৰিষূতা (ঘেৰি ধৰা) হৈ অনানুদঃ (অপসৰণ নকৰা) বঙ্গৃদৰ শতেক দুৰ্গ তুমি ভাঙি পেলালা—যাতে প্ৰতিবন্ধক শক্তিসমূহে জ্যোতিৰ অগ্ৰগতি ৰোধ কৰিব নোৱাৰে।
Mantra 9
त्वमेताञ्जनराज्ञो द्विर्दशाबन्धुना सुश्रवसोपजग्मुषः । षष्टिं सहस्रा नवतिं नव श्रुतो नि चक्रेण रथ्या दुष्पदावृणक् ॥
হে ইন্দ্ৰ, তুমি সুশ্ৰৱসৰ বিৰুদ্ধে সহায়হীন যেন দেখা দিয়া সেইজনৰ ওপৰত উঠি অহা এই জন-ৰাজাসকল—দুইবাৰ দহজন—ক দুৰ্গম পদত পেলাই দিলা। ৰথৰ চক্ৰেৰে তুমি খ্যাত সেনাবাহিনী—ষাঠি হাজাৰ, নব্বৈ আৰু নৱ্বৈ—ক উলটাই পেলালা; এইদৰে তুমি অজ্ঞানৰ গুচ্ছ শক্তিক বিভ্ৰান্ত কৰ।
Mantra 10
त्वमाविथ सुश्रवसं तवोतिभिस्तव त्रामभिरिन्द्र तूर्वयाणम् । त्वमस्मै कुत्समतिथिग्वमायुं महे राज्ञे यूने अरन्धनायः ॥
হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ সহায়সমূহে তুমি সুশ্ৰৱসক ৰক্ষা কৰিলা, আৰু তোমাৰ ত্ৰাণশক্তিসমূহে তুমি তূৰ্বয়াণকো বাঁচাই ৰাখিলা। সেইজনৰ বাবে—মহাৰাজাৰ বাবে, যুৱজনৰ বাবে—তুমি কুত্স, অতিথিগ্ব আৰু আয়ুক সঙ্গী আৰু উপায়স্বৰূপে দান কৰিলা, যাতে অন্তৰ্যাত্ৰাত তেওঁ অজেয় হয়।
Mantra 11
य उदृचीन्द्र देवगोपाः सखायस्ते शिवतमा असाम । त्वां स्तोषाम त्वया सुवीरा द्राघीय आयुः प्रतरं दधानाः ॥
হে ইন্দ্ৰ, আমি যিসকল ঊৰ্ধ্বমুখে উঠো—দেৱসুৰক্ষিত—তোমাৰ অতি শিৱতম সখা হওঁ। আমি তোমাক স্তৱ কৰিম; তোমাৰ সৈতে আমি বীৰশক্তিত সমৃদ্ধ হওঁ, দীঘলীয়া আয়ু আৰু অধিক বিজয়ী অগ্ৰগতি ধৰি ৰাখোঁ।
It praises Indra as the Soma-empowered force that breaks obstructions and brings wealth and victory, and it teaches that sincere praise and effort—not empty flattery—lead to real “treasure.”
Because Soma represents the enlivening offering that intensifies Indra’s power; in Vedic imagery, Soma fuels the breakthrough energy needed to defeat Vṛtra-like resistance.
The worshippers ask to be Indra’s benevolent friends and to gain heroic strength (suvīra), a longer life (drāghīya āyuḥ), and more victorious progress (pratara).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.