
Sukta 1.52
Vasiṣṭha (traditional for RV 1.52 in many Anukramaṇī lists)
Indra
Triṣṭubh
ഋഗ്വേദം 1.52 വൃത്രവധവിജയത്തെ കേന്ദ്രമാക്കിയ ഇന്ദ്രസ്തുതിയാണ്. ആ വിജയത്തിലൂടെ ജലങ്ങൾ മോചിതമാകുകയും, മനുഷ്യരുടെ ദൃഷ്ടിക്കും ഋതക്രമത്തിനും വേണ്ടി സൂര്യൻ സ്ഥാപിതനാകുകയും ചെയ്യുന്നു. നന്നായി രൂപപ്പെടുത്തിയ വാക്കുകളാൽ ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുന്ന, ശക്തനും വേഗഗാമിയുമായ വീരനായ ഇന്ദ്രനെ ഇത് പുകഴ്ത്തുന്നു; മരുതുകളോടൊപ്പം സഞ്ചരിക്കുന്നവനായി, ദേവന്മാർ ആനന്ദിക്കുന്നവനായി ചിത്രീകരിക്കുന്നു. യജമാനന്റെ സംരക്ഷണത്തിനായി, ഗാതു (മാർഗം/ഗതി) ലഭിക്കാനായി, തന്റെ നിർണായക യുദ്ധശക്തിയാൽ നേടിയ സമൃദ്ധി നൽകാനായി ഇന്ദ്രൻ യാഗിയിലേക്കു തിരിയണമെന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.
Mantra 1
त्यं सु मेषं महया स्वर्विदं शतं यस्य सुभ्वः साकमीरते । अत्यं न वाजं हवनस्यदं रथमेन्द्रं ववृत्यामवसे सुवृक्तिभिः ॥
അവനെ—ബലത്തിന്റെ പ്രേരകമായ മേഷത്തെ, സ്വർവിദ് (പ്രകാശമയ ലോകം കണ്ടെത്തുന്നവനെ)—ഞാൻ മഹിമപ്പെടുത്തുന്നു; അവന്റെ ശതഗതിയിൽ ദീപ്തശക്തികൾ ഒരുമിച്ച് ഉയരുന്നു. സമൃദ്ധിയുടെ അശ്വംപോലെ, ഹവനത്തിന്റെ ആഹ്വാനത്തിന് ഉടൻ സന്നദ്ധമാകുന്ന രഥംപോലെ—സുവൃക്തികൾ (സുഗഠിത സ്തുതി-വചനങ്ങൾ) കൊണ്ട് സഹായത്തിനായി ഇന്ദ്രനെ നമ്മുടെ ഭാഗത്തേക്ക് തിരിക്കാം.
Mantra 2
स पर्वतो न धरुणेष्वच्युतः सहस्रमूतिस्तविषीषु वावृधे । इन्द्रो यद्वृत्रमवधीन्नदीवृतमुब्जन्नर्णांसि जर्हृषाणो अन्धसा ॥
അവൻ പർവ്വതംപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു—അടിത്തറകളിൽ അചലൻ; സഹസ്ര-സഹായമുള്ളവൻ തന്റെ തവിഷി (പരാക്രമ-ശക്തികൾ)യിൽ വർദ്ധിക്കുന്നു. നദികളെ തടഞ്ഞുവെച്ച വൃത്രനെ ഇന്ദ്രൻ വധിച്ചപ്പോൾ, ജലപ്രവാഹങ്ങളെ അമർത്തി പുറത്തെടുത്തു—സോമാനന്ദം (അന്ധസ്) കൊണ്ട് ആഹ്ലാദിച്ച്.
Mantra 3
स हि द्वरो द्वरिषु वव्र ऊधनि चन्द्रबुध्नो मदवृद्धो मनीषिभिः । इन्द्रं तमह्वे स्वपस्यया धिया मंहिष्ठरातिं स हि पप्रिरन्धसः ॥
അവൻ തന്നെയാണ് ദ്വാരങ്ങളുടെ ഉദ്ഘാടകൻ; ദ്വാരസ്ഥാനങ്ങളിൽ അവൻ ആവരണം—ഉദരത്തിൽ നിക്ഷിപ്തമായ ധനം ധരിക്കുന്നവൻ. ചന്ദ്ര-ബുധ്ന (ചന്ദ്ര-ആധാരമുള്ളവൻ), മദംകൊണ്ട് വർദ്ധിച്ചവൻ, ഋഷികളുടെ മനീഷാ (ചിന്താ-പ്രജ്ഞ)യാൽ പോഷിതൻ. ആ ഇന്ദ്രനെ ഞാൻ സ്വപസ്യാ (സത്കർമ്മ-ഇച്ഛ)യും ധിയാ (പ്രകാശമയ ബുദ്ധി)യും കൊണ്ട് ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു—അത്യുദാര ദാനവാനെ; കാരണം അവൻ സോമരസം (അന്ധസ്) കൊണ്ട് പരിപൂർണ്ണൻ.
Mantra 4
आ यं पृणन्ति दिवि सद्मबर्हिषः समुद्रं न सुभ्वः स्वा अभिष्टयः । तं वृत्रहत्ये अनु तस्थुरूतयः शुष्मा इन्द्रमवाता अह्रुतप्सवः ॥
ദിവ്യ സദനത്തിൽ വസിക്കുന്നവർ സ്വർഗത്തിൽ നിറച്ചുതീർക്കുന്നവൻ—സമുദ്രംപോലെ—സ്വന്തം വേഗ-തേജസ്സുള്ള അഭിഷ്ടയഃ (സിദ്ധി-ആഗ്രഹങ്ങൾ)കൊണ്ട്. അവനെ വൃത്രഹത്യയിൽ അനുഗമിച്ച് ഊതയഃ (സഹായ-ശക്തികൾ) നിലകൊണ്ടു—ഇന്ദ്രനെ ചുറ്റി ശുഷ്മാഃ (ബലത്തിന്റെ പ്രചണ്ഡ പ്രാണങ്ങൾ), ഉത്സാഹത്തിൽ അശ്രാന്തർ, തപസ്സിൽ അക്ലാന്തർ.
Mantra 5
अभि स्ववृष्टिं मदे अस्य युध्यतो रघ्वीरिव प्रवणे सस्रुरूतयः । इन्द्रो यद्वज्री धृषमाणो अन्धसा भिनद्वलस्य परिधीँरिव त्रितः ॥
തന്റെ സ്വന്തം പ്രവാഹം (സ്വവൃഷ്ടി) ലക്ഷ്യമാക്കി, മദത്തിൽ യുദ്ധം ചെയ്യുന്നവനെപ്പോലെ, സഹായങ്ങൾ ചരിവിലൂടെ വേഗധാരകളായി ഒഴുകിവന്നു. വജ്രധാരി ഇന്ദ്രൻ, സോമാനന്ദത്തിന്റെ അന്ധസിൽ ധൃഷ്ടനായി, വലന്റെ പരിധി/ആവരണങ്ങൾ വക്കുകൾ പൊട്ടിക്കുന്നതുപോലെ ഭേദിച്ചപ്പോൾ—മറഞ്ഞിരുന്ന സമൃദ്ധികൾ തുറന്നു തെളിഞ്ഞു.
Mantra 6
परीं घृणा चरति तित्विषे शवोऽपो वृत्वी रजसो बुध्नमाशयत् । वृत्रस्य यत्प्रवणे दुर्गृभिश्वनो निजघन्थ हन्वोरिन्द्र तन्यतुम् ॥
അവന്റെ ചുറ്റും ദഹിക്കുന്ന ദീപ്തി സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവന്റെ ശക്തി മിന്നുന്നു. ജലങ്ങളെ ചുറ്റിപ്പിടിച്ച്, അവയെ രജസ് (ലോകാന്തരീക്ഷം) എന്നതിന്റെ ബുധ്ന—അടിത്തറയിൽ അവൻ സ്ഥാപിച്ചു. വൃത്രന്റെ ചരിവിൽ, കഠിന ഘർഷണധ്വനികൾക്കിടയിൽ, ഹേ ഇന്ദ്രാ, നീ അവന്റെ താടികളിൽ നിന്നുള്ള ഗർജ്ജിക്കുന്ന തന്യതു (വജ്ര-ഇടിമുഴക്കം) താഴെയിട്ടപ്പോൾ—അവരോധം വീണുതകർന്നു.
Mantra 7
ह्रदं न हि त्वा न्यृषन्त्यूर्मयो ब्रह्माणीन्द्र तव यानि वर्धना । त्वष्टा चित्ते युज्यं वावृधे शवस्ततक्ष वज्रमभिभूत्योजसम् ॥
തിരകൾ ആഴമുള്ള ഹൃദത്തെ കുലുക്കാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ, ഹേ ഇന്ദ്രാ, നിന്റെ ബ്രഹ്മാണി—സ്ഥാപക മന്ത്രങ്ങൾ—അടിച്ചമർത്താനാവാത്തവ; അവ നിനക്കു വർധന നൽകുന്നു. ത്വഷ്ടാവും നിനക്കായി യോജ്യമായ ബലം വളർത്തി, ജയകരമായ ഓജസ്സാൽ സമ്പന്നമായ വജ്രം രൂപപ്പെടുത്തി.
Mantra 8
जघन्वाँ उ हरिभिः सम्भृतक्रतविन्द्र वृत्रं मनुषे गातुयन्नपः । अयच्छथा बाह्वोर्वज्रमायसमधारयो दिव्या सूर्यं दृशे ॥
ഹരിഹയങ്ങളോടുകൂടെ, സംഭൃതക്രതു ആയ ഹേ ഇന്ദ്രാ! മനുഷ്യർക്കായി ഒരു പാത ആഗ്രഹിച്ച് നീ വൃത്രനെ വധിച്ച് ജലങ്ങളെ മോചിപ്പിച്ചു. നീ നിന്റെ ഭുജങ്ങളിൽ ഇരുമ്പുവജ്രം പിടിച്ചു; ദർശനത്തിനായി ദിവിയിൽ ദിവ്യസൂര്യനെ നിലനിർത്തി.
Mantra 9
बृहत्स्वश्चन्द्रममवद्यदुक्थ्यमकृण्वत भियसा रोहणं दिवः । यन्मानुषप्रधना इन्द्रमूतयः स्वर्नृषाचो मरुतोऽमदन्ननु ॥
അവർ സ്തുതിയെ മഹത്തും ദീപ്തവുമായും ശക്തിസമ്പന്നമായും ആക്കി; ഭയഭക്തിയാൽ ദിവിയിലേക്കുള്ള आरोഹണമാർഗം അവർ രൂപപ്പെടുത്തി. മനുഷ്യയുദ്ധങ്ങളിൽ, നൃസാചരായ മരുതുകൾ—സ്വർലോകത്തിന്റെ സഹായികൾ—ഇന്ദ്രനെ അനുഗമിച്ച് ആനന്ദിച്ചു, സഹായകരരായി.
Mantra 10
द्यौश्चिदस्यामवाँ अहेः स्वनादयोयवीद्भियसा वज्र इन्द्र ते । वृत्रस्य यद्बद्बधानस्य रोदसी मदे सुतस्य शवसाभिनच्छिरः ॥
ആകാശം പോലും, ശക്തിയുള്ളതായിട്ടും, ആ അഹി (സർപ്പം)യുടെ ഗർജനയിൽ ഭയന്ന് പിന്മാറി; ഹേ ഇന്ദ്രാ, അത്ര ഭയങ്കരമായിരുന്നു നിന്റെ വജ്രം. വൃത്രൻ രണ്ടു ലോകങ്ങളെ (രോദസീ) ബന്ധിക്കുമ്പോൾ, സുതസോമത്തിന്റെ മദത്തിൽ നീ ശക്തിയാൽ അവന്റെ ശിരസ് പിളർത്തി.
Mantra 11
यदिन्न्विन्द्र पृथिवी दशभुजिरहानि विश्वा ततनन्त कृष्टयः । अत्राह ते मघवन्विश्रुतं सहो द्यामनु शवसा बर्हणा भुवत् ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, ദശഭുജിയായ പൃഥിവി സർവ്വദിവസങ്ങളിലും ജനങ്ങൾക്കായി തன்னை വിരിച്ചുനീട്ടിയപ്പോൾ, അപ്പോൾ തന്നേ ഇവിടെ, ഹേ മഘവൻ, നിന്റെ വിശ്രുതമായ സഹോബലം ശവസാൽ മഹത്തായ ഉയർച്ചയായി, ദ്യാവിലേക്കു വരെ എത്തി.
Mantra 12
त्वमस्य पारे रजसो व्योमनः स्वभूत्योजा अवसे धृषन्मनः । चकृषे भूमिं प्रतिमानमोजसोऽपः स्वः परिभूरेष्या दिवम् ॥
നീ ഈ രജസിന്റെ അപ്പുറം, വ്യോമത്തേക്കാൾ വിശാലസ്വരൂപൻ; സ്വഭൂതി-ഓജസ്വി—ഞങ്ങളുടെ അവസത്തിനായി, ഹേ ധൃഷണ്മനസ്. നീ ഭൂമിയെ നിന്റെ ഓജസ്സിന്റെ പ്രമാണമാക്കി; അപഃയും സ്വഃയും പരിഭൂ ചെയ്ത്, നീ ദിവത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു.
Mantra 13
त्वं भुवः प्रतिमानं पृथिव्या ऋष्ववीरस्य बृहतः पतिर्भूः । विश्वमाप्रा अन्तरिक्षं महित्वा सत्यमद्धा नकिरन्यस्त्वावान् ॥
നീ പൃഥിവിയുടെ ഭവത്തിന്റെ പ്രമാണമായിരിക്കുന്നു; ഋഷ്വവീരനായ ബൃഹതിന്റെ പതി നീ തന്നേ. നിന്റെ മഹിമയാൽ നീ സമസ്ത അന്തരിക്ഷവും നിറച്ചിരിക്കുന്നു. സത്യത്തിൽ സത്യമായി—ബലത്തിലും രക്ഷയിലും നിനക്കു തുല്യൻ മറ്റാരുമില്ല.
Mantra 14
न यस्य द्यावापृथिवी अनु व्यचो न सिन्धवो रजसो अन्तमानशुः । नोत स्ववृष्टिं मदे अस्य युध्यत एको अन्यच्चकृषे विश्वमानुषक् ॥
ആരുടെയോ വിസ്തൃതി ദ്യാവാ-പൃഥിവിയും പിന്തുടരാൻ കഴിയില്ല; സിന്ധവോ (നദികൾ) രജസ് (മധ്യാകാശം) എന്നതിന്റെയും അറ്റം എത്തുകയുമില്ല. യുദ്ധമദത്തിൽ അവന്റെ സ്വവൃഷ്ടി—ശക്തിവർഷം—സമമാക്കാൻ ആരും കഴിയില്ല. ഏകനായി അവൻ തന്നെ സമസ്ത ലോകത്തെയും മനുഷ്യക്രമത്തിൽ (മാനുഷക്) ചലിപ്പിച്ചു.
Mantra 15
आर्चन्नत्र मरुतः सस्मिन्नाजौ विश्वे देवासो अमदन्ननु त्वा । वृत्रस्य यद्भृष्टिमता वधेन नि त्वमिन्द्र प्रत्यानं जघन्थ ॥
ഇവിടെ ഈ യുദ്ധത്തിൽ മരുതർ പാടി; എല്ലാ ദേവന്മാരും നിന്നെ അനുഗമിച്ച് ആനന്ദിച്ചു. വൃത്രനോടു വിരോധമായി, മരണത്തിന്റെ ദീപ്ത ആയുധംകൊണ്ട്, ഹേ ഇന്ദ്ര, നീ പ്രത്യാൻ—പ്രതിരോധിക്കുന്ന വൈരിയെ—താഴെയിട്ടു.
It praises Indra’s great battle in which he defeats Vṛtra, releases the blocked waters, and restores the Sun’s visibility, then asks Indra to help the worshippers.
They symbolize the return of cosmic order: when obstruction is broken, life-flow (waters) and clear vision (Sun) become available again for human beings.
It can be recited as an Indra prayer for strength, removing obstacles, and gaining forward movement—especially alongside a simple fire offering with ghee or a morning prayer routine.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.