Opening the text

Sukta 1.54
Viśvāmitra Gāthina (traditionally for RV 1.54)
Indra
Triṣṭubh
വിശ്വാമിത്രന്റെ ഈ ഇന്ദ്രസ്തുതിയിൽ, യുദ്ധത്തിന്റെയും ദുരിതത്തിന്റെയും പ്രതിസന്ധിയിൽ മഘവൻ ഗായകരെ/സ്തോത്രകരെ ഉപേക്ഷിക്കരുതെന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു; അവന്റെ വീര്യത്തിന് അതിരില്ലെന്ന് ഉറപ്പിക്കുന്നു. നദികൾ നിലവിളിച്ചതും വനങ്ങൾ ഗർജിച്ചതും കോട്ടകൾ തകർന്നതുമെന്ന പോലെ ലോകത്തെ നടുക്കിയ ഇന്ദ്രന്റെ മഹാകൃത്യങ്ങൾ ഓർത്ത്, ആ ഓർമ്മകളെ സമൂഹത്തിനായി സംരക്ഷണം, ജയശക്തി, ദീർഘകാല സമൃദ്ധി എന്നിവയ്ക്കുള്ള അപേക്ഷയായി മാറ്റുന്നു.
Mantra 1
मा नो अस्मिन्मघवन्पृत्स्वंहसि नहि ते अन्तः शवसः परीणशे । अक्रन्दयो नद्यो रोरुवद्वना कथा न क्षोणीर्भियसा समारत ॥
ഹേ മഘവൻ (ഇന്ദ്രാ), ഈ യുദ്ധത്തിൽ ഞങ്ങളെ പാപവും ദുരിതവും ചുരുക്കുന്ന ‘അംഹസ്’യിൽ വിട്ടുകളയരുതേ; നിന്റെ ശക്തിക്ക് അന്തമോ ക്ഷയമോ ഇല്ല. നീ നദികളെ നിലവിളിപ്പിച്ചു, വനങ്ങളെ ഗർജിപ്പിച്ചു; അങ്ങനെ നിന്റെ പ്രഹരത്തിൽ ഭയത്തോടെ ഭൂമിയുടെ വിശാലതകൾ എങ്ങനെ ഒരുമിച്ചു നടുങ്ങാതിരിക്കും?
Mantra 2
अर्चा शक्राय शाकिने शचीवते शृण्वन्तमिन्द्रं महयन्नभि ष्टुहि । यो धृष्णुना शवसा रोदसी उभे वृषा वृषत्वा वृषभो न्यृञ्जते ॥
ശക്രനോടു—ശാകിനനായ, ശചീവാനായ ശക്തിപ്രഭുവോടു—സ്തുതിഗാനം ചെയ്യുക; മഹിമ വർധിപ്പിച്ചു കേൾക്കുന്ന ഇന്ദ്രനെ അഭിഷ്ടുതിയാൽ പുകഴ്ത്തുക. ധൃഷ്ണു ബലത്താൽ ദ്യാവാപൃഥിവീ എന്ന ഇരുരോദസികളെയും ചലിപ്പിച്ചു അവയെ യോജിപ്പിക്കുന്നവൻ; വൃഷത്വത്താൽ വൃഷഭനായ ആ പ്രബല വൃഷഭൻ ലോകങ്ങളെ അധീനമാക്കുന്നു.
Mantra 3
अर्चा दिवे बृहते शूष्यं वचः स्वक्षत्रं यस्य धृषतो धृषन्मनः । बृहच्छ्रवा असुरो बर्हणा कृतः पुरो हरिभ्यां वृषभो रथो हि षः ॥
വിശാലമായ ദിവെയ്ക്കായി ശക്തമായ വചനം പാടുക; അവനുടേതു സ്വക്ഷത്രം—സ്വയം-സ്വരാജ്യം—, ധൃഷ്ടമായ മനസ്സ് ധൃഷ്ടമായി മുന്നോട്ട് തള്ളുന്നു. മഹാശ്രവസ്സുള്ള, വർദ്ധനയുടെ അസുര-പ്രഭു, അവൻ അഗ്രത്തിനായി നിർമ്മിതൻ; ഹരിഭ്യാം—രണ്ടു കപില അശ്വങ്ങൾ—കൊണ്ട് അവന്റെ വൃഷഭ-രഥം യുക്തമാണ്.
Mantra 4
त्वं दिवो बृहतः सानु कोपयोऽव त्मना धृषता शम्बरं भिनत् । यन्मायिनो व्रन्दिनो मन्दिना धृषच्छितां गभस्तिमशनिं पृतन्यसि ॥
നീ വിശാല ദിവയുടെ ശിഖരം കുലുക്കുന്നു; നിന്റെ സ്വന്തം ആത്മബലത്താൽ, ധൃഷ്ടമായി, ശംബരനെ നീ ഭേദിക്കുന്നു. മായാവി, വ്രന്ദിന, മന്ദിന എന്നവർക്കെതിരേ നീ യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ, ശക്തിയുള്ള കൈയിൽ ധൃഷ്ട-തീക്ഷ്ണ ഗഭസ്തി-അശനി—വജ്രം—പിടിച്ച് പൃതന്യസിക്കുന്നു.
Mantra 5
नि यद्वृणक्षि श्वसनस्य मूर्धनि शुष्णस्य चिद्व्रन्दिनो रोरुवद्वना । प्राचीनेन मनसा बर्हणावता यदद्या चित्कृणवः कस्त्वा परि ॥
നീ ശ്വസനന്റെ ശിരസ്സിന്മേൽ പ്രഹരിച്ച് അവനെ വീഴ്ത്തുമ്പോൾ—പ്രതിരോധിയായ ശുഷ്ണനെയും പോലും—വനങ്ങൾ ഉച്ചത്തിൽ ഗർജ്ജിക്കുന്നു. വർദ്ധനയിൽ സമൃദ്ധമായ, മുന്നോട്ടു തള്ളുന്ന മനസ്സോടെ നീ ഇന്നും എന്തു ചെയ്യുകയായാലും—നിന്നെ ആരാണ് ചുറ്റിപ്പറ്റി അളക്കാൻ കഴിയുക?
Mantra 6
त्वमाविथ नर्यं तुर्वशं यदुं त्वं तुर्वीतिं वय्यं शतक्रतो । त्वं रथमेतशं कृत्व्ये धने त्वं पुरो नवतिं दम्भयो नव ॥
നീ നര്യനെ സഹായിച്ചു; തുർവശനെയും യദുവിനെയും; ഹേ ശതക്രതു, നീ തുർവീതിയെയും വയ്യനെയും സഹായിച്ചു. കർമ്മവിജയത്തിനായി നീ വേഗമുള്ള രഥം നിർമ്മിച്ചു; നീ തൊണ്ണൂറ്റൊമ്പത് (99) ദുർഗങ്ങളെ തകർത്തു.
Mantra 7
स घा राजा सत्पतिः शूशुवज्जनो रातहव्यः प्रति यः शासमिन्वति । उक्था वा यो अभिगृणाति राधसा दानुरस्मा उपरा पिन्वते दिवः ॥
അവൻ തന്നെയാണ് രാജാവ്—സത്യത്തിന്റെ അധിപതി—ഉത്സുകജനങ്ങളുടെ; അർപ്പിച്ച ഹവ്യ-ആഹ്വാനം സ്വീകരിക്കുന്നവൻ; അവൻ ആജ്ഞയെ മുന്നോട്ടു നയിക്കുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ സമൃദ്ധിയോടെ ഉക്ഥങ്ങൾ ചൊല്ലി അവനെ സ്തുതിക്കുന്നവനു—ദാനു (പ്രവാഹദാതാവ്) ദിവ്യത്തിൽ നിന്നുള്ള മേലത്തെ പ്രവാഹങ്ങളെ വീർപ്പിച്ചു നിറയ്ക്കുന്നു.
Mantra 8
असमं क्षत्रमसमा मनीषा प्र सोमपा अपसा सन्तु नेमे । ये त इन्द्र ददुषो वर्धयन्ति महि क्षत्रं स्थविरं वृष्ण्यं च ॥
നിന്റെ ക്ഷത്രം അസമം; നിന്റെ മണീഷയും അസമം. ഹേ സോമപാ, ഈ സോമപാനികൾ കർമങ്ങളോടെ മുന്നോട്ട് പുറപ്പെടട്ടെ. ഹേ ഇന്ദ്ര, ദാനംകൊണ്ട് നിന്നെ വർധിപ്പിക്കുന്നവർ നിന്റെ മഹത്തായ ക്ഷത്രത്തെ—ദൃഢവും സ്ഥിരവും ദീർഘസ്ഥായിയുമായതിനെ—കൂടാതെ നിന്റെ വൃഷ്ണ്യ-ശക്തിയെയും വർധിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 9
तुभ्येदेते बहुला अद्रिदुग्धाश्चमूषदश्चमसा इन्द्रपानाः । व्यश्नुहि तर्पया काममेषामथा मनो वसुदेयाय कृष्व ॥
നിനക്കായാണ് ഇവ അനേകം സോമപാത്രങ്ങൾ—അദ്രി (കല്ല്)കൊണ്ട് പിഴിഞ്ഞത്, ചമൂഷദ (തട്ടുകൾ/പീഠങ്ങൾ)മേൽ വെച്ചത്—ഇന്ദ്രപാനത്തിനുള്ള ചമസങ്ങൾ. പൂർണ്ണമായി ആസ്വദിക്ക; അവരുടെ കാമനയെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുക. പിന്നെ നമ്മുടെ മനസ്സിനെ വസുദേയാ—സത്യവസുക്കളുടെ ദാനത്തിനായി—രൂപപ്പെടുത്തുക.
Mantra 10
अपामतिष्ठद्धरुणह्वरं तमोऽन्तर्वृत्रस्य जठरेषु पर्वतः । अभीमिन्द्रो नद्यो वव्रिणा हिता विश्वा अनुष्ठाः प्रवणेषु जिघ्नते ॥
പർവ്വതം ജലങ്ങളുടെ മേൽ നിലകൊണ്ടിരുന്നു—കുലുങ്ങുന്ന അന്ധകാരമായി—വൃത്രന്റെ ഉദരങ്ങള്ക്കുള്ളിൽ. ഇന്ദ്രൻ അതിന്മേൽ അമർത്തി; തടഞ്ഞും പൊതിഞ്ഞും വെച്ചിരുന്ന നദികൾ മോചിതമായി—ഓരോന്നും തന്റെ പാത കണ്ടെത്തി—ചരിവുകളിലൂടെ പ്രഹരിച്ചുകൊണ്ട് പുറപ്പെട്ടു ഒഴുകുന്നു.
Mantra 11
स शेवृधमधि धा द्युम्नमस्मे महि क्षत्रं जनाषाळिन्द्र तव्यम् । रक्षा च नो मघोनः पाहि सूरीन्राये च नः स्वपत्या इषे धाः ॥
ഞങ്ങള്ക്കുമേൽ സദാ വർദ്ധിക്കുന്ന ദ്യുമ്നം അധിഷ്ഠാപിക്കേണമേ; ഹേ ഇന്ദ്രാ, ജനങ്ങൾക്കായി ജയമുണ്ടാക്കുന്നവനേ, ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് മഹത്തായും അധിപത്യസമ്പന്നവുമായ ക്ഷത്രം സ്ഥാപിക്ക. ഹേ മഘവൻ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്ക; ഞങ്ങളുടെ സൂരിമാരെ—അന്തര്ദർശനമുള്ള ഋഷിമാരെ—കാത്തുകൊള്ളുക; ഞങ്ങൾക്ക് റായ (ആധ്യാത്മിക സമ്പത്ത്)യും സ്വപത്യ (സുഖകര സന്തതി/സ്ഥിര ഗൃഹസ്ഥത)യും എന്ന പൂർണ്ണത ഇഷേ (പോഷക സമൃദ്ധിക്കായി) സ്ഥാപിക്ക.
It asks Indra not to abandon the worshippers in battle or distress and praises his unstoppable power. By recalling his past victories, it seeks present-day protection, strength, and success.
These images show how immense Indra’s force is—so strong that even nature reacts. The hymn uses this to build confidence that he can overcome any opposition.
It is a heroic formula for Indra’s complete victory over entrenched obstacles and enemies. Ritually and inwardly, it signifies breaking repeated layers of resistance so life and power can move freely.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.