Opening the text

Sukta 1.46
Kaṇva (Kanvas; RV 1.46 traditionally Kaṇva-pravara)
Aśvins (with Uṣas as the presenting power in the opening)
Gāyatrī
ഋഗ്വേദം 1.46 ഒരു പ്രഭാത-ആഹ്വാനഗീതമാണ്; ഉദയത്തിന്റെ ദീപ്തിയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ഉഷസ്സിലൂടെ അശ്വിനൗ ദേവന്മാരെ വരവേൽക്കുന്നു. ദിവ്യയുഗളത്തെ വേഗമേറിയ രക്ഷകരും ചികിത്സകരുമായി സ്തുതിച്ച്, അവരുടെ ദീപ്തമായ രഥത്തിൽ അതിവേഗം എത്തുന്നതിനെ ചിത്രീകരിക്കുന്നു. ‘അസ്തിത്വത്തിന്റെ നദികൾ’ കടന്ന് വന്ന് സോമം സ്വീകരിക്കാനും, യജമാനനും സമൂഹത്തിനും സംരക്ഷണം, ക്ഷേമം, തടസ്സമില്ലാത്ത സഹായം എന്നിവ നൽകാനും പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
Mantra 1
एषो उषा अपूर्व्या व्युच्छति प्रिया दिवः । स्तुषे वामश्विना बृहत् ॥
ഈ ഉഷാ—പുരാതനയായിട്ടും സദാ പുതുമയുള്ളവൾ—വിശാലമായി ഉദിക്കുന്നു, ദിവഃ (സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ) പ്രിയയായി. ഹേ അശ്വിന്മാരേ, നിങ്ങളെ ഞാൻ ബൃഹത് (വിശാല) സ്തുതിയാൽ പുകഴ്ത്തുന്നു.
Mantra 2
या दस्रा सिन्धुमातरा मनोतरा रयीणाम् । धिया देवा वसुविदा ॥
ഹേ ദസ്രാ (അദ്ഭുത) അശ്വിന്മാരേ, സിന്ധുമാതരാ—ഒഴുകുന്ന ജലങ്ങളിൽ നിന്നു ജനിച്ചവർ—മനസ്സിനെ അത്യന്തം ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നവരും റയി (സമ്പത്ത്) നല്കുന്നവരും; ഹേ ദേവന്മാരേ, ധിയാ (ജാഗ്രതചിന്ത) വഴി വസുവിദാ (വസുക്കൾ കണ്ടെത്തുന്നവർ) ആയി ഞങ്ങൾക്ക് യഥാർത്ഥ നിധികൾ കണ്ടെത്തിത്തരിക.
Mantra 3
वच्यन्ते वां ककुहासो जूर्णायामधि विष्टपि । यद्वां रथो विभिष्पतात् ॥
ഹേ അശ്വിനൗ, നിങ്ങളുടെ ഉന്നതശിഖരമുള്ള മഹിമകളും ശക്തികളും വിശാലമായ ദിവ്യാസനത്തിൽ പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു; അനേകം പ്രകാശങ്ങളോടെ നിങ്ങളുടെ രഥം പാഞ്ഞുയരുമ്പോൾ. നിങ്ങളുടെ അതിവേഗഗതി നമ്മുടെ കർമ്മക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങി വന്ന് പാതയെ ജ്യോതിർമയമാക്കട്ടെ.
Mantra 4
हविषा जारो अपां पिपर्ति पपुरिर्नरा । पिता कुटस्य चर्षणिः ॥
ഹവിഷോടെ അപാം ജാരഃ—ജലങ്ങളുടെ പ്രിയ പ്രേരകൻ—അവയെ നിറയ്ക്കുന്നു; ഹേ നരാ, ഹേ വീരന്മാരേ, ആ ശക്തനായ പാനകൻ—ഗൂഢകക്ഷിയുടെ പിതാവ്—മാനവയാത്രകളെ താങ്ങുന്നു. ആ ശക്തി ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് വർധിച്ച് ജീവധാരകളെ കൂട്ടുകയും മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതു തുറക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ.
Mantra 5
आदारो वां मतीनां नासत्या मतवचसा । पातं सोमस्य धृष्णुया ॥
ഹേ നാസത്യരേ, സത്യവചനത്താൽ സ്ഥിരമായ വാണിയിലൂടെ നിങ്ങൾ നമ്മുടെ മതി/ചിന്തകളുടെ ദൃഢാധാരമാണ്. നിങ്ങളുടെ ധൃഷ്ണു ശക്തിയാൽ സോമം പാനം ചെയ്യുക—ഞങ്ങളുടെ മനസ്സ് സ്ഥിരമായി നിലകൊണ്ട് ദർശനത്തിന്റെ ഋതത്തിൽ യഥാവിധി പ്രവർത്തിക്കേണ്ടതിന്.
Mantra 6
या नः पीपरदश्विना ज्योतिष्मती तमस्तिरः । तामस्मे रासाथामिषम् ॥
ഹേ അശ്വിനൗ, ഞങ്ങളെ മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നതു—ജ്യോതിഷ്മത്തായി തമസ്സിനെ അതിക്രമിപ്പിക്കുന്നതു—ആ പോഷക ‘ഇഷ്’ (ഇഷം) ഇവിടെ ഞങ്ങൾക്ക് ദാനം ചെയ്യുവിൻ; ഞങ്ങളുടെ സത്ത തമസ്സിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന് ഋതത്തിന്റെ നിർമലപ്രകാശത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കട്ടെ.
Mantra 7
आ नो नावा मतीनां यातं पाराय गन्तवे । युञ्जाथामश्विना रथम् ॥
ഞങ്ങളുടെ ചിന്തകളുടെ നാവയായി ഞങ്ങളിലേക്കു വരുവിൻ, അപ്പുറത്തീരത്തിലേക്കു കൊണ്ടുപോകുവാൻ. ഹേ അശ്വിനൗ, നിങ്ങളുടെ രഥം യോജിപ്പിൻ—ശരിയായ ഗതി നമ്മുടെ മനസ്സിനെ വിഭജിക്കുന്ന അതിരുകൾ കടത്തി വിശാലസത്യത്തിലേക്കു നയിക്കട്ടെ.
Mantra 8
अरित्रं वां दिवस्पृथु तीर्थे सिन्धूनां रथः । धिया युयुज्र इन्दवः ॥
നിങ്ങളുടെ തുഴ (അരിത്രം) ആകാശത്തോളം വിശാലമാണ്; നദികളുടെ തീർത്ഥത്തിൽ നിങ്ങളുടെ രഥം നിലകൊള്ളുന്നു. പ്രകാശിത ധിയയാൽ സോമബിന്ദുക്കൾ സ്വയം യോജിച്ചിരിക്കുന്നു—അങ്ങനെ നമ്മുടെ അന്തർപ്രവാഹങ്ങൾ ശരിയായ കടവു കണ്ടെത്തി ദിവ്യഗതിയോടു ചേർന്നിടട്ടെ.
Mantra 9
दिवस्कण्वास इन्दवो वसु सिन्धूनां पदे । स्वं वव्रिं कुह धित्सथः ॥
ഹേ ദിവ്യസോമബിന്ദുക്കളേ, ഹേ കണ്വരുടെ വസു-ധനമേ! നദികളുടെ പദത്തിൽ—നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം ഗൂഢാവരണം എവിടെ സ്ഥാപിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു? അത് ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് വെളിപ്പെടുത്തുക; മറഞ്ഞ പ്രകാശം ഞങ്ങളുടെ സ്വധനമാകട്ടെ.
Mantra 10
अभूदु भा उ अंशवे हिरण्यं प्रति सूर्यः । व्यख्यज्जिह्वयासितः ॥
അപ്പോൾ അംശു (കിരണം) നുവേണ്ടി സ്വർണ്ണതേജസ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; അതിന്റെ മുമ്പിൽ സൂര്യൻ പ്രസ്ഫുടമാകുന്നു. ജ്വാലയുടെ ജിഹ്വ—വിവേകശക്തി—ഇരുട്ടിനെ വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അകറ്റുന്നു.
Mantra 11
अभूदु पारमेतवे पन्था ऋतस्य साधुया । अदर्शि वि स्रुतिर्दिवः ॥
അപ്പോൾ അതീതത്തിലേക്ക് കടക്കുവാൻ പഥം രൂപപ്പെടുന്നു—ഋതത്തിന്റെ സുഖഗമ്യമായ സദ്ഗതിപഥം; ദിവ്യത്തിന്റെ ഒഴുകുന്ന പാതയും വ്യക്തമായി ദൃശ്യമാകുന്നു—ഊർദ്ധ്വാരോഹണത്തിനായി തുറന്ന പ്രവേശനം.
Mantra 12
तत्तदिदश्विनोरवो जरिता प्रति भूषति । मदे सोमस्य पिप्रतोः ॥
അശ്വിന്മാരുടെ അതേ സഹായത്തെ സ്തുതിഗായകൻ തേടുകയും തന്റെ പ്രത്യുത്തര-സ്തോത്രംകൊണ്ട് അതിനെ അലങ്കരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; സോമമദത്തിൽ ആ ഇരുവരും പോഷക-പൂർണകർതാക്കളായി സമൃദ്ധിയെ വർധിപ്പിക്കുന്നവരാണ്.
Mantra 13
वावसाना विवस्वति सोमस्य पीत्या गिरा । मनुष्वच्छम्भू आ गतम् ॥
വിഭവസ്വതിയിൽ (പ്രകാശമാനമായ ചേതനയിൽ) ദീപ്തമായി തിളങ്ങി, സോമപാനത്താലും അംഗീകാരവചനമായ ഗിരയാലും—മാനുഷവിധത്തിൽ ഞങ്ങളിലേക്കു വരുവിൻ, ഹേ ശംഭൂ, ആനന്ദവും ക്ഷേമവും ആയ ഇരുശക്തികളേ.
Mantra 14
युवोरुषा अनु श्रियं परिज्मनोरुपाचरत् । ऋता वनथो अक्तुभिः ॥
നിങ്ങളുടെ ശ്രീ-തേജസ്സിനെ അനുഗമിച്ച്, ഉഷസ് പരിജ്മനരായ (ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്ന) ആ ഇരുവരോടും അടുത്തുവരുന്നു; രാത്രികളിലൂടെ നിങ്ങൾ ഋത—സത്യക്രമത്തെ ജയിക്കുകയും തുറക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, ഇരുണ്ട വഴികളിലും ശരിയായ ക്രമം സ്ഥാപിച്ചുകൊണ്ട്.
Mantra 15
उभा पिबतमश्विनोभा नः शर्म यच्छतम् । अविद्रियाभिरूतिभिः ॥
ഹേ അശ്വിനൗ, നിങ്ങൾ ഇരുവരും പാനം ചെയ്യുക—ഇരുവരും പൂർണ്ണമായി പാനം ചെയ്യുക; ഞങ്ങൾക്കുമെല്ലാം പൂർണ്ണമായി നിങ്ങളുടെ ശരണ-ശാന്തി (ശർമ) നൽകുക—നിങ്ങളുടെ അവിദ്രിയ, അവിരോധിത, തടയാനാവാത്ത സഹായങ്ങളാൽ (ഊതിഭിഃ)।
The Aśvins are twin Vedic deities who arrive at dawn in a radiant chariot. They are famous for swift rescue, healing, and bringing renewal at moments of transition.
Dawn is the visible sign that opens the ritual moment when the Aśvins are traditionally invoked. Uṣas “presents” the Aśvins by creating the threshold where their saving and renewing powers can act.
On the surface it evokes travel and safe passage. Symbolically, it points to crossing inner difficulties—confusion, danger, or limitation—guided by inspired thought (dhī) and supported by the Aśvins’ help.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.