Sukta 46

Mantra 1

एषो उषा अपूर्व्या व्युच्छति प्रिया दिवः । स्तुषे वामश्विना बृहत् ॥

ही उषा—प्राचीन असूनही सदैव नवी—विस्ताराने उगवते, द्यौची प्रिया. हे अश्विनौ, तुमच्यासाठी मी महान स्तुती गातो.

Mantra 2

या दस्रा सिन्धुमातरा मनोतरा रयीणाम् । धिया देवा वसुविदा ॥

हे दस्रौ, सिंधु-मातरौ, मनाला अत्यंत आनंद देणारे व रयी देणारे; हे देवहो, ‘वसु-विदा’ अशा धियेने आमच्यासाठी सत्य वसु शोधा.

Mantra 3

वच्यन्ते वां ककुहासो जूर्णायामधि विष्टपि । यद्वां रथो विभिष्पतात् ॥

हे अश्विनौ! स्वर्गाच्या विशाल आसनावर तुमच्या उन्नत-शिखर शक्तींची कीर्ती उच्चारली जाते, जेव्हा तुमचा रथ अनेक दीप्तींनी युक्त होऊन वेगाने धावतो. तुमची ती शीघ्र गती आमच्या कर्मक्षेत्रात अवतरून मार्ग प्रकाशमान करो.

Mantra 4

हविषा जारो अपां पिपर्ति पपुरिर्नरा । पिता कुटस्य चर्षणिः ॥

हविषाने ‘अपाम्’—जलशक्तींचा जार, जलांचा प्रिय प्रेरक—त्यांना परिपूर्ण करतो; हे नरा, हे वीर द्वया! तो प्रबळ पानकर्ता, ‘कुट’ (गुप्त कक्ष) याचा पिता, मनुष्यांच्या यात्रांना धारण करतो. ती शक्ती आमच्यात जीवनधारा वाढवो आणि जे लपलेले आहे ते उघडो.

Mantra 5

आदारो वां मतीनां नासत्या मतवचसा । पातं सोमस्य धृष्णुया ॥

हे नासत्यौ! सत्यवाणीने तुम्ही आमच्या मती (विचारशक्ती)चा दृढ आधार आहात. तुमच्या धृष्णु (धैर्यवान) बळाने सोमपान करा—ज्यामुळे आमचे मन स्थिर राहो आणि आपल्या दृष्टीच्या ऋत (ऋतं) मध्ये कर्म करो.

Mantra 6

या नः पीपरदश्विना ज्योतिष्मती तमस्तिरः । तामस्मे रासाथामिषम् ॥

हे अश्विनौ! जी (शक्ती) आम्हांला पुढे नेते, ज्योतिर्मयी होऊन तमसाच्या पलीकडे पार घालते—तीच पोषक ‘इष्’ (इषम्) आम्हांस येथे प्रदान करा.

Mantra 7

आ नो नावा मतीनां यातं पाराय गन्तवे । युञ्जाथामश्विना रथम् ॥

आमच्याकडे या—आमच्या ‘मती’ (विचार-शक्ती)ची नाव होऊन—पार जाण्यास, त्या पलीकडील तीरावर पोहोचण्यासाठी. हे अश्विनौ, तुमचा रथ जुंपा.

Mantra 8

अरित्रं वां दिवस्पृथु तीर्थे सिन्धूनां रथः । धिया युयुज्र इन्दवः ॥

तुमचे वल्हे (अरित्र) द्यौप्रमाणे विस्तीर्ण आहे; नद्यांच्या तीर्थावर तुमचा रथ (उभा) आहे. ‘धिया’ (प्रकाशित बुद्धी)ने ‘इन्दवः’ (सोमबिंदू) जुंपले गेले आहेत.

Mantra 9

दिवस्कण्वास इन्दवो वसु सिन्धूनां पदे । स्वं वव्रिं कुह धित्सथः ॥

हे दिव्य सोमबिंदूंनो! हे कण्वांचे वसु-निधी! नद्यांच्या पदावर (स्थानावर)—तुमचे स्वकीय गुप्त ‘वव्रि’ (आवरण/गुहा) कुठे स्थापू इच्छिता? ते आमच्यात प्रकट करा, जेणेकरून लपलेला प्रकाश आमचा होईल.

Mantra 10

अभूदु भा उ अंशवे हिरण्यं प्रति सूर्यः । व्यख्यज्जिह्वयासितः ॥

तेव्हा अंशु (किरण) यासाठी सुवर्ण प्रभा उत्पन्न होते; तिच्याकडे मुख करून सूर्य प्रकट होतो. जिह्वारूप अग्नी (विवेक-शक्ती) ने अंधार स्पष्ट ओळखला जाऊन दूर केला जातो.

Mantra 11

अभूदु पारमेतवे पन्था ऋतस्य साधुया । अदर्शि वि स्रुतिर्दिवः ॥

तेव्हा पलीकडे जाण्यासाठी मार्ग घडतो—ऋताचा सुगम, साधु-मार्ग; आणि दिवःची ‘विस्रुति’ (प्रवाहमान धारा/मार्ग) स्पष्ट दिसते—उर्ध्वारोहणासाठी उघडलेला एक पथ.

Mantra 12

तत्तदिदश्विनोरवो जरिता प्रति भूषति । मदे सोमस्य पिप्रतोः ॥

तेच ते अश्विनांचे साहाय्य स्तोता आपल्या प्रत्युत्तर-स्तुतीने मागतो व अलंकृत करतो; सोमाच्या मदात ते दोघेही पूर्णता वाढविणारे, परिपूर्ती करणारे आहेत.

Mantra 13

वावसाना विवस्वति सोमस्य पीत्या गिरा । मनुष्वच्छम्भू आ गतम् ॥

दीप्तिमान विवस्वतात प्रकाशमान होत, सोमपान व पुष्टिवाणी (गिरा) यांच्या द्वारा—मानवी रीतीने आमच्याकडे या; हे शम्भू, आनंद व कल्याणाच्या शक्तींनो, तुम्ही दोघे.

Mantra 14

युवोरुषा अनु श्रियं परिज्मनोरुपाचरत् । ऋता वनथो अक्तुभिः ॥

तुमच्या श्रीच्या मागोमाग उषा परिभ्रमण करणाऱ्या त्या दोघांच्या जवळ येते; रात्रींमधून तुम्ही ऋत (सत्य-व्यवस्था) जिंकता व उघडता—अंधाराच्या वाटांतही ऋत प्रस्थापित करत.

Mantra 15

उभा पिबतमश्विनोभा नः शर्म यच्छतम् । अविद्रियाभिरूतिभिः ॥

हे अश्विनौ, तुम्ही दोघेही प्या—दोघेही; आणि आम्हाला—दोन्ही बाजूंनी—आश्रय-शांती द्या, तुमच्या अविद्रिया (अविच्छिन्न, अवरोध-रहित) ऊतींनी.