Rig Veda Sukta 46
Mandala 1Sukta 4615 Mantras

Sukta 46

Sukta 1.46

Rishi

Kaṇva (Kanvas; RV 1.46 traditionally Kaṇva-pravara)

Devata

Aśvins (with Uṣas as the presenting power in the opening)

Chandas

Gāyatrī

ఋగ్వేదం 1.46 ఒక ఉదయ-ఆహ్వానం; ఉషస్సు ప్రకటన ద్వారా అశ్వినులను ఆహ్వానించి వారి రాకను సూచిస్తుంది. ప్రకాశమయ రథంపై వేగంగా వచ్చే ఈ దివ్య జంటను త్వరిత రక్షకులుగా, వైద్యులుగా స్తుతిస్తుంది. వారు అస్తిత్వంలోని “నదులను” దాటి రావాలని, సోమాన్ని స్వీకరించాలని, ఆరాధకునికీ సమాజానికీ రక్షణ, క్షేమం, అడ్డంకులేని సహాయం ప్రసాదించాలని ఈ హిమ్నం ప్రార్థిస్తుంది.

Mantras

Mantra 1

एषो उषा अपूर्व्या व्युच्छति प्रिया दिवः । स्तुषे वामश्विना बृहत् ॥

ఈ ఉషా—ప్రాచీనమైయుండి కూడా నిత్యనూతన—విస్తరించి ఉదయిస్తుంది, దివఃకు ప్రియమైనది. హే అశ్వినులారా, మీకు నేను మహత్తర స్తుతిని పలుకుతాను.

Mantra 2

या दस्रा सिन्धुमातरा मनोतरा रयीणाम् । धिया देवा वसुविदा ॥

హే దస్రులారా, సింధు-మాతరులారా, మనసుకు అత్యంత ఆనందదాయకులై రయులను ప్రసాదించువారై; హే దేవులారా, ‘వసువిదా’ అయిన ధియాతో మా కొరకు సత్య వసువులను అన్వేషించండి.

Mantra 3

वच्यन्ते वां ककुहासो जूर्णायामधि विष्टपि । यद्वां रथो विभिष्पतात् ॥

ఓ అశ్వినౌ! స్వర్గపు విశాల ఆసనంపై మీ ఉన్నత-శిఖర శక్తులు కీర్తించబడుతున్నాయి; అనేక దీప్తులతో మీ రథం వేగంగా దూసుకుపోయే వేళ. మీ ఆ శీఘ్ర గతి మా కర్మక్షేత్రంలో అవతరించి, మార్గాన్ని ప్రకాశింపజేయుగాక.

Mantra 4

हविषा जारो अपां पिपर्ति पपुरिर्नरा । पिता कुटस्य चर्षणिः ॥

హవిషాతో ‘అపాం’ అనే జలశక్తుల జారుడు—జలాలకు ప్రియ ప్రేరకుడు—వాటిని పరిపూర్ణం చేస్తాడు; ఓ నరా, ఓ వీర ద్వయమా! ఆ బలమైన పానకర్త, ‘కుట’ (గుప్త కక్ష) యొక్క పిత, మనుష్యుల యాత్రలను ధరిస్తాడు. ఆ శక్తి మా లోపల జీవధారలను పెంచి, దాగినదాన్ని తెరచుగాక.

Mantra 5

आदारो वां मतीनां नासत्या मतवचसा । पातं सोमस्य धृष्णुया ॥

ఓ నాసత్యౌ! సత్యవాక్యంతో మీరు మా మతి (చింతనాశక్తి)కి దృఢ ఆధారం. మీ ధృష్ణు (సాహస) బలంతో సోమాన్ని పానంచేయండి—మా మనస్సు స్థిరంగా నిలిచి, తన దర్శనంలోని ఋత (ఋతం) క్రమంలో కార్యం చేయునట్లు.

Mantra 6

या नः पीपरदश्विना ज्योतिष्मती तमस्तिरः । तामस्मे रासाथामिषम् ॥

హే అశ్వినౌ! మమ్మల్ని ముందుకు నడిపించి, జ్యోతిర్మయంగా ఉండి తమస్సును దాటి తీసుకెళ్లే ఆ పోషకమైన ‘ఇష్’ (ఇషమ్) ను ఇక్కడ మాకు ప్రసాదించండి.

Mantra 7

आ नो नावा मतीनां यातं पाराय गन्तवे । युञ्जाथामश्विना रथम् ॥

మా వద్దకు రండి—మా ‘మతి’ (ఆలోచనా-శక్తులు) యొక్క నావగా—పారకు వెళ్లి ఆ అవతలి తీరం చేరేందుకు. హే అశ్వినౌ, మీ రథాన్ని యోక్తం చేయండి.

Mantra 8

अरित्रं वां दिवस्पृथु तीर्थे सिन्धूनां रथः । धिया युयुज्र इन्दवः ॥

మీ పడవచాప (అరిత్రం) ద్యౌవలె విశాలమైనది; నదుల తీర్థంలో మీ రథం (నిలిచిఉంది). ‘ధియా’ (ప్రకాశిత బుద్ధి) చేత ‘ఇందవః’ (సోమబిందువులు) యోక్తమయ్యాయి.

Mantra 9

दिवस्कण्वास इन्दवो वसु सिन्धूनां पदे । स्वं वव्रिं कुह धित्सथः ॥

హే దివ్య సోమబిందువులారా! హే కణ్వుల వసు-నిధులారా! నదుల పదంలో (స్థానంలో)—మీ స్వకీయ గూఢ ‘వవ్రి’ (ఆవరణం/గుహ) ఎక్కడ స్థాపించదలచుకున్నారు? దానిని మా అంతరంలో ప్రకటించండి; దాగిన వెలుగు మా స్వత్తు కావాలి.

Mantra 10

अभूदु भा उ अंशवे हिरण्यं प्रति सूर्यः । व्यख्यज्जिह्वयासितः ॥

అప్పుడు అంశు (కిరణం) కొరకు స్వర్ణిమ కాంతి ఉద్భవిస్తుంది; దాని వైపు ముఖం చేసి సూర్యుడు స్పష్టంగా ప్రకాశిస్తాడు. జిహ్వారూప అగ్ని (వివేకశక్తి) ద్వారా అంధకారం స్పష్టంగా గుర్తింపబడి తొలగించబడుతుంది.

Mantra 11

अभूदु पारमेतवे पन्था ऋतस्य साधुया । अदर्शि वि स्रुतिर्दिवः ॥

అప్పుడు అవతలికి దాటుటకు మార్గం ఏర్పడుతుంది—ఋతస్య సుగమమైన సాధు-మార్గం; మరియు దివః యొక్క ‘విస్రుతి’ (ప్రవహించే ధారా/మార్గం) స్పష్టంగా దర్శనమిస్తుంది—ఊర్ధ్వారోహణకు తెరచిన ఒక పథం.

Mantra 12

तत्तदिदश्विनोरवो जरिता प्रति भूषति । मदे सोमस्य पिप्रतोः ॥

అదే ఆ అశ్వినుల సహాయాన్నే స్తోత తన ప్రతిస్తుతితో కోరుతూ అలంకరిస్తాడు; సోమ మదంలో ఆ ఇద్దరూ సంపూర్ణతను పెంపొందించే పరిపూరకులు.

Mantra 13

वावसाना विवस्वति सोमस्य पीत्या गिरा । मनुष्वच्छम्भू आ गतम् ॥

దీప్తిమంతుడైన వివస్వతిలో ప్రకాశిస్తూ, సోమపానం మరియు ధృవీకరణ వాక్కు (గిరా) ద్వారా—మనుష్యరీతిగా మా వద్దకు రండి; హే శంభూ, ఆనంద-క్షేమ శక్తులైన మీరు ఇద్దరూ.

Mantra 14

युवोरुषा अनु श्रियं परिज्मनोरुपाचरत् । ऋता वनथो अक्तुभिः ॥

మీ శ్రీని అనుసరించి, చుట్టి ప్రయాణించే ఆ ఇద్దరి సమీపానికి ఉష (ప్రభాతము) చేరుతుంది; రాత్రుల ద్వారా మీరు ఋత (సత్య-వ్యవస్థ) ను జయించి విప్పుతారు—చీకటి మార్గాల్లోనూ ఋతాన్ని స్థాపిస్తూ.

Mantra 15

उभा पिबतमश्विनोभा नः शर्म यच्छतम् । अविद्रियाभिरूतिभिः ॥

హే అశ్వినౌ, మీరు ఇద్దరూ పానంచేయండి—ఇద్దరూ; అలాగే మాకు—ఇరువైపులా—ఆశ్రయ-శాంతిని ప్రసాదించండి, మీ అవిద్రియా (అవిచ్ఛిన్న, అవరోధరహిత) ఊతుల ద్వారా.

Frequently Asked Questions

The Aśvins are twin Vedic deities who arrive at dawn in a radiant chariot. They are famous for swift rescue, healing, and bringing renewal at moments of transition.

Dawn is the visible sign that opens the ritual moment when the Aśvins are traditionally invoked. Uṣas “presents” the Aśvins by creating the threshold where their saving and renewing powers can act.

On the surface it evokes travel and safe passage. Symbolically, it points to crossing inner difficulties—confusion, danger, or limitation—guided by inspired thought (dhī) and supported by the Aśvins’ help.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App