
Sukta 1.46
Kaṇva (Kanvas; RV 1.46 traditionally Kaṇva-pravara)
Aśvins (with Uṣas as the presenting power in the opening)
Gāyatrī
ঋগ্বেদ ১.৪৬ এটা প্ৰভাত-আহ্বান, য’ত উষাৰ প্ৰকাশৰ জৰিয়তে অশ্বিনী-দ্বয়ক আগমনৰ বাবে মাত দিয়া হয়। এই সূক্তত দিৱ্য যমজদ্বয়ক দ্ৰুত উদ্ধাৰক আৰু চিকিৎসক হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে, যিসকলে নিজৰ দীপ্তিময় ৰথত আহে। তেওঁলোকক ‘অস্তিত্বৰ নদী’সমূহ পাৰ হৈ আহিবলৈ, সোম গ্ৰহণ কৰিবলৈ, আৰু উপাসক তথা সমাজক সুৰক্ষা, কল্যাণ-সুখ আৰু নিৰ্বিঘ্ন সহায় দান কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।
Mantra 1
एषो उषा अपूर्व्या व्युच्छति प्रिया दिवः । स्तुषे वामश्विना बृहत् ॥
এই উষা—প্ৰাচীনতাতো সদায় নৱ—বিস্তৃতভাৱে উদয় হয়, দ্যৌৰ প্ৰিয়া। হে অশ্বিনদ্বয়, তোমালোকৰ প্ৰতি মই মহৎ স্তৱ উচ্চাৰণ কৰোঁ।
Mantra 2
या दस्रा सिन्धुमातरा मनोतरा रयीणाम् । धिया देवा वसुविदा ॥
হে দস্ৰা (অদ্ভুত) অশ্বিনদ্বয়, সিন্ধুৰ মাতৃসমূহৰ পৰা জন্মা, মনক আনন্দিত কৰা আৰু ৰয়ীণাম্ (ধনৰাশি)ৰ দাতা; হে দেৱসকল, ধিয়া (জাগ্ৰত বুদ্ধি)ৰ দ্বাৰা আমাৰ বাবে বসুবিদা—সত্য ধন-ভাণ্ডাৰ—উদ্ধাৰ কৰি দিয়া।
Mantra 3
वच्यन्ते वां ककुहासो जूर्णायामधि विष्टपि । यद्वां रथो विभिष्पतात् ॥
স্বৰ্গৰ বিস্তৃত আসনত তোমালোকৰ উচ্চ-শিখৰ শক্তিসমূহৰ কথা উচ্চাৰিত হয়; যেতিয়া তোমালোকৰ ৰথ বহু দীপ্তিৰে উৰি আগবাঢ়ে। সেয়েহে তোমালোকৰ ত্বৰিত গতি আমাৰ কৰ্মক্ষেত্ৰলৈ অৱতৰি আহক আৰু পথ দীপ্তিময় কৰক।
Mantra 4
हविषा जारो अपां पिपर्ति पपुरिर्नरा । पिता कुटस्य चर्षणिः ॥
হৱিষাৰে আপাসকলৰ প্ৰিয় উদ্দীপকজনে সিহঁতক পূৰ্ণ কৰে; হে দুজন বীৰ নৰা, বলৱান পানকাৰী—গুপ্ত কুটাৰ পিতা—মানৱৰ যাত্ৰাসমূহ ধাৰণ কৰে। সেই শক্তি আমাৰ ভিতৰত বৃদ্ধি পাওক, জীৱনৰ স্ৰোতসমূহ বঢ়াওক আৰু যি গোপন তাক উন্মোচন কৰক।
Mantra 5
आदारो वां मतीनां नासत्या मतवचसा । पातं सोमस्य धृष्णुया ॥
হে নাসত্যদ্বয়, সত্যকৃত বাক্যৰে তোমালোক আমাৰ চিন্তাসমূহৰ দৃঢ় আধাৰ। তোমালোকৰ ধৃষ্ট শক্তিৰে সোম পান কৰক—যাতে আমাৰ মন দৃষ্টিৰ ঋতত স্থিৰ হৈ কৰ্ম কৰে।
Mantra 6
या नः पीपरदश्विना ज्योतिष्मती तमस्तिरः । तामस्मे रासाथामिषम् ॥
হে অশ্বিনদ্বয়, যি জ্যোতিষ্মতী শক্তিয়ে আমাক আগবঢ়াইছে, অন্ধকাৰ অতিক্ৰম কৰাইছে—সেই পোষক ইষ্ (ইষা) আমালৈ দান কৰা; যাতে আমি তমসৰ পৰা ঋতদৰ্শনৰ স্পষ্ট জ্যোতিলৈ গমন কৰোঁ।
Mantra 7
आ नो नावा मतीनां यातं पाराय गन्तवे । युञ्जाथामश्विना रथम् ॥
আমাৰ মতি-সমূহৰ নাওঁ হৈ আমালৈ আহাঁ, দূৰ পাৰলৈ গমনৰ বাবে। হে অশ্বিনদ্বয়, তোমালোকৰ ৰথ যুঁজাই দিয়া—যাতে সঠিক গতি আমাৰ মনক বিভাজনৰ ওপৰেৰে বহল সত্যলৈ বহন কৰে।
Mantra 8
अरित्रं वां दिवस्पृथु तीर्थे सिन्धूनां रथः । धिया युयुज्र इन्दवः ॥
তোমালোকৰ বৈঠা দ্যৌৰ দৰে বিস্তৃত; নদীসমূহৰ তীৰ্থত তোমালোকৰ ৰথ স্থিত। ধী (আলোকিত বুদ্ধি) দ্বাৰা সোম-ইন্দৱসকল নিজে যুঁজ খাইছে—তেনেকৈ আমাৰ অন্তঃস্ৰোতসমূহে সঠিক পাৰাপাৰ পাই দেৱগতিক সৈতে যুক্ত হওক।
Mantra 9
दिवस्कण्वास इन्दवो वसु सिन्धूनां पदे । स्वं वव्रिं कुह धित्सथः ॥
হে দিৱ্য সোম-ধাৰাসকল, কণ্বসকলৰ ধন-ভাণ্ডাৰ, নদীসমূহৰ পদত—তোমালোক নিজৰ গোপন আবৰণ ক’ত স্থাপন কৰিব খোজা? আমাৰ ভিতৰত তাক প্ৰকাশ কৰা, যাতে গোপন জ্যোতি আমাৰ অধিকাৰ হয়।
Mantra 10
अभूदु भा उ अंशवे हिरण्यं प्रति सूर्यः । व्यख्यज्जिह्वयासितः ॥
তেতিয়া অংশুৰ বাবে সোণালী দীপ্তি উদ্ভৱ হয়; তাৰ সন্মুখে সূৰ্য প্ৰকাশিত হয়—জিহ্বা-সদৃশ অগ্নিশিখাৰ (বিবেচনাশক্তিৰ) দ্বাৰা অন্ধকাৰ স্পষ্টকৈ চিনাক্ত হৈ দূৰীভূত হয়।
Mantra 11
अभूदु पारमेतवे पन्था ऋतस्य साधुया । अदर्शि वि स्रुतिर्दिवः ॥
তেতিয়া পাৰ হ’বলৈ পথ গঢ়ি উঠে—ঋতৰ সুধা-গতি পথ; আৰু দিৱৰ স্ৰুতি, আকাশৰ বহি-যোৱা পথ, স্পষ্টকৈ দেখা যায়—উৰ্ধ্বাৰোহণৰ বাবে এক প্ৰৱেশ উন্মুক্ত হয়।
Mantra 12
तत्तदिदश्विनोरवो जरिता प्रति भूषति । मदे सोमस्य पिप्रतोः ॥
সেই সেই অশ্বিনীদ্বয়ৰ সহায়তাক গায়ক (জৰিতা) প্ৰতি-উত্তৰে সজাই তোলে আৰু বিচাৰে; সোমৰ মদত সেই দুয়ো পূৰক—পুষ্টি-প্ৰাচুৰ্য বৃদ্ধি কৰোঁতা।
Mantra 13
वावसाना विवस्वति सोमस्य पीत्या गिरा । मनुष्वच्छम्भू आ गतम् ॥
উজ্জ্বল (বিবস্বৎ) চেতনাত দীপ্ত হৈ, সোম-পান আৰু গিৰা—স্বীকৃতি-বাণীৰে, মানৱ-পথে আমাৰ ওচৰলৈ আহাঁ, হে শম্ভূ—আনন্দ আৰু কল্যাণৰ শক্তিদ্বয়।
Mantra 14
युवोरुषा अनु श्रियं परिज्मनोरुपाचरत् । ऋता वनथो अक्तुभिः ॥
তোমালোকৰ শ্ৰী-দীপ্তিৰ অনুসৰণে উষা, পৰিজ্মন—চাৰিওফালে যাত্ৰা কৰা সেই দুয়োৰ ওচৰলৈ ওচৰ চাপি আহে; ৰাত্ৰিসকলৰ মাজেদিও তোমালোক ঋত—সত্য-নিয়ম জয় কৰি উন্মোচন কৰা।
Mantra 15
उभा पिबतमश्विनोभा नः शर्म यच्छतम् । अविद्रियाभिरूतिभिः ॥
হে অশ্বিনদ্বয়, উভয়ে পান কৰা, উভয়ে পান কৰা; আৰু আমাক উভয়ভাৱে আশ্ৰয়-শান্তি দান কৰা—তোমালোকৰ অবিদ্ৰিয়, অপ্রতিহত সহায়-উদ্ধাৰসমূহেৰে।
Dawn breaks open—ever new yet ancient—announcing a fresh awakening and introducing the Aśvins as the powers to be praised.
The hymn elaborates the Aśvins’ movement and approach: their chariot, their capacity to guide across crossings, and their linkage with dhī (illumined thought) and Soma.
The central plea: may the Aśvins arrive, be yoked by inspired thought, and carry the worshipper safely across the difficult ford—accepting Soma and activating their saving power.
It ends in a direct, symmetrical request: “Drink, both of you… grant us, fully, shelter,” emphasizing continuous, unobstructed protection.
एषो उषा अपूर्व्या व्युच्छति प्रिया दिवः । स्तुषे वामश्विना बृहत् ॥अरित्रं वां दिवस्पृथु तीर्थे सिन्धूनां रथः । धिया युयुज्र इन्दवः ॥ubhā pibatam aśvinā
The Aśvins are twin Vedic deities who arrive at dawn in a radiant chariot. They are famous for swift rescue, healing, and bringing renewal at moments of transition.
Dawn is the visible sign that opens the ritual moment when the Aśvins are traditionally invoked. Uṣas “presents” the Aśvins by creating the threshold where their saving and renewing powers can act.
On the surface it evokes travel and safe passage. Symbolically, it points to crossing inner difficulties—confusion, danger, or limitation—guided by inspired thought (dhī) and supported by the Aśvins’ help.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.