Sarga 83

Verse 1

राघवश्चापिविपुलंतंराक्षसवनौकसाम् ।श्रुत्वासङ्ग्रामनिर्घोषंजाम्बवन्तमुवाच ह ।।6.83.1।।

രാക്ഷസന്മാരും വനവാസികളായ വാനരന്മാരും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധത്തിന്റെ മഹാനാദം കേട്ട രാഘവൻ ശ്രീരാമൻ ജാംബവാനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു പറഞ്ഞു।

Verse 2

सौम्यनूनंहनुमताकृतंकर्मसुदुष्करम् ।श्रूयते च यथाभीमस्सुमहावायुधस्वनः ।।6.83.2।।

ഹേ സൗമ്യനേ! നിശ്ചയമായും ഹനുമാൻ അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ കര്‍മ്മം സാധിച്ചിരിക്കുന്നു; കാരണം ഭീകരമായ മഹായുധങ്ങളുടെ ഗർജനസദൃശമായ നാദം കേൾക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 3

तद्गच्छकुरुसाहाय्यंस्वबलेनाभिसम्वृतः ।क्षिप्रमक्षपतेतस्यकपिश्रेष्ठस्ययुध्यतः ।।6.83.3।।

അതുകൊണ്ട്, ഋക്ഷപതേ! നിന്റെ സ്വന്തം സൈന്യബലത്തോടെ ചുറ്റപ്പെട്ടവനായി പോയി, യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന ആ കപിശ്രേഷ്ഠനു ഉടൻ സഹായം ചെയ്യുക.

Verse 4

ऋक्षराक्षस्तथोक्तस्तुस्वेनानीकेनसम्वृतः ।आगच्छत्पश्चिमद्वारंहनूमान्यत्रवानरः ।।6.83.4।।

ഇങ്ങനെ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ട ഋക്ഷാധിപൻ തന്റെ തന്നെ സൈന്യത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനായി പടിഞ്ഞാറൻ കവാടത്തേക്കു പോയി; അവിടെ വാനരനായ ഹനുമാൻ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 5

अथायान्तंहनूमन्तंददर्शर्क्षपतिपथि ।वानरैःकृतसङ्ग्रामैश्श्वसद्भिरभिसम्वृतम् ।।6.83.5।।

അപ്പോൾ വഴിയിൽ ഋക്ഷരാജൻ ഹനൂമാനെ വരുന്നതായി കണ്ടു; യുദ്ധം ചെയ്തു ക്ഷീണിച്ചും ശ്വാസം മുട്ടിയും നിന്ന വാനരന്മാർ അവനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരുന്നു.

Verse 6

दृष्टापथिहनूमांश्चतदृक्षबलमुद्यतम् ।नीलमेघनिभंभीमंसन्निवार्यन्यवर्तत ।।6.83.6।।

വഴിയിൽ യുദ്ധത്തിനൊരുങ്ങി നിന്ന, നീലമേഘസദൃശമായ ഭീകരമായ ഋക്ഷസേനയെ കണ്ട ഹനൂമാൻ അവരെ തടഞ്ഞു പിന്നോട്ടു തിരിച്ചു.

Verse 7

स तेनसहसैन्येनसन्निकर्षंमहायशाः ।शीघ्रमागम्यरामायदुःखितोवाक्यमब्रवीत् ।।6.83.7।।

പിന്നീട് മഹായശസ്സനായ ഹനൂമാൻ ആ സൈന്യത്തോടുകൂടെ വേഗത്തിൽ സമീപിച്ചു രാമനോടു ദുഃഖിതഹൃദയത്തോടെ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 8

समरेयुध्यमानानामस्माकंप्रेक्षतांपुरः ।जघानरुदतींसीतामिन्द्रजिद्रावणात्मजः ।।6.83.8।।

സമരത്തിൽ ഞങ്ങൾ യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഞങ്ങൾ നോക്കി നിൽക്കെ തന്നെ, രാവണപുത്രൻ ഇന്ദ്രജിത് കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന സീതയെ പ്രഹരിച്ചു.

Verse 9

उद्भ्रान्तचित्तस्तांदृष्टवाविषण्णोऽहमरिन्दमः ।तदहंभवतोवृतंविज्ञापयितुमागतः ।।6.83.9।।

ഹേ അരിന്ദമാ! അവളെ കണ്ടപ്പോൾ എന്റെ ചിത്തം കലങ്ങിപ്പോയി, ഞാൻ അത്യന്തം വിഷണ്ണനായി; അതുകൊണ്ട് സംഭവിച്ച വൃത്താന്തം അങ്ങയെ അറിയിക്കാനാണ് ഞാൻ വന്നത്.

Verse 10

तस्यतद्वचनंश्रुत्वाराघवश्शोकमूर्चितः ।निपपाततदाभूमौछिन्नमूलंइवद्रुमः ।।6.83.10।।

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ശോകത്തിൽ മൂർച്ച്ഛിതനായ രാഘവൻ ശ്രീരാമൻ, വേരറുത്ത വൃക്ഷംപോലെ, അപ്പോൾ ഭൂമിയിൽ വീണുകിടന്നു।

Verse 11

तंभूमौदेवसङ्काशंपतितंदृश्यराघवम् ।अभिपेतुस्समुत्पत्यसर्वतःकपिसत्तमाः ।।6.83.11।।

ഭൂമിയിൽ ദേവസദൃശനായി വീണുകിടക്കുന്ന രാഘവൻ ശ്രീരാമനെ കണ്ടപ്പോൾ, ശ്രേഷ്ഠ വാനരന്മാർ എല്ലാദിക്കുകളിൽ നിന്നുമുയർന്ന് ഓടിയെത്തി।

Verse 12

आसिञ्चन् सलिलैश्चैनंपद्मोत्पलसुगन्धिभिः ।प्रदहन्तमानासाद्यंसहसाग्निमिवोद्यतम् ।।6.83.12।।

അവർ അടുത്തെത്തി പദ്മവും ഉത്പലവും പരത്തുന്ന സുഗന്ധമുള്ള ജലത്തോടെ അവനെ തളിച്ചു—അപ്രാപ്യമായി ജ്വലിച്ച് പെട്ടെന്ന് പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട അഗ്നിയെ ശമിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ।

Verse 13

तंलक्ष्मणोऽथबाहुभ्यांपरिष्वज्यसुदुःखितः ।उवाचराममस्वस्थंवाक्यंहेत्वर्थसम्युतम् ।।6.83.13।।

അപ്പോൾ അത്യന്തം ദുഃഖിതനായ ലക്ഷ്മണൻ തന്റെ ഭുജങ്ങളാൽ അസ്വസ്ഥനായ ശ്രീരാമനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത്, കാരണവും അർത്ഥവും നിറഞ്ഞ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

Verse 14

शुभेवर्त्मनितिष्ठन्तंत्वामार्यविजितेन्द्रियम् ।अनर्थेभ्यो न शक्नोतित्रातुंधर्मोनिरर्थकः ।।6.83.14।।

ഹേ ആര്യനേ! ശുഭമാർഗത്തിൽ സ്ഥിരനായി ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചിരിക്കുന്ന നിന്നെ ധർമ്മം അനർത്ഥങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കാനാകുന്നില്ലെങ്കിൽ, ആ ധർമ്മം തന്നെ നിർർത്ഥകമാകുന്നു.

Verse 15

भूतानांस्थावाराणां च जङ्गमानां च दर्शनम् ।यथास्ति न तथाधर्मस्तेननास्तीतिमेमतिः ।।6.83.15।।

സ്ഥാവരങ്ങളെയും ജംഗമങ്ങളെയും നാം കാണുന്നു—അവ അവസ്ഥയിലേത് പോലെ തന്നെ സുഖം അനുഭവിക്കുന്നു; അതിനാൽ ആ സുഖത്തിന് ധർമ്മം തന്നെ കാരണമല്ല—ഇതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.

Verse 16

यथैवस्थावरंव्यक्तंजङ्गमं न तथाविधम् ।नायमर्थस्तथायुक्तस्त्वद्विधो न विपद्यते ।।6.83.16।।

സ്ഥാവരലോകം വ്യക്തമായി കാണുന്നതുപോലെ, ജംഗമലോകം ഏതെങ്കിലും നിശ്ചിത നിയമം അനുസരിക്കുന്നതായി കാണുന്നില്ല; അതിനാൽ ഈ തർക്കം യുക്തമല്ല—നിനക്കുപോലെയുള്ള മഹാത്മാവ് നാശത്തിലേക്ക് പോകുകയില്ല.

Verse 17

यद्यधर्मोभवेद्भूतोरावणोनरकंव्रजेत् ।भवांश्चधर्मसम्युक्तोनैवंव्यसनमाप्नुयात् ।।6.83.17।।

അധർമ്മം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു ശക്തിയായി നിലനിന്നിരുന്നുവെങ്കിൽ, രാവണൻ നരകത്തിലേക്കു പോകുമായിരുന്നു; ധർമ്മസമ്പന്നനായ നീ ഇത്തരമൊരു ദുരിതത്തിൽ അകപ്പെടുകയുമില്ലായിരുന്നു.

Verse 18

तस्य च व्यसनाभावाद्व्यसनंचागतेत्वयि ।धर्मोभवत्यधर्मश्चपरस्परविरोधिनौ ।।6.83.18।।

അവനു ദുരിതമില്ല; എന്നാൽ ദുരിതം നിനക്കു വന്നിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് പരസ്പരവിരുദ്ധങ്ങളായ ധർമ്മവും അധർമ്മവും സ്ഥാനങ്ങൾ മാറിയതുപോലെ തോന്നുന്നു.

Verse 19

धर्मेणोपलभेद्धर्ममधर्मंचाप्यधर्मतः ।यद्यधर्मेणयुज्येयुर्येष्वधर्मःप्रतिष्ठितः ।।6.83.19।।यदिधर्मेणवियुज्येरन्नधर्मरुचयोजनाः ।धर्मेणचरतांधर्मंचैषांधर्मफलंभवेत् ।।6.83.20।।

ധർമ്മത്തിലൂടെ ധർമ്മം ലഭിക്കുന്നു; അധർമ്മത്തിലൂടെ അധർമ്മവും. അധർമ്മം ഉറച്ചവരായി നിലകൊള്ളുന്നവർ അധർമ്മത്തോടു ചേർന്നാൽ, അവരുടെ ഗതിയും അതേ തത്ത്വം അനുസരിക്കും.

Verse 20

धर्मेणोपलभेद्धर्ममधर्मंचाप्यधर्मतः ।यद्यधर्मेणयुज्येयुर्येष्वधर्मःप्रतिष्ठितः ।।6.83.19।।यदिधर्मेणवियुज्येरन्नधर्मरुचयोजनाः ।धर्मेणचरतांधर्मंचैषांधर्मफलंभवेत् ।।6.83.20।।

അധർമ്മത്തിൽ രുചിയുള്ളവർ ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടാൽ, ധർമ്മമാർഗ്ഗത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവർ ധർമ്മം പ്രാപിക്കും; അവർക്കു ധർമ്മഫലം നിശ്ചയമായും ലഭിക്കും.

Verse 21

यस्मादर्थाविवर्धन्तेयेष्वधर्मःप्रतिष्ठितः ।क्लिश्यन्तेधर्मशीलाश्चतस्मादेतौनिरर्थकौ ।।6.83.21।।

അധർമ്മം ഉറച്ചവരിൽ ധനവും ലാഭവും വർധിക്കുന്നതു നാം കാണുന്നു; ധർമ്മശീലന്മാർ മാത്രം ക്ലേശിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഈ രണ്ടും (നീതിക്രമത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വാദങ്ങൾ) നിർർത്ഥകമെന്നു തോന്നുന്നു.

Verse 22

वध्यन्तेपापकर्माणोयद्यधर्मेणराघव ।वधकर्महतोऽधर्मः स हतःकिंवधिष्यति ।।6.83.22।।

ഹേ രാഘവാ! അധർമം മൂലം പാപകർമ്മികൾ വധിക്കപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ, വധകർമ്മം തന്നാൽ ആ അധർമം തന്നെ ‘ഹതം’ ആകുന്നു; ഹതമായ അധർമം പിന്നെ ആരെയാണു വധിക്കുക?

Verse 23

अथवाविहितेनायंहन्यतेहन्तिवापरम् ।विधिरालिप्यतेतेन न स पापेनकर्मणा ।।6.83.23।।

അല്ലെങ്കിൽ, വിധി നിശ്ചയിച്ചതുപോലെ ഒരാൾ കൊല്ലപ്പെടുകയോ മറ്റൊരാളെ കൊല്ലുകയോ ചെയ്യുന്നു; അതുകൊണ്ട് പാപം പുരുഷനെ ലിപ്തമാക്കുന്നില്ല—വിധി (ഭാഗ്യം) തന്നെയാണ് അതാൽ മലിനമാകുന്നത്.

Verse 24

अदृष्टप्रतिकारेणत्वव्यक्तेनासतासता ।कथंशक्यंपरंप्राप्तुंधर्मेणारिविकर्षण ।।6.83.24।।

ഹേ അരിവികർഷണാ (ശത്രുനാശക)! ധർമ്മഫലത്തിന് ദൃശ്യമായ പ്രതികാരം ഇല്ലാതെയും, അതിന്റെ സ്വരൂപം അവ്യക്തമായി സത് ആണോ അസത് ആണോ എന്ന അനിശ്ചിതത്വത്തിലുമിരിക്കെ, ധർമ്മത്തിലൂടെ പരമകല്യാണം എങ്ങനെ പ്രാപിക്കാം?

Verse 25

यदिसत्स्यात्सतांमुख्यनासत्स्यत्तवकिञ्चन ।त्वयायदीदृशंप्राप्तंतस्मात्सन्नोपपद्यते ।।6.83.25।।

ഹേ സതാംമുഖ്യാ (സജ്ജനങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠാ)! സത് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഫലങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതായിരുന്നെങ്കിൽ, നിനക്കു ചെറിയതെങ്കിലും അശുഭം സംഭവിക്കരുതായിരുന്നു; നീ ഇങ്ങനെ ദുഃഖം അനുഭവിച്ചതിനാൽ ‘സത്’ സ്ഥിരനിയമമായി നിലനിൽക്കുന്നു എന്നു തോന്നുന്നില്ല.

Verse 26

अथवादुर्बलःक्लीबोबलंधर्मोऽनुवर्तते ।दुर्बलोहृतमर्यादो न सेव्यइतिमेमतिः ।।6.83.26।।

അല്ലെങ്കിൽ ധർമ്മം ദുർബലവും നിർവീര്യവും ആയി, വെറും ബലത്തെ പിന്തുടരുന്നതേയുള്ളൂ; ദുർബലമായി മർയ്യാദ നഷ്ടപ്പെട്ട ധർമ്മം സേവിക്കേണ്ടതല്ല—എന്നതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.

Verse 27

बलस्ययदिचेद्धर्मोगुणभूतःपराक्रमे ।धर्ममुत्सृज्यवर्तस्वयथाधर्मेतथाबले ।।6.83.27।।

പരാക്രമപ്രവൃത്തികളിൽ ധർമ്മം ബലത്തിന്റെ അധീനഗുണമാത്രമാണെങ്കിൽ, ധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് ബലപ്രകാരം തന്നെ പ്രവർത്തിക്ക; മുമ്പ് ധർമ്മപ്രകാരം നടന്നതുപോലെ തന്നെ.

Verse 28

अथचेत्सत्यवचनंधर्म: किलपरन्तप ।अनृतस्त्वय्यकरुणःकिं न बद्धस्त्वयापिता ।।6.83.28।।

പരന്തപാ! സത്യവചനം തന്നെയാണു ധർമ്മമെന്നെങ്കിൽ, നിന്നോടു കരുണയില്ലാതെ അസത്യത്തിൽ നിലകൊണ്ട പിതാവിനെ നീ എന്തുകൊണ്ട് ബന്ധിച്ചില്ല?

Verse 29

यदिधर्मोभवेद्भूतअधर्मोवापरन्तप ।न स्महत्वामुनिंवज्रीकुर्यादिज्यांशतक्रतुः ।।6.83.29।।

പരന്തപാ! ധർമ്മം മാത്രമേ യഥാർത്ഥത്തിൽ പ്രബലമായിരുന്നുള്ളൂ—അല്ലെങ്കിൽ അധർമ്മം തന്നെ പ്രബലമായിരുന്നാലും—വജ്രധാരി ഇന്ദ്രൻ, ശതക്രതു, മുനിയെ വധിച്ചിട്ടും യജ്ഞം നടത്തുകയില്ലായിരുന്നു.

Verse 30

अधर्मसंश्रितोधर्मोविनाशयतिराघव ।सर्वमेतद्यथाकामंकाकुत्स्थकुरुतेनरः ।।6.83.30।।

രാഘവാ! അധർമ്മത്തെ ആശ്രയിച്ച ധർമ്മം നാശം വരുത്തുന്നു. കാകുത്സ്ഥാ! ഇതെല്ലായിടത്തും മനുഷ്യൻ തനിക്കിഷ്ടമുള്ളപോലെ തന്നെയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

Verse 31

ममचेदंमतंतातधरोऽयमितिराघव ।धर्ममूलंत्वयाछिन्नंराज्यमुत्सृजतातदा ।।6.83.31।।

താതാ രാഘവാ, എന്റെ അഭിപ്രായവും ഇതുതന്നെ—‘ഇതുതന്നെ ധർമ്മം’ എന്നു. എന്നാൽ അന്ന് നീ രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ചതിനാൽ ധർമ്മത്തിന്റെ മൂലമേ നീ മുറിച്ചുകളഞ്ഞു.

Verse 32

अर्थेभ्योहिप्रवृद्धेभ्यःसम्वृत्तेभ्यस्ततस्ततः ।क्रियाःसर्वाःप्रवर्तन्तेपर्वतेभ्यःइवापगाः ।।6.83.32।।

കാരണം സമ്പത്തും പ്രയോജനങ്ങളും വളർന്ന് പല ദിക്കുകളിൽ നിന്നായി സമാഹരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും പർവതങ്ങളിൽ നിന്നൊഴുകുന്ന നദികളുപോലെ മുന്നേറുന്നു.

Verse 33

अर्थेनहिविमुक्तस्यपुरुषस्याल्पचेतसः ।विच्छिद्यन्तेक्रियास्सर्वाग्रीष्मेकुसरितोयथा ।।6.83.33।।

കാരണം അല്പബുദ്ധിയുള്ള പുരുഷൻ ധനം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, അവന്റെ എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും വേനലിൽ ചെറുനീരൊഴുക്കുകൾ വറ്റുന്നതുപോലെ മുറിഞ്ഞുപോകുന്നു.

Verse 34

सोऽयमर्थंपरित्यज्यसुखकामःसुखैधितः ।पापमारभतेकर्तुंतदादोषःप्रवर्तते ।।6.83.34।।

ധനം ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടും സുഖം ആഗ്രഹിച്ച്, സുഖത്തിൽ വളർന്നവൻ അപ്പോൾ പാപം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങുന്നു; അപ്പോൾ ദോഷവും പതനവും ആരംഭിക്കുന്നു.

Verse 35

यस्यार्थास्तस्यमित्राणियस्यार्थास्यस्यबान्धवाः ।यस्यार्थास्सपुमान्लोकेयस्यार्थाः स च पण्डितः ।।6.83.35।।

ആർക്കു ധനം ഉണ്ടോ അവനു സുഹൃത്തുക്കൾ; ആർക്കു ധനം ഉണ്ടോ അവനു ബന്ധുക്കൾ. ലോകത്തിൽ ധനമുള്ളവനെയാണ് ‘പുരുഷൻ’ എന്നു കണക്കാക്കുന്നത്; ധനമുള്ളവനെയാണ് ‘പണ്ഡിതൻ’ എന്നും വിളിക്കുന്നത്.

Verse 36

यस्यार्थास्स च विक्रान्तोयस्यार्थास्स च बुद्धिमान् ।यस्यार्थास्समहाभागोयस्यार्थास्समहागुणः ।।6.83.36।।

ധനം ഉള്ളവൻ വീരൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; ധനവാനെ ബുദ്ധിമാനെന്നും പറയുന്നു. ധനവാനെ മഹാഭാഗ്യവാനെന്നും, ധനവാനെ മഹാഗുണവാനെന്നും പുകഴ്ത്തുന്നു.

Verse 37

अर्थस्यैतेपरित्यागेदोषाःप्रव्याहृतामया ।राज्यमुत्सृजतावीरयेनबुद्धिस्त्वयाकृता ।।6.83.37।।

ധനം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിൽ നിന്നു വരുന്ന ദോഷങ്ങൾ ഞാൻ വ്യക്തമായി പ്രസ്താവിച്ചു. ഹേ വീരാ! നീ രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ—ഏതു യുക്തിയാൽ നീ ആ തീരുമാനം എടുത്തുവോ, ആ ബുദ്ധി എനിക്ക് ശരിയെന്നു തോന്നുന്നില്ല.

Verse 38

यस्यार्थाःधर्मकामार्थास्तस्यसर्वंप्रदक्षिणम् ।अधनेनार्थकामेननार्थश्शक्योविचिन्वता ।।6.83.38।।

ധനം ഉള്ളവനു ധർമ്മവും കാമവും സുലഭമായി പ്രവഹിച്ച് എല്ലാം ശുഭമായി നിറവേറും. എന്നാൽ ധനമില്ലാത്തവൻ ധനം മോഹിച്ചു അതിനായി വ്യാകുലപ്പെടുമ്പോൾ, ധനം എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമാകുന്നില്ല.

Verse 39

हर्षःकामश्चदर्पश्चधर्मःक्रोधश्शमोदमः ।अर्थादेतानिसर्वाणिप्रवर्तन्तेनराधिप ।।6.83.39।।

ഹേ നരാധിപാ! ഹർഷം, കാമം, ദർപ്പം—അതുപോലെ ധർമ്മം, ക്രോധം, ക്ഷമ, ദമം—ഇവയൊക്കെയും ധനത്തിലൂടെയാണ് പ്രവർത്തനക്ഷമമാകുന്നത്.

Verse 40

येषांनश्यत्ययंलोकश्चरतांधर्मचारिणाम् ।तेऽर्थास्त्वयि न दृश्यन्तेदुर्दिनेषुयथाग्रहाः ।।6.83.40।।

ധർമ്മം കർശനമായി അനുഷ്ഠിച്ച് നടക്കുന്ന ധർമ്മചരന്മാർക്കും ഈ ലോകത്തിൽ നില നഷ്ടപ്പെടാം; അത്തരം ‘സമ്പത്ത്’ നിനക്കിൽ കാണുന്നില്ല—മേഘാവൃതമായ ദുര്‍ദിനങ്ങളിൽ ഗ്രഹങ്ങൾ മറഞ്ഞുപോകുന്നതുപോലെ.

Verse 41

त्वयिप्रव्रजितेवीरगुरोश्चवचनेस्थिते ।रक्षसापहृताभार्याप्राणैःप्रियतरातव ।।6.83.41।।

വീരാ, ഗുരുവിന്റെ വചനത്തിൽ ഉറച്ചു നിന്നുകൊണ്ട് നീ വനവാസത്തിന് പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, പ്രാണത്തേക്കാൾ പ്രിയയായ നിന്റെ ഭാര്യയെ ഒരു രാക്ഷസൻ അപഹരിച്ചു.

Verse 42

तदद्यविपुलंवीरदुःखमिन्द्रजिताकृतम् ।कर्मणाव्यपनेष्यामितस्मादुत्तिष्ठराघव ।।6.83.42।।

വീര രാഘവാ, എഴുന്നേൽക്കുക! ഇന്ന് ഇന്ദ്രജിത് വരുത്തിയ ഈ മഹാദുഃഖം ഞാൻ കർമത്താൽ—നിശ്ചയമായ പ്രവർത്തിയാൽ—അകറ്റിക്കളയും; അതിനാൽ നീ എഴുന്നേൽക്കുക.

Verse 43

उत्थिष्ठनरशार्दूलदीर्घबाहोधृतव्रत ।किमात्मानंमहात्मानंमात्मानं न बुध्यसे ।।6.83.43।।

എഴുന്നേൽക്കുക, നരശാർദൂലാ! ദീർഘബാഹുവേ, ധൃതവ്രതനേ! മഹാത്മാവായ നീ, ആത്മനിയന്ത്രകനായ നീ—നിന്നെത്തന്നെ എന്തുകൊണ്ട് തിരിച്ചറിയുന്നില്ല?

Verse 44

ഹേ അനഘാ, നിന്റെ പ്രിയഹിതത്തിനായി ഞാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു; ജനകസുതയുടെ നാശസാധ്യത കണ്ടു ഞാൻ ക്രുദ്ധനായിരിക്കുന്നു. രഥങ്ങളും ഗജങ്ങളും ഹയങ്ങളും സഹിതം, രാക്ഷസേന്ദ്രനോടുകൂടിയ ലങ്കയെ ഞാൻ എന്റെ അമ്പുകളാൽ ഭീകരമായി വീഴ്ത്തിക്കളയും.