Adhyaya 86: Description of Śākadvīpa and Kuśadvīpa (Cosmographic Geography)
Śākadvīpa-Kuśadvīpa-varṇana
Ancient-Geography
ໃນບົດສົນທະນາລະຫວ່າງ ວະຣາຫະ–ປຣິຖະວີ ເນື້ອຫາເລື່ອນຈາກຄອສໂມກຣາຟີກ່ອນໜ້າ ໄປສູ່ການອະທິບາຍແບບສອນໃຈເກືອບກ່ຽວກັບດວີປ (ທະວີບ-ເກາະ) ໂດຍເລີ່ມຈາກ Śākadvīpa ແລ້ວຕໍ່ດ້ວຍ Kuśadvīpa. ວະຣາຫະຊີ້ແຈງຄວາມສຳພັນດ້ານຂະໜາດຕາມສັດສ່ວນ: Śākadvīpa ອະທິບາຍໂດຍອ້າງອີງ Jambūdvīpa ແລະ Kuśadvīpa ອະທິບາຍໂດຍອ້າງອີງ Śākadvīpa ພ້ອມທະເລທີ່ລ້ອມຮອບ—lavaṇodaka, kṣīroda ແລະຕໍ່ມາ dadhimaṇḍoda. ບົດນີ້ຍັງລຽງລາຍຊື່ kulaparvata (ພູເຂົາປະຈຳວົງສາ) ດ້ວຍຊື່ເປັນຄູ່ (dvināma) ແລະແມ່ນ້ຳ (nadī) ທີ່ມັກມີຊື່ສອງຊື່. ພ້ອມກັນນັ້ນກ່າວເຖິງຄຸນລັກສະນະດ້ານນິເວດແລະປະຊາກອນ: ດິນແດນທີ່ຜູ້ຄົນອາຍຸຍືນ ແລະພົ້ນຈາກຄວາມອຶດຫິວ ຄວາມແກ່ ແລະໂລກໄພ ສະທ້ອນລະບຽບໂລກທີ່ໝັ້ນຄົງແລະຖືກຈັດວາງດີ. ບົດນີ້ເປັນແຜນທີ່ແບບໂຄງຮ່າງຂອງພູມສາດຈັກກະວານ ບໍ່ແມ່ນປະຕິທິນພິທີກຳ.
Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 86
Verse 1
ບົດ 86: ຈາກນີ້ໄປ ຈົ່ງຮູ້ຈັກ ຊາກະທະວີບ.
Verse 2
ບັດນີ້ ຈົ່ງຟັງ ກຸຊະທະວີບ ອັນເປັນທະວີບທີ 3.
Verse 3
ມະຫາສະໝຸດນ້ຳເຄັມ (ລະວະໂນທະກະ) ມີຂອບເຂດເປັນສອງເທົ່າຈາກຄວາມກວ້າງໃຫຍ່ຂອງຊັມບູທະວີບ ແລະໂອບລ້ອມຊັມບູທະວີບທັງໝົດໄວ້ເປັນສອງຊັ້ນ।
Verse 4
ມະຫາສະໝຸດນ້ຳນົມ (ກສີໂຣທ) ຖືກອ້ອມຮອບໂດຍ ກຸສະທະວີບ ແລະມີຂະໜາດເປັນສອງເທົ່າຈາກວິສາລະພາບຂອງ ສາກະທະວີບ।
Verse 5
ທີ່ນັ້ນມີເມືອງແຄວ້ນອັນເປັນບຸນ; ຜູ້ຄົນມີອາຍຸຍືນ ແລະດິນແດນນີ້ປາສະຈາກທຸພພິກຂະໄພ ຄວາມຊະລາ ແລະໂລຄາພາດ।
Verse 6
ທີ່ນັ້ນກໍມີພູເຂົາກຸລະປະຣະວະຕະ ເຈັດລູກ।
Verse 7
ພູເຂົາກຸລະປະຣະວະຕະທັງເຈັດນັ້ນຕັ້ງຢູ່ທີ່ນັ້ນເທົ່ານັ້ນ; ແລະທັງສອງຟາກມີມະຫາສະໝຸດນ້ຳເຄັມ, ມະຫາສະໝຸດນ້ຳນົມ, ແລະມະຫາສະໝຸດດະທິ (ນົມສົ້ມ) ຕັ້ງຢູ່ຢ່າງເປັນລະບຽບ।
Verse 8
सर्वे च द्विनामानः
ແລະທັງໝົດນີ້ ຖືກພັນລະນາວ່າ ມີນາມສອງຢ່າງ។
Verse 9
तत्र च प्रागायतः शैलेन्द्र उदयो नाम पर्वतः
ແລະທີ່ນັ້ນ ມີພູໜຶ່ງທີ່ຍາວອອກໄປທາງທິດຕາເວັນອອກ ຊື່ວ່າ ອຸທະຍະ (Udaya) ຜູ້ເປັນ ‘ເຈົ້າແຫ່ງພູເຂົາ’។
Verse 10
तद् यथा — कुमुदविद्रुमेति च शोच्यते
ນັ້ນແມ່ນວ່າ— ມັນຍັງຖືກເອີ້ນວ່າ «ກຸມຸດ-ວິດຣຸມ» (Kumuda-vidruma) ອີກດ້ວຍ।
Verse 11
तस्यापरेण जलधारो नाम गिरिः
ທາງຕາເວັນຕົກ/ອີກຝັ່ງໜຶ່ງຂອງມັນ ມີພູຊື່ວ່າ ຈະລະທາຣ (Jaladhāra)។
Verse 12
उन्नतो हेमपर्वतः सैव
ພູນັ້ນເອງສູງສົ່ງ; ມັນຍັງເປັນ ເຮມະປະວະຕະ (Hemaparvata) ອີກດ້ວຍ।
Verse 13
सैव चन्द्रेति कीर्तितः
ພູນັ້ນເອງ ກໍຖືກສັນລະເສີນວ່າ «ຈັນດຣະ» (Candra) ດ້ວຍ.
Verse 14
बलाहको द्युतिमान् सैव
ພູນັ້ນເອງ ເປັນ «ບະລາຫະກະ» (Balāhaka) ຜູ້ສ່ອງແສງຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍ.
Verse 15
तस्य च जलमिन्द्रो गृहीत्वा वर्षति
ແລ້ວ ອິນດຣະ (Indra) ນຳນ້ຳຂອງມັນໄປ ແລະໃຫ້ຝົນຕົກລົງ.
Verse 16
तथा द्रोणः सैव पुष्पवान्
ດັ່ງນັ້ນເຊັ່ນກັນ ພູນັ້ນເອງ ຖືກເອີ້ນວ່າ «ໂດຣນະ» (Droṇa) ແລະຍັງເປັນ «ປຸສປະວານ» (Puṣpavān) ຜູ້ມີດອກໄມ້ອຸດົມ.
Verse 17
तस्य पारे रैवतको नाम गिरिः
ພົ້ນຈາກມັນໄປ ມີພູຊື່ «ໄຣວະຕະກະ» (Raivataka).
Verse 18
कङ्कश्च पर्वतः सैव कुशेशयः॥
ທີ່ນັ້ນຍັງມີພູເຂົາຊື່ ກັງກະ; ພູເຂົາດຽວກັນນັ້ນກໍຮູ້ຈັກວ່າ ກຸເສຊະຍະ ດ້ວຍ
Verse 19
सैव नारदो वर्ण्यते तस्मिंश्च नारदपर्वतादुत्पन्नो तस्य चापरेण श्यामो नाम गिरिः॥
ພູເຂົາດຽວກັນນັ້ນຖືກພັນນາວ່າ ນາຣະດາ; ແລະທີ່ນັ້ນ ເກີດຂຶ້ນຈາກ ນາຣະດະປະຣະວະຕະ ໃນຝັ່ງຖັດໄປມີພູເຂົາຊື່ ຊະຍາມະ
Verse 20
तथा षष्ठो महिषनामाः स एव हरिरित्युच्यते॥
ດັ່ງນັ້ນ ອັນທີຫົກມີນາມວ່າ ມະຫິສະ; ອັນດຽວກັນນັ້ນກໍຖືກເອີ້ນວ່າ ຫຣິ ດ້ວຍ
Verse 21
तस्मिंश्च प्रजाः श्यामत्वमापन्नाः सैव दुन्दुभिर्वर्ण्यते॥
ແລະທີ່ນັ້ນ ປະຊາຊົນ/ສັດທັງຫຼາຍໄດ້ຮັບສີຜິວຄ່ອນຂ້າງຄໍາ; ອັນດຽວກັນນັ້ນຖືກພັນນາວ່າ ດຸນດຸພິ
Verse 22
तत्राग्निर्वसति॥
ທີ່ນັ້ນ ພຣະອັກນິ ສະຖິດຢູ່
Verse 23
तस्मिन्सिद्धा इति कीर्तिताः प्रजानेकविधाः क्रीडन्तस्तस्यापरे रजतो नाम गिरिः सैव शाकोच्यते॥
ທີ່ນັ້ນ ປະຊາຊົນຖືກຍົກຍ້ອງວ່າ ‘ສິດທະ’ ມີຫຼາຍປະເພດ ແລະຫຼິ້ນສະໜຸກ; ຖັດໄປມີພູຊື່ ‘ຣະຊະຕະ’ ຊຶ່ງກໍເອີ້ນວ່າ ‘ສາກະ’ ດ້ວຍ.
Verse 24
सप्तमस्तु ककुद्मान्नाम सैव मन्दरः कीर्त्यते॥
ແຕ່ພູລຳດັບທີ່ເຈັດ ມີນາມວ່າ ‘ກະກຸດມານ’; ພູດຽວກັນນັ້ນເປັນທີ່ກ່າວຂານວ່າ ‘ມັນດະຣະ’
Verse 25
तस्यापरेणाम्बिकेयः स च विभ्राजसो भण्यते॥
ຖັດໄປມີ ‘ອຳບິເກຍ’; ແລະພູນັ້ນເອງກໍຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ວິບຣາຊະສະ’ ດ້ວຍ.
Verse 26
इत्येते पर्वताः कुशद्वीपे व्यवस्थिताः एतेषां वर्षभेदो भवति द्विनामसंज्ञः॥
ດັ່ງນີ້ ພູເຫຼົ່ານີ້ຕັ້ງຢູ່ໃນ ‘ກູຊະທະວີປ’; ແລະໃນພວກມັນມີການແບ່ງເປັນ ‘ວັຣສະ’ ທີ່ມີລັກສະນະເປັນຊື່ສອງນາມ.
Verse 27
स एव केसरित्युच्यते॥
ອັນນັ້ນເອງເອີ້ນວ່າ ‘ເກສະຣີ’.
Verse 28
कुमुदस्य श्वेतमुद्भिदं तदेव कीर्त्यते
ສິ່ງໃດທີ່ເປັນຍອດອ່ອນສີຂາວ (ຫຼື ການເຕີບໂຕຈາງ) ຂອງກຸມຸດະ ນັ້ນແມ່ນຖືກກ່າວເຖິງໂດຍຈົງຊື່ນັ້ນເອງ។
Verse 29
ततश्च वायुः प्रवर्तते
ແລ້ວຕໍ່ມາ ລົມກໍເລີ່ມເຄື່ອນໄຫວ (ເລີ່ມພັດ)។
Verse 30
उन्नतस्य लोहितं वेणुमण्डलं तदेव भवति
ສໍາລັບສິ່ງທີ່ຍົກສູງຂຶ້ນ ນັ້ນຈະກາຍເປັນ «ເວນຸມັນດະລະ» ຄື “ວົງໄມ້ໄຜ່” ສີແດງອົມ ຢ່າງແນ່ນອນ.
Verse 31
गिरिणामान्येव वर्षाणि तद्यथा
ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນແດນພາກ (ວັຣສະ) ທີ່ມີຊື່ຕາມພູເຂົາ ແທ້ໆ; ຄືດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:
Verse 32
बलाहकस्य जीमूतं तदेव रथाकार इति
ມວນເມກ (ຈີມູຕະ) ຂອງບະລາຫະກະ ນັ້ນແມ່ນຖືກເອີ້ນຢ່າງແນ່ນອນວ່າ «ຣະຖາກາຣະ».
Verse 33
उदयसुकुमारो जलधारक्षेमकमहाद्रुमेति प्रधानानि द्वितीयपर्वतनामभिरपि वक्तव्यानि
«ອຸທະຍະສຸກຸມາຣ», «ຊະລະທາຣ», «ເກສະເມກະ», ແລະ «ມະຫາດຣຸມ» ແມ່ນຊື່ຫຼັກ; ຄວນກ່າວດ້ວຍຊື່ພູຮອງດ້ວຍ.
Verse 34
द्रोणस्य हरितं तदेव बलाधनं भवति
ລັກສະນະສີຂຽວຂອງ «ໂດຣນະ» ນັ້ນແທ້ໆ ເປັນສິ່ງທີ່ຖືກເອີ້ນວ່າ «ບະລາທະນະ».
Verse 35
तस्य च मध्ये शाकवृक्षस्तत्र च सप्तमहानद्यो द्विनाम्न्यः
ແລະໃນກາງຂອງມັນ ມີຕົ້ນໄມ້ «ຊາກະ»; ແລະທີ່ນັ້ນດ້ວຍ ມີແມ່ນ້ຳໃຫຍ່ 7 ສາຍ ທີ່ມີສອງຊື່.
Verse 36
कङ्कस्यापि ककुद्मान् नाम
ແລະສຳລັບ «ກັງກະ» ດ້ວຍ ມີຊື່ວ່າ «ກະກຸດມານ».
Verse 37
तद्यथा सुकुमारी कुमारी नन्दा वेणिका धेनुः इक्षुमती गभस्ति इत्येता नद्यः
ຄື: «ສຸກຸມາຣີ», «ກຸມາຣີ», «ນັນດາ», «ເວນິກາ», «ເທນຸ», «ອິກສຸມະຕີ», ແລະ «ກະພັດສະຕິ»—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍ.
Verse 38
वृत्तिमत्तदेव मानसं महिषस्य प्रभाकरम् ।
ພື້ນທີ່ນັ້ນເອງເອີ້ນວ່າ ‘ມານະສັມ’—ສ່ອງສະຫວ່າງດຸດ ‘ປຣະພາກະຣະ’ ຄືລັດສະມີດຸດຕາເວັນຂອງມະຫິສະ (ຄວາຍ)។
Verse 39
ककुद्मतः कपिलं तदेव सङ्ख्यातं नाम ।
ຈາກ ກະກຸດມະຕະ ເກີດມີ ກະປິລະ; ແຜ່ນດິນນັ້ນເອງຮູ້ຈັກດ້ວຍນາມ ‘ສັງຂະຍາຕ’।
Verse 40
इत्येतानि वर्षाणि ।
ດັ່ງນັ້ນ ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນ ວັຣສະ (ການແບ່ງເຂດດິນແດນ)។
Verse 41
तत्र द्विनाम्न्यो नद्यः ।
ທີ່ນັ້ນ ແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍມີນາມສອງຢ່າງ
Verse 42
प्रतपा प्रवेशा सैवोच्यते ।
‘ປຣະຕະປາ’—ຊຶ່ງກໍເອີ້ນວ່າ ‘ປຣະເວຊາ’—ແມ່ນ້ຳສາຍດຽວກັນນີ້ຈຶ່ງມີນາມເຊັ່ນນັ້ນ
Verse 43
द्वितीया शिवा यशोदा सा च भवति ।
ອັນທີສອງ ແມ່ນ «ສິວາ» ແລະຍັງຖືກເອີ້ນວ່າ «ຢະໂສດາ» ອີກດ້ວຍ।
Verse 44
तृतीया पित्रा नाम सैव कृष्णा भण्यते ।
ອັນທີສາມ ມີນາມວ່າ «ປິຕຣາ»; ແລະແມ່ນແມ່ນ້ຳສາຍດຽວກັນນັ້ນ ທີ່ຖືກເອີ້ນວ່າ «ກຣິສນາ»।
Verse 45
चतुर्थी ह्रादिनी नाम सैव चन्द्रा निगद्यते ।
ອັນທີສີ່ ມີນາມວ່າ «ຮຣາດິນີ»; ແລະແມ່ນ້ຳສາຍດຽວກັນນັ້ນ ຖືກປະກາດວ່າ «ຈັນດຣາ»।
Verse 46
विद्युता च पञ्चमी शुक्ला सैव ।
ອັນທີຫ້າ ແມ່ນ «ວິດຍຸຕາ»; ແລະແມ່ນ້ຳສາຍດຽວກັນນັ້ນ ກໍຖືກເອີ້ນວ່າ «ຊຸກລາ»।
Verse 47
वर्णा षष्ठी सैव विभावरी ।
ອັນທີຫົກ ແມ່ນ «ວັນນາ»; ແລະແມ່ນ້ຳສາຍດຽວກັນນັ້ນ ກໍຖືກເອີ້ນວ່າ «ວິພາວະຣີ»।
Verse 48
महती सप्तमी सा एव धृतिः ।
ແມ່ນ້ຳອັນທີ 7 ຊື່ ມະຫາຕີ (Mahatī); ນັ້ນແທ້ແມ່ນ ທຣິຕິ (Dhṛti) ເທົ່ານັ້ນ.
Verse 49
एताः प्रधानाः शेषाः क्षुद्रनद्यः ।
ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນແມ່ນ້ຳຫຼັກ; ທີ່ເຫຼືອແມ່ນຫ້ວຍນ້ອຍໆ.
Verse 50
इत्येष कुशद्वीपस्य संनिवेशः ।
ດັ່ງນີ້ແມ່ນການຈັດວາງ (saṃniveśa) ຂອງ ກຸສະດວີປ (Kuśadvīpa).
Verse 51
शाकद्वीपो द्विगुणः संनिविष्टश्च कथितः ।
ຊາກະດວີປ (Śākadvīpa) ຖືກກ່າວວ່າ ຈັດວາງເປັນສອງເທົ່າ (ຂະໜາດ).
Verse 52
तस्य च मध्ये महाकुशस्तम्भः ।
ແລະໃນກາງຂອງມັນ ມີເສົາກຸສະອັນໃຫຍ່ «ມະຫາກຸສະສະຕັມພະ» (Mahākuśastambha).
Verse 53
एष च कुशद्वीपो दधिमण्डोदेनावृतः क्षीरोदद्विगुणेन ।
ແລະ ກຸສະດວີປນີ້ ຖືກຫ້ອມລ້ອມດ້ວຍມະຫາສະໝຸດ ດະທິມັນໂຑດ (ນ້ຳເວຍຈາກນົມສົ້ມ) ຊຶ່ງມີຂະໜາດເປັນສອງເທົ່າຂອງສະໝຸດນ້ຳນົມ।
Inside Adhyaya 86
How it unfolds
- Where it opens
In the Varāha–Pṛthivī dialogue, the discourse transitions from earlier cosmographic framing to a more schematic, instructional mapping of the dvīpa-system, beginning with Śākadvīpa and proceeding to Kuśadvīpa, emphasizing proportional dimensions and encircling oceans as cosmic boundaries.
- Central event
Varāha enumerates the spatial relations (dviguṇa-vistāra) of Śākadvīpa relative to Jambūdvīpa and Kuśadvīpa relative to Śākadvīpa, then catalogs each dvīpa’s organizing features: the surrounding oceans (lavaṇodaka, kṣīroda, and dadhimaṇḍoda), the kulaparvatas (often with dvināma/paired names), the principal rivers (including dual-named streams in Kuśadvīpa), and the central arboreal/pillar-like feature (Śākavṛkṣa; Mahākuśastamba).
- Climax resolution
The description culminates in an idealized ecological-human order: the dvīpas are portrayed as stable, well-regulated environments where inhabitants enjoy longevity and are free from famine (durbhikṣa), aging (jarā), and disease (vyādhi), implying that cosmic proportionality and bounded hydroscapes sustain well-being.
Geographical context
Cosmographic regions and features: Śākadvīpa; Kuśadvīpa; Jambūdvīpa (as reference); oceans—Lavaṇodadhi/Lavaṇodaka (salt ocean), Kṣīroda/Kṣīrodadhi (milk ocean), Dadhimaṇḍoda (curd-like ocean). Śākadvīpa kulaparvatas/toponyms: Udaya (Śailendra), Jaladhāra, Raivataka, Śyāma, Rajata (Śāka), Ambikeya (Vibhrājasa/Kesarī). Śākadvīpa central tree: Śākavṛkṣa. Śākadvīpa rivers: Sukumārī, Kumārī, Nandā, Veṇikā, Dhenu, Ikṣumatī, Gabhasti. Kuśadvīpa kulaparvatas (dvināma): Kumuda/Vidruma; Unnata/Hema; Balāhaka/Dyutimān; Droṇa/Puṣpavān; Kaṅka/Kuśeśaya; Mahiṣa/Hari; Kakudmān/Mandara. Kuśadvīpa rivers (dvināma): Pratapā/Praveśā; Śivā/Yaśodā; Pitrā/Kṛṣṇā; Hrādinī/Candrā; Vidyutā/Śuklā; Varṇā/Vibhāvarī; Mahatī/Dhṛti. Kuśadvīpa central feature: Mahākuśastamba.
Ritual instructions
- BenefitThis adhyāya is primarily cosmographic instruction (dvīpa–saṃniveśa) rather than a ritual manual; its ‘benefit’ is contemplative orientation—understanding cosmic order, proportionality, and the ecological logic of bounded oceans, mountains, and rivers.
The narrative frame
- VarāhaPṛthivī · Didactic, schematic, and catalogic (map-like enumeration rather than dramatic narration).
The emotional journey
- Dominant RasaAdbhuta (wonder)
- Emotional ProgressionCuriosity about cosmic layout → orderly enumeration of dvīpas, oceans, mountains, and rivers → settling into a sense of stability and abundance through the depiction of famine- and disease-free regions.
Planning a pilgrimage
- Visit FeasibilityNot directly visitable as terrestrial pilgrimage sites in the conventional sense; Śākadvīpa and Kuśadvīpa function as Purāṇic cosmographic regions. Engagement is best approached through study, recitation, and comparative Purāṇic cosmology rather than physical travel.
Frequently Asked Questions
The chapter primarily instructs through cosmographic ordering: it presents a model of terrestrial stability in which oceans, mountains, rivers, and central trees form a regulated system. The idealized description of regions free from famine (durbhikṣa), aging (jarā), and disease (vyādhi) implies that well-ordered environments correspond to well-being, offering an indirect ecological-ethical frame rather than explicit moral rules.
No explicit chronological markers (tithi, māsa, ṛtu, or lunar/seasonal timings) are stated in the supplied passage. The content is descriptive geography (dvīpa–saṁniveśa) rather than a ritual or calendrical prescription.
Environmental balance is conveyed via spatial proportionality (dviguṇa relations between dvīpas), bounded hydroscapes (salt, milk, and curd-like oceans), and systematic hydrography (named rivers) anchored by mountain ranges and central arboreal features (Śākavṛkṣa; Mahākuśastamba). The text’s emphasis on regions without scarcity or disease frames a stable terrestrial design as conducive to sustainable life.
The passage does not cite human dynasties or royal genealogies. It references cosmographic and eponymic names (e.g., Nārada as a mountain-name association; Indra in relation to rainfall), functioning as mythic-cultural identifiers within the geographic schema rather than as historical lineages.
Ask anything about Adhyaya 86 of the Varaha Purana
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.