श्री हनुमान चालीसा
Lyrics with meaning, word by word
The hymn Goswami Tulsidas sang to Hanuman: every doha and chaupai in Devanagari and in English letters, with its meaning, and each verse open word by word.
Read the ChalisaThe Hanuman Chalisa is a hymn to Hanuman, the devoted friend and servant of Rama. Goswami Tulsidas wrote it in the sixteenth century in Awadhi, the language of his Ramcharitmanas. Chalisa means forty: forty chaupais sit at its heart, with two dohas to open the hymn and one to close it.
Its verses remember Hanuman as both strong and gentle: the leap across the sea to Lanka, the ring carried to Sita, the mountain of herbs that brought Lakshmana back, and a devotion so complete that Rama called him as dear as a brother. Many families sing it every day, and many people learn it by heart as children, long before they know what each word means.
The text here is the one Gita Press, Gorakhpur prints. Every verse is below in Devanagari, in English letters and with its meaning, and each one opens on a page of its own with its words one by one, the story behind it and what it has meant to the people who sing it.
दोहा2 verses
હનુમાન ચાલીસાની શરૂઆત બે દોહાથી થાય છે, જેમાં તુલસીદાસ આરંભ કરતાં પહેલાં પોતાને તૈયાર કરે છે. પહેલાં તેઓ પોતાના ગુરુના ચરણકમળની પરાગરૂપી ધૂળથી પોતાના મનરૂપી દર્પણને સ્વચ્છ કરે છે, અને પછી જીવનના ચારેય પુરુષાર્થ આપનાર રામના નિર્મળ યશનું વર્ણન કરવા નીકળે છે. બીજા દોહામાં તેઓ સ્વીકારે છે કે તેમનામાં સમજની ઊણપ છે, પવનપુત્ર હનુમાનનું સ્મરણ કરે છે, અને બળ, બુદ્ધિ અને વિદ્યા માગે છે, સાથે જ શારીરિક રોગો અને મનના કષ્ટોમાંથી મુક્તિની પ્રાર્થના કરે છે.
श्रीगुरु चरन सरोज रजनिज मनु मुकुरु सुधारि।बरनउँ रघुबर बिमल जसुजो दायकु फल चारि॥
Shri Guru Charan Saroj Raj,Nij Manu Mukuru Sudhari.Baranau Raghubar Bimal Jasu,Jo Dayaku Phal Chari.
મારા પૂજ્ય ગુરુના ચરણકમળની પરાગરૂપી રજથી હું મારા મનરૂપી દર્પણને સ્વચ્છ કરું છું. પછી હું રઘુકુળમાં શ્રેષ્ઠ શ્રીરામના નિર્મળ યશનું વર્ણન કરવાનો આરંભ કરું છું, જેઓ જીવનના ચાર પુરુષાર્થ આપે છે: ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષ.
बुद्धिहीन तनु जानिके,सुमिरौं पवन-कुमार।बल बुधि बिद्या देहु मोहिं,हरहु कलेस बिकार॥
Buddhiheen Tanu Janike,Sumirau Pavan Kumar.Bal Budhi Vidya Dehu Mohi,Harahu Kalesh Vikar.
પોતાને બુદ્ધિહીન જાણીને હું પવનના પુત્ર હનુમાનજીનું સ્મરણ કરું છું. મને બળ, બુદ્ધિ અને વિદ્યા આપો, અને મારા શારીરિક રોગો તથા મનના ક્લેશ દૂર કરો.
चौपाई40 verses
હનુમાન ચાલીસાનો આ મધ્ય ભાગ ચાલીસ ચોપાઈઓનું એક લાંબું સ્તુતિગાન છે, જેમાં તુલસીદાસ હનુમાનજીનો જયજયકાર કરે છે અને તેઓ કોણ છે, તેમણે શું શું કર્યું છે અને જેઓ તેમના શરણે આવે છે તેમને તેઓ શું આપે છે તે વર્ણવે છે. તેની શરૂઆત હનુમાનજીને જ્ઞાન અને ગુણોના સાગર, રામના દૂત, અંજનીના પુત્ર અને પવનના પુત્ર કહીને પ્રણામ કરવાથી થાય છે, અને તે ખૂબ પ્રેમથી તેમના સોનેરી રૂપ, તેમના વજ્ર અને ધ્વજ, તથા રામનું કાર્ય કરવાની તેમની ઉત્સુકતાનું વર્ણન કરે છે. પછી તે તેમનાં મહાન કાર્યોનું સ્મરણ કરે છે: સીતાને નાના રૂપે દર્શન આપવા, લંકા બાળવી, રાક્ષસોનો સંહાર કરવો, લક્ષ્મણને ફરી જીવિત કરવા, અને સુગ્રીવ તથા વિભીષણને તેમના રાજસિંહાસન સુધી પહોંચવામાં મદદ કરવી. અહીં સ્વયં રામ બોલે છે, હનુમાનને પોતાના ભાઈ ભરત જેટલા પ્રિય કહે છે અને તેમને ભેટે છે, અને ચોપાઈઓ કહે છે કે દેવો, ઋષિમુનિઓ અને કવિઓ પણ તેમનો મહિમા પૂરેપૂરો વર્ણવી શકતા નથી. ત્યાર બાદ સ્તુતિ ભક્ત તરફ વળે છે અને કહે છે કે હનુમાનજીની કૃપાથી કઠિન કાર્યો સરળ બની જાય છે, જેઓ તેમનું નામસ્મરણ કરે છે તેમનાં ભૂતપ્રેત, રોગ, પીડા અને સંકટ દૂર થઈ જાય છે, અને તેમની ભક્તિ મનુષ્યને રામ સુધી લઈ જાય છે. આ ભાગ ગુરુની જેમ હનુમાનજી પાસે કૃપા માટેની હૃદયપૂર્વકની પ્રાર્થના પર, હનુમાન ચાલીસાના પાઠ સાથે જોડાયેલા જે વચનમાં ભક્તો વિશ્વાસ રાખે છે તે વચન પર, અને પ્રભુ તેમના હૃદયમાં વાસ કરે એવી તુલસીદાસની પોતાની પ્રાર્થના પર પૂરો થાય છે.
जय हनुमान ज्ञान गुन सागर।जय कपीस तिहुँ लोक उजागर॥
Jai Hanuman Gyan Gun Sagar.Jai Kapis Tihun Lok Ujagar.
હે હનુમાન, જ્ઞાન અને સદ્ગુણોના સાગર, આપનો જય હો. હે વાનરોના સ્વામી, ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ, આપનો જય હો.
राम दूत अतुलित बल धामा।अंजनि-पुत्र पवनसुत नामा॥
Ram Doot Atulit Bal Dhama.Anjani Putra Pavan Sut Nama.
આપ રામના દૂત છો, એવા બળનું ધામ છો જેની બરાબરી કોઈ કરી શકે નહીં. આપ અંજનીપુત્ર અને પવનપુત્ર નામોથી ઓળખાઓ છો.
महाबीर बिक्रम बजरंगी।कुमति निवार सुमति के संगी॥
Mahabir Bikram Bajrangi.Kumati Nivar Sumati Ke Sangi.
આપ મહાન વીર છો, સાહસ અને પરાક્રમથી ભરપૂર છો, અને આપનું શરીર વજ્ર જેવું બળવાન છે. આપ ખરાબ બુદ્ધિને દૂર કરો છો અને જેમના વિચારો સારા છે તેમની પડખે ઊભા રહો છો.
कंचन बरन बिराज सुबेसा।कानन कुंडल कुंचित केसा॥
Kanchan Baran Biraj Subesa.Kanan Kundal Kunchit Kesa.
આપનો વર્ણ સોનેરી છે, અને આપ સુંદર વસ્ત્રોમાં શોભો છો. આપના કાનમાં કુંડળ લટકે છે, અને આપના વાળ વાંકડિયા છે.
हाथ बज्र औ ध्वजा बिराजै।काँधे मूँज जनेऊ साजै॥
Hath Bajra Au Dhwaja Birajai.Kandhe Moonj Janeu Sajai.
આપના હાથમાં વજ્ર અને ધ્વજા શોભે છે, અને આપના ખભા પર મુંજ ઘાસની પવિત્ર જનોઈ સુશોભિત છે.
संकर सुवन केसरीनंदन।तेज प्रताप महा जग बंदन॥
Sankar Suvan Kesari Nandan.Tej Pratap Maha Jag Bandan.
આપ શિવજીના પુત્ર અને કેસરીના આનંદ છો. આપના તેજ અને મહાન પરાક્રમને કારણે આખું જગત આપને વંદન કરે છે.
बिद्यावान गुनी अति चातुर।राम काज करिबे को आतुर॥
Bidyavan Guni Ati Chatur.Ram Kaj Karibe Ko Aatur.
આપ પરમ વિદ્વાન, ગુણોથી પરિપૂર્ણ અને અત્યંત ચતુર છો, અને શ્રીરામનું કાર્ય કરવા માટે સદા આતુર રહો છો.
प्रभु चरित्र सुनिबे को रसिया।राम लषन सीता मन बसिया॥
Prabhu Charitra Sunibe Ko Rasiya.Ram Lakhan Sita Man Basiya.
તમને પ્રભુનાં કાર્યોની કથા સાંભળવી ખૂબ ગમે છે. રામ, લક્ષ્મણ અને સીતા તમારા હૃદયમાં વસે છે.
सूक्ष्म रूप धरि सियहिं दिखावा।बिकट रूप धरि लंक जरावा॥
Sukshma Roop Dhari Siyahi Dikhava.Bikat Roop Dhari Lanka Jarava.
આપે અત્યંત નાનું રૂપ ધારણ કરીને સીતાજીને પોતાનાં દર્શન કરાવ્યાં, અને વિશાળ તથા ભયંકર રૂપ ધારણ કરીને લંકાને બાળી નાખી.
भीम रूप धरि असुर सँहारे।रामचंद्र के काज सँवारे॥
Bhim Roop Dhari Asur Sanhare.Ramchandra Ke Kaj Sanvare.
ભયંકર રૂપ ધારણ કરીને તમે અસુરોનો સંહાર કર્યો અને રામચંદ્રજીનું કાર્ય સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યું.
लाय सजीवन लखन जियाये।श्रीरघुबीर हरषि उर लाये॥
Laye Sajivan Lakhan Jiyaye.Shri Raghubir Harashi Ur Laye.
આપે સંજીવની બુટ્ટી લાવીને લક્ષ્મણજીને ફરીથી જીવિત કર્યા. રઘુકુળના વીર શ્રીરામ અત્યંત પ્રસન્ન થયા અને તેમણે આપને પોતાના હૃદય સાથે ચાંપી લીધા.
रघुपति कीन्ही बहुत बड़ाई।तुम मम प्रिय भरतहि सम भाई॥
Raghupati Kinhi Bahut Badai.Tum Mam Priya Bharatahi Sam Bhai.
રઘુકુળના સ્વામી રામે તમારી ખૂબ પ્રશંસા કરી અને કહ્યું: 'તું મારો પ્રિય ભાઈ છે, બરાબર ભરત જેવો.'
सहस बदन तुम्हरो जस गावैं।अस कहि श्रीपति कंठ लगावैं॥
Sahas Badan Tumharo Jas Gavai.As Kahi Shripati Kanth Lagavai.
"હજાર મુખવાળા શેષ તમારો યશ ગાય!" એમ કહીને શ્રીના સ્વામી રામ તમને પોતાના હૃદય સરસા ચાંપે છે.
सनकादिक ब्रह्मादि मुनीसा।नारद सारद सहित अहीसा॥
Sanakadik Brahmadi Munisa.Narad Sarad Sahit Ahisa.
સનક જેવા ઋષિઓ, બ્રહ્મા અને અન્ય દેવો, શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, નારદ, અને વિદ્યાની દેવી શારદા, સર્પોના રાજા શેષ સાથે, આપનો મહિમા પૂરેપૂરો વર્ણવી શકતા નથી.
जम कुबेर दिगपाल जहाँ ते।कबि कोबिद कहि सके कहाँ ते॥
Yam Kuber Digpal Jahan Te.Kabi Kobid Kahi Sake Kahan Te.
યમ, કુબેર, દિશાઓના રક્ષક દિક્પાલો અને તેમના જેવા બીજા બધા પણ આપનો મહિમા પૂરેપૂરો કહી શકતા નથી. તો પછી કવિઓ અને વિદ્વાનો તેનું વર્ણન ભલા કેવી રીતે કરી શકે?
तुम उपकार सुग्रीवहिं कीन्हा।राम मिलाय राज पद दीन्हा॥
Tum Upkar Sugrivahi Kinha.Ram Milaye Raj Pad Dinha.
આપે સુગ્રીવ પર મોટો ઉપકાર કર્યો: આપે તેમનો શ્રીરામ સાથે મેળાપ કરાવ્યો, અને આ રીતે તેમને રાજસિંહાસન અપાવ્યું.
तुम्हरो मंत्र बिभीषन माना।लंकेस्वर भए सब जग जाना॥
Tumharo Mantra Vibhishan Mana.Lankeshwar Bhaye Sab Jag Jana.
વિભીષણે તમારી સલાહ માની અને તેઓ લંકાના રાજા બન્યા, એ આખું જગત જાણે છે.
जुग सहस्र जोजन पर भानू।लील्यो ताहि मधुर फल जानू॥
Yug Sahastra Yojan Par Bhanu.Lilyo Tahi Madhur Phal Janu.
સૂર્ય ખૂબ દૂર હતો, યુગ સહસ્ર યોજનના અંતરે, એટલે કે અપાર અંતરે, છતાં આપે તેને મીઠું ફળ સમજીને ગળી લીધો.
प्रभु मुद्रिका मेलि मुख माहीं।जलधि लाँघि गये अचरज नाहीं॥
Prabhu Mudrika Meli Mukh Mahi.Jaladhi Langhi Gaye Achraj Nahi.
પ્રભુની વીંટી મુખમાં રાખીને આપ સમુદ્ર ઓળંગી ગયા. એમાં કોઈ આશ્ચર્ય નથી.
दुर्गम काज जगत के जेते।सुगम अनुग्रह तुम्हरे तेते॥
Durgam Kaj Jagat Ke Jete.Sugam Anugrah Tumhare Tete.
જગતમાં જેટલાં પણ કઠિન કાર્યો છે, તે બધાં આપની કૃપાથી સરળ થઈ જાય છે.
राम दुआरे तुम रखवारे।होत न आज्ञा बिनु पैसारे॥
Ram Duare Tum Rakhware.Hot Na Agya Binu Paisare.
આપ પ્રભુ શ્રીરામના દ્વારના રક્ષક છો. આપની આજ્ઞા વિના ત્યાં કોઈ પ્રવેશ કરી શકતું નથી.
सब सुख लहै तुम्हारी सरना।तुम रच्छक काहू को डर ना॥
Sab Sukh Lahai Tumhari Sarna.Tum Rachchhak Kahu Ko Dar Na.
જે કોઈ આપની શરણે આવે છે, તેને દરેક પ્રકારનું સુખ મળે છે. જ્યારે આપ રક્ષક હો, ત્યારે કોઈનાથી પણ ડરવાની જરૂર નથી.
आपन तेज सम्हारो आपै।तीनों लोक हाँक तें काँपै॥
Aapan Tej Samharo Aapai.Teenon Lok Hank Te Kanpai.
તમારા પ્રચંડ તેજને ફક્ત તમે જ સંભાળી અને નિયંત્રિત કરી શકો છો. જ્યારે તમે ગર્જના કરો છો, ત્યારે ત્રણેય લોક કાંપી ઊઠે છે.
भूत पिसाच निकट नहिं आवै।महाबीर जब नाम सुनावै॥
Bhoot Pisach Nikat Nahi Aavai.Mahavir Jab Naam Sunavai.
જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ મહાવીર, એટલે કે મહાન વીર હનુમાનજીનું નામ પોકારે છે, ત્યારે ભૂત અને દુષ્ટ આત્માઓ તેની નજીક આવતા નથી.
नासै रोग हरै सब पीरा।जपत निरंतर हनुमत बीरा॥
Nasei Rog Harei Sab Pira.Japat Nirantar Hanumat Bira.
જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ વીર હનુમાનનું નામ અટક્યા વિના સતત જપતી રહે છે, ત્યારે રોગનો નાશ થાય છે અને દરેક પીડા દૂર થાય છે.
संकट तें हनुमान छुड़ावै।मन क्रम बचन ध्यान जो लावै॥
Sankat Te Hanuman Chhudavai.Man Kram Bachan Dhyan Jo Lavai.
જે કોઈ પોતાના મન, કર્મ અને વચનથી હનુમાનજીમાં ધ્યાન લગાવે છે, તેને હનુમાનજી સંકટમાંથી છોડાવે છે.
सब पर राम तपस्वी राजा।तिन के काज सकल तुम साजा॥
Sab Par Ram Tapasvi Raja.Tin Ke Kaj Sakal Tum Saja.
તપસ્વીની જેમ જીવન જીવનારા રાજા શ્રીરામ સૌથી ઉપર છે. અને હે હનુમાન, આપે જ તેમનાં બધાં કાર્યો પૂરાં કર્યાં અને તેમને સફળ બનાવ્યાં.
और मनोरथ जो कोइ लावै।सोइ अमित जीवन फल पावै॥
Aur Manorath Jo Koi Lavai.Soi Amit Jivan Phal Pavai.
અને જે કોઈ પણ કોઈ પણ મનોકામના લઈને આપની પાસે આવે છે, તે અપાર જીવનફળ પામે છે.
चारों जुग परताप तुम्हारा।है परसिद्ध जगत उजियारा॥
Charon Jug Partap Tumhara.Hai Parsiddh Jagat Ujiyara.
આપનો મહિમા જગતના ચારેય યુગોમાં ઝળહળે છે. તે જગતને અજવાળતા પ્રકાશ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.
साधु संत के तुम रखवारे।असुर निकंदन राम दुलारे॥
Sadhu Sant Ke Tum Rakhware.Asur Nikandan Ram Dulare.
તમે સાધુઓ અને સંતોના રક્ષક છો. તમે અસુરોનો નાશ કરો છો, અને તમે રામના લાડીલા છો.
अष्ट सिद्धि नौ निधि के दाता।अस बर दीन जानकी माता॥
Ashta Siddhi Nau Nidhi Ke Data.As Bar Din Janaki Mata.
આપ આઠ સિદ્ધિઓ (વિશેષ શક્તિઓ) અને નવ નિધિઓ (ખજાનાઓ)ના દાતા છો. માતા જાનકીએ આપને આ વરદાન આપ્યું.
राम रसायन तुम्हरे पासा।सदा रहो रघुपति के दासा॥
Ram Rasayan Tumhare Pasa.Sada Raho Raghupati Ke Dasa.
આપની પાસે રામભક્તિનું રસાયણ છે. આપ સદા રઘુપતિ, એટલે કે રઘુકુળના પ્રભુ રામ, ના દાસ બની રહો છો.
तुम्हरे भजन राम को पावै।जनम जनम के दुख बिसरावै॥
Tumhare Bhajan Ram Ko Pavai.Janam Janam Ke Dukh Bisravai.
આપની ભક્તિથી મનુષ્ય રામને પામે છે અને જન્મોજન્મનાં દુઃખોને પાછળ છોડી દે છે.
अंत काल रघुबर पुर जाई।जहाँ जन्म हरि-भक्त कहाई॥
Ant Kaal Raghubar Pur Jai.Jahan Janm Haribhakt Kahai.
જીવનના અંતે આવો ભક્ત રઘુકુળમાં શ્રેષ્ઠ શ્રીરામના ધામમાં જાય છે. અને જો તેનો ફરી જન્મ થાય, તો તે જન્મ જ્યાં પણ હોય, ત્યાં તે હરિના ભક્ત તરીકે ઓળખાય છે.
और देवता चित्त न धरई।हनुमत सेइ सर्ब सुख करई॥
Aur Devta Chitt Na Dharai.Hanumat Sei Sarb Sukh Karai.
ભલે કોઈ વ્યક્તિ બીજા કોઈ દેવતાને મનમાં ન રાખે, તોપણ ફક્ત હનુમાનજીની સેવાથી જ તેને દરેક પ્રકારનું સુખ મળે છે.
संकट कटै मिटै सब पीरा।जो सुमिरै हनुमत बलबीरा॥
Sankat Katai Mitai Sab Pira.Jo Sumirai Hanumat Balbira.
જે કોઈ મહાબળવાન વીર હનુમાનજીનું સ્મરણ કરે છે, તેનાં સંકટો કપાઈ જાય છે અને તેની બધી પીડા મટી જાય છે.
जै जै जै हनुमान गोसाईं।कृपा करहु गुरु देव की नाईं॥
Jai Jai Jai Hanuman Gosain.Kripa Karahu Gurudev Ki Nain.
હે પ્રભુ હનુમાન, આપનો જય હો, જય હો, જય હો! જેમ પૂજ્ય ગુરુ પોતાના શિષ્ય પર કૃપા કરે છે, તેમ મારા પર કૃપા કરો.
जो सत बार पाठ कर कोई।छूटहि बंदि महा सुख होई॥
Jo Sat Bar Path Kar Koi.Chutahi Bandi Maha Sukh Hoi.
જે કોઈ આનો સો વાર પાઠ કરે છે, તે બંધનમાંથી મુક્ત થાય છે અને તેને મહાન સુખ પ્રાપ્ત થાય છે.
जो यह पढ़ै हनुमान चलीसा।होय सिद्धि साखी गौरीसा॥
Jo Yah Padhai Hanuman Chalisa.Hoy Siddhi Sakhi Gaurisa.
જે કોઈ આ હનુમાન ચાલીસા વાંચે છે, તેને સફળતા અને પૂર્ણતા પ્રાપ્ત થાય છે. ગૌરીના પતિ ભગવાન શિવ આના સાક્ષી છે.
तुलसीदास सदा हरि चेरा।कीजै नाथ हृदय महँ डेरा॥
Tulsidas Sada Hari Chera.Kijai Nath Hriday Mah Dera.
તુલસીદાસ સદા હરિના સેવક છે. હે નાથ, કૃપા કરીને મારા હૃદયમાં આપનું ઘર બનાવો.
दोहा1 verse
સમાપનનો દોહો સમગ્ર સ્તોત્રને એક હૃદયપૂર્વકની પ્રાર્થનામાં સમાવી લે છે. તુલસીદાસ હનુમાનજીને પવનના પુત્ર અને સંકટો હરનારા તરીકે પોકારે છે, જેમનું સ્વરૂપ સર્વ શુભ અને મંગળનું સાક્ષાત્ ચિત્ર છે. પછી તેઓ તેમને દેવોના રાજા કહીને તેમનો જયકાર કરે છે અને વિનંતી કરે છે કે તેઓ રામ, લક્ષ્મણ અને સીતા સાથે આવીને હૃદયમાં નિવાસ કરે.
पवनतनय संकट हरन,मंगल मूरति रूप।राम लषन सीता सहित,हृदय बसहु सुर भूप॥
Pavan Tanay Sankat Haran,Mangal Murati Roop.Ram Lakhan Sita Sahit,Hriday Basahu Sur Bhoop.
હે પવનપુત્ર, સંકટો દૂર કરનારા, જેમનું રૂપ સર્વ શુભ અને મંગલની સાક્ષાત્ મૂર્તિ છે એવા આપ: હે દેવોના રાજા, રામ, લક્ષ્મણ અને સીતા સાથે આવીને મારા હૃદયમાં વાસ કરો.
In the first dohā, Tulsidas uses the pollen dust of his revered Guru's lotus feet to polish the mirror of his mind. Only after this does he set out to describe Rama's glory. The verse places the Guru's grace as the first step, before any praise is offered.
The first dohā says Rama grants the four aims of life: dharma, artha, kāma and mokṣa. These are righteous living, prosperity, fulfilment of desire and liberation. The verse presents all four as gifts of Rama, whose spotless glory Tulsidas sets out to describe.
Knowing himself to be lacking in understanding, Tulsidas calls to mind Hanuman, the son of the Wind. He asks for strength, intellect and learning, and asks Hanuman to take away his bodily ailments and the troubles of his mind. Many devotees recite this dohā as their own prayer for the same blessings.
The first dohā says Tulsidas sets out to describe the spotless glory of Rama, the best of Raghu's line. Hanuman is then called to mind in the second dohā, so the hymn opens by holding Guru, Rama and Hanuman together. Devotees often read this order as fitting for Hanuman, whose greatness lies in his devotion to Rama.
These verses praise Hanuman's qualities, describe his appearance and recall his deeds in the service of Rama, such as finding Sita, burning Lanka and bringing Lakshmana back to life. They then describe the protection and blessings the verses say come to those who remember him, and end with a prayer from Tulsidas.
After Hanuman brings the healing herb and Lakshmana is revived, Rama is overjoyed and embraces him. He praises Hanuman greatly and tells him, 'You are my dear brother, just like Bharata,' showing how close Hanuman is to Rama's heart.
The verses say that ghosts and evil spirits stay away, disease and pain are removed, and troubles are cut away for those who remember Hanuman with mind, action and word. They also say that devotion to him leads a person to Rama and frees them from the sorrows of birth after birth, as devotees believe.
Verse 2.38 says that whoever recites it a hundred times is set free from bondage and great happiness comes to them. The next verse says that whoever reads the Hanuman Chalisa gains success and fulfilment, with Lord Shiva as witness, and many devotees recite it in this belief.
It asks Hanuman to come and live in the heart. The prayer is not for him alone: he is asked to dwell there together with Rama, Lakshmana and Sita.
The verse opens with pavanatanaya, Son of the Wind, one of Hanuman's well known names. Tulsidas sets it right beside saṅkaṭa harana, remover of troubles, so the closing prayer begins by recalling who Hanuman is and what he does for those who call on him.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Hanuman Chalisa in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
Vedapath Gold
Reading stays free, with or without Gold. It is for when you would rather listen: Sanskrit recitation and a spoken translation in 10 languages across the library, on this site and in the app, plus weekly Mudras for your questions and every comic and video episode open.