
Sukta 2.14
Gṛtsamada (Āṅgirasa) (traditional for RV 2.14)
Triṣṭubh
આ સૂક્ત ઇન્દ્ર માટેનું સોમ-આહ્વાન છે: અધ્વર્યુ યાજકોને પ્રેરણા આપે છે કે તેઓ વીર્યવર્ધક સોમ લાવીને ઢોળે—જેનો આનંદ વૃષભ સમ ઇન્દ્ર લે છે. તેમાં ઇન્દ્રના નિશ્ચિત વિજયો અને સહાયક વીરોનાં રક્ષણનું સ્તવન થાય છે; અને અંતે જાહેર સભાઓમાં ઉપાસકો માટે યશ અપાવતી પ્રચુર સંપત્તિ તથા બળની પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.
Mantra 1
अध्वर्यवो भरतेन्द्राय सोममामत्रेभिः सिञ्चता मद्यमन्धः । कामी हि वीरः सदमस्य पीतिं जुहोत वृष्णे तदिदेष वष्टि ॥
હે અધ્વર્યવો, ઇન્દ્ર માટે સોમ લાવો; દબાણ-પાત્રો વડે મદ્ય (મત્ત કરનાર) રસ—અંધઃ—ઢાળો. કેમ કે આ વીર સદાય આ પાનનો કામી છે; વૃષભને અર્પણ કરો—એ જ તો તેને ઇચ્છિત અને વાંછિત છે.
Mantra 2
अध्वर्यवो यो अपो वव्रिवांसं वृत्रं जघानाशन्येव वृक्षम् । तस्मा एतं भरत तद्वशायँ एष इन्द्रो अर्हति पीतिमस्य ॥
હે અધ્વર્યવો, જેણે જળોને આવરી રાખનાર વૃત્રને એવો ઘાત કર્યો જેમ અશનિ (વજ્ર) વૃક્ષને પાડી દે—તેના માટે આ સોમ લાવો, તેની ઇચ્છાને વશ રહીને; આ ઇન્દ્ર આ સોમપાનનો અધિકારી છે.
Mantra 3
अध्वर्यवो यो दृभीकं जघान यो गा उदाजदप हि वलं वः । तस्मा एतमन्तरिक्षे न वातमिन्द्रं सोमैरोर्णुत जूर्न वस्त्रैः ॥
હે અધ્વર્યવો, જેણે દૃભીકને જઘાન કર્યો, જેણે ગાયો (કિરણો)ને બહાર હાંકી અને તમારા માટે વલની ગુફાને દૂર ફેંકી—તે ઇન્દ્રને સોમથી આવરી દો, જેમ અંતરિક્ષ પવનથી આવરાય છે, જેમ ઝડપી પુરુષ વસ્ત્રોથી આવરાય છે.
Mantra 4
अध्वर्यवो य उरणं जघान नव चख्वांसं नवतिं च बाहून् । यो अर्बुदमव नीचा बबाधे तमिन्द्रं सोमस्य भृथे हिनोत ॥
હે અધ્વર્યવો, જેણે ઉરણને જઘાન કર્યો, નવ ચખ્વાંસો અને નવ્વે બાહુઓને પણ; જેણે અર્બુદને નીચે, નીચો દબાવી દીધો—તે ઇન્દ્રને સોમના વહન/ભરણમાં આગળ ધપાવો, પ્રેરિત કરો.
Mantra 5
अध्वर्यवो यः स्वश्नं जघान यः शुष्णमशुषं यो व्यंसम् । यः पिप्रुं नमुचिं यो रुधिक्रां तस्मा इन्द्रायान्धसो जुहोत ॥
હે અધ્વર્યવો, જેણે સ્વશ્નને સંહાર્યો, જેણે દુષ્કાળરૂપ શુષ્ણને તથા વ્યંસને વધ્યા; જેણે પિપ્રુને, નમુચિને અને રુધિ-ક્રાને પ્રહાર કર્યો—તે ઇન્દ્રને સોમરસનું પિષિત સાર અર્પણ કરો.
Mantra 6
अध्वर्यवो यः शतं शम्बरस्य पुरो बिभेदाश्मनेव पूर्वीः । यो वर्चिनः शतमिन्द्रः सहस्रमपावपद्भरता सोममस्मै ॥
હે અધ્વર્યવો, જેણે શમ્બરના સો પુરાતન દુર્ગોને પથ્થરથી જેમ ચકનાચૂર કર્યા; જેણે તેજસ્વી શત્રુઓના સો, હજારને—ઇન્દ્રે—પછાડી દીધા; તેના માટે સોમ લાવો.
Mantra 7
अध्वर्यवो यः शतमा सहस्रं भूम्या उपस्थेऽवपज्जघन्वान् । कुत्सस्यायोरतिथिग्वस्य वीरान्न्यावृणग्भरता सोममस्मै ॥
હે અધ્વર્યવો, જેણે ધરતીના અંકમાં સો અને હજારને પછાડી, સંહાર કરતાં પટક્યા; જેણે કુત્સ, આયુ અને અતિથિગ્વના વીરોએને સુરક્ષિત કર્યા—તેના માટે સોમ લાવો.
Mantra 8
अध्वर्यवो यन्नरः कामयाध्वे श्रुष्टी वहन्तो नशथा तदिन्द्रे । गभस्तिपूतं भरत श्रुतायेन्द्राय सोमं यज्यवो जुहोत ॥
હે અધ્વર્યુઓ, હે નરો, તમે જે કંઈ કામના કરો અને સાધો છો—સુયોજિત (શ્રુષ્ટિ) વહન કરતાં—તે બધું ઇન્દ્રમાં સ્થાપિત કરો. કિરણો/હાથોથી શુદ્ધ કરેલો સોમ લાવો; હે યજ્યવો, ‘શ્રુત’ (આહ્વાન સાંભળનાર) ઇન્દ્ર માટે સોમનું હવન કરો.
Mantra 9
अध्वर्यवः कर्तना श्रुष्टिमस्मै वने निपूतं वन उन्नयध्वम् । जुषाणो हस्त्यमभि वावशे व इन्द्राय सोमं मदिरं जुहोत ॥
હે અધ્વર્યુઓ, તેના માટે સુયોજન (શ્રુષ્ટિ) રચો; વનમાં સોમ નિપૂત (સુશુદ્ધ) થાય છે—વનમાંથી તેને ઊંચે ઉઠાવો. તેને સ્વીકારી તે તમારી મહાબળ તરફ ગર્જે છે; ઇન્દ્ર માટે મદિર (ઉલ્લાસક) સોમનું હવન કરો.
Mantra 10
अध्वर्यवः पयसोधर्यथा गोः सोमेभिरीं पृणता भोजमिन्द्रम् । वेदाहमस्य निभृतं म एतद्दित्सन्तं भूयो यजतश्चिकेत ॥
હે અધ્વર્યુઓ, જેમ ગાયના થણને તેના દૂધથી ભરવામાં આવે તેમ સોમશક્તિઓથી ભોગી ઇન્દ્રને પરિપૂર્ણ કરો. હું તેના અંદર નિહિત આ ગુપ્ત તત્ત્વ જાણું છું—તે દાન કરવા ઇચ્છે છે; તેથી ફરીથી યજન કરો અને (તેની ક્રિયા) ઓળખવાની બુદ્ધિ મેળવો.
Mantra 11
अध्वर्यवो यो दिव्यस्य वस्वो यः पार्थिवस्य क्षम्यस्य राजा । तमूर्दरं न पृणता यवेनेन्द्रं सोमेभिस्तदपो वो अस्तु ॥
હે અધ્વર્યવો, જે દિવ્ય વસ્તુંઓનો રાજા છે અને જે પાર્થીવ, ક્ષમ્ય (ભૂમિસ્થ) લોકનો પણ રાજા છે—તે ઇન્દ્રને યવ (ધાન્ય) અને સોમોથી એમ ભરપૂર કરો, જેમ ફૂલેલા કોઠારને ભરવામાં આવે; એ કર્મ જ તમારું ‘અપઃ’—સિદ્ધિ આપનાર સાધન—થાઓ.
Mantra 12
अस्मभ्यं तद्वसो दानाय राधः समर्थयस्व बहु ते वसव्यम् । इन्द्र यच्चित्रं श्रवस्या अनु द्यून्बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
હે વસુના સ્વામી, અમારે માટે દાન માટે તે રાધઃ—ઉપકારક સમૃદ્ધિ—સજ્જ કર; તારી પાસે બહુ વસવ્યમ્, બહુ વૈભવ છે. હે ઇન્દ્ર, જેથી દિવસો દિવસ અમે વિદથોમાં શ્રવસ્યાનું ચિત્ર, વિશાળ તેજસ્વી વચન બોલીએ અને સુવીરાઃ—વીરબળથી પરિપૂર્ણ—થઈએ.
A direct liturgical call to the Adhvaryus to bring and pour Soma for Indra, emphasizing that he constantly desires this drink (RV 2.14.1).
Indra is praised through remembered exploits—his slaying and his securing/protecting of allied heroes and lineages—establishing him as the reliable champion for the sacrificers (e.g., RV 2.14.7).
Indra’s overwhelming martial power and patronage are presented as the decisive ground for calling him to the rite: the Soma is offered precisely because he is the victorious protector who acts.
The hymn ends in a petition for Indra’s abundant giving—wealth, sustaining power, and enduring fame—so the community may speak the ‘vast word’ in assemblies, strengthened with heroic force (RV 2.14.12).
juhota vṛṣṇe tad id eṣa vaṣṭi
अध्वर्यवो यः शतमा सहस्रं भूम्या उपस्थेऽवपज्जघन्वान् । कुत्सस्यायोरतिथिग्वस्य वीरान्न्यावृणग्भरता सोममस्मै ॥bṛhad vadema vidathe suvīrāḥ
It is a Soma-offering hymn to Indra: the priests are urged to bring and pour Soma, Indra’s victories are praised, and blessings of wealth, strength, and fame are requested.
Because Soma is the key ritual offering that ‘invites’ Indra and empowers his heroic action; the hymn says Indra is a constant lover of the Soma drink and willingly chooses it.
It asks Indra to ready abundant gifts and sustaining wealth, and to give the worshippers lasting renown so they can speak powerfully in the community assembly and thrive with heroic strength.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.