Adhyaya 92

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे अरिष्टकथनं नाम एकनवतितमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः एवं वाराणसी पुण्या यदि सूत महामते वक्तुमर्हसि चास्माकं तत्प्रभावं हि सांप्रतम्

এইদৰে শ্ৰীলিঙ্গমহাপুৰাণৰ পূৰ্বভাগত ‘অৰিষ্টকথন’ নামৰ একানব্বইতম অধ্যায়। ঋষিসকলে ক’লে—হে মহামতি সূত, যদি বাৰাণসী ইমান পুণ্য, তেন্তে এতিয়া আমাক তাৰ প্ৰভাৱ বৰ্ণনা কৰা।

Verse 2

क्षेत्रस्यास्य च माहात्म्यम् अविमुक्तस्य शोभनम् विस्तरेण यथान्यायं श्रोतुं कौतूहलं हि नः

এই অবিমুক্ত ক্ষেত্ৰৰ শোভন মাহাত্ম্য যথাক্ৰমে আৰু বিস্তাৰে শুনিবলৈ আমাৰ গভীৰ কৌতূহল আছে।

Verse 3

सूत उवाच देस्च्रिप्तिओन् ओफ़् अविमुक्त वक्ष्ये संक्षेपतः सम्यक् वाराणस्याः सुशोभनम् अविमुक्तस्य माहात्म्यं यथाह भगवान् भवः

সূত ক’লে—এতিয়া মই সংক্ষেপে আৰু সম্যকভাৱে বাৰাণসীৰ শোভন বৃত্তান্ত, অৰ্থাৎ অবিমুক্তৰ মাহাত্ম্য, ভগৱান ভব (শিৱ) যিদৰে কৈছে তেনেদৰেই ক’ম।

Verse 4

विस्तरेण मया वक्तुं ब्रह्मणा च महात्मना शक्यते नैव विप्रेन्द्रा वर्षकोटिशतैरपि

হে বিপ্ৰেন্দ্ৰসকল! মই বা মহাত্মা ব্ৰহ্মাও কোটি কোটি বছৰতেও ইয়াৰ সম্পূৰ্ণ বিস্তাৰ ক’ব নোৱাৰোঁ।

Verse 5

देवः पुरा कृतोद्वाहः शङ्करो नीललोहितः हिमवच्छिखराद्देव्या हैमवत्या गणेश्वरैः

পুৰাতন কালে দেৱ শংকৰ—নীললোহিত—দেৱী হৈমৱতীৰ সৈতে বিধিপূৰ্বক বিবাহ সম্পন্ন কৰিলে; আৰু হিমৱানৰ শিখৰৰ পৰা গণেশ্বৰসকলৰ সৈতে আগবাঢ়িল।

Verse 6

वाराणसीमनुप्राप्य दर्शयामास शङ्करः अविमुक्तेश्वरं लिङ्गं वासं तत्र चकार सः

বাৰাণসীত উপস্থিত হৈ শংকৰে অবিমুক্তেশ্বৰ লিঙ্গ প্ৰকাশ কৰিলে আৰু তেওঁ নিজেও তাতেই বাস স্থাপন কৰিলে।

Verse 7

वाराणसीकुरुक्षेत्रश्रीपर्वतमहालये तुङ्गेश्वरे च केदारे तत्स्थाने यो यतिर्भवेत्

যি বাৰাণসী, কুৰুক্ষেত্ৰ, শ্ৰীপৰ্বত, মহালয়, তুঙ্গেশ্বৰ আৰু কেদাৰত যতি হৈ বাস কৰে, সি সেই সেই শিৱপীঠৰ পুণ্যফল লাভ কৰে।

Verse 8

योगे पाशुपते सम्यक् दिनमेकं यतिर्भवेत् तस्मात्सर्वं परित्यज्य चरेत् पाशुपतं व्रतम्

পাশুপত-যোগত সম্যক্ স্থিত হ’লে মানুহ একেদিনতে যতি হয়; সেয়ে সকলো আসক্তি ত্যাগ কৰি পশুপতি-পরায়ণ পাশুপত ব্ৰত আচৰণ কৰা উচিত।

Verse 9

देवोद्याने वसेत्तत्र शर्वोद्यानमनुत्तमम् मनसा निर्ममे रुद्रो विमानं च सुशोभनम्

সেখানে দেবোদ্যানত, শৰ্বৰ অনুত্তম উদ্যানে তেওঁ বাস কৰিলে; আৰু ৰুদ্ৰে কেৱল মনঃসংকল্পে অতি শোভন বিমান নিৰ্মাণ কৰিলে।

Verse 10

दर्शयामास च तदा देवोद्यानमनुत्तमम् हैमवत्याः स्वयं देवः सनन्दी परमेश्वरः

তেতিয়া স্বয়ং দেৱ পৰমেশ্বৰ—সনন্দীসহ—হৈমৱতীক সেই অনুত্তম দেবোদ্যান দেখুৱালে।

Verse 11

क्षेत्रस्यास्य च माहात्म्यम् अविमुक्तस्य शङ्करः उक्तवान्परमेशानः पार्वत्याः प्रीतये भवः

পাৰ্বতীৰ প্ৰীতিৰ বাবে ভৱৰূপ শংকৰ, পৰমেশান, অবিমুক্ত এই ক্ষেত্ৰৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰিলে—ই শিৱে কেতিয়াও নত্যাগ কৰা পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ।

Verse 12

प्रफुल्लनानाविधगुल्मशोभितं लताप्रतानादिमनोहरं बहिः विरूढपुष्पैः परितः प्रियङ्गुभिः सुपुष्पितैः कण्टकितैश् च केतकैः

বাহিৰৰ পৰা সেই উপবন অতি মনোহৰ আছিল—বহুবিধ প্ৰফুল্লিত গুল্মে শোভিত, বিস্তৃত লতা-প্ৰতানে মন হৰণ কৰা। চাৰিওফালে ফুলে ভৰা প্ৰিয়ঙ্গু গছ আৰু সুপুষ্পিত, কাঁটাযুক্ত কেতকী (স্ক্ৰু-পাইন)ৰ ঝোপে ই ঘেৰাই আছিল।

Verse 13

तमालगुल्मैर्निचितं सुगन्धिभिर् निकामपुष्पैर्वकुलैश् च सर्वतः अशोकपुन्नागशतैः सुपुष्पितैर् द्विरेफमालाकुलपुष्पसंचयैः

সুগন্ধি তমাল-গুল্মে ই ঘনকৈ ভৰ্তি আছিল, আৰু চাৰিওফালে অধিক ফুলধৰা বকুল গছেৰে পৰিপূৰ্ণ। শত শত অশোক আৰু পুন্নাগ গছ সুপুষ্পিত আছিল; ফুলৰ সঞ্চয়ত ভ্ৰমৰৰ মালা গুঞ্জৰি ভিৰ কৰিছিল।

Verse 14

क्वचित् प्रफुल्लाम्बुजरेणुभूषितैर् विहङ्गमैश् चानुकलप्रणादिभिः विनादितं सारसचक्रवाकैः प्रमत्तदात्यूहवरैश् च सर्वतः

কিছুমান ঠাইত প্ৰফুল্ল পদ্মৰ পৰাগৰেণুৰে অঞ্চলটো ভূষিত আছিল আৰু পখীৰ মধুৰ, লয়বদ্ধ ধ্বনিত মুখৰিত হৈছিল। সৰ্বত্ৰ সাৰস আৰু চক্ৰৱাকৰ ডাক, লগতে আনন্দিত শ্ৰেষ্ঠ দাত্যূহ পখীৰ নাদ প্ৰতিধ্বনিত হৈছিল—এনে পাৱন নাদে পশু (জীৱ)ক স্থিৰ কৰি মনক পতি শ্ৰীশিৱলৈ অন্তৰ্মুখ কৰে।

Verse 15

क्वचिच्च केकारुतनादितं शुभं क्वचिच्च कारण्डवनादनादितम् क्वचिच्च मत्तालिकुलाकुलीकृतं मदाकुलाभिर् भ्रमराङ्गनादिभिः

কিছুমান ঠাইত শুভ ময়ূৰৰ কেকাৰৱে মুখৰিত আছিল, কিছুমান ঠাইত কাৰণ্ডৱ পখীৰ নাদে গুঞ্জৰিত। আন কিছুমান ঠাইত মদমত্ত ভ্ৰমৰৰ জাকত ই ঘন হৈছিল, যেন মকৰন্দমত্ত ভ্ৰমৰাংগনাই তাক আন্দোলিত কৰিছে—এনে উপবন পাশবদ্ধ পশুৰ বন্ধন শিথিল কৰা পতি প্ৰভু শিৱক যোগ্য পাৱন আনন্দে দীপ্ত আছিল।

Verse 16

निषेवितं चारुसुगन्धिपुष्पकैः क्वचित् सुपुष्पैः सहकारवृक्षैः लतोपगूढैस्तिलकैश् च गूढं प्रगीतविद्याधरसिद्धचारणम्

কিছুমান ঠাইত ই মনোৰম সুগন্ধি ফুলে সেবিত আছিল, কিছুমান ঠাইত উৎকৃষ্ট ফুলে ভৰা সহকাৰ (আম) গছেৰে শোভিত। লতাৰে আৱৃত আৰু তিল গছেৰে গোপন সেই পুণ্যস্থান বিদ্যাধৰ, সিদ্ধ আৰু চাৰণৰ গীতে মুখৰিত আছিল—পতি শ্ৰীশিৱৰ সান্নিধ্যৰ যোগ্য পৰিবেশ।

Verse 17

प्रवृत्तनृत्तानुगताप्सरोगणं प्रहृष्टनानाविधपक्षिसेवितम् प्रनृत्तहारीतकुलोपनादितं मृगेन्द्रनादाकुलमत्तमानसैः

তাত আগবঢ়া নৃত্যৰ সৈতে অপ্সৰাগণ আনন্দে নাচিছিল; নানা বিধ পখী হৰ্ষে সেই স্থানত বিচৰণ কৰিছিল। নাচি থকা সেউজীয়া টিয়াৰ কলৰৱে স্থানখন মুখৰিত, আৰু সিংহনাদৰ কোলাহলে সকলোৰে মন মদমত্ত—এনে বিস্ময়-আনন্দত পশু-আত্মাৰ পাশ শিথিল হৈ পতি, ভগৱান শিৱ,ৰ দিশে অন্তৰ্মুখ হয়।

Verse 18

क्वचित् क्वचिद् गन्धकदम्बकैर् मृगैर् विलूनदर्भाङ्कुरपुष्पसंचयम् प्रफुल्लनानाविधचारुपङ्कजैः सरस्तडागैरुपशोभितं क्वचित्

ক’ত ক’ত কস্তুৰী-মৃগৰ দল ঘূৰি ফুৰিছিল; ক’ত সদ্য ছিঙা দৰ্ভা-অংকুৰ আৰু সঞ্চিত ফুলৰ ঢেৰ আছিল। আৰু ক’ত নানা বিধ মনোহৰ, সম্পূৰ্ণ ফুলি উঠা পদ্মে ভৰা সৰোবৰ আৰু পুখুৰীয়ে সেই অঞ্চল শোভিত কৰিছিল—এইদৰে নানা ৰূপে পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰখন সজাই উঠিছিল।

Verse 19

विटपनिचयलीनं नीलकण्ठाभिरामं मदमुदितविहङ्गं प्राप्तनादाभिरामम् कुसुमिततरुशाखालीनमत्तद्विरेफं नवकिसलयशोभाशोभितं प्रांशुशाखम्

সেয়া গছৰ গুচ্ছত লীন, নীলকণ্ঠ প্ৰভুৰ সান্নিধ্যত মনোহৰ; উল্লাসিত পখীয়ে মধুৰ নাদে তাক ৰমণীয় কৰিছিল। ফুলে ভৰা ডালত মত্ত ভ্ৰমৰদল গুঞ্জন কৰি লেগি আছিল, আৰু ওখ শাখাবোৰ নব কিসলয়ৰ শোভাৰে দীপ্ত—পাশ-বিমোচক পতি শিৱৰ আৰাধনাৰ যোগ্য এক মঙ্গল উপবন।

Verse 20

क्वचिच्च दन्तक्षतचारुवीरुधं क्वचिल्लतालिङ्गितचारुवृक्षकम् /* क्वचिद्विलासालसगामिनीभिर् निषेवितं किंपुरुषाङ्गनाभिः

ক’ত সুন্দৰ লতাত দাঁতৰ ক্ষতচিহ্ন আছিল; ক’ত লতাই আলিঙ্গন কৰা মনোহৰ গছ দেখা গৈছিল। আৰু ক’ত বিলাসময়, অলস গমনে চলা কিম্পুৰুষ কন্যাসকলে সেই অঞ্চল উপভোগ কৰিছিল—ই জগতৰ মোহ, যি পশুক বেঁধে ৰাখে, যেতিয়ালৈকে সি পতি শিৱৰ দিশে নুঘূৰে।

Verse 21

पारावतध्वनिविकूजितचारुशृङ्गैर् अभ्रङ्कषैः सितमनोहरचारुरूपैः आकीर्णपुष्पनिकरप्रविभक्तहंसैर् विभ्राजितं त्रिदशदिव्यकुलैरनेकैः

সেয়া দীপ্তিময় আছিল—পাৰাৱতৰ কূজনত মুখৰিত তাৰ সুন্দৰ শৃংগ, মেঘচুম্বী, শ্বেত আৰু মনোহৰ ৰূপে উজ্জ্বল। ফুলৰ ৰাশিৰে আৱৃত ঠাইত হাঁহবোৰ পৃথক পৃথক দলে বিচৰণ কৰিছিল, আৰু বহু ত্ৰিদশ দেৱকুলৰ দিব্যতাৰে সেয়া অধিক শোভিত হৈছিল। এনে পবিত্ৰ ধামত পতি শিৱ সৰ্বব্যাপী প্ৰভু ৰূপে অনুভূত হয়; নিজৰ ধামৰ শুদ্ধতা-শৃঙ্খলাৰে তেওঁ পশু-আত্মাক মুক্তিৰ দিশে আকর্ষণ কৰে।

Verse 22

फुल्लोत्पलांबुजवितानसहस्रयुक्तं तोयाशयैः समनुशोभितदेवमार्गम् मार्गान्तराकलितपुष्पविचित्रपङ्क्तिसम्बद्धगुल्मविटपैर् विविधैरुपेतम्

সেই দিৱ্য পথ সহস্ৰ সহস্ৰ প্ৰস্ফুটিত উৎপল আৰু পদ্মৰ বিতানৰে যুক্ত আছিল। চাৰিওফালে দীপ্ত সৰোবৰ আৰু জলাশয়ে তাক শোভিত কৰিছিল। শাখা-পথসমূহত বিচিত্ৰ বিন্যাসে ফুলৰ শাৰী, আৰু নানাবিধ গুল্ম-লতা-ৱিটপেৰে সমৃদ্ধ—পতি ভগৱান শিৱৰ পূজাৰ উপযুক্ত মঙ্গলময় পথ।

Verse 23

तुङ्गाग्रैर् नीलपुष्पस्तबकभरनतप्रांशुशाखैर् अशोकैर् दोलाप्रान्तान्तनीलश्रुतिसुखजनकैर् भासितान्तं मनोज्ञैः रात्रौ चन्द्रस्य भासा कुसुमिततिलकैरेकतां सम्प्रयातं छायासुप्तप्रबुद्धस्थितहरिणकुलालुप्तदूर्वाङ्कुराग्रम्

উচ্চ অশোক গছবোৰে সেই মনোহৰ বিস্তাৰ দীপ্ত কৰিছিল—গাঢ় নীলা ফুলৰ স্তবকৰ ভাৰতে উঁচু ডালবোৰ নত, আৰু দোলাৰ প্ৰান্তত উঠা নীলাভ গুঞ্জনে শ্ৰৱণক সুখ দিছিল। ৰাতি চন্দ্ৰপ্ৰভাৰ সৈতে সি একাকার হৈ, যেন ফুলি উঠা তিলকচিহ্নে অঙ্কিত। ছাঁত হৰিণদল কেতিয়াবা শুই, পুনৰ জাগি স্থিৰ হৈ দাঁড়ায়; দূৰ্বা ঘাঁহৰ অঙ্কুৰৰ আগভাগো পদদলিত নহয়। এনে পবিত্ৰ নীৰৱতাত পশুৰ পাশ শিথিল কৰা পতি ভগৱান শিৱৰ সাত্ত্বিক ধ্যান-ভক্তিৰ দিশে মন স্বতঃই ঢলে।

Verse 24

हंसानां पक्षवातप्रचलितकमलस्वच्छविस्तीर्णतोयं तोयानां तीरजातप्रचकितकदलीचाटुनृत्यन्मयूरम् मायूरैः पक्षचन्द्रैः क्वचिदवनिगतै रञ्जितक्ष्माप्रदेशं देशे देशे विलीनप्रमुदितविलसन्मत्तहारीतवृन्दम्

তাত পানী বিস্তৃত আৰু স্ফটিকস্বচ্ছ আছিল; হাঁসৰ পাখিৰ বতাহত পদ্ম কঁপিছিল। তীৰত কলাবনৰ মাজত ময়ূৰবোৰ চমকি উঠিও আনন্দে নৃত্য কৰিছিল। কেতিয়াবা মাটিত পৰা ময়ূৰৰ পাখি চন্দ্ৰকলাৰ দৰে লাগি ভূমিখণ্ড ৰঞ্জিত কৰিছিল। দিশে দিশে মত্ত সেউজীয়া টিয়াৰ ঝাঁক উপবনত লীন হৈ পুনৰ উদ্ভাসিত হৈ হর্ষে দীপ্ত—সেই অঞ্চলক শিৱসান্নিধ্য আৰু লিঙ্গ-আৰাধনাৰ যোগ্য প্ৰত্যক্ষ মঙ্গলক্ষেত্ৰ কৰি তুলিছিল।

Verse 25

सारङ्गैः क्वचिदुपशोभितप्रदेशं प्रच्छन्नं कुसुमचयैः क्वचिद्विचित्रैः हृष्टाभिः क्वचिदपि किन्नराङ्गनाभिर् वीणाभिः सुमधुरगीतनृत्तकण्ठम्

কেতিয়াবা সেই অঞ্চল সাৰঙ্গ-মৃগে শোভিত, কেতিয়াবা বিচিত্ৰ ফুলৰ ৰাশিৰে আচ্ছন্ন। আৰু কেতিয়াবা হর্ষিতা কিন্নৰী-যুৱতীৰ কণ্ঠধ্বনিত মুখৰ—তেওঁলোকে বীণাৰ সুৰত অতিমধুৰ গীত গাই নৃত্য কৰিছিল। ইন্দ্ৰিয়সুখদায়ক হলেও, সেই লোক পতি ভগৱান শিৱৰ সান্নিধ্য আৰু ভক্তিৰসৰ দিশে উন্মুখ আছিল।

Verse 26

संसृष्टैः क्वचिदुपलिप्तकीर्णपुष्पैर् आवासैः परिवृतपादपं मुनीनाम् आ मूलात् फलनिचितैः क्वचिद्विशालैर् उत्तुङ्गैः पनसमहीरुहैरुपेतम्

কেতিয়াবা মুনিসকলৰ আবাস একেলগে সন্নিহিতভাৱে গঢ়া, ফুলে লেপিত আৰু পুষ্পে ছটিয়াই থোৱা; আশ্ৰম গছ-গছনিয়ে ঘেৰাও কৰা। আৰু কেতিয়াবা সি উঁচা, বিশাল কঁঠাল গছৰে সমৃদ্ধ—মূলে পৰা শিখৰলৈ ফলৰ ৰাশিৰে ভৰা। এনে পবিত্ৰ উপবন পাশুপত যোগৰ শান্ত সাধনা আৰু শিৱলিঙ্গ আৰাধনাৰ বাবে সম্পূৰ্ণ মঙ্গলময়।

Verse 27

फुल्लातिमुक्तकलतागृहनीतसिद्धसिद्धाङ्गनाकनकनूपुररावरम्यम् /* रम्यं प्रियङ्गुतरुमञ्जरिसक्तभृङ्गं भृङ्गावलीकवलिताम्रकदम्बपुष्पम्

ফুলা অতিমুক্তা লতাৰে গাঁথা কুঞ্জত বিচৰণ কৰা সিদ্ধাঙ্গনাসকলৰ সোণালী নূপুৰৰ ঝংকাৰত সেই উপবন মনোৰম আছিল। প্ৰিয়ঙ্গু মঞ্জৰীত আসক্ত ভ্ৰমৰ আৰু আম্ৰ–কদম্ব পুষ্পত ঘন ভৃঙ্গাৱলীৰ গুঞ্জনত ই অধিক শোভিত—পশুৰ উন্নতিৰ বাবে পতিশিৱ পূজাৰ যোগ্য পুণ্যবন।

Verse 28

पुष्पोत्करानिलविघूर्णितवारिरम्यं रम्यद्विरेफविनिपातितमञ्जुगुल्मम् गुल्मान्तरप्रसभभीतमृगीसमूहं वातेरितं तनुभृतामपवर्गदातृ

হে দেহধাৰীসকলক অপৱৰ্গ দান কৰা প্ৰভো! পুষ্পৰাশি বহন কৰা বতাহৰ ঝাপটাত ঢৌ উঠা জলে সেই বন মনোৰম; ভ্ৰমৰ নামি আহি কোমল গুল্মসমূহ অধিক শোভিত কৰে। ঝোপৰ ভিতৰত হঠাৎ ভয়ত চমকি উঠা হৰিণীদল ছিটকি পৰে; সকলো বতাহত আন্দোলিত—পাশবদ্ধ পশুক মুক্তি দিয়া পতিশিৱ আপুনি।

Verse 29

चन्द्रांशुजालशबलैस् तिलकैर् मनोज्ञैः सिन्दूरकुङ्कुमकुसुम्भनिभैर् अशोकैः चामीकरद्युतिसमैरथ कर्णिकारैः पुष्पोत्करैरुपचितं सुविशालशाखैः

চন্দ্ৰকিৰণ-জালৰ দৰে ছিটাছিটা মনোৰম তিলকচিহ্নে সি অলংকৃত আছিল। সিন্দূৰ, কুঙ্কুম আৰু কুসুম্ভ-ৰঙৰ দৰে দীপ্ত অশোকফুল আৰু সোণালী দ্যুতি সদৃশ কৰ্ণিকাৰ পুষ্পৰাশিয়ে বিস্তৃত বৃহৎ শাখাসমূহ ভৰি উঠিছিল—এনে পুণ্য শোভাত পশুৰ মন স্বাভাৱিকতে পতিশিৱৰ উপাসনালৈ ঢলে।

Verse 30

क्वचिदञ्जनचूर्णाभैः क्वचिद् विद्रुमसन्निभैः क्वचित्काञ्चनसंकाशैः पुष्पैर् आचितभूतलम्

কেতিয়াবা অঞ্জনচূৰ্ণৰ দৰে, কেতিয়াবা বিদ্ৰুম (প্ৰবাল) সদৃশ, আৰু কেতিয়াবা সোণালী কান্তিৰ দৰে দীপ্ত পুষ্পেৰে ভূমি আচ্ছাদিত আছিল।

Verse 31

पुन्नागेषु द्विजशतविरुतं रक्ताशोकस्तबकभरनतम् रम्योपान्तक्लमहारभवनं फुल्लाब्जेषु भ्रमरविलसितम्

পুন্নাগ বনত শত শত পখীৰ কলৰৱ গুঞ্জিছিল; ৰক্ত অশোক গুচ্ছৰ ভাৰতে নত হৈছিল। ওচৰত ক্লান্তি হৰণ কৰা মনোৰম আশ্ৰয় আছিল, আৰু ফুলি উঠা পদ্মত ভ্ৰমৰসকল ক্ৰীড়া কৰিছিল—পশুৰ পাশ শিথিল কৰা পতিশিৱৰ ধ্যানৰ যোগ্য পুণ্যস্থান।

Verse 32

सकलभुवनभर्ता लोकनाथस्तदानीं तुहिनशिखरपुत्र्या सार्धमिष्टैर्गणेशैः विविधतरुविशालं मत्तहृष्टान्नपुष्टैर् उपवनम् अतिरम्यं दर्शयामास देव्याः

সেই সময়ত সকলো ভুৱনৰ ধাৰক লোকনাথ শম্ভু, হিমৱন্তৰ কন্যাৰ সৈতে আৰু প্ৰিয় গণসকলৰ সহিত, নানাবিধ গছ-গছনিয়ে বিস্তৃত, প্ৰচুৰ অন্নে পুষ্ট হৈ উল্লসিত প্ৰাণীৰে পৰিপূৰ্ণ, অতি ৰমণীয় উপবন দেৱীক দেখুৱালে।

Verse 33

पुष्पैर्वन्यैः शुभशुभतमैः कल्पितैर्दिव्यभूषैर् देवीं दिव्यामुपवनगतां भूषयामास शर्वः सा चाप्येनं तुहिनगिरिसुता शङ्करं देवदेवं पुष्पैर्दिव्यैः शुभतरतमैर् भूषयामास भक्त्या

অতি শুভ বনফুলে আৰু সেই ফুলে গঢ়া দিব্য অলংকাৰৰে, উপবনত আগত দীপ্তিময় দেৱীক শৰ্বই অলংকৃত কৰিলে। আৰু তুহিনগিৰি-সুতাও ভক্তিভাৱে দেৱদেৱ শংকৰক অধিক শুভ দিব্য পুষ্পে ভূষিত কৰিলে।

Verse 34

सम्पूज्य पूज्यं त्रिदशेश्वराणां सम्प्रेक्ष्य चोद्यानम् अतीव रम्यम् गणेश्वरैर् नन्दिमुखैश् च सार्धम् उवाच देवं प्रणिपत्य देवी

ত্রিদশেশ্বৰসকলৰো পূজ্য সেই দেৱক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি, অতি ৰমণীয় উদ্যান দৰ্শন কৰি, দেৱীয়ে গণেশ্বৰ আৰু নন্দিমুখসহ প্ৰণাম কৰি পাছত দেৱক ক’লে।

Verse 35

श्रीदेव्युवाच उद्यानं दर्शितं देव प्रभया परया युतम् क्षेत्रस्य च गुणान्सर्वान् पुनर्मे वक्तुमर्हसि

শ্ৰীদেৱী ক’লে— হে দেৱ! আপুনি পৰম প্ৰভাৰে যুত এই উদ্যান মোক দেখুৱালে। এতিয়া এই ক্ষেত্ৰৰ সকলো গুণ পুনৰ মোক বিস্তাৰে ক’বলৈ আপুনি অনুগ্ৰহ কৰক।

Verse 36

अस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यम् अविमुक्तस्य सर्वथा वक्तुमर्हसि देवेश देवदेव वृषध्वज

হে দেৱেশ, হে দেৱদেৱ, হে বৃষধ্বজ! এই অৱিমুক্ত ক্ষেত্ৰৰ মাহাত্ম্য সকলো প্ৰকাৰেই বৰ্ণনা কৰিবলৈ অনুগ্ৰহ কৰক।

Verse 37

सूत उवाच देव्यास्तद्वचनं श्रुत्वा देवदेवो वरप्रभुः आघ्राय वदनाम्भोजं तदाह गिरिजां हसन्

সূত ক’লে—দেৱীৰ বাক্য শুনি দেৱদেৱ, বৰদ প্ৰভুৱে তাইৰ মুখকমলৰ সুগন্ধ গ্ৰহণ কৰি হাঁহি হাঁহি গিৰিজাক ক’লে।

Verse 38

होलिनेस्स् ओफ़् अविमुक्त श्रीभगवानुवाच इदं गुह्यतमं क्षेत्रं सदा वाराणसी मम सर्वेषामेव जन्तूनां हेतुर्मोक्षस्य सर्वदा

শ্ৰীভগৱান ক’লে—ইয়া মোৰ পৰম গুহ্য ক্ষেত্ৰ, মোৰ নিত্য বাৰাণসী। সকলো জীৱৰ বাবে ই সদায় মোক্ষৰ হেতু।

Verse 39

अस्मिन्सिद्धाः सदा देवि मदीयं व्रतमास्थिताः नानालिङ्गधरा नित्यं मम लोकाभिकाङ्क्षिणः

হে দেৱি, ইয়াত সিদ্ধসকল সদায় মোৰ ব্ৰতত স্থিত থাকে। তেওঁলোকে নিত্য নানালিঙ্গৰূপ ধৰি মোৰ লোক লাভৰ আকাঙ্ক্ষী।

Verse 40

अभ्यस्यन्ति परं योगं युक्तात्मानो जितेन्द्रियाः नानावृक्षसमाकीर्णे नानाविहगशोभिते

তাত যুক্তাত্মা, জিতেন্দ্ৰিয় সাধকসকলে পৰম যোগ অভ্যাস কৰে—নানাবিধ গছৰে ভৰা আৰু নানা পখীৰে শোভিত অৰণ্যত।

Verse 41

कमलोत्पलपुष्पाढ्यैः सरोभिः समलंकृते अप्सरोगणगन्धर्वैः सदा संसेविते शुभे

কমল আৰু উৎপল ফুলেৰে ভৰা সৰোবৰে অলংকৃত সেই শুভ স্থান সদায় অপ্সৰা-গণ আৰু গন্ধৰ্ব-গণে সেৱা কৰে।

Verse 42

रोचते मे सदा वासो येन कार्येण तच्छृणु मन्मना मम भक्तश् च मयि नित्यार्पितक्रियः

যি আচৰণে মোৰ ধাম সদায় প্ৰীত হয়, সেয়া শুনা। সি মনক মোৰতেই একাগ্ৰ ৰাখক, মোৰ ভক্ত হওক, আৰু নিজৰ সকলো কৰ্ম নিত্য মোৰতেই অৰ্পণ কৰক।

Verse 43

यथा मोक्षमवाप्नोति अन्यत्र न तथा क्वचित् कामं ह्यत्र मृतो देवि जन्तुर्मोक्षाय कल्पते

যেনেকৈ ইয়াত মোক্ষ লাভ হয়, তেনেকৈ আন ক’তোও নহয়। হে দেবী, ইয়াত দেহত্যাগ কৰা জীৱ সেই কাৰণতেই মোক্ষৰ যোগ্য হয়।

Verse 44

एतन्मम पुरं दिव्यं गुह्याद्गुह्यतमं महत् ब्रह्मादयो विजानन्ति ये च सिद्धा मुमुक्षवः

এইটো মোৰ দিব্য নগৰ—মহান, আৰু গুপ্তৰো পৰম গুপ্ত। ব্ৰহ্মা আদি দেৱসকল আৰু মোক্ষকামী সিদ্ধসকল ইহা জানে।

Verse 45

अतः परमिदं क्षेत्रं परा चेयं गतिर्मम विमुक्तं न मया यस्मान् मोक्ष्यते वा कदाचन

সেয়ে এই ক্ষেত্ৰ পৰম, আৰু এইয়েই মোৰ পৰাগতি। যি ইয়াত বিমুক্ত হয়, তাক মই কেতিয়াও ত্যাগ নকৰোঁ; সি পুনৰ কেতিয়াও বন্ধনত নপৰে।

Verse 46

मम क्षेत्रमिदं तस्माद् अविमुक्तमिति स्मृतम् नैमिषे च कुरुक्षेत्रे गङ्गाद्वारे च पुष्करे

এইটো মোৰ ক্ষেত্ৰ; সেয়ে ইয়াক ‘অবিমুক্ত’—যাক মই কেতিয়াও ত্যাগ নকৰোঁ—বুলি স্মৰণ কৰা হয়। নৈমিষ, কুরুক্ষেত্ৰ, গঙ্গাদ্বাৰ আৰু পুষ্কৰতো মোৰ পবিত্ৰ সন্নিধি জানিব লাগে।

Verse 47

स्नानात्संसेवनाद्वापि न मोक्षः प्राप्यते यतः इह सम्प्राप्यते येन तत एतद्विशिष्यते

কেৱল স্নান বা বাহ্যিক সেৱা-পরিচৰ্যাৰে মোক্ষ লাভ নহয়। যি উপায়ে ইয়াতেই পৰম তত্ত্বৰ সাক্ষাৎ হয়—কৃপাদাতা পতি, ভগৱান শিৱৰ দ্বাৰা—সেই উপায়েই শ্ৰেষ্ঠ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 48

प्रयागे वा भवेन्मोक्ष इह वा मत्परिग्रहात् प्रयागादपि तीर्थाग्र्याद् अविमुक्तमिदं शुभम्

প্ৰয়াগত মোক্ষ হ’ব পাৰে, অথবা ইয়াতেই মোৰ কৃপাত গ্ৰহণীত হ’লে। এই শুভ অবিমুক্ত, তীৰ্থশ্ৰেষ্ঠ প্ৰয়াগৰো ওপৰত।

Verse 49

धर्मस्योपनिषत् सत्यं मोक्षस्योपनिषच् छमः क्षेत्रतीर्थोपनिषदं न विदुर्बुधसत्तमाः

ধৰ্মৰ উপনিষদ—অন্তৰসাৰ—সত্য; মোক্ষৰ উপনিষদ শম, অৰ্থাৎ শান্তি-সংযম। কিন্তু ক্ষেত্ৰ-তীৰ্থৰ উপনিষদ শ্ৰেষ্ঠ বুধজনেও নাজানে।

Verse 50

कामं भुञ्जन् स्वपन् क्रीडन् कुर्वन् हि विविधाः क्रियाः अविमुक्ते त्यजेत्प्राणान् जन्तुर्मोक्षाय कल्पते

ভোগ কৰি, খাই, শুই, খেলি আৰু নানাবিধ কৰ্ম কৰি থাকিলেও—যদি জীৱে অবিমুক্তত প্ৰাণ ত্যাগ কৰে, তেন্তে সি মোক্ষৰ যোগ্য হয়।

Verse 51

कृत्वा पापसहस्राणि पिशाचत्वं वरं नृणाम् न तु शक्रसहस्रत्वं स्वर्गे काशीपुरीं विना

হাজাৰ হাজাৰ পাপ কৰিলেও মানুহৰ বাবে পিশাচত্বেই শ্ৰেয়; কিন্তু কাশীপুৰী নাথাকিলে স্বৰ্গত সহস্ৰ ইন্দ্ৰত্বও শ্ৰেষ্ঠ নহয়।

Verse 52

तस्मात्संसेवनीयं हि अविमुक्तं हि मुक्तये जैगीषव्यः परां सिद्धिं गतो यत्र महातपाः

সেয়ে মোক্ষৰ বাবে অৱিমুক্ত (কাশী) ক্ষেত্ৰ নিত্য সেৱনীয়; তাতেই মহাতপস্বী জৈগীষব্যে পাশচ্ছেদক পতি-শিৱৰ কৃপাৰে পৰম সিদ্ধি—মুক্তি—লাভ কৰিছিল।

Verse 53

अस्य क्षेत्रस्य माहात्म्याद् भक्त्या च मम भावितः जैगीषव्यगुहा श्रेष्ठा योगिनां स्थानमिष्यते

এই ক্ষেত্ৰৰ মাহাত্ম্য আৰু মোৰ দ্বাৰা ভাবিত ভক্তিৰ ফলত জৈগীষব্যৰ শ্ৰেষ্ঠ গুহা যোগীসকলৰ পৰম স্থান বুলি মান্য।

Verse 54

ध्यायन्तस्तत्र मां नित्यं योगाग्निर्दीप्यते भृशम् कैवल्यं परमं याति देवानामपि दुर्लभम्

তাত নিত্য মোক ধ্যান কৰোঁতাসকলৰ যোগাগ্নি অতি প্ৰবলভাৱে জ্বলে; তেওঁলোকে দেৱতাসকলৰো দুষ্প্ৰাপ্য পৰম কৈবল্য লাভ কৰে।

Verse 55

अव्यक्तलिङ्गैर्मुनिभिः सर्वसिद्धान्तवेदिभिः इह सम्प्राप्यते मोक्षो दुर्लभो ऽन्यत्र कर्हिचित्

অব্যক্ত লিঙ্গত নিষ্ঠাৱান, সৰ্বসিদ্ধান্তবেত্তা মুনিসকলে ইয়াতেই মোক্ষ লাভ কৰে; অন্যত্ৰ সেয়া কেতিয়াও দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 56

तेभ्यश्चाहं प्रवक्ष्यामि योगैश्वर्यमनुत्तमम् आत्मनश्चैव सायुज्यम् ईप्सितं स्थानमेव च

আৰু তেওঁলোকক মই যোগজনিত অনুত্তম ঐশ্বৰ্য বৰ্ণনা কৰিম; লগতে আত্মাৰ পতি-শিৱ পৰমাত্মাৰ সৈতে সাযুজ্য আৰু সেই ইপ্সিত পৰম স্থানও।

Verse 57

कुबेरो ऽत्र मम क्षेत्रे मयि सर्वार्पितक्रियः क्षेत्रसंसेवनादेव गणेशत्वमवाप ह

ইয়াত মোৰ এই পুণ্যক্ষেত্ৰত কুবেৰাই নিজৰ সকলো কৰ্ম মোকেই সমৰ্পণ কৰি; কেৱল ক্ষেত্ৰসেৱাৰ দ্বাৰাই গণেশত্ব লাভ কৰিলে।

Verse 58

संवर्तो भविता यश् च सो ऽपि भक्तो ममैव तु इहैवाराध्य मां देवि सिद्धिं यास्यत्यनुत्तमाम्

আৰু যি ‘সংৱৰ্ত’ নামে ভবিষ্যতে খ্যাত হ’ব, সিও মোৰেই ভক্ত। হে দেৱী, ইয়াতেই মোক আৰাধনা কৰি সি অনুত্তম সিদ্ধি লাভ কৰিব।

Verse 59

पराशरसुतौ योगी ऋषिर्व्यासो महातपाः मम भक्तो भविष्यश् च वेदसंस्थाप्रवर्तकः

পৰাশৰৰ পুত্ৰ যোগী ঋষি ব্যাস, মহাতপস্বী, মোৰ ভক্ত হ’ব আৰু বেদীয় পৰম্পৰাৰ পুনঃস্থাপনা আৰু প্ৰৱৰ্তন কৰিব।

Verse 60

रंस्यते सो ऽपि पद्माक्षि क्षेत्रे ऽस्मिन्मुनिपुङ्गवः ब्रह्मा देवर्षिभिः सार्द्धं विष्णुर्वापि दिवाकरः

হে পদ্মাক্ষি, এই পুণ্যক্ষেত্ৰত সেই মুনিশ্ৰেষ্ঠও ৰমণ কৰে। ব্ৰহ্মা দেৱঋষিসকলৰ সৈতে, বিষ্ণু আৰু দিবাকৰ সূৰ্যও ইয়াত ক্ৰীড়া কৰে।

Verse 61

देवराजस्तथा शक्रो ये ऽपि चान्ये दिवौकसः उपासते महात्मानः सर्वे मामिह सुव्रते

হে সুব্ৰতে, দেৱৰাজ ইন্দ্ৰ (শক্ৰ) আৰু আন আন দিৱৌকসসকল—সেই সকলো মহাত্মা—ইয়াত মোক উপাসনা কৰে।

Verse 62

अन्ये ऽपि योगिनो दिव्याश् छन्नरूपा महात्मनः अनन्यमनसो भूत्वा मामिहोपासते सदा

আন দিৱ্য যোগীসকলেও—গুপ্ত ৰূপে বিচৰণ কৰা মহাত্মাসকল—মন একাগ্ৰ কৰি এই লোকতে সদায় মোৰ উপাসনা কৰে।

Verse 63

विषयासक्तचित्तो ऽपि त्यक्तधर्मरतिर्नरः इह क्षेत्रे मृतः सो ऽपि संसारे न पुनर्भवेत्

বিষয়াসক্ত চিত্তৰ, ধৰ্মত ৰতি ত্যাগ কৰা মানুহেও—যদি এই পুণ্য ক্ষেত্ৰত মৃত্যু হয়—তেওঁও সংসাৰত পুনৰ জন্ম নাপায়।

Verse 64

ये पुनर्निर्ममा धीराः सत्त्वस्था विजितेन्द्रियाः व्रतिनश् च निरारम्भाः सर्वे ते मयि भाविताः

কিন্তু যিসকল ধীৰ, নিৰ্মম, সত্ত্বত স্থিত, ইন্দ্ৰিয়জয়ী, ব্ৰতী আৰু নতুন আৰম্ভণিৰ আসক্তিহীন—তেওঁলোক সকলেই মোৰ ভিতৰত ভাবিত, অন্তৰ্লীন।

Verse 65

देवदेवं समासाद्य धीमन्तः संगवर्जिताः गता इह परं मोक्षं प्रसादान्मम सुव्रते

দেৱদেৱ শিৱক সমাসাদ্য, সঙ্গবর্জিত ধীমানসকল—হে সুৱ্ৰতে—মোৰ প্ৰসাদে ইয়াতেই পৰম মোক্ষ লাভ কৰিছে।

Verse 66

जन्मान्तरसहस्रेषु यं न योगी समाप्नुयात् तमिहैव परं मोक्षं प्रसादान्मम सुव्रते

সহস্ৰ জন্মতো যি যোগীয়ে নাপায়—হে সুৱ্ৰতে—সেই পৰম মোক্ষ মোৰ প্ৰসাদে ইয়াতেই লাভ হয়।

Verse 67

गोप्रेक्षकम् इदं क्षेत्रं ब्रह्मणा स्थापितं पुरा कैलासभवनं चात्र पश्य दिव्यं वरानने

গোপ্ৰেক্ষক নামৰ এই পৱিত্ৰ ক্ষেত্ৰ প্ৰাচীনকালে ব্ৰহ্মাই স্থাপন কৰিছিল। হে সুমুখী, ইয়াত কৈলাসৰ দীপ্তিমান, দিব্য ধাম দৰ্শন কৰা।

Verse 68

गोप्रेक्षकम् अथागम्य दृष्ट्वा मामत्र मानवः न दुर्गतिमवाप्नोति कल्मषैश् च विमुच्यते

গোপ্ৰেক্ষকলৈ আহি ইয়াত যি মানুহে মোৰ দৰ্শন কৰে, সি দুৰ্গতি নাপায় আৰু কল্মষৰ পৰাো মুক্ত হয়।

Verse 69

कपिलाह्रदम् इत्येवं तथा वै ब्रह्मणा कृतम् गवां स्तन्यजतोयेन तीर्थं पुण्यतमं महत्

এইদৰে ইয়াৰ নাম ‘কপিলা-হ্ৰদ’ হ’ল; সঁচাকৈ ব্ৰহ্মাই ইয়াক নিৰ্মাণ কৰিছিল। গাইৰ স্তন্যৰ পৰা উদ্ভূত জলে ইয়াক মহৎ, অতি পৱিত্ৰ তীৰ্থ কৰি তুলিলে।

Verse 70

अत्रापि स्वयमेवाहं वृषध्वज इति स्मृतः सान्निध्यं कृतवान् देवि सदाहं दृश्यते त्वया

হে দেৱী, ইয়াতো মই স্বয়ং ‘বৃষধ্বজ’ বুলি স্মৃত। মই ইয়াত মোৰ সান্নিধ্য স্থাপন কৰিছোঁ; সেয়ে মই সদায় তোমাৰ দৃষ্টিগোচৰ হওঁ।

Verse 71

भद्रतोयं च पश्येह ब्रह्मणा च कृतं ह्रदम् सर्वैर्देवैरहं देवि अस्मिन्देशे प्रसादितः

হে দেৱী, ইয়াত এই মঙ্গলময় জল আৰু ব্ৰহ্মাই নিৰ্মাণ কৰা এই হ্ৰদ দৰ্শন কৰা। হে দেৱী, এই দেশত সকলো দেৱতাই মোক প্ৰসন্ন কৰিছে।

Verse 72

गच्छोपशमम् ईशेति उपशान्तः शिवस् तथा अत्राहं ब्रह्मणानीय स्थापितः परमेष्ठिना

“হে ঈশ, উপশমলৈ গমন কৰা—শান্ত হোৱা।” এই বাক্যত শিৱ উপশান্ত হ’ল। তাৰ পাছত ব্ৰহ্মাই মোক ইয়ালৈ আনিলে আৰু পৰমেষ্ঠীয়ে মোক স্থাপন কৰিলে, যাতে পূজাৰ্থে প্ৰভুৰ সান্নিধ্য স্থিৰ থাকে।

Verse 73

ब्रह्मणा चापि संगृह्य विष्णुना स्थापितः पुनः ब्रह्मणापि ततो विष्णुः प्रोक्तः संविग्नचेतसा

তেতিয়া ব্ৰহ্মাই সকলো একত্ৰ কৰি বিষ্ণুৰ দ্বাৰা পুনৰ স্থাপন কৰালে। তাৰ পাছত উদ্বিগ্নচিত্তে ব্ৰহ্মাই বিষ্ণুক ক’লে—লোকসমূহ পতি-ৰূপ প্ৰভুৰ অধীন পুনৰ স্থিৰ হ’বলৈ সঠিক পথ কি।

Verse 74

मयानीतमिदं लिङ्गं कस्मात् स्थापितवान् असि तमुवाच पुनर् विष्णुर् ब्रह्माणं कुपिताननम्

“এই লিঙ্গ মই আনিছিলোঁ—তুমি কিয় স্থাপন কৰিলা?” এইদৰে বিষ্ণুৱে পুনৰ ক্ৰোধে দগ্ধ মুখ থকা ব্ৰহ্মাক ক’লে।

Verse 75

रुद्रे देवे ममात्यन्तं परा भक्तिर्महत्तरा मयैव स्थापितं लिङ्गं तव नाम्ना भविष्यति

ৰুদ্ৰদেৱৰ প্ৰতি মোৰ ভক্তি অতি পৰম আৰু মহত্তৰ। সেয়ে মোৰ দ্বাৰা স্থাপিত এই লিঙ্গ তোমাৰ নামেই প্ৰসিদ্ধ হ’ব।

Verse 76

हिरण्यगर्भ इत्येवं ततो ऽत्राहं समास्थितः दृष्ट्वैनमपि देवेशं मम लोकं व्रजेन्नरः

এইদৰে “হিৰণ্যগৰ্ভ” নামে মই ইয়াত অধিষ্ঠিত হ’লোঁ। যি নৰে এই দেৱেশ—দেৱসকলৰ স্বামীক দৰ্শন কৰে, সি মোৰ লোক প্ৰাপ্ত কৰে।

Verse 77

ततः पुनरपि ब्रह्मा मम लिङ्गमिदं शुभम् स्थापयामास विधिवद् भक्त्या परमया युतः

তেতিয়া ব্ৰহ্মাই পুনৰ পৰম ভক্তিৰে যুক্ত হৈ বিধিমতে মোৰ এই শুভ লিঙ্গ স্থাপন কৰিলে।

Verse 78

स्वर्लीनेश्वर इत्येवम् अत्राहं स्वयमागतः प्राणान् इह नरस्त्यक्त्वा न पुनर्जायते क्वचित्

“এইদৰে এই স্থান ‘স্বর্লীনেশ্বৰ’ বুলি খ্যাত। ইয়াত মই স্বয়ং আহিছোঁ। যি নৰে ইয়াত প্ৰাণ ত্যাগ কৰে, সি ক’তো পুনৰ জন্ম নলয়।”

Verse 79

अनन्या सा गतिस्तस्य योगिनां चैव या स्मृता व्याघ्रेश्वर अस्मिन्नपि मया देशे दैत्यो दैवतकण्टकः

সেয়াই তাৰ অনন্য, একমাত্ৰ আশ্ৰয় বুলি স্মৃত; সেয়াই যোগীসকলৰ পৰম গতি। হে ব্যাঘ্ৰেশ্বৰ, মোৰ এই দেশতো দেৱতাসকলৰ কণ্টকস্বৰূপ, বিঘ্নকাৰী এজন দৈত্য আছে।

Verse 80

व्याघ्ररूपं समास्थाय निहतो दर्पितो बली व्याघ्रेश्वर इति ख्यातो नित्यमत्राहमास्थितः

মই ব্যাঘ্ৰৰূপ ধাৰণ কৰি সেই দৰ্পিত বলৱানক নিধন কৰিলোঁ। সেয়ে মই ‘ব্যাঘ্ৰেশ্বৰ’ বুলি খ্যাত, আৰু ইয়াত নিত্য অৱস্থিত।

Verse 81

न पुनर्दुर्गतिं याति दृष्ट्वैनं व्याघ्रमीश्वरम् उत्पलो विदलश्चैव यौ दैत्यौ ब्रह्मणा पुरा

এই ব্যাঘ্ৰ-ঈশ্বৰ (বাঘৰূপ শিৱ)ৰ দৰ্শনে মানুহ পুনৰ দুৰ্গতিলৈ নাযায়। পূৰ্বে ব্ৰহ্মাই কৈছিল—উৎপল আৰু বিদল নামৰ দুজন দৈত্যও এই দৰ্শনেই পতনৰ পৰা মুক্ত হৈছিল।

Verse 82

स्त्रीवध्यौ दर्पितौ दृष्ट्वा त्वयैव निहतौ रणे सावज्ञं कन्दुकेनात्र तस्येदं देहमास्थितम्

স্ত্ৰীৰ প্ৰতি অপৰাধৰ বাবে বধযোগ্য সেই দম্ভিতসকলক দেখি তুমি নিজেই ৰণত তেওঁলোকক নিধন কৰিলা; তথাপি ইয়াত অৱজ্ঞাভাৱে কেৱল এটা বলৰ দ্বাৰা তুমি তাক এই দেহতেই প্ৰৱেশ কৰালাঁ।

Verse 83

आदावत्राहमागम्य प्रस्थितो गणपैः सह ज्येष्ठस्थानमिदं तस्माद् एतन्मे पुण्यदर्शनम्

আদিতে মই ইয়ালৈ আহি গণসকলৰ সৈতে প্ৰস্থান কৰিছিলোঁ; সেয়ে ই জ্যেষ্ঠস্থান—সৰ্বপ্ৰধান পবিত্ৰ পীঠ—আৰু ইয়াৰ দৰ্শন মোৰ বাবে পুণ্যদায়ক।

Verse 84

देवैः समन्ताद् एतानि लिङ्गानि स्थापितान्यतः दृष्ट्वापि नियतो मर्त्यो देहभेदे गणो भवेत्

সেয়ে দেৱসকলে চাৰিওফালে এই লিঙ্গসমূহ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। নিয়ত ভক্তিৰে যি মর্ত্য কেৱল ইয়াৰ দৰ্শন কৰে, সি দেহভেদ (মৃত্যু) সময়ত গণ—শিৱপৰিবাৰৰ সেৱক—হয়।

Verse 85

पित्रा ते शैलराजेन पुरा हिमवता स्वयम् मम प्रियहितं स्थानं ज्ञात्वा लिङ्गं प्रतिष्ठितम्

পূৰ্বে তোমাৰ পিতা—শৈলৰাজ হিমৱান—স্বয়ং এই স্থানক মোৰ (শিৱৰ) বাবে প্ৰিয় আৰু হিতকৰ বুলি জানি ইয়াত লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।

Verse 86

शैलेश्वरमिति ख्यातं दृश्यतामिह चादरात् दृष्ट्वैतन्मनुजो देवि न दुर्गतिमतो व्रजेत्

ই ‘শৈলেশ্বৰ’ নামে খ্যাত; সেয়ে ইয়াত আদৰেৰে দৰ্শন কৰা। হে দেৱী, ইয়াক দৰ্শন কৰিলে মানুহ দুৰ্গতিলৈ নাযায়—অপমঙ্গল আৰু পতনৰ পথত নপৰে।

Verse 87

नद्येषा वरुणा देवि पुण्या पापप्रमोचनी क्षेत्रमेतद् अलंकृत्य जाह्नव्या सह संगता

হে দেৱী, এই বৰুণা নদী অতি পবিত্ৰ আৰু পাপমোচিনী। এই পুণ্যক্ষেত্ৰক অলংকৃত কৰি ই জাহ্নৱী (গঙ্গা)ৰ সৈতে সংগমত মিলিত হয়।

Verse 88

स्थापितं ब्रह्मणा चापि संगमे लिङ्गमुत्तमम् संगमेश्वरम् इत्येवं ख्यातं जगति दृश्यताम्

সঙ্গমস্থানত ব্ৰহ্মাইও সেই পৰম উত্তম লিঙ্গ স্থাপন কৰিছিল। সেয়ে ই জগতত ‘সঙ্গমেশ্বৰ’ নামে প্ৰসিদ্ধ—সকলেই যেন দৰ্শন কৰে।

Verse 89

संगमे देवनद्या हि यः स्नात्वा मनुजः शुचिः अर्चयेत् संगमेश्वरं तस्य जन्मभयं कुतः

দেৱনদীৰ সংগমত স্নান কৰি শুচি হৈ যি মানুহে সঙ্গমেশ্বৰক অৰ্চনা কৰে—তাৰ জন্মভয় ক’ত থাকিব?

Verse 90

इदं मन्ये महाक्षेत्रं निवासो योगिनां परम् क्षेत्रमध्ये च यत्राहं स्वयं भूत्वाग्रमास्थितः

মই ইয়াক মহাক্ষেত্ৰ বুলি মানো—যোগীসকলৰ পৰম নিবাস। কিয়নো এই ক্ষেত্ৰৰ মধ্যভাগত মই স্বয়ংভূ হৈ প্ৰকাশিত হৈ অগ্ৰে প্ৰতিষ্ঠিত আছোঁ।

Verse 91

मध्यमेश्वरमित्येवं ख्यातः सर्वसुरासुरैः सिद्धानां स्थानमेतद्धि मदीयव्रतधारिणाम्

সেই সকলো দেৱ-অসুৰৰ মাজত ‘মধ্যমেশ্বৰ’ নামে খ্যাত। ই মোৰ বিধান কৰা ব্ৰত ধাৰণ কৰা সিদ্ধসকলৰ পবিত্ৰ স্থান।

Verse 92

योगिनां मोक्षलिप्सूनां ज्ञानयोगरतात्मनाम् दृष्ट्वैनं मध्यमेशानं जन्म प्रति न शोचति

যিসকল যোগী মোক্ষৰ আকাঙ্ক্ষী আৰু জ্ঞানযোগত অন্তঃকৰণে লীন, তেওঁলোকে এই মধ্যমেশান—অন্তৰ্যামী ঈশান শিৱ—দৰ্শন কৰি পুনৰ জন্মৰ বাবে শোক নকৰে।

Verse 93

स्थापितं लिङ्गमेतत्तु शुक्रेण भृगुसूनुना नाम्ना शुक्रेश्वरं नाम सर्वसिद्धामरार्चितम्

এই লিঙ্গ ভৃগুপুত্ৰ শুক্ৰাচাৰ্যই স্থাপন কৰিছিল; ই ‘শুক্ৰেশ্বৰ’ নামে খ্যাত আৰু সকলো সিদ্ধ আৰু অমৰ (দেৱ) দ্বাৰা অৰ্চিত।

Verse 94

दृष्ट्वैनं नियतः सद्यो मुच्यते सर्वकिल्बिषैः मृतश् च न पुनर्जन्तुः संसारी तु भवेन्नरः

নিয়ত মনৰে ইয়াৰ (শিৱলিঙ্গৰ) দৰ্শন কৰিলেই মানুহ তৎক্ষণাৎ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়; আৰু মৃত্যুৰ পিছত সেই জীৱ পুনৰ জন্ম নলয়, সংসাৰভ্ৰমণলৈ ঘূৰি নাযায়।

Verse 95

पुरा जम्बूकरूपेण असुरो देवकण्टकः ब्रह्मणो हि वरं लब्ध्वा गोमायुर्बन्धशङ्कितः

পূৰ্বে দেৱসকলৰ কণ্টকস্বৰূপ এজন অসুৰে জম্বূক (শিয়াল) ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল। ব্ৰহ্মাৰ পৰা বৰ লাভ কৰিও, বন্ধনৰ ভয়ত ফাঁদ সন্দেহ কৰা শিয়ালৰ দৰে সদায় শঙ্কিত আছিল।

Verse 96

निहतो हिमवत्पुत्रि जम्बूकेशस्ततो ह्यहम् अद्यापि जगति ख्यातं सुरासुरनमस्कृतम्

হে হিমৱানৰ কন্যা! জম্বূকেশক নিধন কৰি মই তেতিয়া ‘জম্বূকেশ্বৰ’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’লোঁ। আজিও জগতত মই খ্যাত; সুৰ আৰু অসুৰ—উভয়েই মোক নমস্কাৰ কৰে।

Verse 97

दृष्ट्वैनमपि देवेशं सर्वान्कामानवाप्नुयात् ग्रहैः शुक्रपुरोगैश् च एतानि स्थापितानि ह

এই দেৱেশ্বৰক কেৱল দৰ্শন কৰিলেই সকলো অভীষ্ট কামনা লাভ হয়। শুক্ৰক অগ্ৰে ৰাখি গ্ৰহশক্তিসকলে এই (পুণ্য লিঙ্গসমূহ) ইয়াত স্থাপন কৰিছে।

Verse 98

पश्य पुण्यानि लिङ्गानि सर्वकामप्रदानि तु एवमेतानि पुण्यानि मन्निवासानि पार्वति

হে পাৰ্বতী, এই পুণ্য লিঙ্গসমূহ দৰ্শন কৰা—ইহঁতে নিশ্চয়েই সকলো ধৰ্মসন্মত কামনা প্ৰদান কৰে। এইদৰে, হে পাৰ্বতী, এই পবিত্ৰ ৰূপসমূহ মোৰেই নিবাসস্থান।

Verse 99

कथितानि मम क्षेत्रे गुह्यं चान्यदिदं शृणु चतुःक्रोशं चतुर्दिक्षु क्षेत्रमेतत्प्रकीर्तितम्

মোৰ এই ক্ষেত্ৰৰ বিষয়ে কোৱা হৈছে; এতিয়া ইয়াৰ আন এটা গুহ্য কথা শুনা। এই পুণ্য ক্ষেত্ৰ চাৰিও দিশে চাৰি ক্রোশ পৰ্যন্ত বিস্তৃত বুলি প্ৰখ্যাত।

Verse 100

योजनं विद्धि चार्वङ्गि मृत्युकाले ऽमृतप्रदम् महालयगिरिस्थं मां केदारे च व्यवस्थितम्

হে সুন্দৰাঙ্গী, জানি থোৱা—এটা যোজন পৰিসীমাৰ ভিতৰত, মৃত্যুকালত মই অমৃতত্ব দান কৰোঁ। মই মহালয় পৰ্বতত অধিষ্ঠিত, আৰু কেদাৰতও প্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 101

गणत्वं लभते दृष्ट्वा ह्य् अस्मिन्मोक्षो ह्यवाप्यते गाणपत्यं लभेद्यस्माद् यतः सा मुक्तिरुत्तमा

ইয়াক দৰ্শন কৰিলে ভক্তে গণত্ব লাভ কৰে; নিশ্চয় ইয়াত মোক্ষ প্ৰাপ্ত হয়। ইয়াৰ দ্বাৰা গণপতি-স্বৰূপ গণাধিপতিৰ গণৰ অনুচৰত্ব লাভ হয়, কিয়নো সেই মুক্তিয়েই উত্তম।

Verse 102

ततो महालयात् तस्मात् केदारान्मध्यमादपि स्मृतं पुण्यतमं क्षेत्रम् अविमुक्तं वरानने

তাৰ পিছত সেই মহালয়ৰো ওপৰে, কেদাৰ আৰু মধ্যম ক্ষেত্ৰৰো পৰে, হে সুমুখী, সৰ্বাধিক পুণ্যময় তীৰ্থক্ষেত্ৰ ‘অবিমুক্ত’ (কাশী) স্মৰণীয়। তাত পতি পৰমেশ্বৰ পশু-জীৱক কেতিয়াও ত্যাগ নকৰে আৰু পাশ-বন্ধন ছিন্ন কৰি মোক্ষ দান কৰে।

Verse 103

केदारं मध्यमं क्षेत्रं स्थानं चैव महालयम् मम पुण्यानि भूर्लोके तेभ्यः श्रेष्ठतमं त्विदम्

কেদাৰ মধ্যম ক্ষেত্ৰ, আৰু এই স্থানেই মহালয়। ভূলোকে মোৰ সকলো পুণ্যতীৰ্থৰ ভিতৰত এইটোৱেই সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ।

Verse 104

यतः सृष्टास्त्विमे लोकास् ततः क्षेत्रमिदं शुभम् कदाचिन्न मया मुक्तम् अविमुक्तं ततो ऽभवत्

যাৰ পৰা এই সকলো লোক সৃষ্টি হৈছে, সেইহেতু এই ক্ষেত্ৰ শుభ। মই একে কেতিয়াও ত্যাগ নকৰাৰ বাবে ই ‘অবিমুক্ত’—অৰ্থাৎ ‘কেতিয়াও নাছাড়া’—বুলি প্ৰসিদ্ধ হ’ল।

Verse 105

अविमुक्तेश्वरं लिङ्गं मम दृष्ट्वेह मानवः सद्यः पापविनिर्मुक्तः पशुपाशैर्विमुच्यते

ইয়াত মোৰ ‘অবিমুক্তেশ্বৰ’ লিঙ্গ যি মানুহে দৰ্শন কৰে, সি তৎক্ষণাৎ পাপমুক্ত হয় আৰু পশু-জীৱক বাঁধি থোৱা পাশ-বন্ধনৰ পৰাও মুক্ত হয়।

Verse 106

शैलेशं संगमेशं च स्वर्लीनं मध्यमेश्वरम् हिरण्यगर्भम् ईशानं गोप्रेक्षं वृषभध्वजम्

মই শিৱক শৈলেশ—পৰ্বতাধিপতি; সংগমেশ—পবিত্ৰ সংগমৰ প্ৰভু; স্বর্লীন—স্বৰ্গধামত অধিষ্ঠিত; মধ্যমেশ্বৰ—অন্তৰ্যামী মধ্যস্থ ঈশ্বৰ; হিৰণ্যগৰ্ভ—সুৱৰ্ণ সৃষ্টিবীজ; ঈশান—সৰ্বাধিপতি; গোপ্ৰেক্ষ—গো-ৰক্ষক আৰু ধৰ্মৰ প্ৰহৰী; আৰু বৃষভধ্বজ—বৃষধ্বজধাৰী—ৰূপে প্ৰণাম কৰোঁ।

Verse 107

उपशान्तं शिवं चैव ज्येष्ठस्थाननिवासिनम् शुक्रेश्वरं च विख्यातं व्याघ्रेशं जम्बुकेश्वरम्

মই সম্পূৰ্ণ শান্ত আৰু মঙ্গলময় শিৱক প্ৰণাম কৰোঁ—যি জ্যেষ্ঠস্থান নামৰ আদ্য পবিত্ৰ পীঠত নিবাস কৰে; বিখ্যাত শুক্ৰেশ্বৰক, ব্যাঘ্ৰ-দেশত পূজিত ব্যাঘ্ৰেশক, আৰু জাম্বু-বনৰ অধিপতি জাম্বুকেশ্বৰক—এঁৱা সকলেই পশুক বাঁধি থোৱা পাশ শিথিল কৰা পতিয় শিৱৰ প্ৰকট লিঙ্গ-সান্নিধ্য।

Verse 108

दृष्ट्वा न जायते मर्त्यः संसारे दुःखसागरे सूत उवाच एवम् उक्त्वा महादेवो दिशः सर्वा व्यलोकयत्

সেই (তত্ত্ব) দৰ্শন কৰিলে মর্ত্য দুঃখসাগৰ-ৰূপ সংসাৰত পুনৰ জন্ম নলয়। সূতে ক’লে—এইদৰে কৈ মহাদেৱে সকলো দিশলৈ দৃষ্টি দিলে।

Verse 109

विलोक्य संस्थिते पश्चाद् देवदेवे महेश्वरे अकस्मादभवत्सर्वः स देशोज्ज्वलितो यथा

দেৱদেৱ মহেশ্বৰক তাত স্থিত দেখি, হঠাৎ সেই সমগ্ৰ দেশ এনেকৈ উজ্জ্বল হৈ উঠিল যেন সকলোফালে পোহৰ বিয়পি পৰিল।

Verse 110

ततः पाशुपताः सिद्धा भस्माभ्यङ्गसितप्रभाः माहेश्वरा महात्मानस् तथा वै नियतव्रताः

তাৰ পিছত সিদ্ধ পাশুপতসকল প্ৰকাশ পালে—দেহত ভস্মলেপনে শুভ্ৰ দীপ্তি ধাৰণ কৰা; তেওঁলোক মাহেশ্বৰ, মহাত্মা, আৰু নিয়ত ব্ৰতত স্থিৰ আছিল।

Verse 111

बहवः शतशो ऽभ्येत्य नमश्चक्रुर्महेश्वरम् पुनर्निरीक्ष्य योगेशं ध्यानयोगं च कृत्स्नशः

বহুতে—শত শতকৈ—আহি মহেশ্বৰক নমস্কাৰ কৰিলে। তাৰ পিছত যোগেশ্বৰক পুনৰ দৰ্শন কৰি তেওঁলোকে ধ্যানযোগৰ সম্পূৰ্ণ সাধনাক দেখিলে—পতিয় শিৱেই সমাধিৰ ৰূপ আৰু উৎস হৈ প্ৰকাশ পালে।

Verse 112

तस्थुरात्मानमास्थाय लीयमाना इवेश्वरे स्थितानां स तदा तेषां देवदेव उमापतिः

তেওঁলোকে নিজৰ আত্মস্বৰূপত স্থিত হৈ ঈশ্বৰত যেন লীন হোৱা দৰে থিয় দিলে। তেতিয়া তাতেই স্থিত থকা তেওঁলোকৰ বাবে দেবদেব উমাপতি—পৰম পতি—সেই সমাধি-অৱস্থাতেই প্ৰকাশিত হ’ল।

Verse 113

स बिभ्रत्परमां मूर्तिं बभूव पुरुषः प्रभुः कृत्स्नं जगदिहैकस्थं कर्तुम् अन्त इव स्थितः

সেই প্ৰভু পুৰুষে পৰম মূৰ্তি ধাৰণ কৰি, যেন প্ৰলয়ৰ সীমাত স্থিত হ’ল—এই সমগ্ৰ জগতক ইয়াত একেটা অৱস্থাত একত্ৰ কৰিবলৈ উদ্যত।

Verse 114

तस्य तां परमां मूर्तिम् आस्थितस्य जगत्प्रभोः न शशाक पुनर्द्रष्टुं हृष्टरोमा गिरीन्द्रजा

জগত্প্ৰভুৱে সেই পৰম ৰূপ ধাৰণ কৰোঁতে, ৰোমাঞ্চিত গিৰীন্দ্ৰজা গিৰিজা তাক পুনৰ দৰ্শন কৰিবলৈ সক্ষম নহ’ল।

Verse 115

ततस्त्वदृष्टमाकारं बुद्ध्वा सा प्रकृतिस्थितम् प्रकृतेर्मूर्तिमास्थाय योगेन परमेश्वरी

তাৰ পাছত প্ৰকৃতিত স্থিত সেই অদৃশ্য আকাৰ বুজি, পৰমেশ্বৰীয়ে যোগবলে প্ৰকৃতিৰেই মূৰ্তি ধাৰণ কৰিলে।

Verse 116

तं शशाक पुनर्द्रष्टुं हरस्य च महात्मनः ततस्ते लयमाधाय योगिनः पुरुषस्य तु

তেতিয়া তেওঁ মহাত্মা হৰক পুনৰ দৰ্শন কৰিবলৈ সক্ষম হ’ল। তাৰ পাছত সেই যোগীসকল লয় ধাৰণ কৰি সেই যোগিন—পৰম পুৰুষত—লীন হ’ল।

Verse 117

विविशुर्हृदयं सर्वे दग्धसंसारबीजिनः पञ्चाक्षरस्य वै बीजं संस्मरन्तः सुशोभनम्

তেওঁলোক সকলোৱে হৃদয়-গুহাত প্ৰৱেশ কৰিলে; সংসাৰ-সৃষ্টিৰ বীজ তেওঁলোকৰ দগ্ধ হৈছিল। শিৱৰ পঞ্চাক্ষৰ মন্ত্ৰৰ দীপ্ত বীজ তেওঁলোকে নিৰন্তৰ স্মৰণ কৰিলে।

Verse 118

सर्वपापहरं दिव्यं पुरा चैव प्रकाशितम् नीललोहितमूर्तिस्थं पुनश्चक्रे वपुः शुभम्

প্ৰাচীন কালে প্ৰকাশিত আৰু সৰ্বপাপহৰ বুলি প্ৰসিদ্ধ সেই দিৱ্য প্ৰকাশ, নীললোহিত ৰূপত অৱস্থিত হৈ পুনৰ শুভ দেহ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 119

तं दृष्ट्वा शैलजा प्राह हृष्टसर्वतनूरुहा स्तुवती चरणौ नत्वा क इमे भगवन्निति

তেওঁক দেখি শৈলজাৰ সৰ্বাঙ্গ ৰোমাঞ্চিত হ’ল। ভগৱানক স্তৱ কৰি চৰণত নত হৈ সেয়ে ক’লে—“হে ভগৱন, এইসকল কোন?”

Verse 120

तामुवाच सुरश्रेष्ठस् तदा देवीं गिरीन्द्रजाम् श्रीभगवानुवाच मदीयं व्रतमाश्रित्य भक्तिमद्भिर् द्विजोत्तमैः

তেতিয়া দেৱশ্ৰেষ্ঠই গিৰীন্দ্ৰজাৰূপী দেৱীক ক’লে। শ্ৰীভগৱান ক’লে—“মোৰ ব্ৰত আশ্ৰয় কৰি ভক্তিযুক্ত শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকলে তাৰ ফল লাভ কৰে।”

Verse 121

यैर्यैर्योगा इहाभ्यस्तास् तेषाम् एकेन जन्मना क्षेत्रस्यास्य प्रभावेन भक्त्या च मम भामिनि

হে ভামিনী, ইয়াত যি যি যোগ অভ্যাস কৰা হৈছে, এই ক্ষেত্ৰৰ প্ৰভাৱ আৰু মোৰ প্ৰতি ভক্তিৰ দ্বাৰা, সেয়া একে জন্মতেই সিদ্ধি লাভ কৰে।

Verse 122

अनुग्रहो मया ह्येवं क्रियते मूर्तितः स्वयम् तस्माद् एतन् महत् क्षेत्रं ब्रह्माद्यैः सेवितं तथा

মই নিজেই মূৰ্তিমান ৰূপে এইদৰে অনুগ্ৰহ দান কৰোঁ। সেয়ে এই মহৎ ক্ষেত্ৰ ব্ৰহ্মা আদি দেৱসকলৰ দ্বাৰাও সেবিত আৰু পূজিত।

Verse 123

श्रुतिमद्भिश् च विप्रेन्द्रैः संसिद्धैश् च तपस्विभिः प्रतिमासं तथाष्टम्यां प्रतिमासं चतुर्दशीम्

শ্ৰুতি-জ্ঞানী দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ আৰু সিদ্ধ তপস্বীসকলে প্ৰতিমাহ অষ্টমী তিথিত আৰু প্ৰতিমাহ চতুৰ্দশী তিথিতো এই উপাসনা-আচৰণ পালন কৰে।

Verse 124

उभयोः पक्षयोर्देवि वाराणस्यामुपास्यते शशिभानूपरागे च कार्तिक्यां च विशेषतः

হে দেৱী, বাৰাণসীত শুক্ল আৰু কৃষ্ণ—উভয় পক্ষতেই উপাসনা কৰিব লাগে; চন্দ্ৰ-সূৰ্য গ্ৰহণৰ সময়ত আৰু বিশেষকৈ কাৰ্ত্তিক মাহত।

Verse 125

सर्वपर्वसु पुण्येषु विषुवेष्वयनेषु च पृथिव्यां सर्वतीर्थानि वाराणस्यां तु जाह्नवीम्

সকলো পুণ্য পৰ্ব-সন্ধিত, বিষুৱ আৰু অয়নৰ সময়ত পৃথিৱীৰ সকলো তীৰ্থ উপস্থিত হয়; কিন্তু বাৰাণসীত জাহ্নৱী (গঙ্গা) বিশেষভাৱে প্ৰকাশিত।

Verse 126

उत्तरप्रवहां पुण्यां मम मौलिविनिःसृताम् पितुस्ते गिरिराजस्य शुभां हिमवतः सुताम्

সেই পুণ্যময় উত্তৰপ্ৰবাহিনী ধাৰা, মোৰ জটামৌলিৰ পৰা নিৰ্গত; সেয়া শুভা, তোমাৰ পিতা গিৰিৰাজ হিমৱন্তৰ কন্যা।

Verse 127

पुण्यस्थानस्थितां पुण्यां पुण्यदिक्प्रवहां सदा भजन्ते सर्वतो ऽभ्येत्य ये ताञ्छृणु वरानने

হে বৰাননে! সেই বৰসমূহ শুনা—যিসকলে সকলো দিশৰ পৰা আহি পুণ্যস্থানত অৱস্থিত সেই পৱিত্ৰ পুণ্য-প্ৰবাহক সদা ভক্তিৰে ভজনা কৰে; সি সকলো দিশত শুভতা প্ৰবাহিত কৰে।

Verse 128

संनिहत्य कुरुक्षेत्रं सार्धं तीर्थशतैस् तथा पुष्करं निमिषं चैव प्रयागं च पृथूदकम्

তেওঁ কুৰুক্ষেত্ৰক শত শত তীৰ্থসহ একত্ৰ কৰে; তদ্ৰূপ পুষ্কৰ, নৈমিষ, প্ৰয়াগ আৰু পৃথূদক—এই সকলো প্ৰসিদ্ধ তীৰ্থৰ পুণ্য আৰু শোধনশক্তি ইয়াত সমবেত হয়, য’ত পতি শিৱে পশুক পৱিত্ৰ কৰে।

Verse 129

द्रुमक्षेत्रं कुरुक्षेत्रं नैमिषं तीर्थसंयुतम् क्षेत्राणि सर्वतो देवि देवता ऋषयस् तथा

হে দেৱী! দ্ৰুমক্ষেত্ৰ, কুৰুক্ষেত্ৰ আৰু তীৰ্থসংযুক্ত নৈমিষ—এইবোৰ সকলো দিশতে পৱিত্ৰ ক্ষেত্ৰ, য’ত দেৱতা আৰু ঋষিসকলেও সদা সন্নিহিত থাকে।

Verse 130

संध्या च ऋतवश्चैव सर्वा नद्यः सरांसि च समुद्राः सप्त चैवात्र देवतीर्थानि कृत्स्नशः

ইয়াত সন্ধ্যাসমূহ, ঋতুসমূহ, সকলো নদী আৰু সৰোবৰ, আৰু সাত সমুদ্ৰ—এই সকলো সম্পূৰ্ণৰূপে দেৱতীৰ্থ হিচাপে বিদ্যমান।

Verse 131

भागीरथीं समेष्यन्ति सर्वपर्वसु सुव्रते अविमुक्तेश्वरं दृष्ट्वा दृष्ट्वा चैव त्रिविष्टपम्

হে সুব্ৰতে! তেওঁলোকে প্ৰতিটো পৰ্বত ভাগীৰথীৰ তীৰলৈ আহে; অবিমুক্তেশ্বৰক বাৰে বাৰে দৰ্শন কৰি তেওঁলোকে ত্ৰিবিষ্টপ (স্বৰ্গ)ও দৰ্শন কৰে।

Verse 132

कालभैरवमासाद्य धूतपापानि सर्वशः भवन्ति हि सुरेशानि सर्वपर्वसु पर्वसु

কালভৈৰৱৰ শৰণ ল’লে সকলো পাপ সম্পূৰ্ণৰূপে ঝৰি যায়; হে দেৱেশসকল, প্ৰতিটো পবিত্ৰ সন্ধিক্ষণত—প্ৰতি পৰ্বে পৰ্বে—এই ফল নিশ্চিত হয়।

Verse 133

पृथिव्यां यानि पुण्यानि महान्त्यायतनानि च प्रविशन्ति सदाभ्येत्य पुण्यं पर्वसु पर्वसु अविमुक्तं क्षेत्रवरं महापापनिबर्हणम्

পৃথিৱীৰ যিমান মহান পুণ্যতীৰ্থ আৰু পবিত্ৰ আয়তন আছে, সেয়া সকলো বাৰে বাৰে তাত প্ৰৱেশ কৰি প্ৰতিটো পৰ্বকালে নিজৰ পুণ্য দান কৰে। সেই শ্ৰেষ্ঠ ক্ষেত্ৰ ‘অবিমুক্ত’—ক্ষেত্ৰসমূহৰ মাজত পৰম—মহাপাপো বিনাশ কৰে।

Verse 134

केदारे चैव यल्लिङ्गं यच्च लिङ्गं महालये

কেদাৰত যি লিঙ্গ আৰু মহালয়ত যি লিঙ্গ—দুয়োটাই একে পৰমেশ্বৰৰ প্ৰকাশ; সেই পৰম পতি নিজৰ লিঙ্গ-চিহ্নৰ দ্বাৰা পাশবন্ধিত পশু-জীৱক মোক্ষ দান কৰে।

Verse 135

मध्यमेश्वरसंज्ञं च तथा पाशुपतेश्वरम् शङ्कुकर्णेश्वरं चैव गोकर्णौ च तथा ह्युभौ

সেয়া ‘মধ্যমেশ্বৰ’ নামে আৰু ‘পাশুপতেশ্বৰ’—বন্ধিত জীৱৰ অধিপতি—ৰূপেও প্ৰসিদ্ধ। সেয়া ‘শঙ্কুকৰ্ণেশ্বৰ’ আৰু তদ্ৰূপ উভয় ‘গোকৰ্ণ’ ৰূপত ভক্তমোক্ষাৰ্থে পূজিত।

Verse 136

द्रुमचण्डेश्वरं नाम भद्रेश्वरम् अनुत्तमम् स्थानेश्वरं तथैकाग्रं कालेश्वरम् अजेश्वरम्

‘দ্ৰুমচণ্ডেশ্বৰ’ নামে, অনুত্তম ‘ভদ্ৰেশ্বৰ’, ‘স্থানেশ্বৰ’, লগতে ‘একাগ্ৰ’, ‘কালেশ্বৰ’ আৰু ‘অজেশ্বৰ’—এই সকলো একে পতি শিৱৰ লিঙ্গ-স্বৰূপ; মঙ্গল দান কৰি পাশৰ পৰা পশু-আত্মাক মুক্ত কৰে।

Verse 137

भैरवेश्वरम् ईशानं तथौंकारकसंज्ञितम् अमरेशं महाकालं ज्योतिषं भस्मगात्रकम्

মই ভৈৰৱেশ্বৰ, ঈশান আৰু ‘ওঁকাৰ’ নামে খ্যাত প্ৰভুক; অমৰেশ, মহাকাল, জ্যোতিৰ্ময় আৰু ভস্ম-গাত্ৰধাৰী শিৱক প্ৰণাম কৰোঁ।

Verse 138

यानि चान्यानि पुण्यानि स्थानानि मम भूतले अष्टषष्टिसमाख्यानि रूढान्यन्यानि कृत्स्नशः

মোৰ ভূতলত থকা আন আন পুণ্য তীৰ্থস্থানসমূহ সকলো মিলাই—সম্পূৰ্ণৰূপে—আটষট্টি প্ৰসিদ্ধ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ; সিহঁত নিজ নিজ নামৰে দঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 139

तानि सर्वाण्यशेषाणि वाराणस्यां विशन्ति माम् सर्वपर्वसु पुण्येषु गुह्यं चैतदुदाहृतम्

সেই সকলো (তীৰ্থফল আৰু পুণ্য) একো অবশিষ্ট নথকাকৈ বাৰাণসীত মোৰ মাজত লীন হয়। সকলো পুণ্য পৰ্ব আৰু শুভ কালৰ বিষয়ে ইয়াক গুহ্য উপদেশ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 140

तेनेह लभते जन्तुर् मृतो दिव्यामृतं पदम् स्नातस्य चैव गङ्गायां दृष्टेन च मया शुभे

ইয়াৰ দ্বাৰা জীৱ—মৃত্যুৰ পাছতো—দিব্য অমৃত পদ লাভ কৰে। হে শুভে, গংগাত স্নান কৰি আৰু মোৰ (শিৱৰ) দৰ্শন কৰা জনে এই ফল পায়।

Verse 141

सर्वयज्ञफलैस्तुल्यम् इष्टैः शतसहस्रशः सद्य एव समाप्नोति किं ततः परमाद्भुतम्

সেই তৎক্ষণাৎ সকলো যজ্ঞফলৰ সমতুল্য পুণ্য লাভ কৰে—যেন শতসহস্ৰবাৰ যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিছে। ইয়াতকৈ অধিক পৰম আশ্চৰ্য কি?

Verse 142

सर्वायतनमुख्यानि दिवि भूमौ गिरिष्व् अपि परात्परतरं देवी बुध्यस्वेति मयोदितम्

স্বৰ্গত, পৃথিৱীত আৰু পৰ্বতৰ ওপৰত থকা সকলো মুখ্য পবিত্ৰ ধামো সেই ‘পৰাত্পৰাতীত’ তত্ত্বৰ তুলনাত ন্যূন। হে দেবী, এই কথা বুজি লোৱা—এইদৰে মই ক’লোঁ।

Verse 143

अविशब्देन पापस्तु वेदोक्तः कथ्यते द्विजैः तेन मुक्तं मया जुष्टम् अविमुक्तम् अत उच्यते

বেদবচনৰ আধাৰত দ্বিজসকলে কয় যে ‘অবি’ শব্দে পাপ বুজায়। সেয়ে মোৰ প্ৰীত আৰু নিবাসে পবিত্ৰ এই স্থান ‘অবি (পাপ) ৰ পৰা মুক্ত’; এই কাৰণেই ইয়াৰ নাম ‘অবিমুক্ত’।

Verse 144

इत्युक्त्वा भगवान् रुद्रः सर्वलोकमहेश्वरः सुदृष्टं कुरु देवेशि अविमुक्तं गृहं मम

এইদৰে কৈ সৰ্বলোক-মহেশ্বৰ ভগৱান ৰুদ্ৰে ক’লে—হে দেবেশী, মোৰ ‘অবিমুক্ত’ গৃহধামত শুভদৃষ্টি দিয়া আৰু তাক সুসংৰক্ষিত আৰু মঙ্গলময় কৰা।

Verse 145

श्रीशैल इत्युक्त्वा भगवान् देवस् तया सार्धम् उमापतिः दर्शयामास भगवान् श्रीपर्वतमनुत्तमम्

‘শ্ৰীশৈল’ বুলি উচ্চাৰণ কৰি, উমাপতি ভগৱান শিৱে দেৱীৰ সৈতে একেলগে অনুত্তম পবিত্ৰ পৰ্বত ‘শ্ৰীপৰ্বত’ দৰ্শন কৰালে।

Verse 146

अविमुक्तेश्वरे नित्यम् अवसच्च सदा तया सर्वगत्वाच्च सर्वत्वात् सर्वात्मा सदसन्मयः

অবিমুক্তেশ্বৰত তেওঁ নিত্য অধিষ্ঠান কৰে—সদায় প্ৰকাশ আৰু অপ্রকাশ উভয় ৰূপে। সৰ্বগতি আৰু সৰ্বত্বৰ বাবে তেওঁ সকলো জীৱৰ অন্তৰাত্মা, সৎ-অসৎ উভয়ময়।

Verse 147

श्रीपर्वतमनुप्राप्य देव्या देवेश्वरो हरः क्षेत्राणि दर्शयामास सर्वभूतपतिर्भवः

দেৱীৰ সৈতে শ্ৰীপৰ্বতত উপনীত হৈ দেৱেশ্বৰ হৰ, সৰ্বভূতপতি ভব তেওঁক পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰসমূহ দৰ্শন কৰালে।

Verse 148

कुण्डीप्रभं च परमं दिव्यं वैश्रवणेश्वरम् आशालिङ्गं च देवेशं दिव्यं यच्च बिलेश्वरम्

তেওঁ পৰম দীপ্তিমান কুণ্ডীপ্ৰভ, দিব্য বৈশ্ৰৱণেশ্বৰ, দেৱেশ আশালিঙ্গ আৰু সেই দিব্য বিলেশ্বৰকো দৰ্শন কৰালে।

Verse 149

रामेश्वरं च परमं विष्णुना यत्प्रतिष्ठितम् दक्षिणद्वारपार्श्वे तु कुण्डलेश्वरमीश्वरम्

ইয়াত বিষ্ণুৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰা পৰম ৰামেশ্বৰ আছে; আৰু দক্ষিণ দ্বাৰৰ পাৰ্শ্বত ঈশ্বৰ কুণ্ডলেশ্বৰ বিরাজমান।

Verse 150

पूर्वद्वारसमीपस्थं त्रिपुरान्तकमुत्तमम् विवृद्धं गिरिणा सार्धं देवदेवनमस्कृतम्

পূৰ্ব দ্বাৰৰ ওচৰত উত্তম ত্ৰিপুৰান্তক বিরাজমান আছিল—মহিমান্বিত, গিৰিৰাজ হিমালয়ৰ সৈতে, আৰু দেৱদেৱৰ দ্বাৰাও নমস্কৃত।

Verse 151

मध्यमेश्वरमित्युक्तं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् अमरेश्वरं च वरदं देवैः पूर्वं प्रतिष्ठितम्

ইয়াক ‘মধ্যমেশ্বৰ’ বুলি কোৱা হয়, যি ত্ৰিলোকত বিশ্ৰুত; আৰু বৰদ ‘অমৰেশ্বৰ’ক দেৱতাসকলে পূৰ্বে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।

Verse 152

गोचर्मेश्वरम् ईशानं तथेन्द्रेश्वरम् अद्भुतम् कर्मेश्वरं च विपुलं कार्यार्थं ब्रह्मणा कृतम्

ব্ৰহ্মাই নিজৰ কাৰ্যসিদ্ধিৰ বাবে গোচৰ্মেশ্বৰ নামৰ অদ্ভুত ঈশানক, তদ্ৰূপ বিস্ময়কৰ ইন্দ্ৰেশ্বৰক আৰু বিপুল কৰ্মেশ্বৰক প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে—এইসকল পাশবদ্ধ পশুৰ পাশ ছেদনকাৰী পতি-স্বৰূপ মহেশ্বৰৰ লিঙ্গমূৰ্তি।

Verse 153

श्रीमत्सिद्धवटं चैव सदावासो ममाव्यये अजेन निर्मितं दिव्यं साक्षादजबिलं शुभम्

“এই শ্ৰীমৎ সিদ্ধবটেই মোৰ চিৰন্তন নিবাস—অব্যয়। অজ (ব্ৰহ্মা) নিৰ্মিত ই দিৱ্য; ই চকুৰ সন্মুখত প্ৰত্যক্ষ শুভ অজবিলেই।”

Verse 154

तत्रैव पादुके दिव्ये मदीये च बिलेश्वरे तत्र शृङ्गाटकाकारं शृङ्गाटाचलमध्यमे

সেই ঠাইতেই দিৱ্য পাদুকা আছে আৰু মোৰেই বিলেশ্বৰৰ ধামো আছে। শৃঙ্গাট পৰ্বতৰ মধ্যভাগত শৃঙ্গাটকাকৃতি পবিত্ৰ আসন আছে—য’ত ভক্তিৰে পশু (জীৱ) পতিৰ দিশে মুখ ঘুৰাই মুক্তিৰ পথত আগবাঢ়ে।

Verse 155

शृङ्गाटकेश्वरं नाम श्रीदेव्या तु प्रतिष्ठितम् मल्लिकार्जुनकं चैव मम वासमिदं शुभम्

“ইয়াৰ নাম শৃঙ্গাটকেশ্বৰ; শ্ৰীদেৱীয়ে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। ইয়াত মল্লিকার্জুনকো আছে—এই শুভ স্থানেই মোৰ নিবাস।”

Verse 156

रजेश्वरं च पर्याये रजसा सुप्रतिष्ठितम् गजेश्वरं च वैशाखं कपोतेश्वरमव्ययम्

আৰু ক্ৰমে ৰজেশ্বৰ—ৰজস্ শক্তিৰে সুদৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত; লগতে গজেশ্বৰ, বৈশাখ আৰু অব্যয় কপোতেশ্বৰ—এই প্ৰতিষ্ঠিত লিঙ্গসমূহত শিৱ সদা বিরাজমান।

Verse 157

कोटीश्वरं महातीर्थं रुद्रकोटिगणैः पुरा सेवितं देवि पश्याद्य सर्वस्मादधिकं शुभम्

হে দেৱী, আজি কোটীশ্বৰ মহাতীৰ্থ দৰ্শন কৰা; প্ৰাচীন কালত ৰুদ্ৰৰ কোটি কোটি গণে ইয়াক সেৱা কৰিছিল। ই সকলো তীৰ্থতকৈ অধিক পৰম শুভ।

Verse 158

द्विदेवकुलसंज्ञं च ब्रह्मणा दक्षिणे शुभम् उत्तरे स्थापितं चैव विष्णुना चैव शैलजम्

সেই শুভ স্থান ‘দ্বিদেৱকুল’ নামে পৰিচিত হ’ল। দক্ষিণ দিশত ব্ৰহ্মাই স্থাপন কৰিলে, আৰু উত্তৰ দিশত বিষ্ণুৱে শৈলজ (শিৱ-প্ৰকাশ) প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।

Verse 159

महाप्रमाणलिङ्गं च मया पूर्वं प्रतिष्ठितम् पश्चिमे पर्वते पश्य ब्रह्मेश्वरमलेश्वरम्

মহাপ্ৰমাণ লিংগ মই পূৰ্বে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিলোঁ। পশ্চিমৰ পৰ্বতত ব্ৰহ্মেশ্বৰ আৰু অলেশ্বৰ দৰ্শন কৰা।

Verse 160

अलंकृतं त्वया ब्रह्मन् पुरस्तान् मुनिभिः सह इत्युक्त्वा तद्गृहे तिष्ठद् अलंगृहमिति स्मृतम्

তেওঁলোকে ব্ৰহ্মাক ক’লে—“হে ব্ৰহ্মন, পূৰ্বে তুমি মুনিসকলৰ সৈতে এই স্থান অলংকৃত কৰিছিলা।” এইদৰে কৈ তেওঁলোকে সেই গৃহতে থাকিল; সেয়ে ই ‘অলংগৃহ’ নামে স্মৃত হ’ল।

Verse 161

तत्रापि तीर्थं तीर्थज्ञे व्योमलिङ्गं च पश्य मे कदम्बेश्वरम् एतद्धि स्कन्देनैव प्रतिष्ठितम्

হে তীৰ্থজ্ঞ, তাতো এক তীৰ্থ আছে; মোৰ ব্যোমলিংগ দৰ্শন কৰা। এইটো কদম্বেশ্বৰ, যাক স্বয়ং স্কন্দে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।

Verse 162

गोमण्डलेश्वरं चैव नन्दाद्यैः सुप्रतिष्ठितम् देवैः सर्वैस्तु शक्राद्यैः स्थापितानि वरानने

হে বৰাননে! গোমণ্ডলেশ্বৰ নন্দী আদি দ্বাৰা সুদৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত; শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) আদি সহ সকলো দেৱেও তেওঁক স্থাপন কৰিলে।

Verse 163

श्रीमद्देवह्रदप्रान्ते स्थानानीमानि पश्य मे तथा हारपुरे देवि तव हारे निपातिते

শ্ৰীমৎ দেৱহ্ৰদৰ তীৰত মোৰ এই পবিত্ৰ স্থানসমূহ চোৱা; আৰু হে দেৱী, হাৰপুৰতো—যেতিয়া তোমাৰ হাৰ পতিত হ’ল—সেই ঠাইও পুণ্যস্থান হ’ল।

Verse 164

त्वया हिताय जगतां हारकुण्डमिदं कृतम् शिवरुद्रपुरे चैव तत्कायोपरि सुव्रते

সকলো জগতৰ হিতৰ বাবে তুমি এই হাৰকুণ্ড সৃষ্টি কৰিলা; হে সুব্ৰতে, শিৱ-ৰুদ্ৰপুৰতো—তাৰেই দেহৰ ওপৰত—পুণ্য স্থাপন কৰিলা।

Verse 165

तत्र पित्रा सुशैलेन स्थापितं त्वचलेश्वरम् अलंकृतं मया ब्रह्म पुरस्तान् मुनिभिः सह

তাত মোৰ পিতা সুশৈলে অচলেশ্বৰক স্থাপন কৰিলে; হে ব্ৰহ্মা, তোমাৰ সন্মুখত মই মুনিসকলৰ সৈতে সেই অচল শিৱক অলংকৃত কৰিলোঁ।

Verse 166

चण्डिकेश्वरकं देवि चण्डिकेशा तवात्मजा चण्डिकानिर्मितं स्थानम् अंबिकातीर्थम् उत्तमम्

হে দেৱী, এইটো চণ্ডিকেশ্বৰক; চণ্ডিকেশা তোমাৰেই কন্যা। চণ্ডিকাই নিৰ্মাণ কৰা এই স্থানেই উত্তম অম্বিকা-তীৰ্থ।

Verse 167

रुचिकेश्वरकं चैव धारैषा कपिला शुभा एतेषु देवि स्थानेषु तीर्थेषु विविधेषु च

ৰুচিকেশ্বৰ, ধাৰা আৰু শুভ কপিলা—এইবোৰো আছে। হে দেৱী, এই বিভিন্ন পবিত্ৰ স্থান আৰু নানাবিধ তীৰ্থত প্ৰভুৰ পাৱনতা বিশেষভাৱে প্ৰকাশ পায়।

Verse 168

पूजयेन्मां सदा भक्त्या मया सार्धं हि मोदते श्रीशैले संत्यजेद् देहं ब्राह्मणो दग्धकिल्बिषः

যি মোক সদায় ভক্তিৰে পূজা কৰে, সি নিশ্চয় মোৰ সৈতে আনন্দিত হয়। আৰু যি ব্ৰাহ্মণে শ্ৰীশৈলত দেহ ত্যাগ কৰে, তাৰ পাপদোষ দগ্ধ হৈ সি পৰম পদ লাভ কৰে।

Verse 169

मुच्यते नात्र संदेहो ह्य् अविमुक्ते यथा शुभम् महास्नानं च यः कुर्याद् घृतेन विधिनैव तु

ইয়াত সন্দেহ নাই—অবিমুক্তত যেনেকৈ শুভ মোক্ষ লাভ হয়, তেনেকৈ যি বিধিপূৰ্বক ঘৃতৰে মহাস্নান কৰে, সিও মুক্ত হয়।

Verse 170

स याति मम सायुज्यं स्थानेष्वेतेषु सुव्रते स्नानं पलशतं ज्ञेयम् अभ्यङ्गं पञ्चविंशति

হে সুৱ্ৰতে, এই স্থানসমূহত স্নান কৰা জনে মোৰ সাযুজ্য লাভ কৰে। জানি থোৱা, স্নানৰ ফল শত পল, আৰু অভ্যঙ্গ-স্নানৰ ফল পঁচিশ (পল)।

Verse 171

पलानां द्वे सहस्रे तु महास्नानं प्रकीर्तितम् स्नाप्य लिङ्गं मदीयं तु गव्येनैव घृतेन च

দুই হাজাৰ পলৰ ফলক ‘মহাস্নান’ বুলি প্ৰখ্যাত কৰা হৈছে। মোৰ লিঙ্গক স্নাপিত কৰি, গৌ-উৎপাদ আৰু ঘৃতৰোও অভিষেক কৰিব লাগে।

Verse 172

विशोध्य सर्वद्रव्यैस्तु वारिभिर् अभिषिञ्चति संमार्ज्य शतयज्ञानां स्नानेन प्रयुतं तथा

সকলো শুদ্ধিকৰ দ্ৰব্যেৰে প্ৰথমে লিঙ্গ আৰু পূজাস্থান বিশোধন কৰি, তাৰ পাছত জলেৰে অভিষেক কৰিব লাগে। সম্যক্ সংমাৰ্জনসহ কৰা এই স্নান শত যজ্ঞসম পুণ্যদায়ক, আৰু স্নানক্ৰিয়াৰে ই অযুতগুণ বৃদ্ধি পায়—পাশবদ্ধ পশুক মুক্ত কৰা পতি প্ৰভুৰ ভক্তিত সম্পন্ন হ’লে।

Verse 173

पूजया शतसाहस्रम् अनन्तं गीतवादिनाम् महास्नाने प्रसक्तं तु स्नानमष्टगुणं स्मृतम्

পূজাৰে পুণ্য শতসাহস্ৰগুণ হয়, আৰু গীত-বাদ্যসহ স্তুতিত ই অনন্ত হয়। মহাস্নানত যি নিবিষ্ট, তাৰ স্নান অষ্টগুণ ফলদায়ক বুলি স್ಮৃতি কয়।

Verse 174

जलेन केवलेनैव गन्धतोयेन भक्तितः अनुलेपनं तु तत् सर्वं पञ्चविंशत्पलेन वै

কেৱল শুদ্ধ জলেৰে—অথবা সুগন্ধিযুক্ত জলেৰে—ভক্তিসহ অৰ্পণ কৰিলে, সেই সমগ্ৰ অনুলেপন (লিঙ্গ-লেপন) পঁচিশ পল পৰিমাপে কৰাই বিধেয়।

Verse 175

शमीपुष्पं च विधिना बिल्वपत्रं च पङ्कजम् अन्यान्यपि च पुष्पाणि बिल्वपत्रं न संत्यजेत्

বিধিপূৰ্বক শমী-পুষ্প, বিল্বপত্ৰ আৰু পদ্ম অৰ্পণ কৰিব লাগে। অন্য ফুলো নিবেদন কৰিলেও, লিঙ্গপূজাত বিল্বপত্ৰ কেতিয়াও ত্যাগ নকৰিব।

Verse 176

चतुर्द्रोणैर् महादेवम् अष्टद्रोणैरथापि वा दशद्रोणैस् तु नैवेद्यम् अष्टद्रोणैरथापि वा

চাৰি দ্ৰোণ দ্ৰব্যেৰে মহাদেৱৰ পূজা কৰিব লাগে—অথবা আঠ দ্ৰোণেও। নৈবেদ্যৰ বাবে দহ দ্ৰোণ বিধেয়—অথবা আঠ দ্ৰোণো।

Verse 177

शतद्रोणसमं पुण्यम् आढके ऽपि विधीयते वित्तहीनस्य विप्रस्य नात्र कार्या विचारणा

ধনহীন ব্ৰাহ্মণে যদি এটা আঢকো অৰ্পণ কৰে, তেন্তে তাৰ পুণ্য শত দ্ৰোণৰ সমান হয়। ইয়াত ভাবেই মুখ্য; সেয়ে সন্দেহ বা বিচাৰ কৰা উচিত নহয়।

Verse 178

भेरीमृदङ्गमुरजतिमिरापटहादिभिः वादित्रैर्विविधैश्चान्यैर् निनादैर्विविधैरपि

ভেৰী, মৃদংগ, মুৰজ, তিমিৰা-ঢোল, পটহ আদি আৰু আন বহু বাদ্যযন্ত্ৰে তেওঁলোকে নানা নিনাদ তুলিলে—পতি ভগৱান শিৱৰ উৎসৱত অৰ্পিত মঙ্গলধ্বনি।

Verse 179

जागरं कारयेद्यस्तु प्रार्थयेच्च यथाक्रमम् स भृत्यपुत्रदारैश् च तथा संबन्धिबान्धवैः

যি পবিত্ৰ জাগৰণ কৰায় আৰু যথাক্ৰমে প্ৰাৰ্থনা কৰে, সি দাস, পুত্ৰ, পত্নী আৰু আত্মীয়-বান্ধৱসহ শিৱানুগ্ৰহৰ পাত্ৰ হয়; সেই কৃপাই পাশ শিথিল কৰে আৰু পশু পতি শিৱলৈ মুখ কৰে।

Verse 180

सार्धं प्रदक्षिणं कृत्वा प्रार्थयेल्लिङ्गम् उत्तमम् द्रव्यहीनं क्रियाहीनं श्रद्धाहीनं सुरेश्वर

বিধিপূৰ্বক প্ৰদক্ষিণা কৰি উত্তম লিঙ্গক প্ৰাৰ্থনা কৰিব—“হে সুৰেশ্বৰ! মই দ্ৰব্যহীন, ক্ৰিয়াহীন, শ্ৰদ্ধাহীনো; তথাপি মোৰ এই শৰণাগতি গ্ৰহণ কৰক।”

Verse 181

कृतं वा न कृतं वापि क्षन्तुमर्हसि शङ्कर इत्युक्त्वा वै जपेद्रुद्रं त्वरितं शान्तिमेव च

“কৰা হওক বা নকৰা হওক—হে শংকৰ, তুমি ক্ষমা কৰিবলৈ অৰ্হ।” এইদৰে কৈ ৰুদ্ৰজপ কৰিব; তাতে শীঘ্ৰে শান্তি লাভ হয়।

Verse 182

जपित्वैवं महाबीजं तथा पञ्चाक्षरस्य वै स एवं सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु यत्फलम्

এইদৰে মহাবীজ আৰু পবিত্ৰ পঞ্চাক্ষৰী মন্ত্র জপ কৰিলে সাধকে সকলো তীৰ্থযাত্ৰা আৰু সকলো যজ্ঞৰ সমান ফল লাভ কৰে।

Verse 183

तत्फलं समवाप्नोति वाराणस्यां यथा मृतः तथैव मम सायुज्यं लभते नात्र संशयः

সেই একে ফলেই লাভ কৰে, যেন বাৰাণসীত মৃত্যু হোৱা জনে পায়। তেনেদৰে সি মোৰ সৈতে সাযুজ্য লাভ কৰে—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 184

मत्प्रियार्थमिदं कार्यं मद्भक्तैर्विधिपूर्वकम् ये न कुर्वन्ति ते भक्ता न भवन्ति न संशयः

এই কৰ্ম মোৰ প্ৰিয়াৰ্থে, মোৰ ভক্তসকলে বিধিপূৰ্বক কৰা উচিত। যিসকলে নকৰে, তেওঁলোক (সত্য) ভক্ত নহয়—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 185

सूत उवाच निशम्य वचनं देवी गत्वा वाराणसीं पुरीम् अविमुक्तेश्वरं लिङ्गं पयसा च घृतेन च

সূত ক’লে—সেই বচন শুনি দেবী বাৰাণসী নগৰলৈ গৈ, দুধ আৰু ঘৃতৰে অবিমুক্তেশ্বৰ লিঙ্গৰ পূজা কৰিলে।

Verse 186

अर्चयामास देवेशं रुद्रं भुवननायकम् अविमुक्ते च तपसा मन्दरस्य महात्मनः

অবিমুক্ত (কাশী)ত মহাত্মা মন্দৰে তপস্যাৰ বলত দেবেশ ৰুদ্ৰ—ভুবননায়ক—ৰ আৰাধনা কৰিলে।

Verse 187

कल्पयामास वै क्षेत्रं मन्दरे चारुकन्दरे तत्रान्धकं महादैत्यं हिरण्याक्षसुतं प्रभुः

প্ৰভুৱে মন্দৰ পৰ্বতৰ মনোৰম গুহাত এক পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ স্থাপন কৰিলে; তাত হিৰণ্যাক্ষৰ পুত্ৰ মহাদৈত্য অন্ধকক নিযুক্ত কৰিলে।

Verse 188

अनुगृह्य गणत्वं च प्रापयामास लीलया एतद्वः कथितं सर्वं कथासर्वस्वमादरात्

অনুগ্রহ কৰি প্ৰভুৱে লীলাৰে তাক গণত্ব—শিৱগণপদ—প্ৰদান কৰিলে। আদৰেৰে মই তোমালোকক এই সকলো, কাহিনিৰ সাৰ, ক’লোঁ।

Verse 189

यः पठेच्छृणुयाद्वापि क्षेत्रमाहात्म्यमुत्तमम् सर्वक्षेत्रेषु यत्पुण्यं तत्सर्वं सहसा लभेत्

যি এই উত্তম ক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্য পঢ়ে বা শুনে, সি সকলো ক্ষেত্ৰ দৰ্শনে যি পুণ্য হয়, সেই সকলো তৎক্ষণাৎ লাভ কৰে।

Verse 190

श्रावयेद्वा द्विजान्सर्वान् कृतशौचान् जितेन्द्रियान् स एव सर्वयज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः

অথবা যি মানুহে শুচি আৰু জিতেন্দ্ৰিয় সকলো দ্বিজক এইটো শুনুৱায়/পঢ়ুৱায়, সেই মানুহেই সকলো যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে।