Adhyaya 17

Verse 1

अगस्त्य उवाच । रत्नेश्वरसमुत्पतिं कथयस्व षडानन । रत्नभूतं महालिंगं यत्काश्यां परिवर्ण्यते

Agastya thưa: Hỡi Ṣaḍānana, xin kể cho ta nguồn gốc của Ratneśvara—đại liṅga bằng châu báu được ca ngợi và truyền tụng tại Kāśī.

Verse 2

कोस्य लिंगस्य महिमा केनैतच्च प्रतिष्ठितम् । एतं विस्तरतो ब्रूहि गौरीहृदयनंदन

Liṅga này có vinh quang ra sao, và do ai thiết lập? Xin nói rõ tường tận, hỡi người con yêu dấu làm hoan hỷ trái tim của Gaurī.

Verse 3

स्कंद उवाच । रत्नेश्वरस्य माहात्म्यं कथयिष्यामि ते मुने । यथा च रत्नलिंगस्य प्रादुर्भावोऽभवद्भुवि

Skanda nói: Hỡi bậc hiền triết, ta sẽ thuật cho ngươi nghe đại công đức của Ratneśvara, và cách liṅga châu báu ấy đã hiển lộ trên cõi đất.

Verse 4

श्रुतं नामापि लिंगस्य यस्य जन्मत्रयार्जितम् । वृजिनं नाशयेत्तस्य प्रादुर्भावं ब्रुवे मुने

Chỉ cần nghe danh liṅga ấy cũng diệt trừ tội lỗi tích tụ qua ba đời; vì vậy, hỡi bậc hiền triết, ta sẽ nói về sự hiển hiện của Ngài.

Verse 5

शैलराजेन रत्नानि यानि पुंजीकृतान्यहो । उत्तरे कालराजस्य तानि तस्य गिरेर्वृषात्

Ôi! Những châu báu mà vua của các núi đã gom góp chất thành đống ấy ở về phía bắc của Kālarāja, trên sườn núi cao vút của ngọn núi ấy.

Verse 6

सर्वरत्नमयं लिंगं जातं तत्सुकृतात्मनः । शक्रचापसमच्छायं सर्वरत्नद्युतिप्रभम्

Từ công đức của bậc tâm hồn chính thiện ấy, một Liṅga kết thành bởi mọi báu vật liền hiển lộ—lung linh như cầu vồng của Indra và rực cháy bởi quang huy của từng viên bảo ngọc.

Verse 7

तल्लिंगदर्शनादेव ज्ञानरत्नमवाप्यते । शैलेश्वरं समालोक्य शिवौ तत्र समागतौ

Chỉ bằng darśana đối với Liṅga ấy, người ta đạt được ‘bảo châu của trí tuệ tâm linh’. Khi chiêm ngưỡng Śaileśvara, Śiva và (Pārvatī) cùng nhau quang lâm nơi đó.

Verse 8

यत्र रत्नमयं लिंगमाविर्भूतं स्वयं मुने । तस्य स्फुरत्प्रभाजालैस्ततमंबरमंडलम्

Hỡi bậc hiền triết, nơi Liṅga bằng châu báu ấy tự nhiên hiển hiện, toàn thể vòm trời tại đó đều được phủ tràn bởi những mạng lưới quang minh chớp lóa của nó.

Verse 9

तत्र दृष्ट्वा शुभं लिंगं सर्वरत्नसमुद्भवम् । भवान्यदृष्टपूर्वा हि परिपप्रच्छ शंकरम्

Tại đó, thấy Liṅga cát tường—sinh từ mọi bảo ngọc—Bhavānī, vì xưa nay chưa từng thấy, liền ân cần thưa hỏi Śaṅkara.

Verse 10

देवदेव जगन्नाथ सर्वभक्ताभयप्रद । कुतस्त्यमेतल्लिंगं द्विसप्तपातालमूलवत्

Ôi Đấng Thần của các thần, Chúa tể muôn loài, bậc ban sự vô úy cho mọi tín đồ—Liṅga này từ đâu mà đến, như thể cắm rễ xuống tận mười bốn cõi pātāla?

Verse 11

ज्वालाजटिलिताकाशं प्रभाभासित दिङ्मुखम् । किमाख्यं किं स्वरूपं च किं प्रभावं भवांतक

Ngọn lửa của nó như bện rối cả bầu trời, và ánh quang minh của nó soi rạng gương mặt mọi phương. Ôi Bhavāntaka, danh xưng của nó là gì, chân tướng của nó ra sao, và uy lực của nó thế nào?

Verse 12

यस्य संवीक्षणादेव मनोमेतीव हृष्टवत् । इहैव रमते नाथ कथयैतत्प्रसादतः

Chỉ cần chiêm ngưỡng nó thôi, tâm liền như say men hỷ lạc và hoan hỷ an trú ngay tại đây. Bạch Nātha, xin vì lòng từ ân mà nói cho con biết điều ấy.

Verse 13

देवदेव उवाच । शृण्वपर्णे समाख्यामि यत्त्वया पृच्छि पार्वति । स्वरूपमेतल्लिंगस्य सर्वतेजोनिधेः परम्

Đấng Thiên Chủ phán: “Hãy lắng nghe, hỡi Aparṇā; hỡi Pārvatī, điều nàng hỏi Ta sẽ giảng—chân tính tối thượng của Liṅga này, kho tàng tối cao của mọi quang huy.”

Verse 14

तव पित्रा हिमवता गिरिराजेन भामिनि । त्वामुद्दिश्य महारत्नसंभारोत्राप्यनायि हि

Hỡi người rạng ngời, phụ thân nàng là Himavat, vua của các núi, cũng đã đem đến đây một kho tàng đại bảo châu—dành riêng để dâng cho nàng.

Verse 15

अत्र तानि च रत्नानि राशीकृत्य हिमाद्रिणा । सुकृतोपार्जितान्येव ययौ स्वसदनं पुनः

Himādri đã gom những bảo châu ấy tại đây thành một đống lớn, rồi lại trở về nơi cư ngụ của mình—những viên ngọc ấy chỉ có được nhờ công đức tích tụ mà thôi.

Verse 16

तवार्थं वाममार्थं वा श्रद्धया यत्समर्प्यते । काश्यां तस्य परीपाको भवेदीदृग्विधोऽनघे

Hỡi bậc vô tội, bất cứ điều gì được dâng hiến với lòng tín kính—vì nàng hay thậm chí với ý định trái nghịch—khi dâng tại Kāśī thì quả báo liền trở nên tôn quý theo đúng như vậy.

Verse 17

लिंगं रत्नेश्वराख्यं वै मत्स्वरूपं हि केवलम् । अस्य प्रभावो हि महान्वाराणस्यामुमे ध्रुवम्

Liṅga này mang danh Ratneśvara, quả thật không gì khác ngoài chính Thể của Ta. Hỡi Umā, tại Vārāṇasī, uy lực của Ngài vô cùng lớn lao—điều ấy chắc chắn.

Verse 18

सर्वेषामिह लिंगानां रत्नभूतमिदं परम् । अतो रत्नेश्वरं नाम परं निर्वाणरत्नदम्

Trong mọi liṅga nơi đây, liṅga này là tối thượng, thật như một bảo châu. Vì thế mang danh Ratneśvara, bậc tối cao ban tặng bảo châu của giải thoát (nirvāṇa).

Verse 19

अनेनैव सुवर्णेन पित्रा राशीकृतेन च । प्रासादमस्य लिंगस्य विधापय महेश्वरि

Hỡi Maheśvarī, với chính số vàng này—do phụ thân nàng chất chứa thành từng đống—hãy cho dựng một prāsāda, ngôi đền như cung điện, cho liṅga này.

Verse 20

लिंगप्रासादकरणात्खंडस्फुटित संस्कृतेः । लिंगस्थापनजं पुण्यं हेलयैवेह लभ्यते

Nhờ dựng prāsāda cho liṅga và tu bổ những phần nứt vỡ hư hoại cho được trang nghiêm, ngay tại đây—even với chút công sức—cũng đạt được công đức phát sinh từ việc an lập liṅga.

Verse 21

तथेति भगवत्योक्त्वा गणाः प्रासादनिर्मितौ । सोमनंदि प्रभृतयो ऽसंख्या व्यापारिता मुने

Nói: “Tathāstu—xin như vậy,” theo lời Thánh Mẫu, các gaṇa liền bắt tay dựng xây ngôi prasāda (đền tháp). Hỡi bậc hiền triết, do Somanandin và các vị khác dẫn đầu, vô số gaṇa đều được huy động vào công việc ấy.

Verse 22

गणैश्च कांचनमयो नानाकौतुकचित्रितः । निर्ममे याममात्रेण प्रासादो मेरुशृंगवत्

Và các gaṇa đã tạo nên một prasāda bằng vàng ròng, điểm tô muôn vẻ kỳ diệu; chỉ trong một yāma, ngôi đền đã hoàn thành, tựa như đỉnh núi Meru.

Verse 23

देवी प्रदृष्टवदना दृष्ट्वा प्रासादनिर्मितिम् । गणेभ्यो व्यतरद्भूरि समानं पारितोषिकम्

Nữ Thần, dung nhan rạng ngời hoan hỷ, thấy đền tháp đã hoàn thành, liền ban thưởng dồi dào và đồng đều cho các gaṇa.

Verse 24

पुनश्च देवी पप्रच्छ प्रणिपातपुरःसरम् । महिमानं महादेवं लिंगस्यास्य महामुने

Rồi Nữ Thần lại thưa hỏi—sau khi cúi lạy trước—với Mahādeva về đại uy đức của liṅga này, hỡi bậc đại hiền triết.

Verse 25

देवदेव उवाच । लिंगं त्वनादिसंसिद्धमेतद्देवि शुभप्रदम् । आविर्भूतमिदानीं च त्वत्पितुः पुण्यगौरवात्

Devadeva phán: Hỡi Nữ Thần, liṅga này vô thủy, thường hằng tựu thành, ban điều cát tường. Nhưng nay nó hiển lộ do uy nghi rạng rỡ của công đức nơi phụ thân nàng.

Verse 26

गुह्यानां परमं गुह्यं क्षेत्रेऽस्मिश्चिंतितप्रदम् । कलौ कलुषबुद्धीनां गोपनीयं प्रयत्नतः

Đây là bí mật tối thượng giữa mọi bí mật trong thánh địa Kāśī này, ban thành tựu điều người ta hằng ấp ủ. Vì vậy, trong thời Kali—giữa những kẻ trí tâm vẩn đục—hãy gìn giữ điều ấy thật cẩn mật.

Verse 27

यथा रत्नं गृहे गुप्तं न कैश्चिज्ज्ञायते परैः । अविमुक्ते तथा लिंगं रत्नभूतं गृहे मम

Như viên ngọc được giấu kín trong nhà thì người ngoài chẳng hay biết, cũng vậy tại Avimukta, ngay trong chính thánh cư của Ta, có một Liṅga như báu ngọc được ẩn tàng.

Verse 28

यानि ब्रह्मांडमध्येत्र संति लिंगानि पार्वति । तैरर्चितानि सर्वाणि रत्नेशो यैः समर्चितः

Hỡi Pārvatī, mọi Liṅga hiện hữu trong cõi vũ trụ bao la—ai thờ phụng Ratneśa tại đây tức là đã thờ phụng tất cả, vì Ratneśa được tôn thờ như sự viên mãn của mọi Liṅga ấy.

Verse 29

प्रमादेनापि यैर्गौरि लिंगं रत्नेशमर्चितम् । ते भवंत्येव नियतं सप्तद्वीपेश्वरा नृपाः

Hỡi Gaurī, dù chỉ vô tình mà thờ phụng Liṅga Ratneśa, người ấy cũng nhất định trở thành bậc quân vương, làm chúa tể bảy châu lục.

Verse 30

त्रैलोक्ये यानि वस्तूनि रत्नभूतानि तानि तु । रत्नेश्वरं समभ्यर्च्य सकृत्प्राप्नोति मानवः

Mọi bảo vật như châu ngọc trong ba cõi—chỉ cần một lần lễ bái Ratneśvara, con người liền đạt được tất cả.

Verse 31

पूजयिष्यंति ये लिंगं रत्नेशं कामवर्जिताः । ते सर्वे मद्गणा भूत्वा प्रांते द्रक्ष्यंति मामिह

Những ai thờ phụng Liṅga Ratneśa với tâm lìa dục—tất thảy đều trở thành các gaṇa của Ta, và vào lúc cuối đời sẽ được chiêm bái Ta ngay tại cõi thánh địa này.

Verse 32

रुद्राणां कोटिजप्येन यत्फलं परिकीर्तितम् । तत्फलं लभ्यते देवि रत्नेशस्य समर्चनात्

Hỡi Devī, quả phúc được tuyên nói do trì tụng thần chú Rudra đến mười triệu lần—chính quả ấy cũng đạt được nhờ phụng thờ Ratneśa đúng pháp.

Verse 33

लिंगे चानादिसंसिद्धे यद्वृत्तं तद्ब्रवीमि ते । इतिहासं महाश्चर्यं सर्वपापनिकृंतनम्

Nay Ta sẽ kể cho nàng điều đã xảy ra liên quan đến Liṅga vô thủy, tự nhiên thành tựu ấy—một thánh sử kỳ diệu, chặt đứt mọi tội lỗi.

Verse 34

पुरेह नर्तकी काचिदासीन्नाट्यार्थकोविदा । सैकदा फाल्गुने मासि शिवरात्र्यां कलावती

Trong thành này thuở trước có một vũ nữ, tinh thông nghệ thuật biểu diễn. Một lần vào tháng Phālguna, trong đêm Śivarātri, nàng—tên là Kalāvatī—có mặt tại đó.

Verse 35

ननर्त जागरं प्राप्य जगौ गीतं च पेशलम् । स्वयं च वादयामास नानावाद्यानि वाद्यवित्

Giữ lễ thức canh thức suốt đêm, nàng múa; nàng cũng hát những khúc ca tinh nhã. Lại là người thạo nhạc khí, nàng tự tay tấu lên nhiều loại nhạc cụ.

Verse 36

तेन तौर्यत्रिकेणापि प्रीणयित्वाथ सा नटी । रत्नेश्वरं महालिंगं देशमिष्टं जगाम ह

Nhờ tam nghệ hiến dâng—ca, nhạc khí và vũ—nàng vũ nữ đã làm Thánh Chủ hoan hỷ; rồi nàng trở về nơi mình mến chuộng, đến Đại Liṅga mang danh Ratneśvara.

Verse 37

कालधर्मवशंयाता तत्र सा वरनर्तकी । सुता गंधर्वराजस्य वसुभूतेर्बभूव ह

Tại đó, khi thuận theo pháp tắc của Thời gian (xả bỏ thân này), vũ nữ ưu tú ấy đã tái sinh làm ái nữ của Vasubhūti, vua của các Gandharva.

Verse 38

संगीतस्य सवाद्यस्य तस्य लास्यस्यपुण्यतः । तत्रेशाग्रे कृतस्येह जागरे शिवरात्रिजे

Nhờ công đức của khúc nhạc hòa cùng nhạc khí, và của điệu vũ lāsya uyển chuyển ấy, được cử hành trước Thánh Chủ trong đêm thức canh Śivarātri—

Verse 39

रम्या रत्नावली नाम रूपलावण्यशालिनी । कलाकलापकुशला मधुरालापवादिनी

Nàng thật khả ái, mang danh Ratnāvalī—đầy đủ dung nhan và vẻ duyên; tinh thông muôn nghệ, và lời nói ngọt ngào, ngân nga như khúc nhạc.

Verse 40

पितुरानंदकृन्नित्यं वसुभूतेर्घटोद्भव । सर्वगांधर्वकुशला गुणरत्नमहाखनिः

Sinh từ Vasubhūti, nàng luôn đem niềm hoan hỷ cho phụ thân; tinh thông mọi nghệ thuật Gandharva, như một mỏ lớn chứa đầy bảo châu của đức hạnh.

Verse 41

मुने सखीत्रयं तस्याश्चारु चातुर्यभाजनम् । शशिलेखानंगलेखा चित्रलेखेति नामतः

Hỡi bậc hiền triết, nàng có ba người bạn—xinh đẹp và xứng đáng làm khí cụ của sự khéo trí—mang danh Śaśilekhā, Anaṅgalekhā và Citralekhā.

Verse 42

तिसृभिस्ताभिरेकत्र वाग्देवीपरिशीलिता । ताभ्यः सर्वाः कलाः प्रादात्परिप्रीता सरस्वती

Cùng với ba người ấy, việc tu tập phụng thờ Vākdevī—Nữ thần Ngôn từ—được chuyên cần; hài lòng, Sarasvatī ban cho họ mọi nghệ thuật.

Verse 43

प्राप्य रत्नावली गौरि सा जन्मांतरवासनाम् । रत्नेश्वरस्य लिंगस्य जग्राह नियमं शुभम्

Hỡi Gaurī, khi trở thành Ratnāvalī, nàng khôi phục dấu ấn tiềm ẩn từ tiền kiếp và thọ trì niyama cát tường, lấy Liṅga của Ratneśvara làm trung tâm.

Verse 44

रत्नभूतस्य लिंगस्य काश्यां रत्नेश्वरस्य वै । नित्यं संदर्शनं प्राप्य वक्ष्याम्यपि वचो मुखे

Được chiêm bái (darśana) hằng ngày Liṅga tựa bảo châu ấy—Ratneśvara tại Kāśī quả thật—ta cũng sẽ nói những lời ấy trực tiếp, đối diện mặt đối diện.

Verse 45

इत्थं नियमवत्यासीत्सा गंधर्वसुतोत्तमा । ताभिः सखीभिः सहिता नित्यं लिंगं च पश्यति

Như vậy, nàng—bậc tối thượng trong các ái nữ Gandharva—trở nên kiên định trong niyama; cùng các bạn ấy, nàng hằng ngày chiêm ngưỡng Liṅga.

Verse 46

एकदाराध्य रत्नेशं ममैतल्लिंगमुत्तमम् । समानर्च च सा बाला रम्यया गीतमालया

Sau khi chỉ một lần thờ phụng Ratneśa—liṅga tối thượng của Ta—thiếu nữ ấy lại cúng bái ngang bằng, dâng lên tràng hoa tuyệt mỹ kết bằng những khúc ca.

Verse 47

सख्यः प्रदक्षिणीकर्तुं लिंगं तिस्रोऽप्युमे गताः । तस्या गीतेन तुष्टोहं लिंगस्थो वरदोभवम्

Hỡi Umā, ba người bạn của nàng cũng đi nhiễu quanh liṅga. Hài lòng vì tiếng hát của thiếu nữ ấy, Ta—ngự trong liṅga—trở thành Đấng ban ân phúc.

Verse 48

यस्त्वया रंस्यते रात्रावद्य गंधर्वकन्यके । तवनामसमानाख्यः स ते भर्ता भविष्यति

Hỡi thiếu nữ Gandharva, người mà đêm nay nàng sẽ vui đùa cùng—người có danh xưng trùng với danh xưng của nàng—chính người ấy sẽ là phu quân của nàng.

Verse 49

इति लिंगांबुधेर्जातां परिपीय वचःसुधाम् । बभूवानंदसंदोह मंथरातीव ह्रीमती

Thế rồi, uống trọn dòng cam lộ của lời nói phát sinh từ biển cả liṅga, thiếu nữ đoan trang ấy chìm trong lũ hỷ lạc, như chậm lại vì niềm vui e thẹn.

Verse 50

गताथ व्योममार्गेण सखीभिः स्वपितुर्गृहम् । कथयंती निजोदंतं तमालीनां पुरो मुदा

Rồi nàng cùng các bạn theo lối trời mà về nhà cha, vui mừng thuật lại chuyện của mình trước các thiếu nữ Tamālī.

Verse 51

ताभिर्दिष्ट्येति दिष्ट्येति सखीभिः परिनंदिता । अद्य ते वांछितं भावि रत्नेशस्य समर्चनात्

Được các bạn gái tán dương với tiếng reo “Phúc thay! Phúc thay!”, nàng được bảo rằng: “Hôm nay điều nàng ước nguyện sẽ thành tựu, nhờ công đức lễ bái Ratneśa đúng pháp.”

Verse 52

यद्यायाति स ते रात्रावद्य कौमारहारकः । चोरो बाहुलतापाशैः पाशितव्योतियत्नतः

Nếu đêm nay kẻ trộm chuyên cướp đoạt thiếu nữ ấy đến với nàng, thì hãy hết sức cẩn trọng mà trói buộc hắn bằng những thòng lọng nơi đôi tay mềm mại như dây leo của nàng.

Verse 53

गोचरीक्रियतेस्माभिर्यथा स सुकृतैकभूः । प्रातरेव तव प्रेयान्रत्नेशादिष्ट इष्टकृत्

Chúng ta sẽ sắp đặt để người ấy—hiện thân của công đức—đến trong tầm tay nàng. Quả thật, đến buổi sớm, người yêu của nàng, do Ratneśa chỉ định, sẽ hoàn thành điều mong ước.

Verse 54

यातास्वस्मासु हृष्टासु भवती शयगौरवात् । अहो रत्नेश्वरं लिंगं प्रत्यक्षीकृतवत्यसि

Khi chúng ta hân hoan ra đi, nàng ở lại vì sức nặng của giấc ngủ. Ôi! Nàng đã khiến liṅga Ratneśvara hiển lộ trực tiếp trước mắt mình.

Verse 55

अहोभाग्योदयो नृणामहो पुण्यसमुच्छ्रयः । एकस्यैव भवेत्सिद्धिर्यदेकत्रापि तिष्ठताम्

Ôi, vận may của loài người thức dậy biết bao—ôi, công đức tích tụ cao vời biết mấy! Vì chỉ một người thôi cũng có thể đạt siddhi, nếu kiên trú vững vàng tại một thánh địa duy nhất.

Verse 56

सत्यं वदंति नासत्यं दैवप्राधान्यवादिनः । दैवमेव फलेदेकं नोद्यमो नापरं बलम्

Những người tôn nhận uy quyền của Định mệnh (Daiva) nói lời chân thật, chẳng hề hư dối: ‘Chỉ Daiva mới làm cho quả chín thành; nỗ lực của con người không phải sức lực chân thật, và cũng chẳng có quyền lực nào khác.’

Verse 57

भवत्या अपि चास्माकमेक एव हि चोद्यमः । परं दैवं फलत्येकं यथा तव न नः पुरः

Với nàng và với chúng ta, sự gắng sức quả thật là một; nhưng chỉ Daiva mới kết trái—vì thế trong việc này, nó nghiêng về nàng chứ không về chúng ta.

Verse 58

लोकानां व्यवहारोयमालिप्रोक्तप्रसंगतः । परं मनोरथावाप्तिस्तव या सैव नः स्फुटम्

Đó chỉ là lề thói của thế gian, nảy sinh từ mạch chuyện trò giữa bạn hữu; nhưng sự thành tựu điều nàng ước nguyện—chính điều ấy hiện rõ với chúng ta.

Verse 59

इति संव्याहरंतीनामनंतोध्वाऽतितुच्छवत् । क्षणात्तासां व्यतिक्रांतः प्राप्ताश्च स्वंस्वमालयम्

Đang khi họ nói như thế, đêm dài tưởng như vô tận cũng trôi qua như chuyện nhỏ; trong khoảnh khắc đã qua, và ai nấy đều về đến nhà mình.

Verse 60

अथ प्रातः समुत्थाय पुनरेकत्र संगताः । सा च मौनवती ताभिः परिभुक्तेव लक्षिता

Rồi khi rạng đông, họ thức dậy và lại tụ hội về một chỗ; còn nàng—nay lặng thinh—được họ nhận ra như thể đã bị sự việc ấy dâng tràn trong lòng.

Verse 61

तूष्णीं प्राप्याथ काशीं सा स्नात्वा मंदाकिनीजले । सखीभिः सहितापश्यल्लिंगं रत्नेश्वरं मम

Lặng lẽ đến Kāśī, nàng tắm trong dòng nước Mandākinī; rồi cùng các bạn hữu, nàng chiêm bái liṅga Ratneśvara của ta.

Verse 62

निर्वर्त्य नियमं साथ लज्जामुकुलितेक्षणा । निर्बंधेन वयस्याभिः परिपृष्टा जगाद ह

Hoàn tất sự trì giới, nàng—mắt cụp xuống như nụ e thẹn—bị bạn hữu gặng hỏi mãi; rồi nàng cất lời.

Verse 63

रत्नावल्युवाच । अथ रत्नेश यात्रायाः प्रयातासु स्वमंदिरम् । भवतीषु स्मरंत्येव तद्रत्नेशवचोऽमृतम्

Ratnāvalī nói: “Rồi khi các chị đã rời đi, trở về nhà mình sau cuộc hành hương đến Ratneśvara, ta cứ mãi nhớ đi nhớ lại những lời của Ratneśvara ấy, ngọt như cam lộ.”

Verse 64

सविशेषांगसंस्काराऽविशं संवेशमंदिरम् । निद्रादरिद्रनयना तद्विलोकनलालसा

Sau khi trang điểm thân thể bằng những nghi thức đặc biệt, ta bước vào phòng the; mắt thiếu ngủ, nhưng lòng khát khao được nhìn Người lần nữa.

Verse 65

बलात्स्वप्नदशां प्राप्ता भाविनोर्थस्य गौरवात् । आत्मविस्मरणे हेतू ततो मे द्वौ बभूवतुः

Bị sức nặng của điều sắp đến lấn át, ta bất giác rơi vào trạng thái mộng; và từ đó, nơi ta phát sinh hai nguyên do dẫn đến sự quên mình.

Verse 66

तंद्री तदंगसंस्पर्शौ मम बोधापहारकौ । तंद्र्या परवशा चासं ततस्तत्स्पर्शनेन च

Cơn buồn ngủ và sự chạm của thân thể chàng đã cướp mất tỉnh thức của ta. Bị cơn buồn ngủ ấy chế ngự, rồi lại bởi cái chạm ấy, ta đành mất tự chủ.

Verse 67

न जाने त्वथ किं वृत्तं काहं क्वाहं स चाथ कः । तं निर्जिगमिषुं सख्यो यावद्धर्तुं प्रसारितः

Rồi ta chẳng biết điều gì đã xảy ra—ta là ai, ở đâu, và chàng là ai nữa. Khi chàng toan rời bước, hỡi các bạn hiền, ta với tay ra để níu chàng lại, dù chỉ trong khoảnh khắc.

Verse 68

दोः कंकणेन रिपुणा क्वणितं तावदुत्कटम् । महता सिंजितेनाहं तेनाल्पपरिबोधिता

Chiếc vòng nơi cánh tay chàng—như kẻ thù—vang lên tiếng lanh lảnh. Nhờ tiếng leng keng lớn ấy, ta chỉ hơi hơi tỉnh lại.

Verse 69

सुखसंतानपीयूष ह्रदे परिनिमज्य वै । क्षणेन तद्वियोगाग्निकीलासु पतिता बलात्

Đang chìm trong hồ cam lộ—dòng hạnh phúc liên miên—chỉ trong khoảnh khắc, ta bị quăng mạnh xuống những cọc nhọn của ngọn lửa ly biệt khỏi chàng.

Verse 70

किंकुलीयः स नो वेद्मि किंदेशीयः किमाख्यकः । दुनोति नितरां सख्यस्तद्विश्लेषानलो महान्

Ta chẳng biết chàng thuộc dòng tộc nào, đến từ xứ sở nào, hay tên gọi là chi. Thế nhưng, hỡi các bạn hiền, ngọn lửa lớn của nỗi ly biệt khỏi chàng hành hạ ta vô cùng.

Verse 71

अनल्पोत्कलितं चेतः पुनस्तत्संगमाशया । प्राणानां मे यियासूनामेकमेव महौषधम्

Lòng ta dâng trào hết lần này đến lần khác bởi niềm hy vọng được gặp lại người ấy. Khi hơi thở sinh mệnh như sắp lìa, chính niềm hy vọng ấy trở thành đại linh dược cho ta.

Verse 72

वयस्या निशिभुक्तस्य तस्यैव पुनरीक्षणम् । भवतीनामधीनं च तत्पुनर्दर्शनं मम

Hỡi các bạn hiền—việc được thấy lại chính người ấy, người mà ta đã cùng trải qua đêm ấy, tùy thuộc nơi các bạn. Cơ duyên để ta được gặp lại người nằm trong tay các bạn.

Verse 73

काऽलीकमालयो वक्ति स्निग्धमुग्धेसखीजने । तद्दर्शनेन स्थास्यंति प्राणा यास्यंति चान्यथा

“Quả thật không phải lời dối,” Mālaya nói với vòng bạn hữu hiền hòa, ngây thơ. “Nếu được thấy người ấy, prāṇa sẽ còn; bằng không, prāṇa sẽ lìa.”

Verse 74

दशम्यवस्था सन्नह्येद्बाधितुं माधुना भृशम् । इति तस्या गिरः श्रुत्वा दूनाया नितरां च ताः

“Hãy chuẩn bị tình trạng của ngày thứ mười, để dùng mật ong mà chế ngự cơn khổ não này thật mạnh,” nàng nói. Nghe lời ấy, các bạn kia vốn đã đau đớn lại càng sầu não hơn.

Verse 75

प्रवेपमानहृदयाः प्रोचुर्वीक्ष्य परस्परम्

Với trái tim run rẩy, họ nhìn nhau rồi cất lời.

Verse 76

सख्य ऊचुः । यस्य ग्रामो न नो नाम नान्वयो नापि बुध्यते । स कथं प्राप्यते भद्रे क उपायो विधीयताम्

Các bạn nói: “Hỡi người hiền thục, chúng ta không biết làng của chàng, không biết tên, cũng chẳng rõ dòng dõi. Vậy làm sao có thể tìm đến chàng? Xin chỉ bày phương kế nên làm.”

Verse 77

इति रत्नावली श्रुत्वा ससंदेहां च तद्गिरम् । वयस्यास्तदवाप्तौ मे यूयं कुंठि मुमूर्छ ह

Nghe những lời ấy, Ratnāvalī vẫn còn ngờ vực, nói với các bạn: “Trong việc giúp ta được chàng, các ngươi đã trở nên do dự,” rồi nàng ngất lịm đi.

Verse 78

इत्यर्धोक्तेन सा बाला यूयं कुंठितशक्तयः । यद्वक्तव्यं त्विति तया यूयं कुंठीति भाषितम्

Với lời nói nửa chừng, cô gái ngầm ý: “Ý chí các ngươi đã suy yếu.” Điều nàng muốn nói được thốt ra thành: “Các ngươi do dự.”

Verse 79

ततस्तास्त्वरिताः सख्यः परितापोपहारकान् । बहुशः शीतलोपायान्व्यधुर्मोहप्रशांतये

Bấy giờ các bạn vội vã dùng nhiều phương cách làm mát, xua tan nỗi nóng bức khổ đau, mong dập yên sự mê muội và xao động của nàng.

Verse 80

व्यपैति न यदा मूर्छा तत्तच्छीतोपचारतः । तस्यास्तदैकयानीतं रत्नेशस्नपनोदकम्

Khi cơn ngất của nàng vẫn không tan dù đã dùng các cách làm mát ấy, họ liền mang đến cho nàng nước tắm dùng trong lễ abhiṣeka (tắm thánh) của Ratneśa.

Verse 81

तदुक्षणात्क्षणादेव तन्मूर्छा विरराम ह । सुप्तोत्थितेव सावादीन्मुहुः शिवशिवेति च

Vừa được rảy nước, cơn ngất của nàng liền dứt ngay tức khắc. Như người vừa tỉnh khỏi giấc ngủ, nàng bắt đầu cất lời, liên tiếp xưng tụng: “Śiva! Śiva!”

Verse 82

स्कदं उवाच । श्रद्धावतां स्वभक्तानामुपसर्गे महत्यपि । नोपायांतरमस्त्येव विनेश चरणोदकम्

Skanda nói: “Dẫu tai ương lớn giáng xuống những người sùng tín đầy lòng tin, quả thật không có phương thuốc nào khác—ngoài nước từ bàn chân của Đấng Thế Tôn.”

Verse 83

ये व्याधयोपि दुःसाध्या बहिरंतः शरीरगाः । श्रद्धयेशोदकस्पर्शात्ते नश्यंत्येव नान्यथा

Ngay cả những bệnh khó chữa—ở ngoài hay trong thân thể—cũng bị tiêu trừ bởi sự chạm vào nước của Chúa với lòng tín thành; không theo cách nào khác.

Verse 84

सेवितं येन सततं भगवच्चरणोदकम् । तं बाह्याभ्यंतरशुचिं नोपसर्पति दुर्गतिः

Ai luôn phụng sự và thọ nhận nước từ bàn chân của Đấng Bhagavān, người ấy thanh tịnh cả ngoài lẫn trong; điều bất hạnh chẳng thể đến gần.

Verse 85

आधिभौतिकतापं च तापं वाप्याधिदैविकम् । आध्यात्मिकं तथा तापं हरेच्छ्रीचरणोदकम्

Nước từ Thánh Túc (Śrī-caraṇa) xua tan nỗi khổ nóng bức do chúng sinh và các yếu tố (ādhibhautika), do các lực thiêng (ādhidaivika), và cả nỗi khổ nội tâm của tự ngã (ādhyātmika).

Verse 86

व्यपेतसंज्वरा चाथ गंधर्वतनया मुने । उचितज्ञेति होवाच ताः सखीः स्रिग्धधो रधीः

Bấy giờ, khi ái nữ của Gandharva đã dứt cơn sốt, nàng với tâm hiền hòa và đầy thương mến liền nói với các bạn hữu: “Hỡi những người biết điều phải lẽ…”

Verse 87

रत्नावल्युवाच । शशिलेखेनंगलेखे चित्रलेखे मदीहितं । यूयं कुंठितसामर्थ्याः कुतो वस्ताः कलाः क्व वा

Ratnāvalī nói: “Hỡi Śaśilekhā, hỡi Naṅgalekhā, hỡi Citralekhā—hãy làm theo điều ta mong muốn. Nghệ tài của các nàng nay ở đâu, sao năng lực lại trở nên cùn mòn?”

Verse 88

मत्प्रियप्राप्तये सम्यगुपायोऽस्ति मयेक्षितः । रत्नेश्वरानुग्रहतोऽनुतिष्ठत हि तं हिताः

“Để được gặp người yêu dấu của ta, ta đã nhận ra một phương kế thích hợp. Nhờ ân phúc của Ratneśvara, hỡi các bạn hiền, hãy thực hiện điều ấy.”

Verse 89

शशिलेखेभिलषितप्राप्त्यै लेखांस्त्वमालिख । संलिखानंगलेखे त्वं यूनः सर्वावनीचरान्

“Hỡi Śaśilekhā, hãy vẽ những nét chân dung để điều khao khát được thành tựu. Còn nàng, hỡi Naṅgalekhā, hãy phác họa các chàng trai trẻ—thật vậy, hết thảy những ai đi lại trên cõi đất.”

Verse 90

चित्रगे चित्रलेखे त्वं पातालतलशायिनः । किंचिदाविर्भवच्चारु तारुण्यालंकृतींल्लिख

“Hỡi Citralekhā, người khéo tài hội họa, hãy vẽ cả những kẻ cư ngụ nơi tầng Pātāla; làm cho vẻ trẻ trung duyên dáng của họ hiện lộ đôi phần, và điểm trang bằng những dấu hiệu của độ xuân thì rực rỡ.”

Verse 91

अथाकण्येति ताः सख्यस्तच्चातुर्यं प्रवर्ण्य च । लिलिखुः क्रमशः सख्यो यूनो यौवन शेवधीन्

Rồi, nói “Vậy thì cứ thế,” các bạn gái ca ngợi sự khéo léo ấy và lần lượt vẽ nên những chàng trai—kho báu của tuổi xuân.

Verse 92

निर्यत्कौमारलक्ष्मीकान्पुंवत्त्व श्रीसमावृतान् । प्रातःसंध्येव गंधर्वी नृपाद्यांस्तानवैक्षत

Nàng thiếu nữ Gandharva ngắm nhìn họ—các bậc vua chúa và những người khác—đầy vẻ huy hoàng của nam nhi, lại được bao phủ bởi ánh rạng rỡ của tuổi trẻ tươi mới, như rạng đông lan tỏa ánh sáng.

Verse 93

सर्वान्सुरनिकायान्सा व्यलोकत शुभेक्षणा । न चांचल्यं जहावक्ष्णोस्तेषु स्वर्लोकवासिषु

Thiếu nữ có ánh mắt cát tường nhìn khắp các đoàn thể chư thiên; nhưng ánh nhìn của nàng không hề dao động dù chỉ một chút về phía những cư dân cõi trời.

Verse 94

ततो मध्यमलोकस्थान्मुनिराजकुमारकान् । विलोक्यापि न सा प्रीतिं क्वाप्याप प्रेमनिर्भरा

Rồi nàng nhìn đến những người ở cõi trung gian—các bậc hiền triết, vua chúa và vương tử—nhưng dẫu lòng đầy khát vọng yêu thương, nàng vẫn chẳng vui thích nơi ai cả.

Verse 95

अथ रत्नावली बाला कर्णाभ्यर्णविलोचना । दृशौ व्यापारयामास बलिसद्मयुवस्वपि

Bấy giờ thiếu nữ Ratnāvalī, đôi mắt rộng như chạm đến vành tai, chăm chú chuyển ánh nhìn, hướng cả về những chàng trai nơi dinh phủ của Bali.

Verse 96

दितिजान्दनुजान्वीक्ष्य सा गंधर्वी कुमारकान् । रतिं बबंध न क्वापि तापिता मान्मथैः शरैः

Thấy các con trai trẻ của dòng Daitya và Dānava, nàng Gandharvī ấy bị mũi tên của Kāma thiêu đốt; tâm nàng buộc chặt vào rati, và chẳng nơi nào nàng tìm được an nghỉ.

Verse 97

सुधाकर करस्पृष्टाप्यतिदूनांगयष्टिका । पश्यंती नागयूनः सा किंचिदुच्छ्वसिताऽभवत्

Dẫu thân thể mảnh mai của nàng đã suy nhược nhiều—như tia trăng bị chính bàn tay trăng chạm tới—nhưng khi nhìn thấy các Nāga trẻ, nàng khẽ thở dài một tiếng.

Verse 98

भोगिनस्तान्विलोक्यापि चित्रंचित्रगतानथ । मनात्संभुक्तभोगेव क्षणमासीत्कुमारिका

Dẫu chỉ nhìn các bậc Nāga chúa ấy—kỳ diệu nối kỳ diệu—tâm nàng như đã nếm trải khoái lạc, bỗng lặng yên trong chốc lát, và nàng thiếu nữ đứng bất động.

Verse 99

यूनः प्रत्येकमद्राक्षीदशेषाञ्छेष वंशजान् । तक्षकान्वयगांस्तद्वदथ वासुकिगोत्रजान्

Nàng lần lượt nhìn thấy hết thảy các Nāga trẻ sinh trong dòng Śeṣa; cả những vị thuộc huyết hệ Takṣaka, và cũng vậy, những vị xuất thân từ gotra Vāsuki.

Verse 100

पुलीकानंत कर्कोट भद्रसंतानगानपि । दृष्ट्वा नागकुमारांस्ताञ्छंखचूडमथैक्षत

Sau khi cũng đã thấy các Nāga vương tử thuộc các dòng Pulīka, Ananta, Karkoṭa và Bhadrasaṃtāna, nàng liền đưa mắt nhìn Śaṅkhacūḍa.

Verse 110

एतस्यावगतं सर्वं देशनामान्वयादिकम् । मा विषीदालिसुलभस्त्वेष रत्नेश्वरार्पितः

Mọi điều về người ấy—xứ sở, danh xưng, dòng tộc và các điều khác—đều đã được thấu hiểu. Này hiền hữu, chớ sầu muộn; nhờ bhakti mà dễ dàng đạt được, và đã được dâng hiến lên Ratneśvara.

Verse 120

कोसौ मत्स्वामिनो नाम रत्नेशस्य महेशितुः । लिंगराजस्य गृह्णाति कर्मबंधनभेदिनः

Vậy rốt cuộc ai là người mang danh xưng của Chúa tể ta—Ratneśa, bậc Đại Chúa Tể—Liṅgarāja, đấng phá tan xiềng xích nghiệp lực?

Verse 130

हृदि रत्नेश्वरं लिंगं यस्य सम्यग्विजृंभते । अलातदंडवत्तस्मिन्कालदंडोपि जायते

Trong lòng ai mà liṅga của Ratneśvara nở rộ trọn vẹn, nơi người ấy ngay cả cây trượng của Thời Gian cũng bừng lên như than hồng rực cháy—không còn trói buộc được như trước.

Verse 140

अकारण सखा कोसौ प्रांतरे समुपस्थितः । निजप्राणान्पणीकृत्य येन त्राता स्म बालिकाः

Ai là người bạn vô cớ ấy đã hiện đến nơi hoang vắng kia—người đem chính mạng sống mình làm cược để cứu các thiếu nữ?

Verse 150

आरभ्य बाल्यमप्येषा लिंगं रत्नेश्वराभिधम् । यांति पित्राप्यनुज्ञाता काश्यामर्चयितुं सदा

Từ thuở ấu thơ, được cha cho phép, nàng luôn đến Kāśī để lễ bái và thờ phụng liṅga mang danh Ratneśvara.

Verse 160

निशम्येति स पुण्यात्मा नागराजकुमारकः । आश्वास्य ता भयत्रस्ताः प्रोवाचेदं च पुण्यधीः

Nghe vậy, vị vương tử hiền đức—con của Long vương—an ủi những người nữ đang run rẩy vì sợ hãi, rồi với tâm trí thanh tịnh liền nói những lời này.

Verse 170

एषा मंदाकिनी नाम दीर्घिका पुण्यतोयभूः । यस्यां कृतोदका मर्त्या मर्त्यलोके विशंति न

Đây là hồ thiêng mang tên Mandākinī, có dòng nước sinh từ công đức. Phàm nhân nào làm nghi lễ thủy tế tại đây thì không còn trở lại cõi phàm (martyaloka) nữa.

Verse 180

वृद्धकालेश्वरस्यैष प्रासादो रत्ननिर्मितः । प्रतिदर्शं वसेद्यत्र रात्रौ चंद्रः सतारकः

Đây là đền Vṛddhakāleśvara được dựng bằng châu báu. Nơi đây, đêm này qua đêm khác, vầng trăng điểm sao dường như ngự lại trên đó, như trú ngụ khi hiện bày trọn vẹn.

Verse 190

अथ सा कथयामास दनुजापहृतेः कथाम् । रत्नेश्वरं वरावाप्तिं स्वप्नावस्थां विहाय च

Rồi nàng kể lại chuyện bị Dānava bắt cóc, và nói về Ratneśvara—cách nàng được ban ân phúc—gạt bỏ ý nghĩ rằng đó chỉ là trạng thái mộng mị.

Verse 200

यावद्बहिः समागच्छेद्रम्याद्रत्नेशमंडपात । तावद्गंधर्वराजाय ताभिः स वसुभूतये

Vừa khi chàng bước ra khỏi đình đài Ratneśa mỹ lệ, ngay khoảnh khắc ấy, các người nữ vì cầu thịnh vượng đã trình bày sự việc lên vua của các Gandharva.

Verse 210

विनिवेदितवृत्तांतो रत्नेशानुग्रहस्य च । उवास ताभिः ससुखं पितृभ्यामभिनंदितः

Sau khi đã trình bày trọn vẹn sự tích về ân huệ của Ratneśa, chàng sống an lạc cùng họ, được song thân kính trọng và hoan nghênh.

Verse 220

मूर्तः षडाननस्तत्र तव पुत्रः सुमध्यमे । एतत्त्रयं नरो दृष्ट्वा न गर्भं प्रविशेदुमे

Tại đó, trong thân tướng hiển hiện, chính Ṣaḍānana—con của nàng—ngự trị, hỡi Umā thắt lưng thon. Người nào chiêm bái tam vị này, hỡi Umā, sẽ không còn trở vào bào thai nữa.

Verse 225

इतिहासमिमं श्रुत्वा नारी वा पुरुषोपिवा । न जात्विष्टवियोगाग्नि तापेन परितप्यते

Nghe xong thánh sử này—dù là nữ hay nam—người ấy chẳng còn bị lửa nóng của nỗi ly biệt với người thương thiêu đốt nữa.