Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 41

Devanagari script

मुने सखीत्रयं तस्याश्चारु चातुर्यभाजनम् । शशिलेखानंगलेखा चित्रलेखेति नामतः

Transliteration

mune sakhītrayaṃ tasyāścāru cāturyabhājanam | śaśilekhānaṃgalekhā citralekheti nāmataḥ

Translation

Hỡi bậc hiền triết, nàng có ba người bạn—xinh đẹp và xứng đáng làm khí cụ của sự khéo trí—mang danh Śaśilekhā, Anaṅgalekhā và Citralekhā.

Word by Word

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन — Vocative singular

• सखीत्रयम्: a trio of friends
• सखीत्रयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सखी (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular; द्विगु-समास (त्रयः सख्यः)

• तस्याः: of her
• तस्याः: Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन — Genitive singular

• चारु: beautiful
• चारु: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चारु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular; विशेषणम् (सखीत्रयम्)

• चातुर्यभाजनम्: a receptacle of cleverness
• चातुर्यभाजनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चातुर्य (प्रातिपदिक) + भाजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular; षष्ठी-तत्पुरुष (चातुर्यस्य भाजनम्)

• शशिलेखा: Śaśilekhā
• शशिलेखा: Apposition/Name (नाम)
• Type: Noun
• Root: शशि (प्रातिपदिक) + लेखा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular; षष्ठी-तत्पुरुष (शशिनः लेखा)

• अनंगलेखा: Anaṅgalekhā
• अनंगलेखा: Apposition/Name (नाम)
• Type: Noun
• Root: अनङ्ग (प्रातिपदिक) + लेखा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular; षष्ठी-तत्पुरुष (अनङ्गस्य लेखा)

• चित्रलेखा: Citralekhā
• चित्रलेखा: Apposition/Name (नाम)
• Type: Noun
• Root: चित्र (प्रातिपदिक) + लेखा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular; कर्मधारय (चित्रा लेखा)

• इति: thus/namely
• इति: Discourse marker (उद्धरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय — इत्यादि-उद्धरण/नामनिर्देशार्थक (quotative particle)

• नामतः: by name
• नामतः: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नामतः (अव्यय)
• Form: अव्यय — प्रकार/हेतु-अर्थे (in name; by name)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Skanda Dialogue

Listener: muni (sage) addressed as 'mune'

Visual Art Cues

Scene: A refined Kāśī courtyard or riverside mansion setting: Ratnāvalī with three elegant companions—Śaśilekhā, Anaṅgalekhā, Citralekhā—introduced as witty, graceful attendants, poised with instruments of art (vīṇā, palm-leaf, pigments).

Characters & Entities

• Śaśilekhā
• Anaṅgalekhā
• Citralekhā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Satsanga—virtuous companionship—supports and amplifies one’s devotional path and disciplined practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative belongs to Kāśī’s Ratneśvara-liṅga setting, though this verse lists the companions.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; it prepares the narrative for shared devotional observances.