Adhyaya 13

Verse 1

गणावूचतुः । इमां गंधवतीं पुण्यां पुरीं वायोर्विलोकय । वारुण्या उत्तरे भागे महाभाग्यनिधे द्विज

Các gaṇa nói: “Hỡi dvija, kho tàng của đại phúc! Hãy chiêm ngưỡng thành trì thánh thiện, ngát hương này của Vāyu. Ở phần phía bắc của Vāruṇī, hỡi bà-la-môn, (nó hiện hữu).”

Verse 2

अस्यां प्रभंजनो नाम जगत्प्राणोदिगीश्वरः । आराध्य श्रीमहादेवं दिक्पालत्वमवाप्तवान्

Tại đây, Prabhañjana—tức Vāyu, hơi thở sinh mệnh của thế gian và chúa tể các phương—sau khi phụng thờ Śrī Mahādeva, đã chứng đắc chức vị Dikpāla, vị hộ thần trấn giữ phương hướng.

Verse 3

पुरा कश्यपदायादः पूतात्मेति च विश्रुतः । धूर्जटे राजधान्यां स चचार विपुलं तपः

Thuở xưa, một hậu duệ của Kaśyapa, nổi danh là ‘Pūtātman’ (bậc có linh hồn thanh tịnh), đã tu khổ hạnh rộng lớn tại kinh thành của Dhūrjaṭi (Śiva).

Verse 4

वाराणस्यां महाभागो वर्षाणामयुतं शतम् । स्थापयित्वा महालिंगं पावनं पवनेश्वरम्

Tại Vārāṇasī, bậc đại phúc ấy—sau mười nghìn năm và thêm một trăm năm—đã an lập Đại Liṅga, đấng tẩy tịnh mang danh Pavaneśvara.

Verse 5

यस्य दर्शनमात्रेण पूतात्मा जायते नरः । पापकंचुकमुत्सृज्य स वसेत्पावने पुरे

Chỉ cần được chiêm bái Ngài, con người liền trở nên thanh tịnh trong tâm linh. Cởi bỏ áo choàng tội lỗi, hãy an trú nơi thành của Đấng Tẩy Tịnh, Pāvana.

Verse 6

पलायमानो निहतः क्षणात्पंचत्वमागतः । अभक्षयच्च नैवेद्यं भाविपुण्यबलान्न सः

Đang khi chạy trốn, hắn bị đánh gục và trong khoảnh khắc đã gặp tử vong. Thế nhưng, nhờ sức công đức sẽ phát sinh về sau, hắn đã không thọ dụng naivedya, lễ phẩm ẩm thực dâng cúng.

Verse 7

उवाच च प्रसन्नात्मा करुणामृतसागरः । उत्तिष्ठोत्तिष्ठ पूतात्मन्वरं वरय सुव्रत

Bấy giờ Đức Chúa—tâm an lạc, như biển cả của lòng từ bi và cam lộ—phán: “Hãy đứng dậy, hãy đứng dậy, hỡi Pūtātmā thanh tịnh. Hỡi người giữ hạnh nguyện cao quý, hãy chọn một ân phúc.”

Verse 8

अनेन तपसोग्रेण लिंगस्याराधनेन च । तवादेयं न पूतात्मंस्त्रैलोक्ये सचराचरे

“Nhờ khổ hạnh mãnh liệt này và nhờ sự thờ phụng Liṅga của ngươi, hỡi Pūtātmā, trong ba cõi—hữu tình và vô tình—không có gì là không thể ban cho ngươi.”

Verse 9

पूतात्मोवाच । देवदेवमहादेव देवानामभयप्रद । ब्रह्मनारायणेंद्रादि सर्वदेवपदप्रद

Pūtātmā thưa: “Ôi Thần của các thần, ôi Mahādeva, Đấng ban sự vô úy cho chư thiên; Đấng ban địa vị cho mọi thần—Brahmā, Nārāyaṇa, Indra và các vị khác.”

Verse 10

वेदास्त्वां न च विंदंति किमात्मक इति प्रभो । प्राप्ताः शतपथत्वं च नेतिनेतीतिवादिनः

“Lạy Chúa Tể, ngay cả các Veda cũng không thể thấu tận Ngài—bản thể Ngài là gì. Xưng tụng ‘neti, neti’ (không phải thế này, không phải thế kia), các Ngài đã đi theo trăm nẻo đường.”

Verse 11

ब्रह्मविष्ण्वोपि गिरां गोचरो न च वाक्पतेः । प्रमथेशं कथं स्तोतुं मादृशः प्रभवेत्प्रभो

“Ngay cả Brahmā và Viṣṇu cũng không nằm trong tầm của lời nói, huống chi Bṛhaspati—chúa tể ngôn từ. Làm sao kẻ như con có thể ca ngợi Ngài, lạy Chúa của các Pramatha?”

Verse 12

प्रसह्य प्रमिमीतेश भक्तिर्मांस्तुतिकर्मणि । करोमि किं जगन्नाथ न वश्यानींद्रियाणि मे

Lạy Đấng Jagannātha, lòng bhakti thúc ép con bước vào việc tán tụng; nhưng con biết làm sao, hỡi Chúa tể thế gian? Các căn của con chẳng chịu phục tùng con.

Verse 13

विश्वं त्वं नास्ति वै भेदस्त्वमेकः सर्वगो यतः । स्तुत्यं स्तोता स्तुतिस्त्वं च सगुणो निर्गुणो भवान्

Ngài chính là vũ trụ; thật không có sai biệt với Ngài, vì Ngài là Một và trùm khắp. Ngài là Đấng đáng tán dương, là người tán dương, và chính lời tán dương; Ngài vừa hữu tướng (saguṇa) vừa vô tướng (nirguṇa).

Verse 14

सर्गात्पुरा भवानेको रूपनाम विवर्जितः । योगिनोपि न ते तत्त्वं विंदंति परमार्थतः

Trước khi có tạo hóa, chỉ một mình Ngài hiện hữu, lìa mọi hình tướng và danh xưng. Ngay cả các bậc yogin cũng không thật biết tánh thể của Ngài trong nghĩa tối thượng.

Verse 15

यदैकलो न शक्नोषि रंतुं स्वैरचर प्रभो । तदिच्छा तवयोत्पन्ना सेव्या शक्तिरभूत्तव

Lạy Chúa tể tự tại du hành, khi Ngài không thể hoan hỷ một mình, thì từ ý chí của Ngài phát sinh Năng Lực đáng phụng thờ—Śakti của Ngài.

Verse 16

त्वमेको द्वित्वमापन्नः शिवशक्तिप्रभेदतः । त्वं ज्ञानरूपो भगवान्स्वेच्छा शक्तिस्वरूपिणी

Tuy là Một, Ngài hiện ra thành Hai do phân biệt Śiva và Śakti. Lạy Bhagavān, Ngài là bản thể của jñāna (tri thức–ý thức); và Năng Lực của Ngài là hình thái của ý chí tự do nơi chính Ngài.

Verse 17

उभाभ्यां शिवशक्तिभ्या युवाभ्यां निजलीलया । उत्पादिता क्रियाशक्तिस्ततः सर्वमिदं जगत्

Từ hai Ngài—Śiva và Śakti—do chính cuộc Līlā thiêng liêng, Kriyā-śakti (năng lực hành động) được hiển lộ; từ đó toàn thể vũ trụ này phát sinh.

Verse 18

ज्ञानशक्तिर्भवानीश इच्छाशक्तिरुमा स्मृता । क्रियाशक्तिरिदं विश्वमस्य त्वं कारणं ततः

Ô Đấng là Chúa của Bhavānī! Bhavānī được nhớ như Jñāna-śakti (năng lực tri thức), còn Umā là Icchā-śakti (năng lực ý muốn); vũ trụ này là Kriyā-śakti—vì thế Ngài là nguyên nhân tối hậu.

Verse 19

दक्षिणांगं तव विधिर्वामांगं तव चाच्युतः । चंद्रसूर्याग्निनेत्रस्त्वं त्वन्निःश्वासः श्रुतित्रयम्

Brahmā là bên phải của Ngài, còn Acyuta (Viṣṇu) là bên trái. Mắt Ngài là Trăng, Mặt Trời và Lửa; và Tam Veda chính là hơi thở của Ngài.

Verse 20

त्वत्स्वेदादंबुनिधयस्तव श्रोत्रं समीरणः । बाहवस्ते दशदिशो मुखं ते ब्राह्मणाः स्मृताः

Từ mồ hôi của Ngài mà các đại dương sinh ra. Gió là tai Ngài; mười phương là cánh tay Ngài; và các Brāhmaṇa được nhớ như miệng Ngài.

Verse 21

राजन्यवर्यास्ते बाहु वैश्या ऊरुसमुद्भवाः । पद्भ्यां शूद्रस्तवेशान केशास्ते जलदाः प्रभो

Ô Īśāna, các Kṣatriya cao quý là cánh tay Ngài; các Vaiśya sinh từ đùi Ngài; Śūdra từ bàn chân Ngài; và tóc Ngài, ô Chúa tể, chính là khối mây tụ.

Verse 22

त्वं पुं प्रकृतिरूपेण ब्रह्मांडमसृजः पुरा । मध्ये ब्रह्मांडमखिलं विश्वमेतच्चराचरम्

Lạy Đấng Tối Thượng, Ngài trong hình thái Puruṣa và Prakṛti đã tạo dựng Brahmāṇḍa (trứng vũ trụ) từ thuở ban sơ; và trong Brahmāṇḍa ấy chứa trọn vũ trụ này, cả động lẫn tĩnh.

Verse 23

अतस्त्वत्तो न मन्येऽहं किंचिद्भिन्नं जगन्मय । त्वयि सर्वाणि भूतानि सर्वभूतमयो भवान्

Vì thế, hỡi Đấng thấm nhuần khắp thế gian, con không xem bất cứ điều gì là tách rời khỏi Ngài. Trong Ngài có muôn loài, và chính Ngài cũng là hiện thân của muôn loài.

Verse 24

नमस्तुभ्यं नमस्तुभ्यं नमस्तुऽभ्यं नमोनमः । अयमेव वरो नाथ त्वयि मेऽस्तु स्थिरा मतिः

Kính lễ Ngài, kính lễ Ngài, kính lễ Ngài—kính lễ mãi mãi. Lạy Chúa Tể, chỉ xin một ân phúc này: nguyện trí hiểu của con luôn vững bền nơi Ngài.

Verse 25

इत्युक्तवति देवेश स्तस्मिन्पूतात्मनि प्रभुः । स्वमूर्तित्वं समारोप्य दिक्पालपदमादधे

Khi bậc tâm hồn thanh tịnh ấy thưa như vậy với Đấng Chúa Tể của chư thiên, Đức Chủ đã thâu nhận người ấy vào chính Thánh thể của Ngài và ban cho địa vị Dikpāla, vị hộ trì các phương.

Verse 26

सर्वगो मम रूपेण सर्वतत्त्वावबोधकः । सर्वेषामायुषोरूपं भवानेव भविष्यति

Trong chính hình tướng của Ta mà thấm khắp mọi nơi, ngươi sẽ là bậc đánh thức sự hiểu biết về mọi tattva; và chỉ riêng ngươi sẽ trở thành hiện thân của thọ mạng của hết thảy chúng sinh.

Verse 27

तव लिंगमिदं दिव्यं ये द्रक्ष्यंतीह मानवाः । सर्वभोगसमृद्धास्ते त्वल्लोकसुखभागिनः

Những ai tại đây chiêm bái Liṅga thiêng liêng của Ngài, liền được đầy đủ mọi hưởng thụ và phú quý, và được dự phần hạnh phúc nơi chính cõi của Ngài.

Verse 28

पवमानेश्वरं लिंगं मध्ये जन्मसकृन्नरः । यथोक्तविधिना पूज्य सुगंधस्नपनादिभिः

Một người, dù chỉ một lần giữa đời, cũng nên thờ phụng Liṅga của Pavamāneśvara đúng theo nghi thức đã dạy—bằng lễ tắm gội hương thơm và các phẩm vật cúng dường khác.

Verse 29

सुगंधचंदनैः पुष्पैर्मम लोके महीयते । ज्येष्ठेशात्पश्चिमेभागे वायुकुंडोत्तरेण तु

Nhờ hương chiên-đàn thơm và hoa cúng dường, người ấy được tôn vinh nơi cõi của Ta. (Pavamāneśvara này) ở về phía tây của Jyeṣṭheśa và ở phía bắc của Vāyu-kuṇḍa.

Verse 30

पावमानं समाराध्य पूतो भवति तत्क्षणात् । इति दत्त्वा वरान्देवस्तस्मिंल्लिंगे लयं ययौ

Khi thành tâm phụng thờ Pāvamāna đúng phép, người ấy liền được thanh tịnh tức khắc. Ban các ân phúc như vậy xong, vị Deva ấy hòa nhập (tiêu dung) ngay trong chính Liṅga ấy.

Verse 31

गणावूचतुः । इति गंधवती पुर्याः स्वरूपं ते निरूपितम् । तस्याः प्राच्यां कुबेरस्य श्रीमत्येषालकापुरी

Các Gaṇa thưa rằng: “Như thế, bản tướng của Thành Hương (Gandhavatī) đã được trình bày cho ngài. Về phía đông của thành ấy là đô thành huy hoàng của Kubera—Alakāpurī.”

Verse 32

शंभोः सखित्वमापेदे नाथोस्या भक्तियोगतः । निधीनां पद्ममुख्यानां दाता भोक्ता हरार्चनात्

Nhờ sức mạnh của bhakti-yoga, vị nath của nàng đạt được tình bằng hữu với Śambhu; và do thờ phụng Hara, ông trở thành kẻ ban phát lẫn người thọ hưởng các kho nidhī—trong đó tối thượng là Nidhī Padma.

Verse 33

शिवशर्मोवाच । कोसौ कस्य पुनः कीदृग्भक्तिरस्य सदाशिवे । यया सखित्वमापन्नो देवदेवस्यधूर्जटेः

Śivaśarman nói: “Người ấy là ai, là nath của ai? Lòng bhakti của ông đối với Sadāśiva ra sao—mà nhờ đó ông đạt được tình bằng hữu với Dhūrjaṭi, Đấng Thần của chư thần?”

Verse 34

इति श्रोतुं मम मनः श्रुतिगोचरतां गतम् । युवयोर्वाक्सुधास्वाद मेदुरोदरमंथरम्

Vì thế tâm trí tôi đã hoàn toàn hướng về việc được nghe câu chuyện ấy. Vị cam lộ trong lời nói của hai vị khiến cả tâm nặng nề, chậm chạp cũng rung động và chuyển động.

Verse 35

गणावूचतुः । शिवशर्मन्महाप्राज्ञ परिशुद्धेंद्रियेश्वर । सुतीर्थक्षालिताशेषजन्मजातमहामल

Các Gaṇa nói: “Hỡi Śivaśarman, bậc đại trí, bậc chủ của các căn đã thanh tịnh; mọi đại cấu uế sinh từ vô số đời của ngài đã được các tīrtha thù thắng gột rửa sạch.”

Verse 36

सुहृदि प्रेमसंपन्ने त्वय्यनुद्यं न किंचन । साधुभिः सह संवादः सर्वश्रेयोऽभिवृद्धये

Trong ngài—người bạn tri kỷ đầy thương mến và thiện ý—không có điều gì đáng trách. Đàm đạo cùng các bậc sādhū là để tăng trưởng mọi thiện lành tối thượng.

Verse 37

आसीत्कांपिल्यनगरे सोमयाजिकुलोद्भवः । दीक्षितो यज्ञदत्ताख्यो यज्ञविद्याविशारदः

Tại thành Kāṃpilya có một vị Bà-la-môn đã thọ lễ điểm đạo, sinh trong dòng dõi những người cử hành Soma-yajña, tên là Yajñadatta, tinh thông sâu xa khoa học tế tự.

Verse 38

वेदवेदांगवेदार्थान्वेदोक्ताचारचंचुरः । राजमान्यो बहुधनो वदान्यः कीर्तिभाजनम्

Ngài thông hiểu Veda, Vedāṅga và ý nghĩa lời dạy Veda; siêng năng giữ hạnh theo điều Veda truyền; được các vua kính trọng, giàu có, rộng lòng bố thí và là nơi nương của danh thơm.

Verse 39

अग्निशुश्रूषणरतो वेदाध्ययनतत्परः । तस्य पुत्रो गुणनिधिश्चंद्रबिंबसमाकृतिः

Ngài chuyên cần phụng sự Hỏa thần nơi ngọn lửa thiêng và một lòng học tụng Veda. Con trai ngài là Guṇanidhi, dung nhan như vầng trăng tròn.

Verse 40

कृतोपनयनः सोथ विद्यां जग्राह भूरिशः । अथ पित्रानभिज्ञातो द्यूतकर्मरतोऽभवत्

Sau khi cử hành lễ Upanayana (thọ dây thiêng), chàng học được rất nhiều. Nhưng về sau, không để cha hay biết, chàng lại đắm vào việc cờ bạc.

Verse 41

आदायादाय बहुशो धनं मातुः सकाशतः । ददाति द्यूतकारेभ्यो मैत्री तैश्च चकार सः

Hết lần này đến lần khác, chàng lấy tiền của mẹ rồi đem cho bọn cờ bạc, lại còn kết giao thân hữu với họ.

Verse 42

संत्यक्त ब्राह्मणाचारः संध्यास्नानपराङ्मुखः । निंदको वेदशास्त्राणां देवब्राह्मणनिंदकः

Hắn đã bỏ hạnh kiểm xứng đáng của một Bà-la-môn, quay lưng với lễ Sandhyā và việc tắm gội nghi lễ; trở thành kẻ phỉ báng Veda và śāstra, lại còn vu cáo cả chư thiên lẫn hàng Bà-la-môn.

Verse 43

स्मृत्याचारविहीनस्तु गीतवाद्यविनोदभाक् । नटपाखंडिभंडैश्च बद्धप्रेमपरंपरः

Không còn giữ nề nếp do Smṛti dạy, hắn chỉ ham vui nơi ca hát và nhạc khí; rồi bị trói buộc bởi chuỗi ái luyến với bọn kép hát, kẻ giả đạo, và phường hề nhố nhăng.

Verse 44

प्रेरितोपि जनन्या स न याति पितुरंतिकम् । गृहकार्यांतरव्यग्रो दीक्षितो दीक्षितायिनीम्

Dẫu được mẹ thúc giục, hắn vẫn không đến gần cha. Mải bận việc nhà việc khác, hắn cứ quấy nhiễu người nữ chủ gia đã thọ dīkṣā.

Verse 45

यदा यदैव तां पृच्छेदयेगुणनिधिः सुतः । न दृश्यते मया गेहे क्व याति विदधाति किम्

Hễ khi nào người con là Guṇanidhi hỏi bà: “Con không thấy ông ấy trong nhà; ông ấy đi đâu và làm gì?”

Verse 46

तदा तदेति सा ब्रूयादिदानीं स बहिर्गतः । स्नात्वा समर्च्य वै देवानेतावंतमनेहसम्

Khi ấy bà lần nào cũng đáp: “Vừa mới đây ông ấy ra ngoài—tắm gội rồi kính lễ chư thiên đúng nghi thức. Chỉ bấy nhiêu thôi, không gì hơn.”

Verse 47

अधीत्याध्ययनार्थं स द्वित्रैर्मित्रैः समं ययौ । एकपुत्रेति तन्माता प्रतारयति दीक्षितम्

Sau khi đã hoàn tất việc học trước đó, chàng cùng hai ba người bạn lên đường để cầu học thêm. Nhưng mẹ chàng—nghĩ rằng “nó là đứa con trai duy nhất của ta”—cứ mãi dỗ dành và che đậy cho Dīkṣita, nuông chiều và bao bọc lỗi lầm.

Verse 48

न तत्कर्म च तद्वृत्तं किंचिद्वेत्ति स दीक्षितः । स च केशांतकर्मास्य कृत्वा वर्षेऽथ षोडशे

Dīkṣita hoàn toàn không hay biết gì về hành vi ấy và sự hư hỏng ấy. Rồi khi nghi lễ keśānta (cắt tóc theo saṁskāra) đã được cử hành cho chàng vào năm mười sáu tuổi…

Verse 49

गृह्योक्तेन विधानेन पाणिग्राहमकारयत् । प्रत्यहं तस्य जननी सुतं गुणनिधिं मृदु

Theo nghi thức được dạy trong các Gṛhya-sūtra, bà đã cho cử hành lễ pāṇigraha (hôn lễ—nắm tay) cho chàng. Ngày qua ngày, mẹ chàng dịu dàng gọi con: “Ôi kho tàng đức hạnh…”

Verse 50

शास्ति स्नेहार्द्रहृदया क्रोधनस्ते पितेत्यलम् । यदि ज्ञास्यति ते वृत्तं त्वां च मां ताडयिष्यति

Với tấm lòng mềm lại vì thương yêu, bà răn dạy: “Thôi đủ—cha con nóng giận lắm. Nếu người biết hạnh kiểm của con, người sẽ đánh cả con lẫn mẹ.”

Verse 51

आच्छादयामि ते नित्यं पितुरग्रे कुचेष्टितम् । लोकमान्योस्ति ते तातः सदाचारैर्न वै धनैः

“Mẹ luôn che giấu những việc xấu của con trước mặt cha con. Cha con được đời kính trọng không phải vì của cải, mà vì sadācāra—nếp hạnh tốt lành.”

Verse 52

ब्राह्मणानां धनं पुत्र सद्विद्या साधुसंगमः । सच्छ्रोत्रियास्त्वनूचाना दीक्षिताः सोमयाजिनः

Hỡi con, của cải chân thật của một bà-la-môn là sadvidyā (chánh tri) và sự gần gũi bậc thiện—giao hội với các śrotriya đáng kính, người tụng đọc Veda uyên thâm, người đã thọ dīkṣā, và người cử hành Soma-yajña.

Verse 53

इति रूढिमिह प्राप्तास्तव पूर्वपितामहाः । त्यक्त्वा दुर्वृत्तसंसर्गं साधुसंगरतो भव

Như thế, các bậc tổ tiên của con đã đạt được truyền thống đã thành nếp ở nơi đây. Hãy lìa bỏ sự giao du với kẻ hạnh xấu, và chuyên tâm nơi sādhusaṅga—hội bạn hiền thánh.

Verse 54

सद्विद्या सुमनो धेहि ब्राह्मणाचारमाचर । तवानुरूपारूपेण वयसाकुलशीलतः

Hãy an lập sadvidyā và su-manas—tâm ý hiền hòa thanh tịnh; hãy thực hành brāhmaṇa-ācāra. Bởi do tánh xao động của tuổi trẻ, con khi thì hợp, khi thì không hợp với điều xứng đáng cho mình.

Verse 55

ऊनविंशतिकोऽसि त्वमेषा षोडशवार्षिकी । तव पत्नी गुणनिधे साध्वी मधुरभाषिणी

Con chưa đến hai mươi, còn nàng mới mười sáu tuổi. Hỡi kho tàng đức hạnh, hiền thê của con là sādhvī, trinh chính và lời nói dịu ngọt.

Verse 56

एतां संवृणु सद्वृत्तां पितृभक्तियुता भव । श्वशुरोपि हि ते मान्यः सर्वत्र गुणशीलतः

Hãy đón nhận và nâng niu người vợ có hạnh tốt này, và hãy đầy đủ lòng hiếu kính với cha. Bởi nhạc phụ của con cũng đáng tôn kính ở mọi nơi, do đức hạnh và phẩm cách của ông.

Verse 57

ततोऽपत्रपसे किं न त्यज दुर्वृत्ततां शिशो । मातुलास्तेऽतुलाः पुत्र विद्याशीलकुलादिभिः

Này con, sao con không biết xấu hổ và từ bỏ hành vi độc ác của mình? Các cậu của con là những người mẫu mực, nổi tiếng về học thức, đức độ và dòng dõi cao quý.

Verse 58

तेभ्योपि न बिभेषि त्वं शुद्धोस्युभय वंशतः । पश्यैतान्प्रतिवेश्मस्थान्ब्राह्मणानां कुमारकान्

Con không sợ họ sao, dù con có dòng dõi trong sạch từ cả hai phía? Hãy nhìn những đứa trẻ Bà-la-môn sống ở những ngôi nhà bên cạnh kìa.

Verse 59

गृहेपि शिष्यान्पश्यैतान्पितुस्ते विनयोचितान् । राजापि श्रोष्यति यदा तव दुश्चेष्टितं सुत

Ngay cả ở nhà, hãy nhìn các học trò của cha con, những người được rèn giũa kỷ luật đúng đắn. Vì khi nhà vua nghe về những việc làm sai trái của con, hậu quả sẽ ập đến.

Verse 60

श्रद्धां विहाय ते ताते वृत्तिलोपं करिष्यति । बालचेष्टितमेवैतद्वदंत्यद्यापि ते जनाः

Cha con sẽ mất niềm tin vào con và cắt đứt sự chu cấp. Thậm chí bây giờ mọi người vẫn nói: "Đây chỉ là hành vi trẻ con thôi."

Verse 61

अनंतरं हसिष्यंति युक्तं दीक्षिततास्त्विति । सर्वेप्याक्षारयिष्यंति तव विप्रं च मां च वै

Sau đó họ sẽ cười nhạo và nói: "Vậy đây là sự khai tâm 'đúng đắn' sao!" Và mọi người sẽ trách móc cả vị Bà-la-môn lẫn mẹ vì con.

Verse 62

मातुश्चरित्रं तनयो धत्ते दुर्भाषणैरिति । पिता पितेन पापीयाञ्च्छ्रुतिस्मृतिपथीनकिम्

Người đời nói: “Bởi lời lẽ thô ác, người con bộc lộ tính nết của mẹ.” Lại nói: “Người cha còn tội hơn vì người cha trước đó—chẳng phải họ là kẻ theo con đường Śruti và Smṛti sao?”

Verse 63

तदंघ्रिलीनमनसो मम साक्षी महेश्वरः । न चर्तुस्नातयापीह मुखं दुष्टस्य वीक्षितम्

Với ta, kẻ có tâm an trú nơi bàn chân Ngài, chính Maheśvara là chứng giám. Ở đây, ngay cả người đã được thanh tịnh bởi “tắm bốn lần” cũng chẳng nhìn mặt kẻ ác.

Verse 64

अहो बलीयान्सविधिर्येन जाता भवानिति । प्रतिक्षणं जनन्येति शिक्ष्यमाणोतिदुर्मदः

Người ta nói: “Ôi, định mệnh thật hùng mạnh khiến ngươi được sinh ra!” Thế nhưng dù đang được răn dạy, hắn vẫn mỗi khoảnh khắc chạy về với mẹ, kiêu mạn tột cùng.

Verse 65

न तत्याज च तद्धर्मं दुर्बोधो व्यसनी यतः । मृगया मद्य पैशुन्य वेश्याचौर्यदुरोदरैः

Hắn không bỏ lối sống ấy, vì ngu muội và nghiện ngập—săn bắn, rượu chè, gièm pha, lui tới kỹ nữ, trộm cắp, và cờ bạc dẫn đến diệt vong.

Verse 66

सपारदारैर्व्यसनैरेभिः कोत्र न खंडितः । यद्यन्मध्ये गृहे पश्येत्तत्तन्नीत्वा सुदुर्मतिः

Với những thói xấu ấy—kể cả tà dâm—ai trên đời mà chẳng tan nát? Hễ thấy gì trong nhà, hắn liền chộp lấy mang đi, bởi tâm địa cực kỳ đen tối.

Verse 67

अर्पयेद्द्यूतकाराणां सकुप्यं वसनादिकम् । नवरत्नमयीं मातुः करतः पितुरूर्मिकाम

Chàng đem giao cho bọn cờ bạc cả đồ đạc trong nhà, y phục và các vật dụng khác; thậm chí còn đem cho luôn chiếc nhẫn của mẹ nạm chín báu và chiếc nhẫn ở ngón tay của cha.

Verse 68

स्वपंत्यास्त्वेकदाऽदाय दुरोदरिकरेऽर्पयत् । एकदा गच्छता राजभवनान्निजमुद्रिका

Một lần, khi bà đang ngủ, chàng lấy chiếc nhẫn ấy rồi đặt vào tay một kẻ cờ bạc. Và một lần khác, khi đi đến hoàng cung, chàng mang theo chính chiếc nhẫn ấn tín của mình.

Verse 69

दीक्षितेन परिज्ञाता दैवाद्द्यूतकृतः करे । उवाच दीक्षितस्तं च कुतो लब्धा त्वयोर्मिका । पृष्टस्तेनाथ निर्बंधादसकृत्प्रत्युवाच किम्

Tình cờ, vị brāhmaṇa đã thọ dīkṣā nhận ra chiếc nhẫn ấy đang ở trên tay kẻ cờ bạc. Vị dīkṣita nói: “Ngươi lấy chiếc nhẫn này từ đâu?” Bị hỏi gặng đi gặng lại, hắn đã đáp thế nào?

Verse 70

ममाक्षिपसि विप्रोच्चैः किं मया चौर्य कर्मणा । लब्धा मुद्रा त्वदीयेन पुत्रेणैषा ममार्पिता

“Hỡi brāhmaṇa, sao ông lại lớn tiếng buộc tội ta? Ta can hệ gì đến việc trộm cắp? Chiếc nhẫn ấn này ta nhận được từ chính con trai ông—chính cậu ấy đã trao cho ta.”

Verse 71

मम मातुर्हि पूर्वे द्युर्जित्वानीतो हि शाटकः । न केवलं ममाप्येतदंगुलीयं समर्पितम्

“Trước đó, sau khi thắng cuộc đỏ đen, hắn đã mang đi tấm y (śāṭaka) của mẹ ta; và không chỉ thế—hắn còn trao cả chiếc nhẫn này của ta.”

Verse 72

अन्येषां द्यूतकर्तृणां भूरि तेनार्पितं वसु । रत्नकुप्यदुकूलानि भृंगारुप्रभृतीनि च

Ông cũng ban cho các con bạc khác nhiều của cải—châu báu, vật quý trong nhà, y phục tinh mỹ và đồ trang sức như vòng đeo bắp tay cùng các thứ tương tự.

Verse 73

भाजनानि विचित्राणि कांस्य ताम्रमयानि च । नग्नीकृत्यप्रति दिनं बद्ध्यंते द्यूतकारिभिः

Ngay cả những đồ đựng đủ kiểu—bằng đồng thiếc và đồng đỏ—cũng bị lột sạch, bị tước đoạt; và ngày qua ngày, bọn con bạc trói buộc họ, lôi kéo vào cảnh khốn cùng.

Verse 74

न तेन सदृशः कश्चिदाक्षिको भूमिमंडले । अद्य यावत्त्वया विप्र दुरोदरशिरोमणिः

Trên mặt địa cầu không có người chơi xúc xắc nào sánh bằng ông. Cho đến hôm nay, hỡi brāhmaṇa, ông là viên ngọc trên đỉnh đầu giữa các con bạc.

Verse 75

कथं नाज्ञायि तनयो ऽविनयानयकोविदः । इति श्रुत्वा त्रपाभार विनम्रतरकंधरः

“Sao lại không nhận ra người con—kẻ tinh thông việc dẫn người vào điều bất chính?” Nghe vậy, nặng trĩu vì hổ thẹn, ông cúi cổ xuống thấp hơn nữa.

Verse 76

प्रावृत्य वाससा मौलिं प्राविशन्निजमंदिरम् । महापतिव्रतामास्य पत्नीं प्रोवाच तामथ

Trùm đầu bằng tấm vải, ông bước vào chính ngôi nhà mình. Rồi ông nói với người vợ—một mahā-pativratā, gương mẫu của tiết hạnh và đức hạnh.

Verse 77

दीक्षितायिनि कुत्रासि क्व ते गुणनिधिः सुतः । अथ तिष्ठतु किं तेन क्व सा मम शुभोर्मिका

“Hỡi Dīkṣitāyinī, nàng ở đâu? Con trai nàng, kho báu của mọi đức hạnh, ở đâu? Thôi mặc nó—có gì đâu; nhưng chiếc nhẫn cát tường của ta ở đâu?”

Verse 78

अंगोद्वर्तन काले या त्वया मेंऽगुलितो हृता । नवरत्नमयीं शीघ्रं तामानीय प्रयच्छ मे

“Chiếc nhẫn nàng đã lấy khỏi ngón tay ta khi xoa bột thơm lên thân—chiếc nhẫn nạm chín báu—hãy mau đem về và trao lại cho ta.”

Verse 79

इति श्रुत्वाथ तद्वाक्यं भीता सा दीक्षितायिनी । प्रोवाच सा तु माध्याह्नीं क्रियां निष्पादयत्वथ

Nghe những lời ấy, Dīkṣitāyinī hoảng sợ. Rồi nàng thưa: “Xin hãy để việc hành trì giờ ngọ được hoàn tất trước đã.”

Verse 80

व्यग्रास्मि देवपूजार्थमुपहारादि कर्मणि । समयोयमतिक्रामेदतिथीनां प्रियातिथे

“Ta đang bận việc thờ phụng chư thiên và các nghi thức dâng cúng, lễ vật v.v. Đây là đúng thời—xin đừng để vượt qua, hỡi người yêu quý vốn trọng đãi khách.”

Verse 81

इदानीमेव पक्वान्नकरणव्यग्रया मया । स्थापिता भाजने क्वापि विस्मृतेति न वेद्म्यहम्

“Ngay lúc này, vì bận rộn lo nấu đồ ăn chín, ta đã đặt nó đâu đó trong một chiếc đồ đựng; ta quên mất—không biết đã để ở nơi nào.”

Verse 82

दीक्षित उवाच । हंहो सत्पुत्रजननि नित्यं सत्यप्रभाषिणि । यदायदा त्वां संपृच्छे तनयः क्व गतस्त्विति

Dīkṣita nói: “Ôi! Hỡi người mẹ của người con hiền, hỡi người luôn nói lời chân thật—mỗi khi ta hỏi nàng: ‘Đứa con trai đã đi đâu?’”

Verse 83

तदातदेति त्वं ब्रूया नाथेदानीं स निर्गतः । अधीत्याध्ययनार्थं च द्वित्रैर्मित्रैः सयुग्बहिः

“Nàng cứ nói ‘khi ấy, khi ấy.’ Nhưng nay, thưa phu nhân, cậu ấy đã ra ngoài—cùng hai ba người bạn—sau khi học xong, để tiếp tục việc học, ở bên ngoài.”

Verse 84

कुतस्त्वच्छाटकः पत्नि मांजिष्ठो यो मयाऽर्पितः । लंबते वस्त्रधान्यांयस्तथ्यं ब्रूहि भयं त्यज

“Này hiền thê, chiếc áo đỏ sẫm ta đã trao cho nàng ở đâu? Nó từng treo trong nơi cất giữ y phục; hãy nói thật và bỏ nỗi sợ đi.”

Verse 85

सांप्रतं नेक्ष्यते सोपि भृंगारुर्मणिमंडितः । पट्टसूत्रमयीसापि त्रिपटी क्व नृपार्पिता

“Giờ đây ngay cả chiếc bình nạm châu báu ấy cũng chẳng thấy đâu. Còn dải lụa ba lớp kia ở đâu—vật do nhà vua ban tặng?”

Verse 86

क्व दाक्षिणात्यं तत्कांस्यं गौडी ताम्रघटी क्व सा । नागदंतमयी सा क्व सुखकौतुकमंचिका

“Chiếc đồ đồng từ phương Nam ấy ở đâu? Cái vò đồng của xứ Gauḍa ở đâu? Và chiếc sàng nhỏ bằng ngà—dành cho sự êm ái và thú vui—ở đâu?”

Verse 87

क्व सा पर्वतदेशीया चंद्रकांतशिलोद्भवा । दीपिका व्यग्रहस्ताग्रा सालंकृच्छालभंजिका

Ngọn đèn kia từ miền núi ở đâu, sinh từ đá nguyệt quang (candrakānta)—ngọn lửa rung rinh nơi đầu bàn tay bồn chồn, trang sức rực rỡ, dường như còn lấn át cả ánh huy hoàng của tòa dinh thự?

Verse 88

किं बहूक्तेन कुलजे तुभ्यं कुप्याम्यहं वृथा । तदाभ्यवहरिष्येहमुपयंस्याम्यहं यदा

Nói nhiều để làm gì, hỡi người dòng dõi cao quý? Ta giận ngươi cũng chỉ uổng công. Khi đến thời, chính ta sẽ tự lo liệu, tự sắp đặt mọi điều cần thiết.

Verse 89

अनपत्योस्मि तेनाहं दुष्टेन कुलदूषिणा । उत्तिष्ठानय दर्भांबु तस्मै दद्यां तिलांजलिम्

Vì kẻ ác làm hoen ố dòng tộc ấy, ta đành không có người con xứng đáng. Hãy đứng dậy—mang cỏ kuśa và nước đến; ta sẽ dâng cho hắn một vốc nước pha mè, như lễ tarpaṇa dành cho người đã khuất.

Verse 90

अपुत्रत्वं वरं नृणां कुपुत्रात्कुलपांसनात् । त्यजेदेकं कुलस्यार्थे नीतिरेषा सनातनी

Đối với người đời, không con còn hơn có đứa con ác—thứ nhơ bẩn của dòng tộc. Vì lợi ích của gia tộc, có thể đoạn tuyệt một người; ấy là quy tắc nīti-dharma muôn đời.

Verse 91

स्नात्वा नित्यविधिं कृत्वा तस्मिन्नेवाह्निकस्यचित् । श्रोत्रियस्य सुतां प्राप्य पाणिं जग्राह दीक्षितः

Tắm gội thanh tịnh và làm trọn nghi thức hằng ngày xong, ngay trong ngày ấy, Dīkṣita được cưới con gái của một vị śrotriya (bậc thông Veda) và nắm tay nàng theo lễ thành hôn.

Verse 92

श्रुत्वा तथा स वृत्तांतं प्राक्तनं स्वं विनिंद्य च । कांचिद्दिशं समालोच्य निर्ययौ दीक्षितांगजः

Nghe chuyện ấy, rồi tự trách hạnh kiểm xưa của mình, con trai của Dīkṣita suy xét một phương hướng và lên đường ra đi.

Verse 93

चिंतामवाप महतीं क्व यामि करवाणि किम् । नाहमभ्यस्तविद्योस्मि न चैवास्ति धनोस्म्यहम्

Chàng rơi vào nỗi lo lớn: “Ta sẽ đi đâu? Ta phải làm gì? Ta chưa tinh thông học vấn, lại hoàn toàn không có của cải.”

Verse 94

देशांतरे ह्यस्ति धनः सद्विद्यः सुखमेधते । भयमस्ति धने चौरात्सविद्यः सर्वतोऽभयः

Của cải có thể có ở xứ khác, nhưng chân học (sadvidyā) an vui mà hưng thịnh. Của cải khiến sợ trộm cướp; người có học thì khắp nơi đều vô úy.

Verse 95

यायजूके कुले जन्म क्वक्व मे व्यसनं तथा । अहो बलीयान्स विधिर्भाविकर्मानुसंधयेत्

Sinh trong dòng họ yāyajūka của bậc tế tự—vậy mà tai ương này đã đến với ta nơi đâu, bằng cách nào! Ôi, định mệnh thật mạnh hơn; nó lần theo sợi chỉ của nghiệp sẽ trổ quả về sau.

Verse 96

भिक्षितुं नाधिगच्छामि न मे परिचितः क्वचित् । न च पार्श्वे धनं किंचित्किमत्र शरणं भवेत्

Ta đến cả đường xin ăn cũng chẳng tìm ra; chẳng có ai quen biết ở bất cứ nơi nào. Lại không có chút tiền của bên mình—ở đây ta còn nương tựa vào đâu?

Verse 97

सदाभ्युदिते भानौ प्रसूर्मे मृष्टभोजनम् । दद्यादद्यात्र कं याचे याचेह जननी न मे

Chàng tự nhủ: “Khi mặt trời còn luôn rạng, hôm nay mẹ ta hẳn sẽ cho ta bữa ăn ngon lành. Nhưng ngay tại đây, lúc này—ta biết xin ai? Ở chốn này ta không có mẹ để kêu cầu.”

Verse 98

इति चिंतयतस्तस्य भानुरस्ताचलं गतः । एतस्मिन्नेव समये कश्चिन्माहेश्वरो नरः

Đang khi chàng nghĩ như vậy, mặt trời đã lặn về núi Asta. Ngay đúng lúc ấy, một người đàn ông sùng kính Maheśvara (Śiva) bỗng hiện đến.

Verse 99

महोपहारानादाय नगराद्बहिरभ्यगात् । समभ्यर्चितुमीशानं शिवरात्रावुपोषितः

Mang theo những lễ vật trọng hậu, người ấy ra khỏi thành để phụng thờ Īśāna (Śiva), sau khi đã giữ chay trong đêm Śivarātri.

Verse 100

पक्वान्नगंधमाघ्राय क्षुधितः स तमन्वगात् । इदमन्नं मया ग्राह्यं शिवायोपस्कृतं निशि

Ngửi thấy hương thơm của cơm chín, vì đói nên chàng đi theo người ấy, nghĩ rằng: “Ta phải lấy phần thức ăn này—dẫu nó đã được chuẩn bị trong đêm để dâng lên Śiva.”

Verse 110

कुलाचारप्रतीपोयं पित्रोर्वाक्यपराङ्मुखः । सत्यशौचपरिभ्रष्टःसंध्यास्नानविवर्जितः

“Kẻ này chống lại phong tục của dòng tộc, ngoảnh mặt với lời cha mẹ; đã sa rời chân thật và thanh tịnh, lại bỏ cả nghi lễ sandhyā-vandana và việc tắm gội.”

Verse 120

कलिंगराजोभविताऽधुनाविधुतकल्मषः । एष द्विजवरो दूता यूयं यात यथागताः

Nay người ấy sẽ làm vua xứ Kaliṅga, tội lỗi đã được gột rửa. Vị Bà-la-môn ưu tú này là sứ giả của ta—hỡi các sứ thần, hãy lui về và trở lại như lúc các ngươi đã đến.

Verse 130

स्वार्थदीपदशोद्योत लिंगमौलि तमोहरः । कलिंगविषये राज्यं प्राप्तो धर्मरतिः सदा

Với liṅga làm mũ miện, bậc xua tan bóng tối, rực sáng như mười ngọn đèn của chí nguyện riêng—người ấy đạt vương quyền nơi xứ Kaliṅga, mãi hoan hỷ trong dharma.

Verse 140

तावत्तताप स तपस्त्वगस्थिपरिशेषितम् । यावद्बभूव तद्वर्ष्म वर्षाणामयुतं शतम्

Người ấy tu khổ hạnh đến mức chỉ còn da bọc xương; và vẫn tiếp tục cho đến khi thân thể chịu đựng như vậy suốt một trăm vạn vạn năm.

Verse 150

क्रूरदृग्वीक्षते यावत्पुनःपुनरिदं वदन् । तावत्पुस्फोट तन्नेत्रं वामं वामा विलोकनात

Hễ còn nhìn chằm chằm bằng ánh mắt hung bạo, lại lặp đi lặp lại lời ấy, thì bấy lâu mắt trái của người ấy liền vỡ tung—do cái liếc về bên trái của Thánh Nữ.

Verse 160

देवेन दत्ता ये तुभ्यं वराः संतु तथैव ते । कुबेरो भव नाम्ना त्वं मम रूपेर्ष्यया सुत

Nguyện các ân phúc mà chư thần đã ban cho ngươi vẫn y như thế. Về danh xưng, ngươi sẽ là Kubera, hỡi con—sinh ra từ lòng ghen về sắc đẹp của ta.

Verse 166

पुर्यां यक्षेश्वराणां ते स्वरूपमिति वर्णितम् । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो नरो मुच्येदसंशयम्

Như vậy, chân tướng của các Yakṣeśvara trong thánh thành này đã được thuật lại cho ngươi. Ai nghe điều ấy, ắt được giải thoát khỏi mọi tội lỗi—không hề nghi ngờ.