Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 150

Devanagari script

क्रूरदृग्वीक्षते यावत्पुनःपुनरिदं वदन् । तावत्पुस्फोट तन्नेत्रं वामं वामा विलोकनात

Transliteration

krūradṛgvīkṣate yāvatpunaḥpunaridaṃ vadan | tāvatpusphoṭa tannetraṃ vāmaṃ vāmā vilokanāta

Translation

Hễ còn nhìn chằm chằm bằng ánh mắt hung bạo, lại lặp đi lặp lại lời ấy, thì bấy lâu mắt trái của người ấy liền vỡ tung—do cái liếc về bên trái của Thánh Nữ.

Word by Word

• क्रूरदृक्: fierce-eyed
• क्रूरदृक्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्रूर-दृश् (प्रातिपदिक; क्रूर + दृश्/दृक्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (to implied subject)

• वीक्षते: looks; gazes
• वीक्षते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वीक्ष् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• यावत्: as long as; until
• यावत्: Kriya-visheshana (Limit/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: अवधिवाचक-अव्यय (as long as/until)

• पुनःपुनः: again and again
• पुनःपुनः: Kriya-visheshana (Frequency/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनःपुनः (अव्यय)
• Form: आवृत्तिवाचक-अव्यय (repetitive adverb)

• इदं: this (statement/thing)
• इदं: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• वदन्: saying
• वदन्: Kriya-visheshana (Concomitant/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (concomitant action)

• तावत्: then; for that long
• तावत्: Kriya-visheshana (Extent/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (अव्यय)
• Form: परिणाम/अवधिवाचक-अव्यय (then/so long)

• पुस्फोट: burst; split
• पुस्फोट: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्फुट् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; (augmentless perfect form)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (to ‘नेत्रम्’)

• नेत्रं: eye
• नेत्रं: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वामं: left
• वामं: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वाम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (to ‘नेत्रम्’)

• वामा: the woman; the left-side (lady)
• वामा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वामा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विलोकनात्: from (her) looking; due to the glance
• विलोकनात्: Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: वि-लोकन (प्रातिपदिक; √लोक् + वि-; भाववाचक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa narrative, typically Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A man glares harshly, mouth mid-utterance, while the Devī turns a leftward glance; a sudden supernatural rupture—his left eye bursts—onlookers recoil in shock.

Characters & Entities

• Vāmā (the Goddess, i.e., Pārvatī)
• Left eye (netra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Malice and cruel intent recoil upon the doer; divine power (Śakti) upholds moral order through swift consequence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned; the verse functions as a moral-narrative moment within the Kāśīkhaṇḍa setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it describes a narrative consequence tied to divine intervention.