Adhyaya 168: The Merit of Seeing Mathurā’s Guardian-Deity and a Catalog of Mathurā’s Sacred Geography

Verse 1

धरण्युवाच ॥ मथुरां रक्षते कोऽसौ क्षेत्रपालो व्यवस्थितः ॥ तेन दृष्टेन यत्पुण्यं कथयस्वाखिलं प्रभो ॥

ธรณีกล่าวว่า “ผู้ใดคือเขตร์ปาล ผู้พิทักษ์เขตศักดิ์สิทธิ์ซึ่งตั้งมั่นคุ้มครองมถุรา? และบุญอันใดเกิดจากการได้ทัศนะเขา โปรดบอกทั้งหมดเถิด โอ้พระผู้เป็นเจ้า”

Verse 2

श्रीवराह उवाच ॥ दृष्ट्वा भूतपतिं देवं वरदं पापनाशनम् ॥ तस्य दर्शनमात्रेण मथुरायां फलं भवेत् ॥

ศรีวราหะตรัสว่า: ครั้นได้เห็นพระผู้เป็นเจ้า ผู้เป็นนายแห่งสรรพสัตว์ ผู้ประทานพรและผู้ทำลายบาป เพียงการได้เห็นพระองค์เท่านั้น ก็ย่อมได้บุญผลอันพึงได้ในมถุรา

Verse 3

पुरा वर्षसहस्रं तु तपस्तप्तं सुदारुणम् ॥ पूर्णे वर्षसहस्रे तु मया सन्तोषितो हरः ॥

“กาลก่อน เราได้บำเพ็ญตบะอันหนักยิ่งตลอดพันปี ครั้นครบพันปีแล้ว หระ (ศิวะ) ก็ทรงพอพระทัยด้วยเรา”

Verse 4

वरं वरय भद्रं ते यस्ते मनसि वर्तते ॥ ईश्वर उवाच ॥ सर्वगस्त्वं हि देवेश मया ज्ञातं सुनिश्चितम् ॥

“จงเลือกพรเถิด—ขอความสวัสดีจงมีแก่ท่าน—สิ่งใดก็ตามที่ดำรงอยู่ในใจของท่าน” อีศวรตรัสว่า: “โอ้เจ้าแห่งเทพทั้งหลาย ท่านเป็นผู้แผ่ซ่านไปทั่วจริงแท้ ข้าพเจ้ารู้แน่ชัดแล้ว”

Verse 5

मथुरायां च देव त्वं क्षेत्रपालो भविष्यसि ॥ त्वयि दृष्टे महादेव मम क्षेत्रफलं भवेत् ॥

“และในมถุรา โอ้เทพเจ้า ท่านจักเป็นผู้พิทักษ์เขตศักดิ์สิทธิ์ (เกษตรปาละ) ครั้นได้เห็นท่าน โอ้มหาเทวะ บุญผลแห่งเขตของเราย่อมบังเกิด”

Verse 6

अन्यथा नाप्नुयात् सिद्धिमेवं एतन्न संशयः ॥ येन यद्यादृशं पुण्यं कृतं तीर्थे प्रयत्नतः ॥

“มิฉะนั้นย่อมไม่บรรลุสิทธิ (ความสำเร็จทางธรรม) ดังนี้แล ไม่มีข้อสงสัย บุญใด ๆ ที่ได้กระทำ ณ ตีรถะ (ท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์) ด้วยความเพียรพยายาม…”

Verse 7

भजते मनुजः सिद्धिमात्मभावेन तादृशीम् ॥ मम क्षेत्रप्रवेशे च भूमिः संसारनाशिनी ॥

มนุษย์ย่อมบรรลุสิทธิอันเช่นนั้นด้วยภาวะแห่งอาตมัน (อาตมภาวะ) และเมื่อเข้าสู่เขตศักดิ์สิทธิ์ของเรา แผ่นดินนี้กล่าวกันว่าเป็นผู้ทำลายพันธนาการแห่งสังสาระ

Verse 8

मथुरायां च मे स्थानं सदा देव प्रदीयताम् ॥ देवदेव वचः श्रुत्वा हरिर्वचनमब्रवीत् ॥

และในมถุรา ขอให้มีที่ประทับสำหรับเราตลอดกาลเถิด โอ้เทพ ครั้นได้สดับวจนะของเทพเหนือเทพแล้ว พระหริจึงตรัสตอบ

Verse 9

इन्द्रस्यैव पुरी रम्या यथा नाकेऽमरावती ॥ जम्बूद्वीपे तथोत्कृष्टा मथुरा मम वल्लभा ॥

ดุจดังนครอันรื่นรมย์ของพระอินทร์ในสวรรค์คืออมราวตี ฉันใด ในชมพูทวีป มถุราอันเป็นที่รักของเราก็ประเสริฐยิ่งฉันนั้น

Verse 10

न मया कथितं देवि ब्रह्मणश्च महात्मनः ॥ रुद्रस्य न मया पूर्वं कथितं च वसुन्धरे ॥

โอ้เทวี เรื่องนี้เรามิได้กล่าวแม้แก่พระพรหมผู้มหาตมัน และโอ้วสุธรา ก่อนหน้านี้เราก็มิได้กล่าวแก่พระรุทระเช่นกัน

Verse 11

मया सुगोपितं पूर्वं गुह्याद्गुह्यतरं परम् ॥ अत्र क्षेत्रे पुरी रम्या सर्वरत्नविभूषिता ॥

ก่อนหน้านี้เราได้ปกปิดไว้เป็นอย่างดี—ลับยิ่งกว่าความลับ เป็นสิ่งสูงสุด ในเขตศักดิ์สิทธิ์นี้มีนครอันรื่นรมย์ ประดับด้วยรัตนะนานาประการ

Verse 12

तस्यां तिष्ठन्ति तीर्थानि तानि वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ षष्टिकोटिसहस्राणि षष्टिकोटिशतानि च ॥

ในแดนนั้นมีทีรถะ (ท่าศักดิ์สิทธิ์) ตั้งอยู่; เราจักกล่าวบอก—จงฟังเถิด. จำนวนมีหกสิบโกฏิแห่งพัน และยังมีหกสิบโกฏิแห่งร้อยด้วย.

Verse 13

तीर्थसंख्या च वसुधे मथुरायां मयोदिता ॥ गोवर्द्धनं तथाक्रूरं द्वे कोटी दक्षिणोत्तरे ॥

โอ้ วสุธา (พระแม่ธรณี) จำนวนทีรถะในมถุรา ข้าพเจ้าได้กล่าวไว้แล้ว. ส่วนโควรรธนะและอาครูระนั้น—มีสองโกฏิ ในเขตทิศใต้และทิศเหนือ.

Verse 14

प्रस्कन्दनं च भाण्डीरं कुरुक्षेत्रसमानि षट् ॥ पुण्यात्पुण्यतरं श्रेष्ठमेतद्विश्रान्तिसंज्ञकम् ॥

และปรัสกันทนะกับภาณฑีระ—มีหก (ทีรถะ) เสมอด้วยกุรุเกษตร. ประเสริฐยิ่ง ให้บุญยิ่งกว่าบุญทั้งปวง นี้เป็นที่รู้จักว่า ‘วิศรานติ’.

Verse 15

असिकुण्डं सवैकुण्ठं कोटितीर्थोत्तमं स्मृतम् ॥ अविमुक्तं सोमतीर्थं यमनं तिन्दुकं ततः ॥

อสิกุณฑะ สไวกุณฐะ และโกฏิตีรถะ—เหล่านี้ระลึกกันว่าเป็นยอดเยี่ยม. (อีกทั้ง) อวิมุกตะ โสมตีรถะ ยมะนะ และต่อมาคือ ตินทุกะ.

Verse 16

चक्रतीर्थं तथाक्रूरं द्वादशादित्यसंज्ञितम् ॥ एतत्पुण्यं पवित्रं च महापातकनाशनम् ॥

จักรตีรถะ และเช่นเดียวกัน อาครูระ ได้รับนามว่า ‘ทวาทศาทิตยะ’. สิ่งนี้เป็นบุญกุศลและบริสุทธิ์ และเป็นผู้ทำลายบาปใหญ่ทั้งหลาย.

Verse 17

कुरुक्षेत्राच्छतगुणं मथुरायां न संशयः ॥ ये पठन्ति महाभागाः शृण्वन्ति च समाहिताः ॥

ที่มถุรา บุญย่อมมีร้อยเท่าเมื่อเทียบกับกุรุเกษตร—ไม่ต้องสงสัยเลย ผู้มีบุญผู้สวดอ่านเรื่องนี้ และผู้ตั้งจิตแน่วแน่สดับฟัง—

Verse 18

मथुरायास्तु माहात्म्यं ते यान्ति परमं पदम् ॥ कुलानि ते तारयन्ति द्वे शते विंशयोर् द्वयोः ॥

ส่วนมหิมาแห่งมถุรา คือเขาย่อมบรรลุสภาวะสูงสุด และยังช่วยให้วงศ์ตระกูลข้ามพ้นได้—สองร้อยและสองครั้งยี่สิบ (รวม 240) ชั่วคน

Verse 19

एतत्ते कथितं देवि सर्वपातकनाशनम् ॥ तीर्थानां चैव माहात्म्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥

ข้าแต่เทวี เรื่องนี้ได้กล่าวแก่ท่านแล้ว อันเป็นสิ่งทำลายบาปทั้งปวง และยังเป็นมหิมาแห่งบรรดาตีรถะด้วย ท่านปรารถนาจะสดับสิ่งใดอีกเล่า?

Verse 20

विंशतिर्योजनानां हि माठुरं मम मण्डलम् ॥ पदे पदेऽश्वमेधानां फलं नात्र विचारणा ॥

แท้จริง อาณาเขตมถุราของเรากว้างยาวยี่สิบโยชน์ ในทุกย่างก้าวมีผลแห่งอัศวเมธยัญ—ที่นี่ไม่ต้องถกเถียงกัน

Verse 21

एतन्मरणकाले तु यः स्मरेत्प्रयतो नरः ॥ स गच्छेत्परामां सिद्धिमिह संसारनाशिनीम् ॥

แต่ผู้ใดมีวินัย ระลึกถึงสิ่งนี้ในยามใกล้มรณะ ผู้นั้นย่อมบรรลุสิทธิอันสูงสุด ณ ที่นี้—อันทำลายวัฏสงสาร