Adhyaya 168: The Merit of Seeing Mathurā’s Guardian-Deity and a Catalog of Mathurā’s Sacred Geography

Verse 1

धरण्युवाच ॥ मथुरां रक्षते कोऽसौ क्षेत्रपालो व्यवस्थितः ॥ तेन दृष्टेन यत्पुण्यं कथयस्वाखिलं प्रभो ॥

ಧರಣಿ ಹೇಳಿದರು— ಮಥುರೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸ್ಥಿತನಾದ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನು ಯಾರು? ಅವನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪುಣ್ಯವನ್ನು, ಪ್ರಭೋ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ.

Verse 2

श्रीवराह उवाच ॥ दृष्ट्वा भूतपतिं देवं वरदं पापनाशनम् ॥ तस्य दर्शनमात्रेण मथुरायां फलं भवेत् ॥

ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು— ಭೂತಪತಿ, ವರದ, ಪಾಪನಾಶಕನಾದ ಆ ದೇವನನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿದರೆ, ಅವನ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ (ಆ) ಫಲವು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 3

पुरा वर्षसहस्रं तु तपस्तप्तं सुदारुणम् ॥ पूर्णे वर्षसहस्रे तु मया सन्तोषितो हरः ॥

ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅತ್ಯಂತ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದೆ. ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ನನ್ನಿಂದ ಹರ (ಶಿವ) ಸಂತುಷ್ಟನಾದನು.

Verse 4

वरं वरय भद्रं ते यस्ते मनसि वर्तते ॥ ईश्वर उवाच ॥ सर्वगस्त्वं हि देवेश मया ज्ञातं सुनिश्चितम् ॥

“ವರವನ್ನು ಬೇಡು—ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ—ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನೇ.” ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು: “ಹೇ ದೇವೇಶ! ನೀನು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ; ಇದನ್ನು ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 5

मथुरायां च देव त्वं क्षेत्रपालो भविष्यसि ॥ त्वयि दृष्टे महादेव मम क्षेत्रफलं भवेत् ॥

ಮತ್ತು ಹೇ ದೇವಾ! ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನಾಗುವೆ. ಹೇ ಮಹಾದೇವಾ! ನಿನ್ನ ದರ್ಶನದಿಂದ ನನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರಫಲ (ಪುಣ್ಯ) ದೊರೆಯುವುದು.

Verse 6

अन्यथा नाप्नुयात् सिद्धिमेवं एतन्न संशयः ॥ येन यद्यादृशं पुण्यं कृतं तीर्थे प्रयत्नतः ॥

ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯದು—ಇದೇ ಸತ್ಯ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದೆಯೋ…

Verse 7

भजते मनुजः सिद्धिमात्मभावेन तादृशीम् ॥ मम क्षेत्रप्रवेशे च भूमिः संसारनाशिनी ॥

ಮನುಷ್ಯನು ಆತ್ಮಭಾವದಿಂದ (ಅಂತರಂಗ ಭಾವದಿಂದ) ಅಂಥ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತು ನನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಈ ಭೂಮಿ ಸಂಸಾರಬಂಧವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವದು.

Verse 8

मथुरायां च मे स्थानं सदा देव प्रदीयताम् ॥ देवदेव वचः श्रुत्वा हरिर्वचनमब्रवीत् ॥

“ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ನನಗಾಗಿ ಸದಾ ಒಂದು ನಿವಾಸಸ್ಥಾನ ದಯಪಾಲಿಸಲಿ, ಓ ದೇವ.” ದೇವದೇವನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಹರಿ ಪ್ರತಿವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 9

इन्द्रस्यैव पुरी रम्या यथा नाकेऽमरावती ॥ जम्बूद्वीपे तथोत्कृष्टा मथुरा मम वल्लभा ॥

“ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನ ಮನೋಹರ ನಗರಿ ಅಮರಾವತಿ ಹೇಗಿದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಜಂಬೂದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಮಥುರಾ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ.”

Verse 10

न मया कथितं देवि ब्रह्मणश्च महात्मनः ॥ रुद्रस्य न मया पूर्वं कथितं च वसुन्धरे ॥

“ಓ ದೇವಿ, ಮಹಾತ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ ನಾನು ಇದನ್ನು ಹೇಳಿಲ್ಲ; ಓ ವಸುಂಧರೇ, ಹಿಂದೆ ರುದ್ರನಿಗೂ ನಾನು ಹೇಳಿರಲಿಲ್ಲ.”

Verse 11

मया सुगोपितं पूर्वं गुह्याद्गुह्यतरं परम् ॥ अत्र क्षेत्रे पुरी रम्या सर्वरत्नविभूषिता ॥

“ಇದನ್ನು ನಾನು ಹಿಂದೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿಟ್ಟಿದ್ದೆ—ಗುಹ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಗುಹ್ಯವಾದ ಪರಮ ರಹಸ್ಯ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದ ಒಂದು ಮನೋಹರ ನಗರಿಯಿದೆ.”

Verse 12

तस्यां तिष्ठन्ति तीर्थानि तानि वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ षष्टिकोटिसहस्राणि षष्टिकोटिशतानि च ॥

ಅಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ; ಅವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆ—ಅದನ್ನು ಕೇಳು. ಅವು ಅರವತ್ತು ಕೋಟಿ ಸಹಸ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅರವತ್ತು ಕೋಟಿ ಶತಗಳೂ ಆಗಿವೆ.

Verse 13

तीर्थसंख्या च वसुधे मथुरायां मयोदिता ॥ गोवर्द्धनं तथाक्रूरं द्वे कोटी दक्षिणोत्तरे ॥

ಹೇ ವಸುಧೇ! ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಗೋವರ್ಧನ ಹಾಗೂ ಆಕ್ರೂರ—ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೋಟಿ (ತೀರ್ಥಗಳು) ಇವೆ.

Verse 14

प्रस्कन्दनं च भाण्डीरं कुरुक्षेत्रसमानि षट् ॥ पुण्यात्पुण्यतरं श्रेष्ठमेतद्विश्रान्तिसंज्ञकम् ॥

ಪ್ರಸ್ಕಂದನ ಮತ್ತು ಭಾಂಡೀರ—ಇವು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಸಮಾನವಾದ ಆರು (ತೀರ್ಥಗಳು). ಇದು ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪುಣ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಣ್ಯದಾಯಕ; ಇದನ್ನು ‘ವಿಶ್ರಾಂತಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 15

असिकुण्डं सवैकुण्ठं कोटितीर्थोत्तमं स्मृतम् ॥ अविमुक्तं सोमतीर्थं यमनं तिन्दुकं ततः ॥

ಅಸಿಕುಂಡ, ಸವೈಕುಂಠ, ಕೋಟಿತೀರ್ಥ—ಇವು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಂತರ ಅವಿಮುಕ್ತ, ಸೋಮತೀರ್ಥ, ಯಮನ ಮತ್ತು ತಿಂದುಕ.

Verse 16

चक्रतीर्थं तथाक्रूरं द्वादशादित्यसंज्ञितम् ॥ एतत्पुण्यं पवित्रं च महापातकनाशनम् ॥

ಚಕ್ರತೀರ್ಥ ಹಾಗೂ ಆಕ್ರೂರತೀರ್ಥ ‘ದ್ವಾದಶಾದಿತ್ಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಇದು ಪುಣ್ಯಕರ, ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಮಹಾಪಾತಕನಾಶಕ.

Verse 17

कुरुक्षेत्राच्छतगुणं मथुरायां न संशयः ॥ ये पठन्ति महाभागाः शृण्वन्ति च समाहिताः ॥

ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ (ಪುಣ್ಯ) ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕಿಂತ ನೂರುಪಟ್ಟು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಮಹಾಭಾಗ್ಯರು ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವವರು ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿ ಕೇಳುವವರು—

Verse 18

मथुरायास्तु माहात्म्यं ते यान्ति परमं पदम् ॥ कुलानि ते तारयन्ति द्वे शते विंशयोर् द्वयोः ॥

ಮಥುರೆಯ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದಿಂದ ಅವರು ಪರಮಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕುಲಗಳನ್ನೂ ತಾರಿಸುತ್ತಾರೆ—ಎರಡು ನೂರು ಮತ್ತು ಎರಡು ಬಾರಿ ಇಪ್ಪತ್ತು, ಅಂದರೆ ಎರಡು ನೂರು ನಲವತ್ತು ತಲೆಮಾರುಗಳವರೆಗೆ।

Verse 19

एतत्ते कथितं देवि सर्वपातकनाशनम् ॥ तीर्थानां चैव माहात्म्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥

ಹೇ ದೇವಿ! ಸರ್ವ ಪಾತಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಇದನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ತೀರ್ಥಗಳ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನೂ. ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯೆ?

Verse 20

विंशतिर्योजनानां हि माठुरं मम मण्डलम् ॥ पदे पदेऽश्वमेधानां फलं नात्र विचारणा ॥

ನನ್ನ ಮಾಥುರ ಮಂಡಲವು ಇಪ್ಪತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 21

एतन्मरणकाले तु यः स्मरेत्प्रयतो नरः ॥ स गच्छेत्परामां सिद्धिमिह संसारनाशिनीम् ॥

ಸಂಯಮದಿಂದಿರುವ ನರನು ಮರಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಸಾರನಾಶಿನಿಯಾದ ಪರಮ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।