Adhyaya 168: The Merit of Seeing Mathurā’s Guardian-Deity and a Catalog of Mathurā’s Sacred Geography

Verse 1

धरण्युवाच ॥ मथुरां रक्षते कोऽसौ क्षेत्रपालो व्यवस्थितः ॥ तेन दृष्टेन यत्पुण्यं कथयस्वाखिलं प्रभो ॥

ధరణి పలికింది— మథురాను రక్షించుటకు నిలిచిన ఆ క్షేత్రపాలుడు ఎవరు? ఆయన దర్శనంతో కలిగే పుణ్యాన్ని, ప్రభూ, సంపూర్ణంగా చెప్పండి.

Verse 2

श्रीवराह उवाच ॥ दृष्ट्वा भूतपतिं देवं वरदं पापनाशनम् ॥ तस्य दर्शनमात्रेण मथुरायां फलं भवेत् ॥

శ్రీ వరాహుడు పలికెను— భూతపతి, వరదుడు, పాపనాశకుడైన ఆ దేవుని దర్శించినచో, కేవలం దర్శనమాత్రంతోనే మథురాలో (ఆ) ఫలం లభిస్తుంది.

Verse 3

पुरा वर्षसहस्रं तु तपस्तप्तं सुदारुणम् ॥ पूर्णे वर्षसहस्रे तु मया सन्तोषितो हरः ॥

పూర్వకాలంలో నేను వెయ్యి సంవత్సరాలు అత్యంత ఘోరమైన తపస్సు చేశాను. వెయ్యి సంవత్సరాలు పూర్తయ్యాక నా వల్ల హరుడు (శివుడు) సంతుష్టుడయ్యాడు.

Verse 4

वरं वरय भद्रं ते यस्ते मनसि वर्तते ॥ ईश्वर उवाच ॥ सर्वगस्त्वं हि देवेश मया ज्ञातं सुनिश्चितम् ॥

“వరాన్ని కోరుకో—నీకు మంగళం కలుగుగాక—నీ మనసులో ఉన్నదేదైనా.” ఈశ్వరుడు అన్నాడు: “ఓ దేవేశా! నీవు సర్వవ్యాపివి; ఇది నేను నిశ్చయంగా తెలిసికొన్నాను.”

Verse 5

मथुरायां च देव त्वं क्षेत्रपालो भविष्यसि ॥ त्वयि दृष्टे महादेव मम क्षेत्रफलं भवेत् ॥

మరియు ఓ దేవా! మథురాలో నీవు క్షేత్రపాలుడవు అవుతావు. ఓ మహాదేవా! నిన్ను దర్శించినప్పుడు నా క్షేత్రఫలం (పుణ్యం) లభిస్తుంది.

Verse 6

अन्यथा नाप्नुयात् सिद्धिमेवं एतन्न संशयः ॥ येन यद्यादृशं पुण्यं कृतं तीर्थे प्रयत्नतः ॥

లేకపోతే సిద్ధి లభించదు—ఇదే నిజం, ఇందులో సందేహం లేదు. తీర్థంలో ప్రయత్నపూర్వకంగా ఏ విధమైన పుణ్యం చేయబడిందో…

Verse 7

भजते मनुजः सिद्धिमात्मभावेन तादृशीम् ॥ मम क्षेत्रप्रवेशे च भूमिः संसारनाशिनी ॥

మనిషి ఆత్మభావంతో (అంతరభావంతో) అటువంటి సిద్ధిని పొందుతాడు. అలాగే నా క్షేత్రంలో ప్రవేశించినప్పుడు ఈ భూమి సంసారబంధాన్ని నశింపజేస్తుంది.

Verse 8

मथुरायां च मे स्थानं सदा देव प्रदीयताम् ॥ देवदेव वचः श्रुत्वा हरिर्वचनमब्रवीत् ॥

“మథురాలో నాకు ఎల్లప్పుడూ ఒక నివాసస్థానం ప్రసాదించబడుగాక, ఓ దేవా.” దేవదేవుని వాక్యాన్ని విని హరి ప్రత్యుత్తరంగా పలికెను.

Verse 9

इन्द्रस्यैव पुरी रम्या यथा नाकेऽमरावती ॥ जम्बूद्वीपे तथोत्कृष्टा मथुरा मम वल्लभा ॥

“స్వర్గంలో ఇంద్రుని రమ్యనగరం అమరావతి యెట్లయితే, జంబూద్వీపంలో నా ప్రియమైన మథురా అట్లే అత్యుత్తమం.”

Verse 10

न मया कथितं देवि ब्रह्मणश्च महात्मनः ॥ रुद्रस्य न मया पूर्वं कथितं च वसुन्धरे ॥

“ఓ దేవీ, మహాత్ముడైన బ్రహ్మకూ నేను ఇది చెప్పలేదు; ఓ వసుంధరా, పూర్వం రుద్రునికీ నేను చెప్పలేదు.”

Verse 11

मया सुगोपितं पूर्वं गुह्याद्गुह्यतरं परम् ॥ अत्र क्षेत्रे पुरी रम्या सर्वरत्नविभूषिता ॥

“ఇది పూర్వం నేను బాగా గోప్యంగా ఉంచినది—గుహ్యములోనూ అత్యంత గుహ్యమైన పరమ రహస్యం. ఈ క్షేత్రంలో సర్వరత్నాలతో అలంకృతమైన ఒక రమ్యనగరం ఉంది.”

Verse 12

तस्यां तिष्ठन्ति तीर्थानि तानि वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ षष्टिकोटिसहस्राणि षष्टिकोटिशतानि च ॥

ఆ (ప్రాంతం)లో తీర్థాలు స్థాపితమై ఉన్నాయి; వాటిని నేను వివరిస్తాను—విను. అవి అరవై కోటి సహస్రాలు, అలాగే అరవై కోటి శతాలు కూడా ఉన్నాయి.

Verse 13

तीर्थसंख्या च वसुधे मथुरायां मयोदिता ॥ गोवर्द्धनं तथाक्रूरं द्वे कोटी दक्षिणोत्तरे ॥

హే వసుధా! మథురలో తీర్థాల సంఖ్యను నేను తెలిపితిని. గోవర్ధనమును మరియు ఆక్రూరమును గూర్చి—దక్షిణ, ఉత్తర ప్రాంతాలలో రెండు కోట్లు (తీర్థాలు) ఉన్నాయి.

Verse 14

प्रस्कन्दनं च भाण्डीरं कुरुक्षेत्रसमानि षट् ॥ पुण्यात्पुण्यतरं श्रेष्ठमेतद्विश्रान्तिसंज्ञकम् ॥

ప్రస్కందనము మరియు భాండీరము—ఇవి కురుక్షేత్రసమానమైన ఆరు (తీర్థాలు). ఇది శ్రేష్ఠము, పుణ్యముకన్నా అధిక పుణ్యదాయకము; దీనిని ‘విశ్రాంతి’ అని పిలుస్తారు.

Verse 15

असिकुण्डं सवैकुण्ठं कोटितीर्थोत्तमं स्मृतम् ॥ अविमुक्तं सोमतीर्थं यमनं तिन्दुकं ततः ॥

అసికుండము, సవైకుంఠము, కోటితీర్థము—ఇవి ఉత్తమమని స్మరించబడినవి. తరువాత అవిముక్తము, సోమతీర్థము, యమనము, తిందుకము.

Verse 16

चक्रतीर्थं तथाक्रूरं द्वादशादित्यसंज्ञितम् ॥ एतत्पुण्यं पवित्रं च महापातकनाशनम् ॥

చక్రతీర్థము మరియు ఆక్రూరతీర్థము ‘ద్వాదశాదిత్య’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధం. ఇది పుణ్యకరం, పవిత్రం, మహాపాతకనాశకం.

Verse 17

कुरुक्षेत्राच्छतगुणं मथुरायां न संशयः ॥ ये पठन्ति महाभागाः शृण्वन्ति च समाहिताः ॥

మథురలో (పుణ్యం) కురుక్షేత్రముతో పోల్చితే వంద రెట్లు—సందేహం లేదు. మహాభాగ్యులు దీనిని పఠించువారు, అలాగే ఏకాగ్రచిత్తంతో వినువారు—

Verse 18

मथुरायास्तु माहात्म्यं ते यान्ति परमं पदम् ॥ कुलानि ते तारयन्ति द्वे शते विंशयोर् द्वयोः ॥

మథురా మహాత్మ్యమువలన వారు పరమపదమును పొందుదురు. వారు తమ కులములను కూడా తరింపజేయుదురు—రెండు వందలు మరియు రెండుసార్లు ఇరవై, అనగా రెండు వందల నలభై తరములు।

Verse 19

एतत्ते कथितं देवि सर्वपातकनाशनम् ॥ तीर्थानां चैव माहात्म्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥

ఓ దేవీ! సమస్త పాతకాలను నశింపజేయునది ఇదే నీకు చెప్పబడినది; అలాగే తీర్థముల మహాత్మ్యమును కూడా. ఇంకేమి వినదలచితివి?

Verse 20

विंशतिर्योजनानां हि माठुरं मम मण्डलम् ॥ पदे पदेऽश्वमेधानां फलं नात्र विचारणा ॥

నా మథురా మండలము ఇరవై యోజనముల వరకు విస్తరించియున్నది. ఇక్కడ ప్రతి అడుగున అశ్వమేధ యాగఫలము లభించును—ఇందులో సందేహము లేదు।

Verse 21

एतन्मरणकाले तु यः स्मरेत्प्रयतो नरः ॥ स गच्छेत्परामां सिद्धिमिह संसारनाशिनीम् ॥

సంయమంతో ఉన్న నరుడు మరణకాలమున దీనిని స్మరించునట్లయితే, అతడు ఇక్కడే సంసారనాశినియైన పరమ సిద్ధిని పొందును।