Prashna

Verse 1

सुकेशा च भारद्वाजः शैब्यश्च सत्यकामः सौर्यायणी च गार्ग्यः कौसल्यश्चाश्वलायनो भार्गवो वैदर्भिः कबन्धी कात्यायनस्ते हैते ब्रह्मपरा ब्रह्मनिष्ठाः परं ब्रह्मान्वेषमाणा एष ह वै तत्सर्वं वक्ष्यतीति ते ह समि...

สุเกศะ บุตรแห่งภารทวาชะ และสัตยกามะ บุตรแห่งศิพิ และคารคยะ แห่งตระกูลสูรยะ และเกาสัลยะ บุตรแห่งอัศวละ และภารควะ แห่งแคว้นวิทรรภะ และกพนธี บุตรแห่งกัตยะ—ทั้งหมดนี้ ผู้อุทิศแด่พรหม ผู้ตั้งมั่นในพรหม ผู้แสวงหาพรหมอันสูงสุด ได้เข้าเฝ้าท่านปิปปลาทะผู้เคารพ ด้วยฟืนในมือ ด้วยความคิดว่า 'ท่านจักบอกทั้งหมดนี้แก่พวกเรา'

Verse 2

तन् ह स ऋषिरुवच भूय एव तपसा ब्रह्मचर्येण श्रद्धया संवत्सरं संवत्स्यथ यथाकामं प्रश्नान् पृच्छत यदि विज्ञास्यामः सर्वं ह वो वक्ष्याम इति ॥२॥

แล้วฤาษีตรัสแก่พวกเขาว่า 'จงอาศัยอยู่ที่นี่อีกหนึ่งปี ด้วยการบำเพล้าตบะ การถือพรหมจรรย์ และความศรัทธา จงถามปัญหาตามประสงค์ ถ้าเราสามารถรู้ได้ เราจักบอกทั้งหมดแก่ท่านทั้งหลาย'

Verse 3

अथ कबन्धी कात्यायन उपेत्य पप्रच्छ । भगवन् कुतो ह वा इमाः प्रजाः प्रजायन्त इति ॥३॥

แล้วกพนธี กัตยายนะ ได้เข้าเฝ้าแล้วทูลถามว่า 'ข้าแต่ท่านผู้เจริญ สรรพสัตว์เหล่านี้เกิดขึ้นแต่ไหนเล่า?'

Verse 4

तस्मै स होवाच प्रजाकामो वै प्रजापतिः स तपोऽतप्यत स तपस्तप्त्वा स मिथुनमुत्पादयते । रयिं च प्राणं चेत्येतौ मे बहुधा प्रजाः करिष्यत इति ॥४॥

ท่านกล่าวแก่เขาว่า ปรชาปติผู้ปรารถนาให้กำเนิดบุตรได้บำเพียญตบะ เมื่อบำเพียญตบะแล้ว ท่านได้สร้างคู่หนึ่งคือ รยิและปราณ ด้วยคิดว่า 'ทั้งสองนี้จักสร้างสรรพสัตว์ให้แก่เราในหลากหลายรูปแบบ'

Verse 5

आदित्यो ह वै प्राणो रयिरेव चन्द्रमा रयिर्वा एतत् सर्वं यन्मूर्तं चामूर्तं च तस्मान्मूर्तिरेव रयिः ॥५॥

ดวงอาทิตย์ย่อมเป็นปราณ ดวงจันทร์ย่อมเป็นรยิ ทั้งหมดนี้ สิ่งใดที่มีรูปและไม่มีรูป ล้วนเป็นรยิ ดังนั้น รูปโดยแท้จริงย่อมเป็นรยิ

Verse 6

अथादित्य उदयन्यत्प्राचीं दिशं प्रविशति तेन प्राच्यान् प्राणान् रश्मिषु सन्निधत्ते । यद्दक्षिणां यत् प्रतीचीं यदुदीचीं यदधो यदूर्ध्वं यदन्तरा दिशो यत् सर्वं प्रकाशयति तेन सर्वान् प्राणान् रश्मिषु सन्नि...

บัดนี้ เมื่อดวงอาทิตย์ขึ้นและเข้าสู่ทิศตะวันออก ด้วยเหตุนั้นจึงบรรจุปราณแห่งทิศตะวันออกไว้ในรัศมี ทิศใดที่เข้าไป—ทิศใต้ ทิศตะวันตก ทิศเหนือ เบื้องล่าง เบื้องบน และทิศกึ่งกลาง—สิ่งใดที่ส่องสว่างทั้งหมด ด้วยเหตุนั้นจึงบรรจุปราณทั้งหมดไว้ในรัศมี

Verse 7

स एष वैश्वानरो विश्वरूपः प्राणोऽग्निरुदयते । तदेतदृचाऽभ्युक्तम् ॥७॥

พระองค์นี้คือ ไวศวานร ผู้มีรูปสรรพ ปราณะผู้ทรุดขึ้นเป็นไฟ ข้อความนี้แท้จริงได้ประกาศไว้ในฤคเวท

Verse 8

विश्वरूपं हरिणं जातवेदसं परायणं ज्योतिरेकं तपन्तम् । सहस्ररश्मिः शतधा वर्तमानः प्राणः प्रजानामुदयत्येष सूर्यः ॥८॥

พระอาทิตย์ผู้มีรูปสรรพ ผู้เป็นทองคำ ผู้รู้สรรพสัตว์ เป็นที่พึ่งสูงสุด แสงสว่างเดียวที่เผาไหม้ มีรัศมีพัน ดำรงอยู่ในร้อยแบบ—ปราณะของสรรพสัตว์นี้ทรุดขึ้น นี้คือพระอาทิตย์

Verse 9

संवत्सरो वै प्रजापतिस्तस्यायने दक्षिणं चोत्तरं च । तद्ये ह वै तदिष्टापूर्ते कृतमित्युपासते ते चान्द्रमसमेव लोकमभिजयन्ते । त एव पुनरावर्तन्ते तस्मादेत ऋषयः प्रजाकामा दक्षिणं प्रतिपद्यन्ते । एष ह वै रयि...

ปีทั้งปีแท้จริงคือปรชาปติ; ของท่านมีวิถีสองสาย คือทักษิณายัน (ทิศใต้) และอุตตรายัน (ทิศเหนือ) ผู้ใดบูชาท่านนั้น (ปรชาปติ/ปี) ว่าเป็น “บุญอันเกิดจากอิษฏะและปูรตะ” ผู้นั้นย่อมชนะได้เพียงจันทรโลก แล้วกลับมาอีก ดังนั้นฤๅษีทั้งหลายผู้ปรารถนาบุตรหลานจึงดำเนินสู่ทางทักษิณายัน นี่แลคือรยิ คือปิตฤยาน—หนทางแห่งบรรพชน

Verse 10

अथोत्तरेण तपसा ब्रह्मचर्येण श्रद्धया विद्ययाऽऽत्मानमन्विष्यादित्यमभिजयन्ते । एतद्वै प्राणानामायतनमेतदमृतमभयमेतत् परायणमेतस्मान्न पुनरावर्तन्त इत्येष निरोधस्तदेष श्लोकः ॥१०॥

ครั้นแล้ว โดยวิถีทิศเหนือ ด้วยการบำเพล้า พรหมจรรย์ ศรัทธา และวิทยา หลังแสวงหาตน ย่อมบรรลุพระอาทิตย์ นี้แท้จริงคือที่พึ่งแห่งปราณะ นี้คือความอมตะ นี้คือความไร้ภัย นี้คือจุดหมายสูงสุด จากนี้พวกเขาไม่กลับ—นี้คือการหยุด และนี้คือโศลกนั้น

Verse 11

पञ्चपादं पितरं द्वादशाकृतिं दिव आहुः परे अर्धे पुरीषिणम् । अथेमे अन्य उ परे विचक्षणं सप्तचक्रे षडर आहुरर्पितमिति ॥११॥

ผู้รู้กล่าวว่าพ่อผู้มีห้าเท้าและสิบสองรูปแบบ อยู่ในครึ่งบนแห่งสวรรค์ อุดมด้วยฝน แต่ผู้อื่นกล่าวว่าผู้ที่เห็นทั้งหมดอยู่ในครึ่งล่าง ตั้งอยู่บนล้อเจ็ดวงที่มีก้านหกแฉก

Verse 12

मासो वै प्रजापतिस्तस्य कृष्णपक्ष एव रयिः शुक्लः प्रणस्तस्मादेत ऋषयः शुक्ल इष्टं कुर्वन्तीतर इतरस्मिन् ॥१२॥

เดือนคือปรชาปติ ครึ่งเดือนมืดคือรยิ (สสาร) ครึ่งเดือนสว่างคือปราณ ดังนั้น พระฤาษีเหล่านี้ประกอบพิธีบูชาในครึ่งสว่าง ส่วนผู้อื่นประกอบในครึ่งมืด

Verse 13

अहोरात्रो वै प्रजापतिः। तस्याहरेव प्राणो रात्रिरेव रयिः। प्राणं वा एते प्रस्कन्दन्ति ये दिवा रत्या संयुज्यन्ते। ब्रह्मचर्यमेव तद्यद्रात्रौ रत्या संयुज्यन्ते॥१३॥

แท้จริงแล้ว กลางวันและกลางคืนคือปรชาปติ; ของพระองค์นั้น กลางวันเองคือปราณะ (ลมหายใจแห่งชีวิต) และกลางคืนเองคือรยิ (สสาร/อาหาร). ผู้ใดร่วมเสพกามในเวลากลางวัน ย่อมทำให้ปราณะของตนรั่วไหลไป. แต่การร่วมเสพกามในเวลากลางคืน—นั่นแลคือพรหมจรรย์ (ความสำรวมอันเป็นระเบียบศักดิ์สิทธิ์).

Verse 14

अन्नं वै प्रजापतिः। ततो ह वै तद्रेतः। तस्मादिमाः प्रजाः प्रजायन्त इति॥१४॥

แท้จริงแล้ว อาหารนั่นเองคือปรชาปติ; จากอาหารนั้นเอง ย่อมเกิดพลังเมล็ดพันธุ์ (แก่นสารแห่งการสร้างสรรค์). เพราะเหตุนั้น สรรพสัตว์เหล่านี้จึงบังเกิดมา

Verse 15

तद्ये ह वै तत्प्रजापतिव्रतं चरन्ति ते मिथुनमुत्पादयन्ते। तेषामेवैष ब्रह्मलोको येषां तपो ब्रह्मचर्यं येषु सत्यं प्रतिष्ठितम्॥१५॥

ส่วนผู้ใดประพฤติ “วรตะ” (ปฏิญญาศักดิ์สิทธิ์) ของปรชาปตินั้น ผู้นั้นย่อมก่อให้เกิดคู่ (บุตรหลาน/ทวิภาวะแห่งการสร้างสรรค์). พรหมโลกนี้มีเพื่อเขาเท่านั้น—คือผู้ที่มีตบะและพรหมจรรย์ และผู้ที่สัจจะตั้งมั่นอยู่ภายใน

Verse 16

तेषामसौ विरजो ब्रह्मलोको न येषु जिह्ममनृतं न माया चेति ॥१६॥

สำหรับเขาทั้งหลาย ย่อมบรรลุโลกพรหมอันไร้มลทิน—คือผู้ที่ในตนไม่มีความคดเคี้ยว ไม่มีความเท็จ และไม่มีการทำงานของมายา

Verse 1

अथ हैनं भार्गवो वैदर्भिः पप्रच्छ । भगवन् कत्येव देवाः प्रज्ञां दिधारयन्ते कतर एतत् प्रकाशयन्ते कः पुनरेषां वरिष्ठ इति ॥१॥

จากนั้นภารควะ ไวทรภีได้ถามท่านว่า 'ภควัน มีพระเจ้ากี่องค์ที่ทรงพยุงสรรพสัตว์? พระองค์ใดที่ทรงแสดงสิ่งนี้? และในจำนวนนั้น พระองค์ใดที่ยิ่งใหญ่ที่สุด?'

Verse 2

तस्मै स होवाचाकाशो ह वा एष देवो वायुरग्निरापः पृथिवी वाङ्मनश्चक्षुः श्रोत्रं च । ते प्रकाश्याभिवदन्ति वयमेतद्बाणमवष्टभ्य विधारयामः ॥२॥

แก่ท่าน [ภารคว ไวฑรรภิ] ท่าน [ปิปปลาทะ] ได้กล่าวว่า เทวดาเหล่านี้ คือ อากาศ วายุ อัคนิ อปั์ ปฤถวี วาจ มนัส จักษุ และโสตร ได้สำแดงตนแล้วประกาศว่า 'พวกเรา จับเสาหรือลูกศรนี้ ค้ำจุนไว้'

Verse 3

तान् वरिष्ठः प्राण उवाच । मा मोहमापद्यथ अहमेवैतत् पञ्चधाऽऽत्मानं प्रविभज्यैतद्बाणमवष्टभ्य विधारयामीति तेऽश्रद्दधाना बभूवुः ॥३॥

แก่พวกเขา ปราณผู้เป็นใหญ่ได้กล่าวว่า 'อย่าหลงใหลได้ ข้าเอง แบ่งตนเป็นห้า ค้ำจุนเสาหรือลูกศรนี้ จับมั่นไว้' พวกเขาไม่เชื่อท่าน

Verse 4

सोऽभिमानादूर्ध्वमुत्क्रामत इव तस्मिन्नुत्क्रामत्यथेतरे सर्व एवोत्क्रामन्ते तस्मिञ्च प्रतिष्ठमाने सर्व एव प्रतिष्ठन्ते । तद्यथा मक्षिका मधुकरराजानमुत्क्रामन्तं सर्व एवोत्क्रमन्ते तस्मिञ्च प्रतिष्ठमाने ...

พระองค์ ด้วยความสำคัญตน ทรงเคลื่อนขึ้นเหมือนจะจากไป เมื่อพระองค์เคลื่อนขึ้น สรรพสิ่งอื่นทั้งหมดย่อมเคลื่อนขึ้นตาม และเมื่อพระองค์ตั้งมั่น สรรพสิ่งอื่นทั้งหมดย่อมตั้งมั่น เช่นดังผึ้ง เมื่อราชาผึ้งเคลื่อนขึ้น ผึ้งทั้งหมดย่อมเคลื่อนตาม และเมื่อราชาผึ้งตั้งมั่น ผึ้งทั้งหมดย่อมตั้งมั่น ฉะนั้น วาจา มนัส จักษุ และโสตร ย่อมชื่นชมสรรเสริญปราณ

Verse 5

एषोऽग्निस्तपत्येष सूर्य एष पर्जन्यो मघवानेष वायुः एष पृथिवी रयिर्देवः सदसच्चामृतं च यत् ॥५॥

นี้ [prāṇa] คือไฟที่ลุกไหม้; นี้คือพระอาทิตย์; นี้คือ Parjanya [เมฆฝน] ผู้เอื้อเฟื้อ [Indra]; นี้คือ Vāyu [ลม]; นี้คือ Pṛthivī [แผ่นดิน] ทรัพย์สมบัติอันศักดิ์สิทธิ์; [มัน] เป็นทั้งสิ่งที่มีอยู่ (sat) และสิ่งที่ไม่มีอยู่ (asat) และความเป็นอมตะ (amṛtam)

Verse 6

अरा इव रथनाभौ प्राणे सर्वं प्रतिष्ठितम् । ऋचो यजूꣳषि सामानि यज्ञः क्षत्रं ब्रह्म च ॥६॥

ดังก้างล้อบนล้อรถม้า ทุกสิ่งตั้งอยู่ใน prāṇa โศล Ṛc สูตร Yajus บทสวด Sāman การเซ่นสังเวย อำนาจ kṣatra และ brahma [ความรู้]

Verse 7

प्रजापतिश्चरसि गर्भे त्वमेव प्रतिजायसे । तुभ्यं प्राण प्रजास्त्विमा बलिं हरन्ति यः प्रणैः प्रतितिष्ठसि ॥७॥

ท่าน, โอ Prāṇa, เคลื่อนไหวในครรภ์ในฐานะ Prajāpati; ท่านเองเกิดใหม่ครั้งแล้วครั้งเล่า แด่ท่าน, โอ Prāṇa, สรรพสัตว์เหล่านี้นำเครื่องบูชามาถวาย; ท่านผู้ตั้งอยู่โดย prāṇa

Verse 8

देवानामसि वह्नितमः पितृणां प्रथमा स्वधा । ऋषीणां चरितं सत्यमथर्वाङ्गिरसामसि ॥८॥

ท่านเป็นผู้นำส่งสำคัญที่สุดของทวยเทพ ท่านเป็นเครื่องบูชาสวัธาประการแรกแด่บรรพบุรุษ ท่านเป็นความจริงแห่งการประพฤติของพระฤาษีทั้งหลาย ท่านเป็นของอัตรวางคีรสทั้งหลาย

Verse 9

इन्द्रस्त्वं प्राण तेजसा रुद्रोऽसि परिरक्षिता । त्वमन्तरिक्षे चरसि सूर्यस्त्वं ज्योतिषां पतिः ॥९॥

ท่านเป็นพระอินทร์ โอปราณะ ด้วยรัศมีของท่าน ท่านเป็นพระรุทรผู้คุ้มครอง ท่านดำเนินอยู่ในอากาศ ท่านเป็นพระสุริยะเจ้าแห่งดวงสว่างทั้งปวง

Verse 10

यदा त्वमभिवर्षस्यथेमाः प्राण ते प्रजाः । आनन्दरूपास्तिष्ठन्ति कामायान्नं भविष्यतीति ॥१०॥

เมื่อท่านโปรยฝนลงมา โอ้ปราณ เหล่าสรรพชีวิตของท่านย่อมดำรงอยู่ในรูปแห่งความปีติ โดยคิดว่า ‘อาหารจักมาถึงตามความปรารถนา’

Verse 11

व्रात्यस्त्वं प्राणैकर्षरत्ता विश्वस्य सत्पतिः । वयमाद्यस्य दातारः पिता त्वं मातरिश्व नः ॥११॥

ท่านเป็นวราตยะ โอปราณะ ความสำคัญแห่งพยัญชนะเดียว องค์พระผู้เป็นใหญ่แท้จริงแห่งจักรวาลทั้งปวง เราเป็นผู้ถวายเครื่องบูชาแด่ท่านตั้งแต่เริ่มแรก ท่านเป็นบิดาของเรา โอมาตริศวัน

Verse 12

या ते तनूर्वाचि प्रतिष्ठिता या श्रोत्रे या च चक्षुषि । या च मनसि सन्तता शिवां तां कुरु मा उत्क्रमीः ॥१२॥

รูปของท่านที่ตั้งมั่นในวาจา ที่สถิตในโสต และในจักษุ และที่แผ่ซ่านในมโน—ขอจงทำให้รูปนั้นเป็นมงคลและดำรงอยู่เถิด; อย่าได้จากไป

Verse 13

प्राणस्येदं वशे सर्वं त्रिदिवे यत् प्रतिष्ठितम् । मातेव पुत्रान् रक्षस्व श्रीश्च प्रज्ञां च विधेहि न इति ॥१३॥

ทั้งหมดที่ตั้งอยู่ในสามโลกนี้อยู่ภายใต้การควบคุมของปราณะ จงปกป้องเราดังที่มารดาปกป้องบุตร และประทานความเจริญรุ่งเรืองและปัญญาแก่เรา

Verse 1

अथ हैनं कौशल्यश्चाश्वलायनः पप्रच्छ । भगवन् कुत एष प्राणो जायते कथमायात्यस्मिञ्शरीर आत्मानं वा प्रविभज्य कथं प्रतिष्ठते केनोत्क्रमते कथं बह्यमभिधते कथमध्यात्ममिति ॥१॥

ครั้นแล้วเกาศลยะอัศวลายนะได้ทูลถามท่านว่า 'ข้าแต่ภควัน ปราณะนี้เกิดขึ้นแต่ไหน? มันเข้าสู่กายนี้อย่างไร? เมื่อแบ่งตัวเองแล้วมันตั้งอยู่อย่างไร? มันจากไปโดยอะไร? มันเกี่ยวข้องกับสิ่งภายนอกอย่างไร? มันเกี่ยวข้องกับตนภายในอย่างไร?'

Verse 2

तस्मै स होवाचातिप्रश्चान् पृच्छसि ब्रह्मिष्ठोऽसीति तस्मात्तेऽहं ब्रवीमि ॥२॥

ท่านตรัสแก่เขาว่า 'ท่านถามคำถามที่ลึกซึ้งยิ่งนัก ท่านมีความรู้ลึกซึ้งในพรหฺมัน เพราะเหตุนั้นเราจักบอกแก่ท่าน'

Verse 3

आत्मन एष प्राणो जायते । यथैषा पुरुषे छायैतस्मिन्नेतदाततं मनोकृतेनायात्यस्मिञ्शरीरे ॥३॥

ปราณนี้เกิดจากอาตมัน ดังที่เงานี้ตกลงบนบุคคล ฉะนั้นปราณนี้ ซึ่งแพร่กระจายโดยจิตใจ ย่อมเข้าสู่ร่างกายนี้

Verse 4

यथा सम्रादेवाधिकृतान् विनियुङ्क्ते । एतन् ग्रामानोतान् ग्रामानधितिष्टस्वेत्येवमेवैष प्राण इतरान् प्राणान् पृथक् पृथगेव सन्निधत्ते ॥४॥

ดังที่กษัตริย์ทรงแต่งตั้งขุนนาง กล่าวว่า 'ปกครองหมู่บ้านเหล่านี้และหมู่บ้านเหล่านั้น' ฉะนั้นปราณนี้ย่อมจัดปราณอื่นๆ แต่ละอย่างแยกกัน ไปยังตำแหน่งของตน

Verse 5

पायूपस्थेऽपानं चक्षुःश्रोत्रे मुखनासिकाभ्यां प्राणः स्वयं प्रातिष्टते मध्ये तु समानः । एष ह्येतद्धूतमन्नं समं नयति तस्मादेताः सप्तार्चिषो भवन्ति ॥५॥

ในอวัยวะขับถ่ายและสืบพันธุ์ อปานะสถิตอยู่ ในตาและหู ปากและจมูก ปราณเองสถิตอยู่ ท่ามกลางคือสมานะ องค์นี้(สมานะ)กระจายอาหารที่กินแล้วอย่างเท่าเทียมกัน และจากมันบังเกิดเปลวเพลิงทั้งเจ็ด

Verse 6

हृदि ह्येष आत्मा । अत्रैतदेकशतं नाडीनां तासां शतं शतमेकैकस्या द्वासप्ततिर्द्वासप्ततिः प्रतिशाखानाडीसहस्राणि भवन्त्यासु व्यानश्चरति ॥ ६ ॥

แท้จริง อาตมันนั้นอยู่ในหัวใจ ณ ที่นี้มีนาฑี 101 สาย ในจำนวนนั้น แต่ละสายมีสาขา 100 สาขา และแต่ละสาขามีสาขาย่อย 72,000 สาขา ผ่านทั้งหมดนี้ วยานเคลื่อนไปทั่ว

Verse 7

अथैकयोर्ध्व उदानः पुण्येन पुण्यं लोकं नयति पापेन पापमुभाभ्यामेव मनुष्यलोकम् ॥ ७ ॥

จากนั้น ผ่านนาฑีสายหนึ่งที่พุ่งขึ้น อุทานนำวิญญาณไปสู่โลกแห่งบุญด้วยบุญ ไปสู่โลกแห่งบาปด้วยบาป และไปสู่โลกมนุษย์ด้วยทั้งสองประการ

Verse 8

आदित्यो ह वै बाह्यः प्राण उदयत्येष ह्येनं चाक्षुषं प्राणमनुगृह्णानः । पृथिव्यां या देवता सैषा पुरुषस्य अपानमवष्टभ्यान्तरा यदाकाशः स समानो वायुर्व्यानः ॥ ८ ॥

พระอาทิตย์คือปราณภายนอก ทรงขึ้นมา ค้ำจุนปราณในตา เทวดาในแผ่นดินค้ำจุนอปานของมนุษย์ ช่องว่างระหว่างนั้นคือสมาน อากาศคือวยาน

Verse 9

तेजो ह वा उदानस्तस्मादुपशान्ततेजाः । पुनर्भवमिन्द्रियैर्मनसि सम्पध्यमानैः ॥९॥

เตชัสแท้จริงคืออุทานะ เพราะฉะนั้น เมื่อเตชัสของผู้ใดสงบระงับแล้ว โดยอายตนะทั้งหลายดับสูญลงในจิต [วิญญาณย่อมไปสู่] การเกิดใหม่

Verse 10

यच्चित्तस्तेनैष प्राणमायाति । प्राणस्तेजसा युक्तः सहात्मना तथासङ्कल्पितं लोकं नयति ॥१०॥

สิ่งใดที่จิตยึดถือ ด้วยสิ่งนั้น [วิญญาณพร้อมด้วย] ปราณนี้ย่อมจากไป ปราณที่รวมกับเตชัส พร้อมด้วยอาตมัน ย่อมนำไปสู่โลกที่ได้รำพึงไว้เช่นนั้น

Verse 11

य एवं विद्वान् प्राणं वेद न हास्य प्रजा हीयतेऽमृतो भवति । तदेषः श्लोकः ॥११॥

ผู้ใดรู้ดังนี้แล้วรู้จักปราณ ย่อมไม่ให้วงศ์สกุลเสื่อมถอย และย่อมบรรลุความเป็นอมตะ; ในเรื่องนี้มีคาถาดังต่อไปนี้

Verse 12

उत्पत्तिमायतिं स्थानं विभुत्वं चैव पञ्चधा । अध्यात्मं चैव प्राणस्य विज्ञायामृतमश्नुते विज्ञायामृतमश्नुत इति ॥१२॥

ที่มา การจากไป ที่อยู่ การแพร่หลายในห้าทาง และแง่มุมอธยาตมิกของปราณ — เมื่อรู้แล้วซึ่งสิ่งเหล่านี้ ผู้นั้นย่อมบรรลุอมตะ เมื่อรู้แล้วย่อมบรรลุอมตะ ดังนั้นจึงกล่าวไว้

Verse 1

अथ हैनं सौर्यायणि गार्ग्यः पप्रच्छ । भगवन्नेतस्मिन् पुरुषे कानि स्वपन्ति कान्यस्मिञ्जाग्रति कतर एष देवः स्वप्नान् पश्यति कस्यैतत् सुखं भवति कस्मिन्नु सर्वे सम्प्रतिष्टिता भवन्तीति ॥१॥

ครั้นแล้วเสารยายนี คารคยะ ได้ทูลถามท่านว่า 'ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ในบุคคลนี้ สิ่งใดหลับ สิ่งใดตื่นอยู่ เทพองค์ใดเห็นความฝัน ความสุขนี้เป็นของผู้ใด และสรรพสิ่งทั้งหมดนี้ตั้งอยู่ในสิ่งใด'

Verse 2

तस्मै स होवाच । यथा गार्ग्य मरीचयोऽर्कस्यास्तं गच्छतः सर्वा एतस्मिंस्तेजोमण्डल एकीभवन्ति । ताः पुनः पुनरुदयतः प्रचरन्त्येवं ह वै तत् सर्वं परे देवे मनस्येकीभवति तेन तर्ह्येष पुरुषो न शृणोति न पश्यति न...

ท่านตรัสตอบเขาว่า 'ดังที่ คารคยะ รัศมีของพระอาทิตย์เมื่อตกดินย่อมรวมเป็นหนึ่งในดวงสว่างนั้น และเมื่อพระอาทิตย์ขึ้นอีก รัศมีเหล่านั้นย่อมออกมาอีกครั้ง ฉะนั้นสรรพสิ่งทั้งหมดย่อมรวมเป็นหนึ่งในเทพสูงสุดคือจิตใจ เพราะฉะนั้นบุคคลนี้จึงไม่ได้ยิน ไม่เห็น ไม่ได้กลิ่น ไม่ลิ้มรส ไม่สัมผัส ไม่พูด ไม่รับ ไม่เพลิดเพลิน ไม่ขับถ่าย ไม่เคลื่อนไหว เขาเรียกว่าหลับ'

Verse 3

प्राणा वा अग्र एवैतस्मिन् पुरे जाग्रति । गार्हपत्यो ह वा एषोऽपानो व्यानोऽन्वाहार्यपचनो यद्गार्हपत्यात् प्रणीयते प्रणयनादाहवनीयः प्राणः ॥३॥

ปราณทั้งหลายย่อมตื่นอยู่ในเมืองนี้แท้จริง ไฟครหปัตยะนี้คืออปานะ วยานะคือไฟอนวาหริยปจนะ เพราะจากครหปัตยะ อหวนียะจึงถูกจุดขึ้น ดังนั้นปราณคืออหวนียะ

Verse 4

यदुच्छ्वासनिःश्वासावेतावाहुती समं नयतीति स समानः । मनो ह वाव यजमानः । इष्टफलमेवोदानः । स एनं यजमानमहरहर्ब्रह्म गमयति ॥४॥

สิ่งใดที่นำเครื่องบูชาสองอย่างคือลมหายใจออกและลมหายใจเข้าให้สมดุล สิ่งนั้นคือสมานะ จิตย่อมเป็นผู้ทำพิธีบูชายัญ ผลแห่งการบูชายัญนั้นคืออุทานะ มันนำพาผู้ทำพิธีบูชายัญนี้ไปสู่พรหมทีละวัน ๔

Verse 5

अत्रैष देवः स्वप्ने महिमानमनुभवति । यद्दृष्टं दृष्टमनुपश्यति श्रुतं श्रुतमेवार्थमनुशृणोति देशदिगन्तरैश्च प्रत्यनुभूतं पुनः पुनः प्रत्यनुभवति दृष्टं चादृष्टं च श्रुतं चाश्रुतं चानुभूतं चाननुभूतं च सच्च...

ในที่นี้ สิ่งศักดิ์สิทธิ์นี้บรรลุความยิ่งใหญ่ในความฝัน สิ่งที่เคยเห็น เขาย่อมเห็นอีกว่าเคยเห็นแล้ว สิ่งที่เคยได้ยิน เขาย่อมได้ยินสิ่งนั้นอีก สิ่งที่เคยประสบในแคว้นและทิศอื่นๆ เขาย่อมประสบซ้ำแล้วซ้ำเล่า ทั้งที่เห็นและไม่เห็น ที่ได้ยินและไม่ได้ยิน ที่ประสบและไม่ประสบ ทั้งที่มีและไม่มี เขาย่อมเห็นทั้งสิ้น ด้วยการเป็นทั้งหมด เขาย่อมเห็นทั้งหมด ๕

Verse 6

स यदा तेजसाऽभिभूतो भवति । अत्रैष देवः स्वप्नान्न पश्यत्यथ यदैतस्मिञ्शरीर एतत्सुखं भवति ॥६॥

แต่เมื่อใดที่เขาถูกเอาชนะด้วยแสงสว่าง เทชัส ครั้งนั้นสิ่งศักดิ์สิทธิ์นี้ย่อมไม่เห็นความฝันใดๆ ครั้งนั้นในกายนี้เอง ความสุขนี้ย่อมเกิดขึ้น ๖

Verse 7

स यथा सोम्य वयांसि वसोवृक्षं सम्प्रतिष्ठन्ते । एवं ह वै तत् सर्वं पर आत्मनि सम्प्रतिष्ठते ॥७॥

ดังที่นกทั้งหลายพักพิงต้นไม้เพื่อพักผ่อน ฉะนั้น โอ้ที่รัก ทั้งหมดนี้ย่อมพักพิงในอาตมันอันสูงสุด

Verse 8

पृथिवी च पृथिवीमात्रा चापश्चापोमात्रा च तेजश्च तेजोमात्रा च वायुश्च वायुमात्रा चाकाशश्चाकाशमात्रा च चक्षुश्च द्रष्टव्यं च श्रोत्रं च श्रोतव्यं च घ्राणं च घ्रातव्यं च रसश्च रसयितव्यं च त्वक्च स्पर्शयित...

แผ่นดินและมาตราของแผ่นดิน; น้ำและมาตราของน้ำ; ไฟและมาตราของไฟ; ลมและมาตราของลม; อากาศและมาตราของอากาศ; ตาและสิ่งที่พึงเห็น; หูและสิ่งที่พึงได้ยิน; จมูกและสิ่งที่พึงดม; รสและสิ่งที่พึงลิ้ม; ผิวกายและสิ่งที่พึงสัมผัส; วาจาและสิ่งที่พึงกล่าว; มือและสิ่งที่พึงจับยึด; อวัยวะสืบพันธุ์และสิ่งที่พึงเสวย; ทวารหนักและสิ่งที่พึงขับถ่าย; เท้าและที่พึงไป; ใจ (มนัส) และสิ่งที่พึงคิด; ปัญญา (พุทธิ) และสิ่งที่พึงรู้แจ้ง; อหังการะและสิ่งที่พึงยึดว่า “เรา”; จิตตะและสิ่งที่พึงระลึกรู้; แสงและสิ่งที่พึงส่องสว่าง; และปราณและสิ่งที่พึงธำรงไว้

Verse 9

एष हि द्रष्टा स्प्रष्टा श्रोता घ्राता रसयिता मन्ता बोद्धा कर्ता विज्ञानात्मा पुरुषः । स परेऽक्षर आत्मनि सम्प्रतिष्ठते ॥९॥

ผู้นี้แท้จริงคือผู้เห็น ผู้สัมผัส ผู้ได้ยิน ผู้ดม ผู้ลิ้มรส ผู้คิด ผู้รู้ ผู้กระทำ—คือปุรุษะผู้มีธรรมชาติแห่งจิตสำนึก ท่านยังพักพิงในสิ่งที่ไม่เน่าเปื่อย ในอาตมัน