Sukta 83
Sukta 9.83
Ascribed in RV 9 to Pavāmāna seers.
Soma Pavāmāna (with Brahmaṇaspati invoked as lord of the purifying word/filter).
Likely Triṣṭubh (verify against full hymn).
บทสรรเสริญปวะมานะสั้น ๆ นี้ยกย่องโสมะเมื่อถูกชำระผ่านตะแกรงที่ขึงตึง (ปวิตระ) จนเหมาะแก่การเข้าสู่พิธีบูชาและนำพลังแห่งเครื่องบูชาไปยังที่ประทับของเทพเจ้า บททั้งหลายเน้นว่า มีเพียงสิ่งที่ “สุกงอม/ถูกทำให้ร้อน” (คือถูกเตรียมและกลั่นให้บริสุทธิ์) เท่านั้นที่ผ่านตะแกรงได้—เป็นภาพเปรียบทั้งการทำให้ใสบริสุทธิ์ในพิธีกรรมและการสุกงอมภายใน จากนั้นโสมะได้รับการสรรเสริญว่าเป็นผู้ค้ำจุนโลก ส่องรัศมีดุจอรุณ และเป็นราชาผู้มีชัย ชนะชื่อเสียงอันกว้างไกล (ศฺรวัส) ด้วยการเคลื่อนไหวอันชำระให้บริสุทธิ์ของตน
Mantras
Mantra 1
पवित्रं ते विततं ब्रह्मणस्पते प्रभुर्गात्राणि पर्येषि विश्वतः । अतप्ततनूर्न तदामो अश्नुते शृतास इद्वहन्तस्तत्समाशत ॥
โอ พรหมณัสปติ (Brahmaṇaspati, เจ้าแห่งพระวาจา) เครื่องกรองของท่าน—ปวิตระ (pavitra)—ถูกขึงกว้างไกล; ท่านเป็นผู้เป็นใหญ่ (prabhu) แห่งการงานทั้งปวง โอบล้อมอวัยวะแห่งภาวะอยู่ทุกทิศ. สิ่งที่ยังดิบ ยังไม่ผ่านความร้อนแห่งการหลอม ไม่อาจถึงสภาวะนั้นได้; มีแต่สิ่งที่สุกงอมและเตรียมพร้อมแล้วเท่านั้นที่แบกรับได้ และบรรลุถึงโดยสมบูรณ์.
Mantra 2
तपोष्पवित्रं विततं दिवस्पदे शोचन्तो अस्य तन्तवो व्यस्थिरन् । अवन्त्यस्य पवीतारमाशवो दिवस्पृष्ठमधि तिष्ठन्ति चेतसा ॥
ปวิตระ (pavitra) ผู้ชำระแห่งตปัส (tapas, ความร้อนแห่งตบะ/การบำเพ็ญ) ถูกขึงไว้ ณ ที่ประทับแห่งสวรรค์; เส้นใยอันส่องประกายของมันถูกแยกจัดและตั้งมั่น. พลังอันรวดเร็วเฝ้ารักษาเครื่องกรองนี้; ด้วยเจตัส (cetas, จิตสำนึก) พวกเขายืนอยู่บนหลังแห่งสวรรค์—ค้ำจุนภูมิอันสูงกว่า เพื่อให้กระแสไหลได้รับการทำให้กระจ่างใส.
Mantra 3
अरूरुचदुषसः पृश्निरग्रिय उक्षा बिभर्ति भुवनानि वाजयुः । मायाविनो ममिरे अस्य मायया नृचक्षसः पितरो गर्भमा दधुः ॥
ผู้มีลายด่างส่องประกายยามอุษส (รุ่งอรุณ) ปรากฏก่อนอยู่แนวหน้า; โคอุษภะผู้ใฝ่ vāja (พลังชัยชนะ) ค้ำจุนโลกทั้งหลาย. ด้วย māyā (ฤทธิ์แห่งการก่อรูป) ของเขา เหล่านายแห่งทัศนะอันหยั่งเห็นจึงวัดเขา; บรรพชน (Pitṛ) ผู้มีสายตาเห็นมนุษย์วางครรภ์ไว้ภายใน—ตั้งความปีติที่จะบังเกิดไว้ในเรา.
Mantra 4
गन्धर्व इत्था पदमस्य रक्षति पाति देवानां जनिमान्यद्भुतः । गृभ्णाति रिपुं निधया निधापतिः सुकृत्तमा मधुनो भक्षमाशत ॥
ดังนี้คันธรรพะ (Gandharva) เฝ้ารักษาที่ตั้งของตน; น่าอัศจรรย์ เขาคุ้มครองการบังเกิดของเหล่าเทวะ. ด้วยการวางซ่อนไว้ เขาจับพลังศัตรู—เจ้าแห่งขุมทรัพย์. ผู้กระทำดีเลิศย่อมบรรลุส่วนแห่งน้ำผึ้ง (madhu)—ความรื่นรมย์ถูกคุ้มกันจากผู้ปล้นชิง.
Mantra 5
हविर्हविष्मो महि सद्म दैव्यं नभो वसानः परि यास्यध्वरम् । राजा पवित्ररथो वाजमारुहः सहस्रभृष्टिर्जयसि श्रवो बृहत् ॥
โสมะ (Soma) เอ๋ย ท่านคือเครื่องบูชาที่อุดมด้วยพลังแห่งการบูชา; สวมอาภรณ์คือฟากฟ้าอันกว้างใหญ่ ท่านเวียนรอบพิธีบูชา มุ่งสู่เคหสถานทิพย์อันยิ่งใหญ่. ในฐานะราชา มี pavitra (เครื่องกรอง) เป็นราชรถ ขึ้นสู่ vāja; ด้วยแรงพุ่งคมพันปลาย ท่านชนะ ‘การได้ยิน’ อันไพศาล—เกียรติยศกว้างใหญ่แห่งชัยชนะของวิญญาณ.
Frequently Asked Questions
It praises Soma as he is purified through the ritual filter (pavitra), teaching that only what is properly prepared and refined becomes fit to reach the divine goal and empower the sacrifice.
Because purification is not only physical straining but also right sacred speech and correct ritual formulation; Brahmaṇaspati represents the lordship of that purifying “word” and ordered rite.
It can symbolize inner discernment and maturation: raw, unformed states cannot ‘pass through,’ but disciplined, clarified consciousness becomes luminous, strong, and capable of true attainment.
Ask anything about Sukta 83 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
