
Sukta 9.83
Ascribed in RV 9 to Pavāmāna seers.
Likely Triṣṭubh (verify against full hymn).
ಈ ಚಿಕ್ಕ ಪವಮಾನ ಸ್ತೋತ್ರವು, ವಿಸ್ತರಿಸಲಾದ ಪವಿತ್ರ (ಪವಿತ್ರ) ಶೋಧಕದ ಮೂಲಕ ಸೋಮನು ಶುದ್ಧಗೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅರ್ಪಣೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ದೇವಲೋಕದ ಆಸನಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಯೋಗ್ಯನಾಗುವಂತೆ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಪದ್ಯಗಳು ‘ಪಕ್ವ/ತಾಪಿತ’ (ಸಿದ್ಧಗೊಂಡ, ಸಂಸ್ಕೃತ)ವಾದದ್ದೇ ಜಾಲಿಯನ್ನು ದಾಟಬಲ್ಲದು ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ—ಇದು ವಿಧಿವಿಧಾನದ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣಕ್ಕೂ ಒಳಗಿನ ಪರಿಪಕ್ವತೆಯಿಗೂ ರೂಪಕ. ನಂತರ ಸೋಮನು ಲೋಕಧಾರಕ, ಉಷಸ್ಸಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ರಾಜಸ ವಿಜಯಶಾಲಿ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ತನ್ನ ಶುದ್ಧೀಕರಣಗತಿಯ ಮೂಲಕ ವಿಶಾಲ ಶ್ರವಸ್ಸು (ಕೀರ್ತಿ) ಗಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 1
पवित्रं ते विततं ब्रह्मणस्पते प्रभुर्गात्राणि पर्येषि विश्वतः । अतप्ततनूर्न तदामो अश्नुते शृतास इद्वहन्तस्तत्समाशत ॥
ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತಿ (ವಾಣಿಯ ಸ್ವಾಮಿ), ನಿನ್ನ ಪವಿತ್ರ (ಛಾನಣಿ) ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹರಡಿದೆ; ಕಾರ್ಯಗಳ ಪ್ರಭುವಾಗಿ ನೀನು ಸರ್ವದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತೀ. ಕಚ್ಚಾದುದು, ತಪ್ತವಾಗದದು ಆ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪದು; ಪಕ್ವಗೊಂಡು ಸಿದ್ಧವಾದುದೇ ಅದನ್ನು ಹೊತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 2
तपोष्पवित्रं विततं दिवस्पदे शोचन्तो अस्य तन्तवो व्यस्थिरन् । अवन्त्यस्य पवीतारमाशवो दिवस्पृष्ठमधि तिष्ठन्ति चेतसा ॥
ತಪಸ್ಸಿನ ಪವಿತ್ರಕ (ಛಾನಣಿ) ದಿವ್ಯದ ಪದದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ; ಅದರ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ತಂತುಗಳು ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ. ವೇಗಶೀಲ ಶಕ್ತಿಗಳು ಈ ಪವಿತ್ರವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತವೆ; ಚೇತನದಿಂದ ಅವು ದ್ಯೌನ ಪೃಷ್ಠದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು—ಉನ್ನತ ತಳವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಲಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
Mantra 3
अरूरुचदुषसः पृश्निरग्रिय उक्षा बिभर्ति भुवनानि वाजयुः । मायाविनो ममिरे अस्य मायया नृचक्षसः पितरो गर्भमा दधुः ॥
ಉಷಸ್ಸಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತರಿದವನು (ಪೃಶ್ನಿ) ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ—ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾಗಿ. ವಾಜವನ್ನು ಬಯಸುವ ವೃಷಭನು (ಉಕ್ಷಾ) ಭುವನಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಮಾಯಾ-ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ದೃಷ್ಟಿಯ ಅಧಿಪತಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಾರೆ; ಮಾನವ-ದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ಪಿತೃಗಳು ಗರ್ಭವನ್ನು ಒಳಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ—ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಜನಿಸಬೇಕಾದ ಆನಂದವನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.
Mantra 4
गन्धर्व इत्था पदमस्य रक्षति पाति देवानां जनिमान्यद्भुतः । गृभ्णाति रिपुं निधया निधापतिः सुकृत्तमा मधुनो भक्षमाशत ॥
ಹೀಗೆ ಗಂಧರ್ವನು ತನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ; ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ದೇವರ ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಿಧಿ-ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಮೂಲಕ ಶತ್ರುಬಲವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ—ನಿಧಿಪತಿ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸುಕೃತ ಶಕ್ತಿಗಳು ಮಧುವಿನ ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ—ಲೂಟಿಗನಿಂದ ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಂಡ ಆನಂದ.
Mantra 5
हविर्हविष्मो महि सद्म दैव्यं नभो वसानः परि यास्यध्वरम् । राजा पवित्ररथो वाजमारुहः सहस्रभृष्टिर्जयसि श्रवो बृहत् ॥
ಹೇ ಸೋಮ, ನೀನು ಹವಿರ್-ಸಮೃದ್ಧ ಹವಿಷ್ಮಾನ್; ವಿಶಾಲ ನಭಸ್ಸನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅಧ್ವರ ಯಜ್ಞದ ಸುತ್ತ ಪರಿಕ್ರಮಿಸಿ ಮಹಾ ದೈವ್ಯ ಸದ್ಮದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತೀ. ಪವಿತ್ರವನ್ನು ರಥವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ರಾಜನಾಗಿ, ವಾಜದ ಮೇಲೆ ಆರೂಢನಾಗಿ, ಸಹಸ್ರ-ಭೃಷ್ಟಿ (ಸಾವಿರ ಧಾರೆಗಳ ಪ್ರಹಾರ) ಯೊಂದಿಗೆ ನೀನು ಬೃಹತ್ ಶ್ರವಸ್—ವಿಶಾಲ ಕೀರ್ತಿ—ವಿಜಯವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತೀ.
The hymn opens with the pavitra stretched wide, under the lordship of sacred formulation (Brahmaṇaspati), framing purification as an all-encompassing process.
It develops the principle that only what is prepared and ripened can pass into the fulfilled state, then expands Soma’s identity into cosmic radiance at dawn and world-supporting power.
Soma is revealed as the bull upholding the worlds, measured by seers and placed as an embryo by the Fathers—an image of hidden potency coming to birth in us.
It resolves with Soma’s royal procession around the sacrifice, his filter as chariot, mounting vāja and winning great śravas—victory and wide renown through purification.
pavitraṃ te vitatam brahmaṇaspate
अरूरुचदुषसः पृश्निरग्रिय उक्षा बिभर्ति भुवनानि वाजयुः । मायाविनो ममिरे अस्य मायया नृचक्षसः पितरो गर्भमा दधुः ॥rājā pavitraratho
It praises Soma as he is purified through the ritual filter (pavitra), teaching that only what is properly prepared and refined becomes fit to reach the divine goal and empower the sacrifice.
Because purification is not only physical straining but also right sacred speech and correct ritual formulation; Brahmaṇaspati represents the lordship of that purifying “word” and ordered rite.
It can symbolize inner discernment and maturation: raw, unformed states cannot ‘pass through,’ but disciplined, clarified consciousness becomes luminous, strong, and capable of true attainment.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.