Rig Veda Sukta 5
Mandala 8Sukta 539 Mantras

Sukta 5

Sukta 8.5

Rishi

Kaṇva lineage (Aṣṭaka 8 Kaṇva collection)

Devata

Uṣas (Dawn) (probable from aruṇa + spreading beam imagery; hymn context continues with Aśvins and Uṣas)

Chandas

Gāyatrī (probable; requires verification)

บทสวดนี้จากคัมภีร์สายกาณวะเปิดด้วยภาพพจน์อันสว่างไสวของอุษัส—รุ่งอรุณแท้ผู้มาจากแดนไกลและแผ่รัศมีไปทุกทิศ ปลุกชีวิตและการเคลื่อนไหวอันชอบธรรมให้ตื่นขึ้น เมื่อดำเนินต่อไป กรอบแห่งคำสรรเสริญขยายเป็นคำวอนต่ออัศวินเพื่อความรุ่งเรือง—โค บุตรหลาน กำลัง และ “อิษ” อันหล่อเลี้ยง (ความเพิ่มพูน)—และลงท้ายด้วยการเปรียบเทียบหนทางแห่งการได้มาที่แท้กับการโอ้อวดอันว่างเปล่า พร้อมยกย่องผู้อุปถัมภ์ผู้ใจกว้าง (เหล่าเจทัย) ว่าเป็นแบบอย่างแห่งความก้าวหน้าอันถูกต้อง

Mantras

Mantra 1

दूरादिहेव यत्सत्यरुणप्सुरशिश्वितत् । वि भानुं विश्वधातनत् ॥

จากแดนไกล ราวกับอยู่ ณ ที่นี้ต่อหน้าเรา ผู้เป็นสัจจะ ผู้แดงเรืองวาบ ได้ทอประกาย; นางได้แผ่รัศมีของนางออกไปทุกทิศทุกทาง.

Mantra 2

नृवद्दस्रा मनोयुजा रथेन पृथुपाजसा । सचेथे अश्विनोषसम् ॥

โอ อัศวิน (Aśvins) ผู้บันดาลอัศจรรย์ ทั้งสอง ผู้ถูกเทียมด้วยใจ ด้วยรถศึกอันส่องรัศมีกว้างไกลของท่าน ท่านทั้งสองย่อมเคียงข้างอุษัส (Uṣas, รุ่งอรุณ) ดำเนินไปด้วยพลังที่หันสู่มนุษย์.

Mantra 3

युवाभ्यां वाजिनीवसू प्रति स्तोमा अदृक्षत । वाचं दूतो यथोहिषे ॥

โอ ผู้ทรงความอุดมแห่งพลัง (vājīnīvasū) ทั้งสอง บทสรรเสริญทั้งหลายได้ปรากฏขึ้นตอบรับต่อท่าน; วาจาเสมือนทูตย่อมมาถึงท่าน และนั่งลงตั้งมั่นอยู่ในท่าน.

Mantra 4

पुरुप्रिया ण ऊतये पुरुमन्द्रा पुरूवसू । स्तुषे कण्वासो अश्विना ॥

ผู้เป็นที่รักยิ่งเพื่อการคุ้มครองของเรา ผู้ยังความรื่นรมย์ยิ่ง ผู้มั่งคั่งด้วยความอุดมอันดำรงอยู่—ดังนี้เหล่ากัณวะ (Kaṇva) ทั้งหลาย ขอสรรเสริญอัศวิน (Aśvin) คู่เทพด้วยบทสดุดี

Mantra 5

मंहिष्ठा वाजसातमेषयन्ता शुभस्पती । गन्तारा दाशुषो गृहम् ॥

ผู้เอื้อเฟื้อยิ่ง ผู้ชนะเลิศในการได้มาซึ่งพลัง ผู้เร่งเร้าให้ก้าวหน้า—โอ้เจ้าแห่งความงามทั้งสอง—จงเสด็จมาสู่เรือนของผู้ถวายทาน ผู้บูชา

Mantra 6

ता सुदेवाय दाशुषे सुमेधामवितारिणीम् । घृतैर्गव्यूतिमुक्षतम् ॥

เพื่อผู้ให้ ผู้ถวายแด่เทพผู้ประเสริฐ (Su-deva) จงหลั่งปัญญาอันอุดมและสว่างไสว ซึ่งพาเราข้ามพ้นโดยสวัสดี; และด้วยฆฤตะ (ghṛta) อันใสกระจ่าง จงชโลมและเสริมกำลังแก่ “ทางโค” (gavyūti)—คือรอยทางแห่งรัศมีทิพย์ภายในเรา

Mantra 7

आ नः स्तोममुप द्रवत्तूयं श्येनेभिराशुभिः । यातमश्वेभिरश्विना ॥

ขอท่านจงแล่นมาสู่บทสรรเสริญของเราด้วยความเร็ว; จงมาพร้อมเหยี่ยวอันฉับไว—พลังแห่งการโผบินอันแหลมคม—เถิด; โอ อัศวินทั้งสอง จงมาถึงด้วยม้าของท่าน (พลังที่พาดวงวิญญาณให้ก้าวหน้า).

Mantra 8

येभिस्तिस्रः परावतो दिवो विश्वानि रोचना । त्रीँरक्तून्परिदीयथः ॥

ด้วยพลังเหล่านั้น ท่านทั้งสองข้ามผ่านแดนอันไกลสามชั้น และผ่านไปทั่วทุกแดนสว่างแห่งสวรรค์; ท่านเวียนรอบกาลอันเคลื่อนไหวสามประการ โคจรไปมาและครอบครองจังหวะแห่งการก่อเกิดของเรา.

Mantra 9

उत नो गोमतीरिष उत सातीरहर्विदा । वि पथः सातये सितम् ॥

และขอประทานอิษ (iṣ: แรงดลใจ/ความหล่อเลี้ยง) อันอุดมด้วยรัศมีแก่เรา และชัยชนะที่รู้จักกลางวัน; จงทำหนทางเพื่อความบรรลุของเราให้กว้างและกระจ่าง เพื่อดวงวิญญาณจะได้ดำเนินไปตามระเบียบแห่งความสำเร็จ.

Mantra 10

आ नो गोमन्तमश्विना सुवीरं सुरथं रयिम् । वोळ्हमश्वावतीरिषः ॥

โอ อัศวินทั้งสอง ขอจงนำมาสู่เราซึ่ง rayi (ความอุดมบริบูรณ์) อันมีโคเป็นทรัพย์ มีอัศวะเป็นกำลัง มีวีรภาพอันงาม และมีรถศึกอันเคลื่อนไปโดยชอบ—ให้มันถูกหามมาด้วยพลังม้าแห่งแรงเร้าในเราเถิด

Mantra 11

वावृधाना शुभस्पती दस्रा हिरण्यवर्तनी । पिबतं सोम्यं मधु ॥

โอผู้เพิ่มพูนไม่สิ้นสุด เจ้าแห่งความงามและพลังอันกลมกลืน โอผู้มหัศจรรย์ผู้มีวิถีเวียนเป็นทอง—ขอจงเสวยโสมะอันเป็นน้ำผึ้ง (soma-madhu) เถิด

Mantra 12

अस्मभ्यं वाजिनीवसू मघवद्भ्यश्च सप्रथः । छर्दिर्यन्तमदाभ्यम् ॥

เพื่อเรา และเพื่อผู้ทั้งหลายผู้มั่งคั่งด้วยเจตนาแห่งการให้—โอเจ้าแห่งความอุดมและกำลังผู้มีชัย ขอจงนำความสงบอันเป็นร่มเงากว้างไพศาลมาเถิด; ขอจงประทานการคุ้มครองอันไม่อาจทำลาย ให้ความมีอยู่ปลอดภัย

Mantra 13

नि षु ब्रह्म जनानां याविष्टं तूयमा गतम् । मो ष्वन्याँ उपारतम् ॥

ขอจงลงมาโดยเร็วสู่พรหมวาจา (brahman) อันดลใจของหมู่ชน—มาทันทีเถิด; อย่าเอนเอียงไปตามเสียงเรียกอื่น จงเข้ามาใกล้ ณ ที่นี้ ที่ซึ่งถ้อยคำแห่งวิญญาณได้เตรียมพร้อมแล้ว.

Mantra 14

अस्य पिबतमश्विना युवं मदस्य चारुणः । मध्वो रातस्य धिष्ण्या ॥

โอ อัศวินา (Aśvinā) จงดื่มสิ่งนี้เถิด; ท่านทั้งสองเป็นผู้เสวยความปีติอันงดงาม (mada) อย่างสมควร. โอฤทธานุภาพผู้ประทับบนที่นั่ง (dhiṣṇya) จงดื่มน้ำผึ้งอันประทาน (madhu) และให้มันสถาปนาการทำงานอันชอบธรรมไว้ภายในเรา.

Mantra 15

अस्मे आ वहतं रयिं शतवन्तं सहस्रिणम् । पुरुक्षुं विश्वधायसम् ॥

ขอจงนำ rayi มาสู่เรา—ความอุดมที่ทวีคูณเป็นร้อยเป็นพัน; อุดมด้วยการงอกงามนานาประการ เกื้อหนุนพลังทั้งปวง และค้ำจุนความเป็นอยู่ทั้งมวล.

Mantra 16

पुरुत्रा चिद्धि वां नरा विह्वयन्ते मनीषिणः । वाघद्भिरश्विना गतम् ॥

แท้จริง ในสถานที่มากมาย เหล่านักปราชญ์ผู้มีปัญญาส่องสว่างเรียกท่านทั้งสอง ผู้ทรงเดชกล้า โอ อัศวิน (Aśvins) จงเสด็จมาพร้อมถ้อยคำศักดิ์สิทธิ์ที่อุ้มเครื่องบูชา—บทสรรเสริญที่ฤๅษีผู้หยั่งรู้ยกขึ้นสูง—และจงเข้าสู่ความเป็นอยู่ของเรา

Mantra 17

जनासो वृक्तबर्हिषो हविष्मन्तो अरंकृतः । युवां हवन्ते अश्विना ॥

หมู่ชนทั้งหลาย ผู้ปูหญ้าศักดิ์สิทธิ์ไว้แล้ว ผู้ถือเครื่องบูชา และผู้จัดเตรียมอย่างถูกต้อง เรียกท่านทั้งสอง โอ อัศวิน—ขอให้ฤทธานุภาพของท่านตอบรับและทำงานอยู่ในเรา

Mantra 18

अस्माकमद्य वामयं स्तोमो वाहिष्ठो अन्तमः । युवाभ्यां भूत्वश्विना ॥

วันนี้ บทสรรเสริญของเรานี้เพื่อท่านทั้งสอง เป็นสิ่งที่พาไปได้ยิ่ง เป็นสิ่งที่ใกล้ชิดยิ่ง โอ อัศวิน ขอให้มันเป็นสายใยที่มีชีวิตเชื่อมถึงท่านทั้งสอง ดึงพลังของท่านเข้าสู่เรา

Mantra 19

यो ह वां मधुनो दृतिराहितो रथचर्षणे । ततः पिबतमश्विना ॥

ถุงหนังที่บรรจุความหวานดุจน้ำผึ้ง ซึ่งจัดวางไว้เพื่อท่านทั้งสอง—โอ้เจ้าแห่งรถศึกผู้แล่นไป; โอ้อัศวินทั้งสอง จงดื่มจากสิ่งนั้นเถิด.

Mantra 20

तेन नो वाजिनीवसू पश्वे तोकाय शं गवे । वहतं पीवरीरिषः ॥

ด้วยสิ่งนั้น (ความรื่นรมย์ที่ท่านทั้งสองรับไว้) โอ้ผู้เปี่ยมด้วยพลังอุดม จงนำความเพิ่มพูนอันหล่อเลี้ยงมาสู่เรา—ความสวัสดีแก่กำลังของเรา แก่ลูกน้อยผู้เติบโต (บุตรแห่งวิญญาณ) และแก่ฝูงโคอันสว่างไสว (รัศมีแห่งญาณ).

Mantra 21

उत नो दिव्या इष उत सिन्धूँरहर्विदा । अप द्वारेव वर्षथः ॥

และขอทรงหลั่งแรงดลใจจากสวรรค์แก่เรา; และขอทรงเปิดสายน้ำแห่งการไหลให้แก่ผู้รู้จักกลางวัน—หลั่งออกดุจปลดกลอนประตูเถิด โอ้อัศวินทั้งสอง.

Mantra 22

कदा वां तौग्र्यो विधत्समुद्रे जहितो नरा । यद्वां रथो विभिष्पतात् ॥

เมื่อใดเล่า ตาวครยะผู้ถูกทอดทิ้งกลางมหาสมุทรจักบำเรอท่านทั้งสอง วีรบุรุษ—เมื่อรถศึกของท่านเหินไปด้วยฤทธานุภาพทั้งหลาย? ขอความช่วยกู้ที่รวดเร็วของท่านจงมาถึงเราในยามคับขันด้วยเถิด

Mantra 23

युवं कण्वाय नासत्या ऋपिरिप्ताय हर्म्ये । शश्वदूतीर्दशस्यथः ॥

โอ้ นาสัตยะทั้งสอง (Nāsatyas) ท่านทั้งสองประทานความอุปถัมภ์แก่กัณวะ (Kaṇva) อยู่เสมอ—ให้เขาอยู่ในคฤหาสน์สูงโดยปราศจากบาดแผล ไร้ความพิการ; ดังนี้ท่านทั้งสองจึงทะนุถนอมผู้แสวงหาผู้มั่นคงอยู่เนืองนิตย์

Mantra 24

ताभिरा यातमूतिभिर्नव्यसीभिः सुशस्तिभिः । यद्वां वृषण्वसू हुवे ॥

ด้วยความอุปถัมภ์เหล่านั้น—ซึ่งใหม่อยู่เสมอ งดงามควรสรรเสริญ และบังเกิดผลดี—ขอท่านทั้งสองจงเสด็จมา เมื่อข้าพเจ้าร้องเรียกท่าน โอ้ผู้ทรงพลังผู้หอบหิ้วความอุดมสมบูรณ์มาให้ ขอฤทธิ์ใหม่สดของท่านจงเข้าสู่งานบูชาของเรา

Mantra 25

यथा चित्कण्वमावतं प्रियमेधमुपस्तुतम् । अत्रिं शिञ्जारमश्विना ॥

ดังที่ครั้งหนึ่งท่านทั้งสองเคยมาช่วยคัณวะ (Kaṇva) เคยอุปถัมภ์ปรียเมธะ (Priyamedha) ผู้ได้รับการสรรเสริญในพิธี และเคยกอบกู้อัตริ (Atri) กับศิญชาระ (Śiñjāra) ในยามคับขันแห่งการคั้นโสม—โอ อัศวินทั้งสอง บัดนี้จงมาสู่เสียงเรียกของเรา ด้วยพลังคุ้มครองเช่นเดิมนั้นเถิด.

Mantra 26

यथोत कृत्व्ये धनेंऽशुं गोष्वगस्त्यम् । यथा वाजेषु सोभरिम् ॥

ดังที่ท่านทั้งสองเคยช่วยในทรัพย์ที่ได้มายากยิ่ง และดังที่ท่านทั้งสองเคยค้ำจุนอคัสตยะ (Agastya) ท่ามกลางฝูงโคอันสว่างไสว ฉันใด ในทุ่งแห่งความอุดมและชัยชนะก็ขอจงเสริมพลังแก่โศภรี (Sobharī) ฉันนั้น—ขอให้ฤทธิ์เดชของท่านทำงานเพื่อเราในทุกความเพียรพยายามเถิด.

Mantra 27

एतावद्वां वृषण्वसू अतो वा भूयो अश्विना । गृणन्तः सुम्नमीमहे ॥

เท่านี้แลเราได้กล่าวแก่ท่านทั้งสอง ผู้ประทานพลังอันเข้มแข็ง; บัดนี้ โอ อัศวินทั้งสอง เรายังแสวงหายิ่งกว่านั้น—ด้วยการสรรเสริญ เราขอพระกรุณาอันเป็นมงคลของท่าน ความสุขภายในที่ทำให้ภาวะดำรงอยู่ตั้งมั่นถูกต้อง.

Mantra 28

रथं हिरण्यवन्धुरं हिरण्याभीशुमश्विना । आ हि स्थाथो दिविस्पृशम् ॥

โอ อัศวินทั้งสอง จงมาด้วยรถศึกที่เทียมด้วยเครื่องเทียบทอง มีบังเหียนทอง; จงปรากฏและเข้ามาใกล้—การเคลื่อนไหวของท่านแตะต้องสวรรค์. ขอให้การไปถึงอันสูงยิ่งนั้น เข้าสู่การเดินทางของเราบัดนี้.

Mantra 29

हिरण्ययी वां रभिरीषा अक्षो हिरण्ययः । उभा चक्रा हिरण्यया ॥

โครงรถของท่านเป็นทอง คานลากเป็นทอง เพลาเป็นทอง; ล้อทั้งสองก็เป็นทอง—ขอให้ความสว่างไสวอันครบถ้วนนั้น ทำให้หนทางของเราราบรื่นและสมบูรณ์ ไร้รอยร้าวภายใน.

Mantra 30

तेन नो वाजिनीवसू परावतश्चिदा गतम् । उपेमां सुष्टुतिं मम ॥

ด้วยพลังคุ้มครองเดียวกันนั้น โอ เจ้าแห่งความอุดมแห่งชัยชนะ (vājīnīvasū) แม้จากแดนไกลที่สุดก็จงมาหาเรา; จงเข้ามาใกล้บทสรรเสริญที่ร้อยเรียงดีของข้า และให้มันเป็นทางผ่านแห่งการเพิ่มพูนของท่านในเรา.

Mantra 31

आ वहेथे पराकात्पूर्वीरश्नन्तावश्विना । इषो दासीरमर्त्या ॥

โอ อัศวินทั้งสอง โปรดขับรถม้าจากฟากไกลโพ้นมาสู่ที่นี่ เสวยเครื่องบูชาอันมีมาแต่โบราณเถิด; โอผู้เป็นอมตะ โปรดประทานกระแสแห่ง iṣ—แรงดลใจอันหล่อเลี้ยง—ให้เกื้อหนุนการก้าวเดินของวิญญาณเรา.

Mantra 32

आ नो द्युम्नैरा श्रवोभिरा राया यातमश्विना । पुरुश्चन्द्रा नासत्या ॥

ขอพระองค์เสด็จมาหาเราพร้อมด้วยพลังอันสว่างไสว พร้อมด้วยเกียรติยศอันแผ่กว้าง พร้อมด้วยความมั่งคั่งแห่งภาวะอันเต็มเปี่ยม โอ อัศวิน; โอ นาสัตยะ (Nāsatyā) ผู้มีรัศมีมากมาย โปรดนำความหลากหลายอันเรืองรองมา ให้ธรรมชาติของเราเป็นทุ่งอันกระจ่างสำหรับสัจจะ.

Mantra 33

एह वां प्रुषितप्सवो वयो वहन्तु पर्णिनः । अच्छा स्वध्वरं जनम् ॥

ขอให้พลังทั้งหลายผู้มีปีก อุดมด้วยเรี่ยวแรงอันพราวพราย พาพระองค์มาที่นี่; ขอเสด็จมายังหมู่ชนผู้จัดพิธีบูชาอย่างถูกต้อง—เพื่อให้จังหวะแห่งการถวายบูชาอันชอบธรรม กลายเป็นจังหวะแห่งชีวิตภายในอันชอบธรรม.

Mantra 34

रथं वामनुगायसं य इषा वर्तते सह । न चक्रमभि बाधते ॥

หรือรถศึกนั้นแล่นไปสอดคล้องกับบทสรรเสริญ; มันเวียนไปโดยมีแรงหล่อเลี้ยง (iṣā) เป็นสหาย และไม่กระแทกขัดกับล้อเลย. ขอการเคลื่อนไหวของเราก็เป็นเช่นนั้น: ไร้สิ่งกีดขวางภายใน และสอดรับกับจังหวะอันเที่ยงตรง.

Mantra 35

हिरण्ययेन रथेन द्रवत्पाणिभिरश्वैः । धीजवना नासत्या ॥

ด้วยรถศึกทองคำ พร้อมม้าทั้งหลายที่แม้แต่ “มือ” ก็ว่องไว—โอ นาสัตยะ (Nāsatyā) ทั้งสอง ผู้แล่นเร็วในความคิดดลใจ (dhī)! ขอจงเสด็จเข้าสู่ภายในเรา และทำให้ปัญญาของเราเป็นความเร็วแห่งแสง ที่พาชีวิตก้าวไปข้างหน้าในความจริง.

Mantra 36

युवं मृगं जागृवांसं स्वदथो वा वृषण्वसू । ता नः पृङ्क्तमिषा रयिम् ॥

ท่านทั้งสอง โอ อัศวิน (Aśvin)—ผู้เข้มแข็งในการหลั่งรินความปีติ และผู้มั่งคั่งดุจพลังเพศผู้. ขอท่านจงยินดีต่อ “กวาง” (mṛga) ผู้ตื่นรู้—ผู้แสวงหาภายในเรา. แล้วขอจงผสานให้แก่เรา ด้วยพลังแห่งการหล่อเลี้ยง (iṣā) ความบริบูรณ์แห่งทรัพย์ทิพย์ (rayi) ลงสู่ชีวิตของเรา.

Mantra 37

ता मे अश्विना सनीनां विद्यातं नवानाम् । यथा चिच्चैद्यः कशुः शतमुष्ट्रानां ददत्सहस्रा दश गोनाम् ॥

โอ อัศวินทั้งสอง ขอท่านจงหยั่งรู้เพื่อข้าพเจ้า—การได้มาซึ่งชัยะแห่งสิ่งเก่าแก่ และการได้มาซึ่งชัยะแห่งสิ่งใหม่อยู่เสมอ; เพื่อว่าดุจครั้งหนึ่ง ไจทยะ (Caidya) กะศุ (Kaśu) ได้ให้ด้วยความเอิบอิ่ม ท่านทั้งสองจักประทานความเพิ่มพูนอันอุดมแก่เรา—พลังและรัศมีแห่งแสง เป็นพัน เป็นหมื่น.

Mantra 38

यो मे हिरण्यसंदृशो दश राज्ञो अमंहत । अधस्पदा इच्चैद्यस्य कृष्टयश्चर्मम्ना अभितो जनाः ॥

ผู้นั้นผู้ได้ขยายให้ข้าพเจ้า “พลังอันดุจทองคำ” ให้กว้างใหญ่—ได้ทำให้ฤทธิ์เดชของกษัตริย์สิบองค์เพิ่มพูน; จนแม้ชนชาวไจทยะ (Caidya) ผู้ก้าวย่างต่ำ ก็ยืนอยู่โดยรอบภายใต้ธรรมแห่งการคุ้มครอง. ฉะนี้เอง ความเพิ่มพูนอันเป็นทิพย์ย่อมสถาปนาระเบียบอันได้รับการพิทักษ์ไว้รอบผู้แสวงหา.

Mantra 39

माकिरेना पथा गाद्येनेमे यन्ति चेदयः । अन्यो नेत्सूरिरोहते भूरिदावत्तरो जनः ॥

ขออย่าให้ผู้ใดเลยไปตามทางนี้—ทางแห่งการอวดบทเพลง; ชาวไจทยะเหล่านี้ (Cedayas) ดำเนินไปอีกทางหนึ่ง. ไม่มีผู้อุปถัมภ์อื่นใดจะเหนือกว่าเขาได้โดยแท้: เขาเป็นชนผู้เอิบอิ่มยิ่งในการให้—เป็นภาพแห่งการเคลื่อนไหวอันเที่ยงตรงของวิญญาณ ที่เลือกทางแท้แห่งความเพิ่มพูน.

Frequently Asked Questions

It begins with clear Dawn (Uṣas) imagery—ruddy light and spreading beams—but later verses function as Aśvin petitions for nourishment and well-being. Many Mandala 8 hymns move fluidly between closely linked morning deities.

Cosmically it is sunrise filling the world with light; inwardly it points to clarity spreading through the mind, making right perception and right action possible.

That closing praise highlights that true prosperity is tied to right conduct and generosity. The hymn contrasts genuine increase and giving with mere show, presenting worthy patrons as models of the ‘right path.’

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App