Sukta 5

Mantra 1

दूरादिहेव यत्सत्यरुणप्सुरशिश्वितत् । वि भानुं विश्वधातनत् ॥

દૂરથી જ, જાણે અહીં જ આપણા સમક્ષ હોય તેમ, સત્યવતી, અરુણ-પ્રભાથી ઝળહળતી (ઉષા) પ્રકાશિત થઈ; તેણે સર્વ દિશાઓમાં પોતાનો ભાનુ—કિરણ—વિસ્તાર્યો.

Mantra 2

नृवद्दस्रा मनोयुजा रथेन पृथुपाजसा । सचेथे अश्विनोषसम् ॥

હે દસ્રા અશ્વિનો, મનથી જોડાયેલા, તમારા વિશાળ-પ્રકાશમાન રથથી, નરવત્ (માનવમુખી) શક્તિ સાથે, તમે ઉષાને સાથ આપો છો.

Mantra 3

युवाभ्यां वाजिनीवसू प्रति स्तोमा अदृक्षत । वाचं दूतो यथोहिषे ॥

હે વાજિનીવસૂ, તમારાં બંને માટે સ્તોમો પ્રતિ ઉત્તરરૂપે પ્રગટ થયા છે; દૂત સમી વાણી તમારાં સુધી આવે છે, અને તમામાં જ આસન ગ્રહણ કરે છે.

Mantra 4

पुरुप्रिया ण ऊतये पुरुमन्द्रा पुरूवसू । स्तुषे कण्वासो अश्विना ॥

અમારી સહાય માટે અતિપ્રિય, અતિઆનંદદાયી, બહુવસુ-સમૃદ્ધ—એવા અશ્વિનોને અમે કણ્વો સ્તુતિમાં પ્રગટ કરીએ છીએ.

Mantra 5

मंहिष्ठा वाजसातमेषयन्ता शुभस्पती । गन्तारा दाशुषो गृहम् ॥

અતિદાનશીલ, બળ-વિજયના વિજયતમ, પ્રેરણા આપતા—હે શુભના પતિઓ! દાનકર્તાના ગૃહે આવો.

Mantra 6

ता सुदेवाय दाशुषे सुमेधामवितारिणीम् । घृतैर्गव्यूतिमुक्षतम् ॥

સુદેવને અર્પણ કરનાર દાશુષ માટે, પાર ઉતારનાર સમૃદ્ધ-પ્રજ્ઞાને વહાવો; અને ઘૃતથી ગવ્યૂતિ—‘ગાય-માર્ગ’ (અંતરના પ્રકાશ-કિરણોની પથ)—ને અભિષિંચિત કરી દૃઢ કરો.

Mantra 7

आ नः स्तोममुप द्रवत्तूयं श्येनेभिराशुभिः । यातमश्वेभिरश्विना ॥

અમારા સ્તોમ (સ્તુતિ-ગીત) તરફ ત્વરિત દોડી આવો; તીક્ષ્ણ ઉડાનવાળા ઝડપી શ્યેનો (બાજો) સાથે આવો; અને હે અશ્વિનો, તમારા અશ્વો સાથે અહીં પહોંચો—આત્માને આગળ વહન કરનાર શક્તિઓ સાથે.

Mantra 8

येभिस्तिस्रः परावतो दिवो विश्वानि रोचना । त्रीँरक्तून्परिदीयथः ॥

જેનાથી તમે ત્રણ પરાવત (દૂર પ્રદેશો) અને દ્યૌના સર્વ રોચન (પ્રકાશમય ક્ષેત્રો) પાર કરો છો—એ જ શક્તિઓથી તમે ત્રણ ઋતુ/અક્તુ (ક્રિયાશીલ કાળ)ની પરિભ્રમણા કરો છો, સમયના તાલને વશમાં રાખતા.

Mantra 9

उत नो गोमतीरिष उत सातीरहर्विदा । वि पथः सातये सितम् ॥

અને અમને ગોમતી ઇષ (પ્રકાશ-સમૃદ્ધ પ્રેરણા) આપો; અને અહર્વિદા સાતિ (દિવસને જાણતી વિજય-સિદ્ધિ) પણ આપો; સિદ્ધિ માટેના માર્ગોને વિસ્તૃત અને નિર્મળ કરો.

Mantra 10

आ नो गोमन्तमश्विना सुवीरं सुरथं रयिम् । वोळ्हमश्वावतीरिषः ॥

હે અશ્વિનો, અમારે પાસે ગોમંત—ગાયો/કિરણોથી સમૃદ્ધ, અશ્વસમ્પન્ન, સુવીર—વીરશક્તિથી ભરપૂર, અને સુરથ—સુગતિશીલ રથવાળો રયિ લાવો; અશ્વશક્તિઓથી વહેંચાતો, અમારી ઇષા (પ્રેરણા) દ્વારા વહન થતો તે રયિ અમારે અર્પો.

Mantra 11

वावृधाना शुभस्पती दस्रा हिरण्यवर्तनी । पिबतं सोम्यं मधु ॥

વાવૃધાન—સદા વધતા, હે શુભસ્પતી—શોભા અને સુસંગત શક્તિના સ્વામી, હે દસ્રા—અદ્ભુત, હિરણ્યવર્તની—સુવર્ણમય માર્ગે ફરતા, તમે સોમ્ય મધુ—સોમનું મધુર રસ પીવો.

Mantra 12

अस्मभ्यं वाजिनीवसू मघवद्भ्यश्च सप्रथः । छर्दिर्यन्तमदाभ्यम् ॥

અમારા માટે—અને મઘવદ્‌ભ્યઃ, દાનઇચ્છાથી સમૃદ્ધ સૌ માટે—હે વાજિનીવસૂ, વિજયી બળ અને પૂર્ણતાના સ્વામી, સપ્રથઃ—વિસ્તૃત આશ્રયરૂપ શાંતિ લાવો; અદાભ્ય—અપરાજેય રક્ષણ અમારે અર્પો.

Mantra 13

नि षु ब्रह्म जनानां याविष्टं तूयमा गतम् । मो ष्वन्याँ उपारतम् ॥

હે જનસમૂહોના પ્રેરિત બ્રહ્મવચન, તું અતિશય ઝડપથી નીચે ઉતર—તત્કાળ અહીં આવી પહોંચ; અન્ય આહ્વાનો તરફ વળી ન જા, પણ અહીં નજીક આવ, જ્યાં આત્માનું ઉચ્ચારણ તૈયાર છે.

Mantra 14

अस्य पिबतमश्विना युवं मदस्य चारुणः । मध्वो रातस्य धिष्ण्या ॥

હે અશ્વિનૌ, આનો પાન કરો; તમે બંને સુંદર મદ (આનંદ-ઉલ્લાસ) ના યોગ્ય ભોક્તા છો. હે ધિષણ્ય (સિંહાસનસ્થ) શક્તિઓ, આપેલ મધુનો પાન કરો, અને તે અમામાં યોગ્ય કાર્યસ્થાપન કરે.

Mantra 15

अस्मे आ वहतं रयिं शतवन्तं सहस्रिणम् । पुरुक्षुं विश्वधायसम् ॥

અમારા માટે રયિ (સમૃદ્ધિ) વહન કરીને લાવો—જે સૈકડાઓ અને સહસ્રોમાં વધે એવી પરિપૂર્તિ છે; અનેક વૃદ્ધિઓથી સમૃદ્ધ, સર્વશક્તિઓને આધાર આપતી અને સમગ્ર અસ્તિત્વને ધારણ કરતી.

Mantra 16

पुरुत्रा चिद्धि वां नरा विह्वयन्ते मनीषिणः । वाघद्भिरश्विना गतम् ॥

હે નરા, અશ્વિનૌ! અનેક સ્થળોએ જ પ્રજ્ઞાવાન ઋષિજન તમને બોલાવે છે. હે અશ્વિનૌ, વાઘદ્-વાણી—ઉન્નત સ્તુતિ-ઉચ્ચાર, જે હવિ અર્પે છે—સાથે અહીં આવો.

Mantra 17

जनासो वृक्तबर्हिषो हविष्मन्तो अरंकृतः । युवां हवन्ते अश्विना ॥

પ્રજાજનો વિખેરાયેલું પવિત્ર બર્હિષ્ તૈયાર કરીને, હવિ ધરાવીને, યથાવિધિ સુસજ્જ થઈ, હે અશ્વિનૌ, તમને બંનેને હવન કરે છે; અમારી અંદર તમારી શક્તિઓ પ્રતિઉત્તર આપે.

Mantra 18

अस्माकमद्य वामयं स्तोमो वाहिष्ठो अन्तमः । युवाभ्यां भूत्वश्विना ॥

આજે તમારાં માટે અમારો આ સ્તોમ સર્વથી વધુ વહનશીલ, સર્વથી વધુ અંતરંગ છે; હે અશ્વિનૌ, તે તમારે બંને માટે જીવંત બંધન બને, તમારી શક્તિ અમારી અંદર ખેંચી લાવે.

Mantra 19

यो ह वां मधुनो दृतिराहितो रथचर्षणे । ततः पिबतमश्विना ॥

હે અશ્વિનો, રથના ગતિમાન સ્વામીયો! તમારાં માટે મધુર મધુથી ભરેલી જે દૃતિ (ચામડાની થેલી) સ્થાપિત છે—તેમાંથી પીવો; યાત્રાને બળ આપનાર આનંદ ગ્રહણ કરો.

Mantra 20

तेन नो वाजिनीवसू पश्वे तोकाय शं गवे । वहतं पीवरीरिषः ॥

તેના દ્વારા, હે વાજિનીવસુ (બળ-સમૃદ્ધિ ધરાવનારા), અમને પોષક વૃદ્ધિ વહન કરો—અમારી શક્તિઓ માટે કલ્યાણ, અમારા ટોકા (વધતા સંતાન/આત્મ-અંકુર) માટે શાંતિ, અને ગવ (ગાયો/પ્રકાશકિરણો) માટે મંગળ; પીવરી ઇષઃ (પોષક પ્રેરણાઓ) લાવો.

Mantra 21

उत नो दिव्या इष उत सिन्धूँरहर्विदा । अप द्वारेव वर्षथः ॥

અને અમારે માટે દિવ્ય ઇષઃ (આકાશીય પ્રેરણાઓ) વરસાવો; અને અહર્વિદા (દિવસના જાણકારો) દ્વારા સિંધુઓ (પ્રવાહની નદીઓ) ખુલ્લી કરો—દ્વારો ખોલતા હોય તેમ ઢાળી દો, હે અશ્વિનો.

Mantra 22

कदा वां तौग्र्यो विधत्समुद्रे जहितो नरा । यद्वां रथो विभिष्पतात् ॥

હે નરા—વીર દ્વય! સમુદ્રમાં ત્યજાયેલો તૌગ્ર્ય ક્યારે તમારું સેવન કરશે—જ્યારે તમારો રથ પોતાની શક્તિઓ સાથે વિહરે છે? તેમ જ સંકટમાં અમારે સુધી પણ તમારું ત્વરિત ઉદ્ધાર પહોંચે.

Mantra 23

युवं कण्वाय नासत्या ऋपिरिप्ताय हर्म्ये । शश्वदूतीर्दशस्यथः ॥

હે નાસત્યૌ! કણ્વ માટે—હર્મ્યમાં—અક્ષત, અવિહત રહીને—તમે સદૈવ સહાયાઓ અર્પો છો; આમ તમે અડગ સાધકને સતત પોષો છો.

Mantra 24

ताभिरा यातमूतिभिर्नव्यसीभिः सुशस्तिभिः । यद्वां वृषण्वसू हुवे ॥

તે સહાયાઓ સાથે—સદા નવી અને સુશસ્ત—અમારી પાસે આવો; જ્યારે હું તમને, હે વೃಷણ્વસૂ, હુવે છું. તમારાં તાજાં બળો અમારા કર્મમાં પ્રવેશે.

Mantra 25

यथा चित्कण्वमावतं प्रियमेधमुपस्तुतम् । अत्रिं शिञ्जारमश्विना ॥

જેમ તમે ક્યારેક કણ્વને, યજ્ઞમાં સ્તુત પ્રિયમેધને, અને સંકટમય દબાણ-કાળમાં અત્રિ શિઞ્જારને સહાય કરવા આવ્યા હતા—એ જ રક્ષક શક્તિ સાથે, હે અશ્વિનો, હવે અમારી પુકાર પર આવો.

Mantra 26

यथोत कृत्व्ये धनेंऽशुं गोष्वगस्त्यम् । यथा वाजेषु सोभरिम् ॥

જેમ કઠિનતાથી પ્રાપ્ત થનારા ધનમાં તમે સહાય કરી, અને તેજસ્વી ગૌસમૂહોમાં અગસ્ત્યને સ્થિર રાખ્યો, તેમ સમૃદ્ધિના ક્ષેત્રોમાં સોભરીને પણ બળ આપો—અમારા દરેક પ્રયત્નમાં તમારું પરાક્રમ કાર્ય કરે.

Mantra 27

एतावद्वां वृषण्वसू अतो वा भूयो अश्विना । गृणन्तः सुम्नमीमहे ॥

હે વृषણ્વસૂ, હે અશ્વિનો, એટલું તો અમે તમને અર્પ્યું; હવે તો વધુ માટે—સ્તુતિ કરતાં—અમે તમારું સુમ્ન, આનંદમય કૃપાપ્રસાદ, આંતરિક સુખ જે સત્તાને સધારે, તે માગીએ છીએ.

Mantra 28

रथं हिरण्यवन्धुरं हिरण्याभीशुमश्विना । आ हि स्थाथो दिविस्पृशम् ॥

હિરણ્ય-બંધુર રથ પર, હિરણ્ય-અભીશુ (સુવર્ણ લગામ) ધરાવતા, હે અશ્વિનો—આવો, પ્રગટ થાઓ; તમારો ગતિપથ દ્યૌને સ્પર્શે છે. તે ઊંચો સ્પર્શ અમારી આજની યાત્રામાં પ્રવેશે.

Mantra 29

हिरण्ययी वां रभिरीषा अक्षो हिरण्ययः । उभा चक्रा हिरण्यया ॥

તમારો રથ-ઢાંચો હિરણ્યમય છે, ઈષા (દંડ/પોલ) હિરણ્યમય છે, અક્ષ હિરણ્યમય છે; બંને ચક્રો પણ હિરણ્યમય છે. આ સર્વ પ્રકાશમયતા અમારી પથને સમતળ અને પૂર્ણ કરે—અંતરમાં ભંગ વિના.

Mantra 30

तेन नो वाजिनीवसू परावतश्चिदा गतम् । उपेमां सुष्टुतिं मम ॥

તે જ શક્તિથી, હે વાજિનીવસૂ (વિજયી સમૃદ્ધિના સ્વામી), પરાવતથી પણ અમારી પાસે આવો; મારી આ સુષ્ટુતિ—સુઘડ સ્તુતિ—ની પાસે આવો, અને તે અમારા અંદર તમારા વૃદ્ધિનું વાહન બને.

Mantra 31

आ वहेथे पराकात्पूर्वीरश्नन्तावश्विना । इषो दासीरमर्त्या ॥

હે અશ્વિનો, પરા-પારના દૂર પ્રદેશથી રથ હાંકતા અહીં આવો; પ્રાચીન અર્પણોનો આસ્વાદ લેતા. હે અમર્ત્યો, અમને ‘ઇષ’ની ધારાઓ આપો—પોષક પ્રેરણાઓ, જે આત્માના યાત્રામાર્ગને પોષે.

Mantra 32

आ नो द्युम्नैरा श्रवोभिरा राया यातमश्विना । पुरुश्चन्द्रा नासत्या ॥

અમારી પાસે દ્યુમ્ન—પ્રકાશમય શક્તિઓ સાથે, શ્રવસ—વિસ્તૃત યશ સાથે, અને રાય—સમૃદ્ધિ સાથે આવો, હે અશ્વિનો. હે બહુ-કિરણવાળા નાસત્યાઓ, તેજસ્વી બહુવિધતા લાવો, જેથી અમારી પ્રકૃતિ સત્ય માટે સ્વચ્છ ક્ષેત્ર બને.

Mantra 33

एह वां प्रुषितप्सवो वयो वहन्तु पर्णिनः । अच्छा स्वध्वरं जनम् ॥

અહીં તમારી તરફ ચમકતી શક્તિથી સમૃદ્ધ પાંખવાળા બળો તમને વહન કરે; સુવ્યવસ્થિત યજ્ઞ ધરાવતા જન તરફ આવો—જેથી અર્પણનો યોગ્ય છંદ આંતરિક જીવનનો પણ યોગ્ય છંદ બને.

Mantra 34

रथं वामनुगायसं य इषा वर्तते सह । न चक्रमभि बाधते ॥

હે દેવો, તમારો રથ સ્તુતિના ગાન સાથે સુસંગત રીતે ચાલે છે; પોષક ઇષા (આહાર-શક્તિ)ને સહચર રાખીને તે વળે છે; અને ચક્રને અડચણ પહોંચાડતો નથી. તેમ જ અમારો ગતિપ્રવાહ પણ આંતરિક અવરોધ વિના, યોગ્ય છંદ-લય સાથે સુમેળમાં રહે.

Mantra 35

हिरण्ययेन रथेन द्रवत्पाणिभिरश्वैः । धीजवना नासत्या ॥

હે નાસત્યાઓ (અશ્વિનો), સોનાના રથથી, અને એવા અશ્વોથી કે જેમના ‘હાથ’ સમા પાણિ પણ દ્રુત છે—ધિમાં ઝડપી, પ્રેરિત વિચારમાં વેગવાન—અમારી પાસે આવો; અમારી બુદ્ધિને પ્રકાશ-વેગ સમી બનાવી, જીવનને સત્યમાં આગળ ધપાવો.

Mantra 36

युवं मृगं जागृवांसं स्वदथो वा वृषण्वसू । ता नः पृङ्क्तमिषा रयिम् ॥

હે અશ્વિનો, વૃષણ્વસૂ—આનંદના પ્રવાહમાં બળવાન—તમો જાગૃત થયેલા મૃગ (શોધક)માં આનંદ લો. પછી ઇષા (અંતઃપોષણ-શક્તિ) સાથે અમારા માટે રયિ (સમૃદ્ધિ/અસ્તિત્વની પૂર્ણતા)ને જીવનમાં મિશ્રિત કરો.

Mantra 37

ता मे अश्विना सनीनां विद्यातं नवानाम् । यथा चिच्चैद्यः कशुः शतमुष्ट्रानां ददत्सहस्रा दश गोनाम् ॥

હે અશ્વિનો, મારા માટે પ્રાચીન અને સદા નવાં—બન્ને પ્રકારની જીત/લાભને તમે ઓળખી આપો. જેથી જેમ કૈદ્ય કશુએ ઉદારતાથી એક વખત સો ઊંટો અને દસ હજાર ગાયો દાન આપ્યાં, તેમ તમે અમને પણ સમૃદ્ધ વૃદ્ધિ આપો—શક્તિઓ અને પ્રકાશ-કિરણો હજારોમાં અને દસોમાં.

Mantra 38

यो मे हिरण्यसंदृशो दश राज्ञो अमंहत । अधस्पदा इच्चैद्यस्य कृष्टयश्चर्मम्ना अभितो जनाः ॥

જેણે મારા માટે દસ રાજાઓની સુવર્ણ-સમાન તેજસ્વી શક્તિઓને વિસ્તારી. જેથી કૈદ્યના લોકો પણ, પગલાંમાં નીચા પડેલા હોવા છતાં, ચર્મમ્ના—રક્ષાના નિયમ/આવરણ—દ્વારા ચારે તરફથી ઘેરાયેલા રહ્યા. એમ દિવ્ય વૃદ્ધિ સાધકની આસપાસ સુરક્ષિત વ્યવસ્થા સ્થાપે છે.

Mantra 39

माकिरेना पथा गाद्येनेमे यन्ति चेदयः । अन्यो नेत्सूरिरोहते भूरिदावत्तरो जनः ॥

માત્ર ગીત-પ્રદર્શનના આ માર્ગે કોઈ પણ ન જાય; આ કૈદ્યાઓ તો બીજા માર્ગે ચાલે છે. કોઈ અન્ય દાતા-પોષક તેમને સાચે વટાવી શકતો નથી; તેઓ દાનમાં વધુ પ્રચુર એવા લોકો છે—વૃદ્ધિના સત્ય પંથને પસંદ કરતી આત્માની યોગ્ય ગતિનું પ્રતિબિંબ.