
Sukta 8.5
Kaṇva lineage (Aṣṭaka 8 Kaṇva collection)
Uṣas (Dawn) (probable from aruṇa + spreading beam imagery; hymn context continues with Aśvins and Uṣas)
Gāyatrī (probable; requires verification)
காண்வத் தொகுப்பைச் சேர்ந்த இந்த ஸூக்தம் உஷஸின் ஒளிமிகு உருவகத்துடன் தொடங்குகிறது—தூரத்திலிருந்து வரும் உண்மையான விடியல்; அவள் தன் கதிர்களை எல்லாத் திசைகளிலும் பரப்பி, உயிர்ச்செயலையும் ऋத-ஒழுங்கான (சரியான) இயக்கத்தையும் எழுப்புகிறாள். பின்னர் புகழ்ச்சியின் வட்டம் விரிந்து, அஶ்வின்களை நோக்கிய வளம்வேண்டலாக மாறுகிறது—மாடுகள், சந்ததி, வலிமை, மேலும் போஷிக்கும் ‘இஷ்’ (வளர்ச்சி/பெருக்கம்) ஆகியவற்றுக்காக. இறுதியில், பெறுமதியின் உண்மைப் பாதையை வெறும் வெளிப்பாட்டு ஆடம்பரத்துடன் எதிர்வைத்து, தாராள ஆதரவாளர்களான செதயர்களை நேர்மையான முன்னேற்றத்தின் முன்மாதிரிகளாகப் பாராட்டுகிறது.
Mantra 1
दूरादिहेव यत्सत्यरुणप्सुरशिश्वितत् । वि भानुं विश्वधातनत् ॥
தூரத்திலிருந்தே, இங்கே நம்முன் இருப்பதுபோல்—சத்தியஸ்வரூபிணியான அருண-ஒளியுடையவள் பிரகாசித்தாள்; அவள் தன் பானு (கதிரை) எல்லாத் திசைகளிலும் விரித்தாள்.
Mantra 2
नृवद्दस्रा मनोयुजा रथेन पृथुपाजसा । सचेथे अश्विनोषसम् ॥
அற்புதச் செயல்வல்ல அஶ்வினௌ, மனத்தால் யோகிக்கப்பட்டு, உங்கள் விரிந்த-ஒளிமிக்க ரதத்துடன்—நரவத் (மனிதருக்குப் பயனளிக்கும்) வலிமையால்—உஷஸ் (விடியல்) உடன் நீங்கள் இணைந்து செல்கிறீர்கள்.
Mantra 3
युवाभ्यां वाजिनीवसू प्रति स्तोमा अदृक्षत । वाचं दूतो यथोहिषे ॥
வாஜினீவஸூ எனும் நீங்கள் இருவரிடமும் ஸ்தோமங்கள் பதிலாக நோக்குகின்றன; தூதனைப் போல வாணி உங்களிடம் வந்து, உங்களிலேயே அமர்கிறது.
Mantra 4
पुरुप्रिया ण ऊतये पुरुमन्द्रा पुरूवसू । स्तुषे कण्वासो अश्विना ॥
எங்கள் உதவிக்குப் பேரன்புடையோர், மிக இன்பமளிப்போர், நிறைவான செல்வம் உடையோர்—அத்தகைய அஸ்வினௌவை நாங்கள் கண்வர்கள் புகழ்ந்து பாடுகிறோம்.
Mantra 5
मंहिष्ठा वाजसातमेषयन्ता शुभस्पती । गन्तारा दाशुषो गृहम् ॥
மிகப் பெருந்தானம் செய்பவர்கள், வலத்தை வெல்லுதலில் மிக வெற்றியாளர்கள், முன்னேற்றத் தூண்டுபவர்கள்—அழகின் அதிபதிகளே! தானம் செய்பவனின் (யஜமானன்) இல்லத்துக்கு வாருங்கள்.
Mantra 6
ता सुदेवाय दाशुषे सुमेधामवितारिणीम् । घृतैर्गव्यूतिमुक्षतम् ॥
சுதேவனுக்காக அர்ப்பணம் செய்கிற தானியர்க்கு, பாதுகாத்துப் புறங்கடத்தும் அந்த சுமேதையைப் பொழியுங்கள்; மேலும் நெய்யால் ‘கவ்யூதி’—கதிர்களின் பசுப்பாதை—அபிஷேகித்து வலுப்படுத்துங்கள்.
Mantra 7
आ नः स्तोममुप द्रवत्तूयं श्येनेभिराशुभिः । यातमश्वेभिरश्विना ॥
எங்கள் ஸ்தோத்திரத்தினிடமே விரைந்து ஓடிவாருங்கள்; வேகமிகு, கூர்மையான பறப்புடைய ஶ்யேன-சக்திகளுடன் வாருங்கள். ஹே அஶ்வினௌ, உங்கள் அஶ்வங்களுடன் வந்து சேருங்கள்.
Mantra 8
येभिस्तिस्रः परावतो दिवो विश्वानि रोचना । त्रीँरक्तून्परिदीयथः ॥
எந்த சக்திகளால் நீங்கள் மூன்று தொலைவான பராவதங்களைவும், த்யுலோகத்தின் எல்லா ரோசன—ஒளிமிகு வெளிகளையும்—கடக்கிறீர்களோ, அவற்றாலேயே நீங்கள் மூன்று ருது/காலச் சுழற்சிகளைச் சுற்றிச் சுழல்கிறீர்கள்.
Mantra 9
उत नो गोमतीरिष उत सातीरहर्विदा । वि पथः सातये सितम् ॥
மேலும் எங்களுக்கு கோமதீ இஷ்—ஒளிச் செல்வமிகு ஊக்கங்கள்—அருளுங்கள்; அஹர்விதா ஸாதி—பகலை அறியும் வெற்றி—யையும் அருளுங்கள். எங்கள் அடைவைப் பெறப் பாதைகளை விரிவாகவும் தெளிவாகவும் ஆக்குங்கள்.
Mantra 10
आ नो गोमन्तमश्विना सुवीरं सुरथं रयिम् । वोळ्हमश्वावतीरिषः ॥
ஓ அஶ்வினரே, எங்களிடம் கோ-செல்வமும் அஶ்வ-செல்வமும் நிறைந்த, சுவீரம் (வீரவலிமை) உடையதும் சுரதம் (நல்லோட்ட ரதம்) உடையதும் ஆன ரயி—பெருஞ்செல்வத்தை—கொண்டு வாருங்கள்; எங்கள் இஷ் (உந்துதல்/பேரூக்கம்) எனும் அஶ்வ-சக்திகள் சுமந்து வரும் அந்த நிறைவை இங்கு சேர்த்திடுங்கள்.
Mantra 11
वावृधाना शुभस्पती दस्रा हिरण्यवर्तनी । पिबतं सोम्यं मधु ॥
என்றும் வளர்ந்து நிறைவுறும், அழகும் இசைவான சக்தியும் உடைய ஆண்டவர்களே, ஓ தஸ்ர (அற்புத) அஶ்வினரே, பொன்னிறப் பாதைகளில் திரியும் உங்கள் இயக்கத்துடன்—சோம்ய மது, சோமரசத்தின் இனிய தேனை அருந்துங்கள்.
Mantra 12
अस्मभ्यं वाजिनीवसू मघवद्भ्यश्च सप्रथः । छर्दिर्यन्तमदाभ्यम् ॥
எங்களுக்காக—மேலும் மகவத் (தானமுள்ள) அனைவருக்காகவும்—ஓ வாஜினீவஸூ (வெற்றிவலிமையும் செல்வமும் உடைய ஆண்டவர்களே), பரந்த அடைக்கல-அமைதியை கொண்டு வாருங்கள்; அதாப்ய (தோற்காத) காவல்-குடை, அசைக்க முடியாத பாதுகாப்பை அருளுங்கள்.
Mantra 13
नि षु ब्रह्म जनानां याविष्टं तूयमा गतम् । मो ष्वन्याँ उपारतम् ॥
மக்களின் பிரஹ்மம்—ஊக்கமூட்டும் வாணியினிடத்தே—மிக விரைவாக இறங்கி வாருங்கள்; உடனே வந்து சேருங்கள். வேறு அழைப்புகளின் பக்கம் திரும்பாதீர்கள்; இங்கேயே நெருங்கி வாருங்கள், ஆன்மாவின் உச்சரிப்பு தயார் உள்ள இடத்தில்.
Mantra 14
अस्य पिबतमश्विना युवं मदस्य चारुणः । मध्वो रातस्य धिष्ण्या ॥
அஷ்வினௌ, இதைப் பருகுங்கள்; அழகிய மது—ஆனந்த உன்மாதம்—இன் தகுதியான அனுபவிப்போர் நீங்கள் இருவரும். திஷ்ண்ய (ஆசனஸ்த/அதிஷ்டாத்ரு) சக்திகளே, அளிக்கப்பட்ட மதுரத் தேனைப் பருகுங்கள்; அது எங்களுள் தன் சரியான செயல்பாட்டை நிலைநிறுத்தட்டும்.
Mantra 15
अस्मे आ वहतं रयिं शतवन्तं सहस्रिणम् । पुरुक्षुं विश्वधायसम् ॥
எங்களுக்காக ரயியை இங்கே கொண்டு வாருங்கள்—நூறுகளிலும் ஆயிரங்களிலும் பெருகும் நிறைவு; பல வளர்ச்சிகளால் செழித்தது; எங்கள் எல்லாச் சக்திகளையும் தாங்கி, முழு இருப்பையும் போஷிப்பது.
Mantra 16
पुरुत्रा चिद्धि वां नरा विह्वयन्ते मनीषिणः । वाघद्भिरश्विना गतम् ॥
ஓ நரா (வீர சக்திகளே), பல இடங்களில் (புருத்ரா) மநீஷிகள் உங்களை அழைக்கின்றனர். ஓ அஶ்வினௌ, ரிஷிகளின் உயர்த்திய வாக்கு—ஹவிஸை ஏந்தும் வாணி (வாகத்-பிஃ)—உடன் வாருங்கள்.
Mantra 17
जनासो वृक्तबर्हिषो हविष्मन्तो अरंकृतः । युवां हवन्ते अश्विना ॥
மக்கள், விரக்த-பர்ஹிஷः—பரிசுத்த குசா புல்லை விரித்து ஆயத்தம் செய்து—ஹவிஷ்மந்தः, அரங்க்ருதாஃ—யாவிதமாகச் சீராகத் தயாராகி—ஓ அஶ்வினௌ, உங்களை இருவரையும் அழைக்கின்றனர்.
Mantra 18
अस्माकमद्य वामयं स्तोमो वाहिष्ठो अन्तमः । युवाभ्यां भूत्वश्विना ॥
இன்று எங்களுடைய இந்த ஸ்தோமம் உங்களுக்காக—வாஹிஷ்டஃ, அந்தமஃ—மிகவும் ஏந்திச் செல்லும், மிக நெருக்கமானது; ஓ அஶ்வினௌ, இது யுவாப்யாம்—உங்கள் இருவரிடமும்—இணைக்கும் பாலமாக ஆகட்டும்.
Mantra 19
यो ह वां मधुनो दृतिराहितो रथचर्षणे । ततः पिबतमश्विना ॥
ஓ அஶ்வினரே, ரதத்தின் அதிபதிகளே! உங்களுக்காக வைக்கப்பட்ட மதுரஸம் நிறைந்த த்ருதி (தோல்-பை) யிலிருந்து அருந்துங்கள்.
Mantra 20
तेन नो वाजिनीवसू पश्वे तोकाय शं गवे । वहतं पीवरीरिषः ॥
அதே (ஏற்றுக் கொண்ட மதுரானந்தம்) மூலம், ஓ வாஜினீவஸூ, எங்களுக்கு ஊட்டமளிக்கும் வளர்ச்சியை கொண்டு வாருங்கள்—எங்கள் ஆற்றல்களுக்கு நலம், எங்கள் தோக (சந்ததி/ஆன்மக் குழந்தை) க்கு நலம், மற்றும் கோ (கவः—ஒளிக் கதிர்கள்/ஞான-பசுக்கள்) க்கு நலம்; பீவரி இஷஃ (செழுமையான ஊட்டத் தூண்டுதல்கள்) யைச் சுமந்து வாருங்கள்.
Mantra 21
उत नो दिव्या इष उत सिन्धूँरहर्विदा । अप द्वारेव वर्षथः ॥
மேலும் எங்களுக்காக திவ்ய இஷஃ (தூண்டுதல்கள்) பொழியுங்கள்; மேலும் அஹர்வித் (பகல்-அறிவோர்) மூலம் சிந்து (பாய்ச்சல்கள்/நதிகள்) யையும்—வாசல்கள் திறப்பதுபோல் திறந்து பொழியுங்கள், ஓ அஶ்வினரே.
Mantra 22
कदा वां तौग्र्यो विधत्समुद्रे जहितो नरा । यद्वां रथो विभिष्पतात् ॥
ஓ நரா (அச்வினௌ), கடலில் கைவிடப்பட்ட தௌக்ரியனை நீங்கள் எப்போது (உங்கள்) சேவைக்குக் கொண்டுவருவீர்கள்—உங்கள் ரதம் தன் சக்திகளால் வேகமாய் பறப்பதுபோல் ஓடும்போது? அதுபோல ஆபத்தில் எங்களிடமும் உங்கள் விரைந்த மீட்பு வந்து சேரட்டும்.
Mantra 23
युवं कण्वाय नासत्या ऋपिरिप्ताय हर्म्ये । शश्वदूतीर्दशस्यथः ॥
ஓ நாசத்யர்களே, நீங்கள் இருவரும் கண்ண்வனுக்காக—ஹர்ம்யே (உயர்ந்த இல்லத்தில்)—காயமின்றி, குறையின்றி, எப்போதும் உங்கள் உதவிகளை அளிக்கிறீர்கள்; இவ்வாறு நிலைத்த சாதகனை நீங்கள் தொடர்ந்து பேணுகிறீர்கள்.
Mantra 24
ताभिरा यातमूतिभिर्नव्यसीभिः सुशस्तिभिः । यद्वां वृषण्वसू हुवे ॥
அந்த உதவிகளுடன்—எப்போதும் புதுமையானதும் சுஷஸ்தி (அழகும் பயனும் உடையதும்) ஆனவைகளுடன்—நான் உங்களை அழைக்கும் போது, ஓ வ்ருஷண்வஸூ, எங்களிடம் வாருங்கள். உங்கள் புதிய சக்திகள் எங்கள் செயலில் புகுந்திடட்டும்.
Mantra 25
यथा चित्कण्वमावतं प्रियमेधमुपस्तुतम् । अत्रिं शिञ्जारमश्विना ॥
முன்பு நீங்கள் கண்ண்வனை உதவியதுபோலவும், யாகத்தில் போற்றப்பட்ட பிரியமேதனைத் துணைநின்றதுபோலவும், நெருக்கடியின் அழுத்தத்தில் அத்திரி ஷிஞ்ஜாரனை காத்ததுபோலவும்—அவ்வாறே, ஹே அஶ்வினௌ, அதே ரட்சக வலிமையுடன் இப்போது எங்கள் அழைப்பிற்கு வாருங்கள்.
Mantra 26
यथोत कृत्व्ये धनेंऽशुं गोष्वगस्त्यम् । यथा वाजेषु सोभरिम् ॥
கடினமாகப் பெறத்தக்க செல்வத்தில் நீங்கள் உதவியதுபோலவும், ஒளிமிகு பசுக் கூட்டங்களின் நடுவே அகஸ்த்யனைத் தாங்கியதுபோலவும்—அவ்வாறே வளத்தின் ‘வாஜ’ப் புலங்களில் சோபரியை வலிமைப்படுத்துங்கள்; எங்கள் ஒவ்வொரு முயற்சியிலும் உங்கள் வீரியம் எங்களுக்காகச் செயல்படட்டும்.
Mantra 27
एतावद्वां वृषण्वसू अतो वा भूयो अश्विना । गृणन्तः सुम्नमीमहे ॥
ஹே வृषண்வஸூ, இவ்வளவே உங்களிடம் நாம் உரைத்தோம்; இப்போது, ஹே அஶ்வினௌ, இன்னும் அதிகத்திற்காக நாடுகிறோம்—பாடிப் போற்றி, உங்கள் ‘சும்ன’த்தை, உங்கள் மகிழ்வான அருளை, இருப்பைச் செம்மைப்படுத்தும் அந்த உள்ளார்ந்த ஆனந்தத்தை வேண்டுகிறோம்.
Mantra 28
रथं हिरण्यवन्धुरं हिरण्याभीशुमश्विना । आ हि स्थाथो दिविस्पृशम् ॥
அஶ்வினரே! பொன்-நுகத்தால் இணைக்கப்பட்ட, பொன்-கயிறுகளைக் கொண்ட ரதத்தில்—வந்து வெளிப்பட்டு நில்லுங்கள்; நீங்கள் திவிஸ்ப்ருஷ், விண்ணைத் தொடுபவர்கள். அந்த உயர்நடை எங்கள் இப்பயணத்தில் புகுக.
Mantra 29
हिरण्ययी वां रभिरीषा अक्षो हिरण्ययः । उभा चक्रा हिरण्यया ॥
உங்கள் ரதத்தின் கட்டமைப்பு பொன்மயம்; ஈஷா (தண்டு/துரா) பொன்மயம்; அக்ஷ (அச்சு) பொன்மயம்; இரு சக்கரங்களும் பொன்மயமே. இந்த முழுத் தெய்வீக ஒளி எங்கள் பாதையை சமமாகவும் பிளவில்லாமலும் ஆக்குக.
Mantra 30
तेन नो वाजिनीवसू परावतश्चिदा गतम् । उपेमां सुष्टुतिं मम ॥
அதே (காக்கும்) வல்லமையால், ஹே வாஜினீவஸூ—வெற்றிச் செல்வங்களின் ஆண்டவர்களே—தொலைந்த பராவத் இடத்திலிருந்தும் எங்களிடம் வாருங்கள். என் இந்த சு-ஸ்துதியை அணுகுங்கள்; அது எங்களுள் உங்கள் வளர்ச்சிக்கான வழியாக அமையட்டும்.
Mantra 31
आ वहेथे पराकात्पूर्वीरश्नन्तावश्विना । इषो दासीरमर्त्या ॥
அப்பாலான தூரத்திலிருந்து ரதம் செலுத்தி வாருங்கள், ஹே அஶ்வினௌ; பழமையான ஹவிகளை அனுபவித்து. ஹே அமரர்கள், எங்களுக்கு ‘இஷ்’ எனும் ஓடைகளை அருளுங்கள்—ஆன்மாவின் முன்னேற்றப் பயணத்தைப் போஷிக்கும் ஊட்டமளிக்கும் தூண்டுதல்கள்.
Mantra 32
आ नो द्युम्नैरा श्रवोभिरा राया यातमश्विना । पुरुश्चन्द्रा नासत्या ॥
ஒளிமிகு சக்திகளுடன், புகழின் விரிவுடன், மேலும் ‘ராயா’—இருப்பின் நிறைவு—உடன் எங்களிடம் வாருங்கள், ஹே அஶ்வினௌ. ஹே நாஸத்யா, பலகதிர் உடையவர்களே, எங்கள் இயல்பை சத்தியத்திற்கான தெளிந்த வெளியாக்கும் அந்த ஒளிரும் பன்மையை கொண்டு வாருங்கள்.
Mantra 33
एह वां प्रुषितप्सवो वयो वहन्तु पर्णिनः । अच्छा स्वध्वरं जनम् ॥
இங்கே, மின்னும் வலிமை நிறைந்த சிறகுடைய சக்திகள் உங்களைச் சுமந்து வரட்டும். நன்கு ஒழுங்குபடுத்தப்பட்ட யாகம் கொண்ட மக்களிடம் வாருங்கள்—அர்ப்பணத்தின் சரியான தாளம் உள்ளார்ந்த வாழ்வின் சரியான தாளமாகவும் ஆகும்படிக்கு.
Mantra 34
रथं वामनुगायसं य इषा वर्तते सह । न चक्रमभि बाधते ॥
ஹே (அஶ்வினௌ)! ஸ்துதியின் அனுகானத்தோடு இசைஒத்துச் செல்லும் ரதம் போல, இஷா (போஷிக்கும் உந்துதல்) எனும் துணையுடன் திரும்பி, சக்கரத்தோடு மோதித் தடையுறாதது போல—எங்கள் இயக்கமும் உள்ளார்ந்த தடையின்றி, ருத (சரியான தாளம்/ஒழுங்கு)க்கு ஒத்ததாக அமையட்டும்.
Mantra 35
हिरण्ययेन रथेन द्रवत्पाणिभिरश्वैः । धीजवना नासत्या ॥
ஹே நாஸத்யரே! பொன்னிற ரதத்துடன், ‘கைகள்’ கூட வேகமாயுள்ள அஶ்வங்களுடன், தீஜவனராக (ஊக்கமுற்ற ஞானத்தில் விரைவுடையவர்களாக) வாருங்கள்; எங்கள் உள்ளத்தில் புகுந்து, எங்கள் தீயை உண்மையில் உயிரை முன்னே செலுத்தும் ஒளிவேகமாக ஆக்குங்கள்.
Mantra 36
युवं मृगं जागृवांसं स्वदथो वा वृषण्वसू । ता नः पृङ्क्तमिषा रयिम् ॥
ஹே அஶ்வினௌ, வृषண்வஸூ (ஆனந்தப் பொழிவில் வல்லவர்கள்)! விழித்தெழுந்த ம்ருகம்—விழித்த தேடுபவன்/சாதகன்—அதில் நீங்கள் மகிழ்கிறீர்கள்; அப்போது இஷா (உள்ளார்ந்த போஷண-சக்தி) உடன் எங்களுக்காக ரயி (நிறைவு/செல்வம்) யை எங்கள் வாழ்வில் கலக்குங்கள்.
Mantra 37
ता मे अश्विना सनीनां विद्यातं नवानाम् । यथा चिच्चैद्यः कशुः शतमुष्ट्रानां ददत्सहस्रा दश गोनाम् ॥
அஷ்வினௌ! எனக்காகப் பழமையோரினதும் எப்போதும் புதுமையோரினதும் ‘ஸனீனா’—வெற்றி-அடைதலை—நீங்கள் அறிந்து அருளுங்கள், அதை நிறைவேற்றுங்கள். ஒருகாலத்தில் சைத்ய கஷு பெருந்தாராளத்துடன் நூறு ஒட்டகங்களையும் பத்து ஆயிரம் பசுக்களையும் தந்ததுபோல், நீங்கள் எங்களுக்கும் மிகுந்த வளர்ச்சியை அளியுங்கள்—சக்திகளும் ஒளிக்கதிர்களும், ஆயிரமாயிரமும் பத்துப்பத்துமாக.
Mantra 38
यो मे हिरण्यसंदृशो दश राज्ञो अमंहत । अधस्पदा इच्चैद्यस्य कृष्टयश्चर्मम्ना अभितो जनाः ॥
எனக்காகப் பொன் போன்ற சக்திகளை—பத்து அரசர்களுடையவற்றை—விரிவாக்குபவன்; அப்படியாகச் சைத்யரின் மக்கள் கூட, தங்கள் அடிகள் தாழ்த்தப்பட்ட நிலையிலும், பாதுகாப்புச் சட்டத்தின் (ரக்ஷா-தர்ம) வலயத்தில் சுற்றிலும் சூழப்பட்டு நிற்கின்றனர். இவ்வாறு தெய்வீக வளர்ச்சி நாடுபவனைச் சுற்றி காவலுடனான ஒழுங்கை நிறுவுகிறது.
Mantra 39
माकिरेना पथा गाद्येनेमे यन्ति चेदयः । अन्यो नेत्सूरिरोहते भूरिदावत्तरो जनः ॥
இந்தப் பாதையில்—வெறும் பாடல்-காட்சிக்காக—யாரும் செல்ல வேண்டாம்; இச் சைத்யர்கள் இவ்வழி செல்லார். வேறு எந்த ‘ஸூரி’ (தானதாரன்/போஷகர்) அவர்களை உண்மையில் மிஞ்சுவதில்லை; அவர்கள் மிகுதியாக வழங்குபவர்கள்—வளர்ச்சியின் உண்மைப் பாதையைத் தேரும் ஆன்மாவின் சரியான இயக்கத்திற்கான உருவகம்.
It begins with clear Dawn (Uṣas) imagery—ruddy light and spreading beams—but later verses function as Aśvin petitions for nourishment and well-being. Many Mandala 8 hymns move fluidly between closely linked morning deities.
Cosmically it is sunrise filling the world with light; inwardly it points to clarity spreading through the mind, making right perception and right action possible.
That closing praise highlights that true prosperity is tied to right conduct and generosity. The hymn contrasts genuine increase and giving with mere show, presenting worthy patrons as models of the ‘right path.’
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.