
Sukta 4.33
Vāmadeva Gautama (attributed for Mandala 4; hymn to the Rbhus)
Triṣṭubh (probable for RV 4.33; verse-level confirmation may vary by recension)
บทสวดนี้อัญเชิญเหล่าอฤภุ—ฤภุ วิภวา และวาชะ—ในฐานะช่างศิลป์ทิพย์ ผู้ถูกเร้าโดยแรงบันดาลใจอันรวดเร็วให้ทำรูปแบบทั้งหลายให้สมบูรณ์ และทวีความอุดมสมบูรณ์แก่ทั้งเทพและมนุษย์ บทสวดสรรเสริญความเป็นผู้กล่าวสัจจะ การดำรงอยู่ตามสวธา (กฎโดยกำเนิดของตน) และกิจอัศจรรย์ที่แม้ตวษฏฤก็ยอมรับ ปิดท้ายด้วยคำวอนขอให้ท่านสถาปนา “วสูนิ” (ทรัพย์แท้/ความมั่งคั่งแท้) แก่ผู้บูชาในการคั้นโสมครั้งที่สาม
Mantra 1
प्र ऋभुभ्यो दूतमिव वाचमिष्य उपस्तिरे श्वैतरीं धेनुमीळे । ये वातजूतास्तरणिभिरेवैः परि द्यां सद्यो अपसो बभूवुः ॥
ข้าพเจ้าส่งถ้อยคำนี้ไปยังเหล่าฤภุ (R̥bhu) ดุจทูตสาร; ข้าพเจ้าบูชาวัวแห่งความอุดมที่ส่องขาวเรืองรอง ซึ่งแผ่ปูไว้เพื่อผู้แสวงหา. พวกเขาถูกขับเคลื่อนด้วยพลังแห่งลม พร้อมม้าศึกอันรวดเร็ว ก็พลันเป็นผู้กระทำการงานที่โอบล้อมสวรรค์—เป็นฤทธิ์แห่งการกระทำอันสัมฤทธิ์ผล.
Mantra 2
यदारमक्रन्नृभवः पितृभ्यां परिविष्टी वेषणा दंसनाभिः । आदिद्देवानामुप सख्यमायन्धीरासः पुष्टिमवहन्मनायै ॥
เมื่อเหล่าฤภุสร้างสิ่งอันสมควรแก่บิดามารดาทั้งสอง—ที่นั่งอันโอบล้อมและเครื่องประดับด้วยฤทธิ์แห่งความชำนาญ—แล้วพวกเขาก็เข้าใกล้มิตรภาพของเหล่าเทพ. ฤๅษีผู้มีญาณมั่นคงนำความเพิ่มพูนและความหล่อเลี้ยงมาสู่ความรื่นรมย์แห่งจิต.
Mantra 3
पुनर्ये चक्रुः पितरा युवाना सना यूपेव जरणा शयाना । ते वाजो विभ्वाँ ऋभुरिन्द्रवन्तो मधुप्सरसो नोऽवन्तु यज्ञम् ॥
พวกเขาทำให้บิดามารดาทั้งสองกลับเป็นหนุ่มสาวอีกครั้ง ทั้งที่นอนชราอยู่ดุจเสาเก่าที่สึกกร่อน. ขอเหล่าฤภุ—วาชะ (Vāja), วิภวา (Vibhvā), และฤภุ (Ṛbhu)—ผู้เปี่ยมด้วยพลังแห่งอินทระ (Indra) และหยดหลั่งความหวาน จงคุ้มครองยัญญะ (yajña) ของเรา คือเครื่องบูชาแห่งการกระทำอันรู้ตื่น.
Mantra 4
यत्संवत्समृभवो गामरक्षन्यत्संवत्समृभवो मा अपिंशन् । यत्संवत्समभरन्भासो अस्यास्ताभिः शमीभिरमृतत्वमाशुः ॥
เพราะตลอดหนึ่งปี ฤภุ (Rbhus) ได้พิทักษ์โค—โคคือรัศมีแห่งญาณ; เพราะตลอดหนึ่งปี ฤภุได้หล่อแต่งและทำให้เธอสมบูรณ์; เพราะตลอดหนึ่งปี พวกเขาได้อุ้มชูรัศมีรุ่งเรืองของเธอ—ด้วยกิจแห่งฝีมืออันเที่ยงธรรมเหล่านั้น พวกเขาบรรลุอมฤตภาพ (amṛtatva).
Mantra 5
ज्येष्ठ आह चमसा द्वा करेति कनीयान्त्रीन्कृणवामेत्याह । कनिष्ठ आह चतुरस्करेति त्वष्ट ऋभवस्तत्पनयद्वचो वः ॥
พี่ใหญ่กล่าวว่า “จงทำถ้วย (camasā) สองใบ”; น้องกลางกล่าวว่า “เราจงทำสามใบ”; น้องเล็กกล่าวว่า “จงทำสี่ใบ” โอ ฤภุทั้งหลาย ตวษฏฤ (Tvaṣṭṛ) ได้รับรองถ้อยคำของพวกท่าน—วาจาแห่งการก่อรูปที่ทวีคูณภาชนะของความรื่นรมย์.
Mantra 6
सत्यमूचुर्नर एवा हि चक्रुरनु स्वधामृभवो जग्मुरेताम् । विभ्राजमानाँश्चमसाँ अहेवावेनत्त्वष्टा चतुरो ददृश्वान् ॥
เหล่าวีรชนกล่าวความจริง (satya); เพราะแท้จริงพวกเขาได้กระทำงานนั้นสำเร็จแล้ว. ตามกฎแห่งตน (svadhā) ฤภุทั้งหลายจึงมาถึงความสำเร็จนี้. ตวษฏฤ (Tvaṣṭṛ) ผู้เห็นแจ้ง ได้แลเห็น—ประหนึ่งในวันเดียว—ถ้วย (camasā) ทั้งสี่ที่ส่องประกายรุ่งโรจน์.
Mantra 7
द्वादश द्यून्यदगोह्यस्यातिथ्ये रणन्नृभवः ससन्तः । सुक्षेत्राकृण्वन्ननयन्त सिन्धून्धन्वातिष्ठन्नोषधीर्निम्नमापः ॥
ในอาคโคหยะ (Agohya) ผู้ต้อนรับนั้น เหล่าฤภุ (Rbhus) ชื่นบานตลอดสิบสองวัน ขณะมุ่งสู่กิจที่ตั้งไว้ เขาทำให้ท้องทุ่งเป็นผืนดี นำทางสายน้ำทั้งหลาย ตั้งพืชโอสถไว้บนแผ่นดินแห้ง และชี้นำสายน้ำให้ไหลสู่ที่ลุ่ม—ด้วยฝีมืออันถูกต้อง จัดระเบียบการเคลื่อนไหวแห่งชีวิต
Mantra 8
रथं ये चक्रुः सुवृतं नरेष्ठां ये धेनुं विश्वजुवं विश्वरूपाम् । त आ तक्षन्त्वृभवो रयिं नः स्ववसः स्वपसः सुहस्ताः ॥
ผู้ที่สร้างรถศึกอันประกอบแน่นดี เลิศสำหรับหนทางของมนุษย์ และผู้ที่สร้างแม่โคซึ่งเคลื่อนไปด้วยพลังทั้งปวง มีรูปทั้งปวง—ขอให้เหล่าฤภุ (Rbhus) เหล่านั้นสลักสร้าง rayi คือความมั่งคั่งอันเต็มเปี่ยมให้แก่เรา ผู้เปี่ยมด้วยพลังตน เปี่ยมด้วยกิจอันถูกต้อง และมีมืออันชำนาญงดงาม
Mantra 9
अपो ह्येषामजुषन्त देवा अभि क्रत्वा मनसा दीध्यानाः । वाजो देवानामभवत्सुकर्मेन्द्रस्य ऋभुक्षा वरुणस्य विभ्वा ॥
เหล่าเทพยอมรับกิจของพวกเขา เพราะพวกเขาครุ่นคิดด้วยเจตจำนง (kratu) และด้วยใจ (manas) ที่มุ่งสู่เป้าหมาย วาชะ (Vāja) จึงเป็นผู้ทำงานงามท่ามกลางเทพทั้งหลาย ฤภุกษา (Ṛbhukṣā) สำหรับอินทรา (Indra) และวิภวา (Vibhvā) สำหรับวรุณะ (Varuṇa)—แต่ละองค์เข้าประจำฐานะ เป็นพลังที่สำเร็จแล้วในระเบียบแห่งทวยเทพ
Mantra 10
ये हरी मेधयोक्था मदन्त इन्द्राय चक्रुः सुयुजा ये अश्वा । ते रायस्पोषं द्रविणान्यस्मे धत्त ऋभवः क्षेमयन्तो न मित्रम् ॥
ผู้ใดได้สร้างพลังสีอรุณทั้งสองเพื่อพระอินทระ—ผู้รื่นรมย์ในปัญญาอันดลใจและบทสรรเสริญ—และผู้ใดได้ทำให้ม้าทั้งหลายเทียมแอกอย่างสมบูรณ์; โอ รภุทั้งหลาย (Rbhus) ขอท่านจงวางไว้ในเรา ความเพิ่มพูนแห่งรายิ (ráyi, ทรัพย์มงคล) ความอุดมที่หล่อเลี้ยง และทรัพย์แห่งภาวะทั้งปวง เกื้อกูลสันติของเราดุจมิตร.
Mantra 11
इदाह्नः पीतिमुत वो मदं धुर्न ऋते श्रान्तस्य सख्याय देवाः । ते नूनमस्मे ऋभवो वसूनि तृतीये अस्मिन्त्सवने दधात ॥
ในความเคลื่อนไหวแห่งวันนี้เอง เหล่าเทพได้หลั่งให้ท่านทั้งหลาย ความปีติแห่งการดื่มโสมะและความรื่นรมย์อันยกสูง; หาใช่ปราศจากมิตรภาพของผู้ที่ตรากตรำแสวงหา จนเหนื่อยล้าไม่. เพราะฉะนั้น โอ รภุทั้งหลาย ขอท่านจงวางทรัพย์ทั้งหลายไว้แก่เรา ณ สวนะ (savana, การคั้น) ครั้งที่สามนี้.
The seer sends his word ‘like a messenger’ to the R̥bhus and praises the bright Cow of abundance, introducing them as swift, wind-driven powers of effective action.
The hymn unfolds their character: truth-speaking, adherence to svadhā, and their astonishing works—especially the shining cups—so perfect that Tvaṣṭṛ recognizes them.
Their workmanship is presented as immediate, radiant accomplishment (the cups ‘seen in a day’), revealing perfection as the fruit of truth and right action.
The hymn turns to prayer: since Soma-joy is granted in the day’s movement, the R̥bhus are asked to place ‘vasūni’—true riches and plenitudes—within the worshipper at this third pressing.
प्र ऋभुभ्यो दूतमिव वाचमिष्य उपस्तिरे श्वैतरीं धेनुमीळे । ये वातजूतास्तरणिभिरेवैः परि द्यां सद्यो अपसो बभूवुः ॥satyam ūcur… anu svadhām
tṛtīye asmin savane dadhāta
The R̥bhus are a triad—Ṛbhu, Vibhvā, and Vāja—praised as divine craftsmen who perfect and renew forms. In this hymn they stand for flawless skill, truth in action, and the power to multiply abundance.
Tvaṣṭṛ is the divine fashioner. The hymn says he recognizes the R̥bhus’ work—shining cups—showing that their craftsmanship is so perfect it is acknowledged by the cosmic artisan himself, a model for a well-made sacrifice.
A Soma sacrifice has three main pressings in a day. The hymn’s final verse asks the R̥bhus to place ‘vasūni’ (true riches) in the worshipper specifically at the third pressing, linking the praise to a clear ritual moment.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.