Sukta 33
Sukta 4.33
Vāmadeva Gautama (attributed for Mandala 4; hymn to the Rbhus)
Triṣṭubh (probable for RV 4.33; verse-level confirmation may vary by recension)
ഈ സൂക്തം ഋഭുക്കളായ ഋഭു, വിഭ്വാ, വാജ എന്നിവരെ ദിവ്യ ശില്പികളായി ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. വേഗമുള്ള പ്രചോദനത്താൽ പ്രേരിതരായി അവർ രൂപങ്ങളെ പരിപൂർണമാക്കി, ദേവന്മാർക്കും മനുഷ്യർക്കും സമൃദ്ധിയെ പലമടങ്ങ് വർധിപ്പിക്കുന്നു. അവരുടെ സത്യവാക്യത്വം, സ്വധാ (സ്വാഭാവിക നിയമം/ധർമ്മം) പാലനം, ത്വഷ്ടാവിനും അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്ന അത്ഭുതപ്രവൃത്തികൾ എന്നിവയെ ഇത് പ്രശംസിക്കുന്നു. അവസാനം, മൂന്നാം സോമപാനം (തൃതീയ സവനം) സമയത്ത് യജമാനനുവേണ്ടി “വസൂനി” (യഥാർത്ഥ സമ്പത്തുകൾ) സ്ഥാപിക്കണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
प्र ऋभुभ्यो दूतमिव वाचमिष्य उपस्तिरे श्वैतरीं धेनुमीळे । ये वातजूतास्तरणिभिरेवैः परि द्यां सद्यो अपसो बभूवुः ॥
ഋഭുക്കളിലേക്കു ദൂതനെപ്പോലെ എന്റെ വാക്കിനെ ഞാൻ അയക്കുന്നു; ഉപസ്തരിതമായ, ദീപ്തമായ ശ്വൈതരി—സമൃദ്ധിയുടെ ധേനു—യെ ഞാൻ സ്തുതിക്കുന്നു. വാതത്തിന്റെ പ്രേരണയാൽ, വേഗമുള്ള അശ്വങ്ങളോടെ, അവർ ഉടൻതന്നെ അപസ് എന്ന പ്രവർത്തനശക്തികളായി, ദ്യൗവിനെ ചുറ്റി വ്യാപിച്ചവർ—ഫലപ്രദമായ കര്‍മ്മശക്തികൾ.
Mantra 2
यदारमक्रन्नृभवः पितृभ्यां परिविष्टी वेषणा दंसनाभिः । आदिद्देवानामुप सख्यमायन्धीरासः पुष्टिमवहन्मनायै ॥
ഋഭുക്കൾ രണ്ടു പിതൃ-മാതൃകൾക്കു യോജിച്ചതിനെ നിർമ്മിച്ചപ്പോൾ—പരിവിഷ്ടീ എന്ന ചുറ്റുമൂടിയ ഇരിപ്പിടങ്ങളും, വേഷണാ എന്ന അലങ്കാരവും, അവരുടെ ദംസനാ (കൗശല-ശക്തി)കളാൽ—അവർ ദേവന്മാരുടെ സഖ്യത്തിലേക്കു സമീപിച്ചു. ധീരദർശികളായ ഋഷികൾ മനസ്സിന്റെ ആനന്ദത്തിനായി പുഷ്ടിയും പോഷണവും കൊണ്ടുവന്നു.
Mantra 3
पुनर्ये चक्रुः पितरा युवाना सना यूपेव जरणा शयाना । ते वाजो विभ्वाँ ऋभुरिन्द्रवन्तो मधुप्सरसो नोऽवन्तु यज्ञम् ॥
ജരിച്ച യൂപസ്തംഭംപോലെ പഴകി കിടന്നിരുന്നിട്ടും, രണ്ടു പിതൃ-മാതൃകളെ വീണ്ടും യുവാക്കളാക്കിയവർ—ആ ഋഭുക്കൾ: വാജ, വിഭ്വാൻ, ഋഭു—ഇന്ദ്രബലത്തിൽ നിറഞ്ഞും മധു തുളുമ്പിയും, നമ്മുടെ യജ്ഞത്തെ കാത്തരുളട്ടെ—ബോധപൂർവ്വമായ കര്‍മ്മാർപ്പണത്തെ.
Mantra 4
यत्संवत्समृभवो गामरक्षन्यत्संवत्समृभवो मा अपिंशन् । यत्संवत्समभरन्भासो अस्यास्ताभिः शमीभिरमृतत्वमाशुः ॥
ഒരു സമ്പൂർണ്ണ സംവത്സരം ഋഭുക്കൾ ഗാവിനെ (ജ്ഞാനകിരണത്തെ) കാത്തു; ഒരു സംവത്സരം അവളെ രൂപപ്പെടുത്തി പരിപൂർണ്ണമാക്കി; ഒരു സംവത്സരം അവളുടെ ദീപ്തമായ ഭാസസ്സുകൾ വഹിച്ചു—ആ ശമീഭിരെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന സുകൗശല്യകൃത്യങ്ങളാൽ അവർ അമൃതത്വം പ്രാപിച്ചു.
Mantra 5
ज्येष्ठ आह चमसा द्वा करेति कनीयान्त्रीन्कृणवामेत्याह । कनिष्ठ आह चतुरस्करेति त्वष्ट ऋभवस्तत्पनयद्वचो वः ॥
ജ്യേഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: ‘രണ്ട് ചമസങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുക’; കനീയാൻ പറഞ്ഞു: ‘നാം മൂന്ന് ഉണ്ടാക്കാം’; കനിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: ‘നാല് ഉണ്ടാക്കുക.’ ഹേ ഋഭുക്കളേ, ത്വഷ്ടൃ നിങ്ങളുടെ ആ വചനം—ആനന്ദപാത്രത്തെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന നിങ്ങളുടെ രൂപകവചനം—അംഗീകരിച്ചു.
Mantra 6
सत्यमूचुर्नर एवा हि चक्रुरनु स्वधामृभवो जग्मुरेताम् । विभ्राजमानाँश्चमसाँ अहेवावेनत्त्वष्टा चतुरो ददृश्वान् ॥
ആ നരന്മാർ സത്യം ഉച്ചരിച്ചു; കാരണം അവർ യഥാർത്ഥത്തിൽ കൃത്യം നിർവഹിച്ചു. സ്വന്തം സ്വധാ (സ്വഭാവനിയമം) അനുസരിച്ച് ഋഭുക്കൾ ഈ സിദ്ധിയിലേക്കെത്തി. ത്വഷ്ടൃ, കണ്ടറിഞ്ഞവൻ, ഒരേ ദിവസത്തിനുള്ളിൽ എന്നപോലെ, ദീപ്തിയോടെ തിളങ്ങുന്ന നാല് ചമസങ്ങളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
Mantra 7
द्वादश द्यून्यदगोह्यस्यातिथ्ये रणन्नृभवः ससन्तः । सुक्षेत्राकृण्वन्ननयन्त सिन्धून्धन्वातिष्ठन्नोषधीर्निम्नमापः ॥
അഗോഹ്യന്റെ അതിഥ്യത്തിൽ പന്ത്രണ്ടു ദിവസങ്ങൾ ഋഭുക്കൾ ആനന്ദിച്ചു, ലക്ഷ്യം പിന്തുടർന്ന്. അവർ വയലുകളെ സുസ്ഥലങ്ങളാക്കി; നദികളെ വഴിനടത്തി; ധൻവാ—വറ്റിയ ഭൂമിയിൽ—ഔഷധികളെ സ്ഥാപിച്ചു; ജലങ്ങളെ താഴ്ന്നിടങ്ങളിലേക്കു ഒഴുകുവാൻ നയിച്ചു—ശരിയായ കൗശലത്തോടെ ജീവന്റെ ഗതികളെ ക്രമപ്പെടുത്തി.
Mantra 8
रथं ये चक्रुः सुवृतं नरेष्ठां ये धेनुं विश्वजुवं विश्वरूपाम् । त आ तक्षन्त्वृभवो रयिं नः स्ववसः स्वपसः सुहस्ताः ॥
മനുഷ്യയാത്രയ്ക്ക് ശ്രേഷ്ഠമായ, സുവൃത—സുസംയോജിത—രഥം നിർമ്മിച്ചവരും; സർവ്വശക്തികളാൽ ചലിക്കുന്ന (വിശ്വജുവ), സർവ്വരൂപധാരിണിയായ ധേനുവിനെ രൂപപ്പെടുത്തിയവരും—അത്തരം സ്വവസ, സ്വപസ, സുഹസ്ത ഋഭുക്കൾ ഞങ്ങൾക്ക് റയി—സമൃദ്ധിയും പൂർണ്ണതയും—കൊത്തിയൊരുക്കട്ടെ.
Mantra 9
अपो ह्येषामजुषन्त देवा अभि क्रत्वा मनसा दीध्यानाः । वाजो देवानामभवत्सुकर्मेन्द्रस्य ऋभुक्षा वरुणस्य विभ्वा ॥
ദേവന്മാർ അവരുടെ കൃത്യങ്ങളെ അംഗീകരിച്ചു; കാരണം അവർ ക്രതു കൊണ്ടും മനസ്സുകൊണ്ടും ലക്ഷ്യത്തിൽ ധ്യാനിച്ചു മുന്നേറി. ദേവന്മാരിൽ സുകർമ്മിയായി വാജൻ നിലകൊണ്ടു; ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ഋഭുക്ഷാ, വരുണനുവേണ്ടി വിഭ്വാ—ഓരോരുത്തനും ദൈവക്രമത്തിൽ തന്റെ സിദ്ധശക്തിയുടെ സ്ഥാനമേറ്റു.
Mantra 10
ये हरी मेधयोक्था मदन्त इन्द्राय चक्रुः सुयुजा ये अश्वा । ते रायस्पोषं द्रविणान्यस्मे धत्त ऋभवः क्षेमयन्तो न मित्रम् ॥
മേധ—പ്രേരിത ബുദ്ധിയും സ്തുതിയുംകൊണ്ട് മദിക്കുന്ന ആ രണ്ടു ഹരികൾ (താമ്രവർണ്ണ ശക്തികൾ) ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ആരൊക്കെയോ നിർമ്മിച്ചു, കൂടാതെ അശ്വങ്ങളെ സുയുജ—സമ്പൂർണ്ണമായി യോജിപ്പിച്ചവർ; ഹേ ഋഭുക്കളേ, ഞങ്ങളിലേക്കു റായിയുടെ പോഷവും ധാരക സമൃദ്ധിയും, ദ്രവിണം—അസ്തിത്വത്തിന്റെ ധനങ്ങളും—നിക്ഷേപിക്കുവിൻ; മിത്രനെപ്പോലെ ഞങ്ങളുടെ ക്ഷേമം പോഷിപ്പിക്കുവിൻ.
Mantra 11
इदाह्नः पीतिमुत वो मदं धुर्न ऋते श्रान्तस्य सख्याय देवाः । ते नूनमस्मे ऋभवो वसूनि तृतीये अस्मिन्त्सवने दधात ॥
ഇന്നത്തെ ഈ അഹ്നത്തിൽ—ഈ ഗതിയിൽ—നിങ്ങൾക്കായി ദേവന്മാർ സോമപാനത്തിന്റെ പീതിയും ഉയർന്ന മദവും ഒഴുക്കിയിരിക്കുന്നു; അന്വേഷത്തിൽ പരിശ്രമിച്ചു ക്ഷീണിച്ച സഖാവിന്റെ സഖ്യതയില്ലാതെ അല്ല. അതിനാൽ, ഹേ ഋഭുക്കളേ, ഞങ്ങളിലേക്കു വസു—സത്യധനങ്ങൾ—നിക്ഷേപിക്കുവിൻ; ഈ തൃതീയ സവനത്തിൽ ഇവിടെ സ്ഥാപിക്കുവിൻ.
Inside Sukta 33
How it unfolds
- Where it opens
The seer sends his word ‘like a messenger’ to the R̥bhus and praises the bright Cow of abundance, introducing them as swift, wind-driven powers of effective action.
- Development
The hymn unfolds their character: truth-speaking, adherence to svadhā, and their astonishing works—especially the shining cups—so perfect that Tvaṣṭṛ recognizes them.
- Climax
Their workmanship is presented as immediate, radiant accomplishment (the cups ‘seen in a day’), revealing perfection as the fruit of truth and right action.
- Where it settles
The hymn turns to prayer: since Soma-joy is granted in the day’s movement, the R̥bhus are asked to place ‘vasūni’—true riches and plenitudes—within the worshipper at this third pressing.
The deity: R̥bhus
- In the VedaThey are praised for effective action (apas), luminous workmanship, and for works so exact that even Tvaṣṭṛ (the divine fashioner) acknowledges them.
- Cosmic functionThey represent the cosmic principle of formation and refinement: turning raw potential into perfected manifestation, multiplying plenitude, and restoring vitality—especially in the sacrificial and solar order where right work yields increase.
- Inner significanceThe R̥bhus symbolize disciplined intelligence and skill (yoga of work): the capacity to remake one’s instruments (mind, speech, senses) into ‘shining vessels,’ align with one’s svadhā, and convert effort into joy, clarity, and abundance.
The seer
- Vāmadeva GautamaGautama (Vāmadeva) gotra · A major seer of Maṇḍala 4, celebrated for visionary hymns that unite ritual precision with inner (psychological) illumination; associated with inspired speech and the discovery of divine powers through tapas and insight.
Famous verses
प्र ऋभुभ्यो दूतमिव वाचमिष्य उपस्तिरे श्वैतरीं धेनुमीळे । ये वातजूतास्तरणिभिरेवैः परि द्यां सद्यो अपसो बभूवुः ॥satyam ūcur… anu svadhām
tṛtīye asmin savane dadhāta
Attributes of the deity
- Divine craftsmanship and perfection
- Truth-speaking and right execution of work (satyam + apas)
- Swift, wind-driven inspiration (vātajūta)
- Luminous transformation and renewal
- Multiplication of abundance (cow/wealth imagery)
- Association with Soma and the third pressing
- Recognized by Tvaṣṭṛ as consummate makers
Also by this seer
- Rig Veda Mandala 4 (many hymns attributed to Vāmadeva)
- Hymns to Indra, Agni, Soma, the Aśvins, and the R̥bhus within the Vāmadeva collection
- Vāmadeva is also remembered in later Vedic/Upaniṣadic tradition (e.g., the ‘Vāmadeva-vidyā’ motif of realized identity)
The rite, step by step
- Prepare the Soma-pressing space and kindle/steady the sacred fires (Agni as ritual support).
- At the appropriate Soma pressing, invite the R̥bhus with praise of their apas (effective works) and svadhā (innate law).
- Recite the hymn with attention to ‘truth’ (satyam) and craftsmanship imagery—cups, radiance, abundance-cow—aligning the rite with precision.
- Offer Soma and associated oblations while petitioning for ‘vasūni’ (true riches) and for the rite to be ‘well-made’ (free of flaw).
- Conclude by affirming friendship with the laboring seeker (śrānta) and requesting the R̥bhus to establish plenitude in the sacrificer and community.
Offerings
- Soma libations (especially at the third pressing)
- Ghee/clarified butter into the fire
- Ritual praise (stotra/śastra as offering of speech)
Frequently Asked Questions
The R̥bhus are a triad—Ṛbhu, Vibhvā, and Vāja—praised as divine craftsmen who perfect and renew forms. In this hymn they stand for flawless skill, truth in action, and the power to multiply abundance.
Tvaṣṭṛ is the divine fashioner. The hymn says he recognizes the R̥bhus’ work—shining cups—showing that their craftsmanship is so perfect it is acknowledged by the cosmic artisan himself, a model for a well-made sacrifice.
A Soma sacrifice has three main pressings in a day. The hymn’s final verse asks the R̥bhus to place ‘vasūni’ (true riches) in the worshipper specifically at the third pressing, linking the praise to a clear ritual moment.
Ask anything about Sukta 33 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
