
Sukta 4.33
Vāmadeva Gautama (attributed for Mandala 4; hymn to the Rbhus)
Triṣṭubh (probable for RV 4.33; verse-level confirmation may vary by recension)
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಋಭುಗಳು—ಋಭು, ವಿಭ್ವಾ ಮತ್ತು ವಾಜ—ಎಂಬ ದಿವ್ಯ ಶಿಲ್ಪಿಗಳನ್ನು ಆವಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ವೇಗವಾದ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಚಲಿತರಾಗಿ ಅವರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ದೇವರುಗಳಿಗೂ ಮಾನವರಿಗೂ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಹುಗುಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಸತ್ಯವಾಣಿ, ಸ್ವಧಾ (ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಧರ್ಮ/ನಿಯಮ) ಪಾಲನೆ, ಮತ್ತು ತ್ವಷ್ಟೃನಿಗೂ ಗುರುತಾಗುವ ಅದ್ಭುತ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಇದು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಮೂರನೇ ಸೋಮಪಾನ (ತೃತೀಯ ಸವನ) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಜಮಾನನಿಗಾಗಿ “ವಸೂನಿ” (ನಿಜವಾದ ಐಶ್ವರ್ಯಗಳು) ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 1
प्र ऋभुभ्यो दूतमिव वाचमिष्य उपस्तिरे श्वैतरीं धेनुमीळे । ये वातजूतास्तरणिभिरेवैः परि द्यां सद्यो अपसो बभूवुः ॥
ಋಭುಗಳ ಕಡೆಗೆ ದೂತನಂತೆ ನನ್ನ ವಾಣಿಯನ್ನು ನಾನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತೇನೆ; ಉಪಸ್ತರಿತವಾದ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಶ್ವೈತರಿ—ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಧೇನು—ಅನ್ನು ನಾನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ. ವಾಯುವಿನ ವೇಗದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ, ತ್ವರಿತ ಅಶ್ವಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ತಕ್ಷಣವೇ ಅಪಸ್ ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಶಕ್ತಿಗಳಾಗಿ, ದ್ಯೌವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ವ್ಯಾಪಿಸಿದವರು—ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿಗಳು.
Mantra 2
यदारमक्रन्नृभवः पितृभ्यां परिविष्टी वेषणा दंसनाभिः । आदिद्देवानामुप सख्यमायन्धीरासः पुष्टिमवहन्मनायै ॥
ಋಭುಗಳು ಎರಡು ಪಿತೃ-ಮಾತೃಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದುದನ್ನು ರೂಪಿಸಿದಾಗ—ಪರಿವಿಷ್ಟೀ ಎಂಬ ಆವರಣ-ಆಸನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವೇಷಣಾ ಎಂಬ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ತಮ್ಮ ದಂಸನಾ (ಕೌಶಲ್ಯ-ಶಕ್ತಿ)ಗಳಿಂದ—ಅವರು ದೇವರ ಸಖ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮೀಪಿಸಿದರು. ಧೀರರಾದ ಋಷಿಗಳು ಮನಸ್ಸಿನ ಆನಂದಕ್ಕಾಗಿ ಪುಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ತಂದರು.
Mantra 3
पुनर्ये चक्रुः पितरा युवाना सना यूपेव जरणा शयाना । ते वाजो विभ्वाँ ऋभुरिन्द्रवन्तो मधुप्सरसो नोऽवन्तु यज्ञम् ॥
ಯಾರು ಎರಡು ಪಿತೃ-ಮಾತೃಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಯೌವನವಂತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು—ಹಳೆಯ ಯೂಪ ಕಂಬದಂತೆ ಜರಿದು ಮಲಗಿದ್ದರೂ—ಆ ಋಭುಗಳು: ವಾಜ, ವಿಭ್ವಾಂ ಮತ್ತು ಋಭು, ಇಂದ್ರಬಲದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಮಧು ತೊಟ್ಟಿಲಾಡುವವರಾಗಿ, ನಮ್ಮ ಯಜ್ಞವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ—ನಮ್ಮ ಚೇತನ ಕ್ರಿಯೆಯ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು.
Mantra 4
यत्संवत्समृभवो गामरक्षन्यत्संवत्समृभवो मा अपिंशन् । यत्संवत्समभरन्भासो अस्यास्ताभिः शमीभिरमृतत्वमाशुः ॥
ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂವತ್ಸರ ಋಭುಗಳು ಗೋವನ್ನು (ಜ್ಞಾನಕಿರಣವನ್ನು) ಕಾಪಾಡಿದರು; ಒಂದು ಸಂವತ್ಸರ ಅವಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು; ಒಂದು ಸಂವತ್ಸರ ಅವಳ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಭಾಸಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ತಂದರು—ಆ ಶುಭಕುಶಲ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಅವರು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು.
Mantra 5
ज्येष्ठ आह चमसा द्वा करेति कनीयान्त्रीन्कृणवामेत्याह । कनिष्ठ आह चतुरस्करेति त्वष्ट ऋभवस्तत्पनयद्वचो वः ॥
ಜ್ಯೇಷ್ಠನು ಹೇಳಿದನು: ‘ಎರಡು ಚಮಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿರಿ’; ಕಿರಿಯನು ಹೇಳಿದನು: ‘ನಾವು ಮೂರು ಮಾಡೋಣ’; ಕನಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದನು: ‘ನಾಲ್ಕು ಮಾಡಿರಿ.’ ಓ ಋಭುಗಳೇ, ತ್ವಷ್ಟೃ ನಿಮ್ಮ ಆ ವಚನವನ್ನು—ಆನಂದದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬಹುಗುಣಗೊಳಿಸುವ ನಿಮ್ಮ ರೂಪಕಾರಿ ವಚನವನ್ನು—ಅನುಮೋದಿಸಿದನು.
Mantra 6
सत्यमूचुर्नर एवा हि चक्रुरनु स्वधामृभवो जग्मुरेताम् । विभ्राजमानाँश्चमसाँ अहेवावेनत्त्वष्टा चतुरो ददृश्वान् ॥
ಆ ಪುರುಷರು ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು; ಏಕೆಂದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ಅವರು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸ್ವಧಾ (ಸ್ವಭಾವ-ನಿಯಮ)ವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಋಭುಗಳು ಈ ಸಿದ್ಧಿಗೆ ಬಂದರು. ತ್ವಷ್ಟೃ, ನೋಡುತ್ತಲೇ, ಒಂದೇ ದಿನದಂತೆ, ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ನಾಲ್ಕು ಚಮಸಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದನು.
Mantra 7
द्वादश द्यून्यदगोह्यस्यातिथ्ये रणन्नृभवः ससन्तः । सुक्षेत्राकृण्वन्ननयन्त सिन्धून्धन्वातिष्ठन्नोषधीर्निम्नमापः ॥
ಅಗೋಹ್ಯನ ಆತಿಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಋಭುಗಳು ಉಲ್ಲಾಸಿಸಿದರು, ತಮ್ಮ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತ. ಅವರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಸುಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು; ನದಿಗಳನ್ನು ದಾರಿಗೊಳಿಸಿದರು; ಧನ್ವಾ—ಒಣ ನೆಲದ ಮೇಲೆ—ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು; ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುವಂತೆ ನಡೆಸಿದರು—ಯುಕ್ತ ಕೌಶಲದಿಂದ ಜೀವದ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಗೊಳಿಸುತ್ತ.
Mantra 8
रथं ये चक्रुः सुवृतं नरेष्ठां ये धेनुं विश्वजुवं विश्वरूपाम् । त आ तक्षन्त्वृभवो रयिं नः स्ववसः स्वपसः सुहस्ताः ॥
ಯಾರು ಸುವೃತ—ಸುಸಂಯೋಜಿತ—ರಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು, ಮಾನವಯಾತ್ರೆಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದನ್ನು; ಮತ್ತು ಯಾರು ವಿಶ್ವಜುವ—ಸರ್ವ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಚಲಿಸುವ—ಮತ್ತು ವಿಶ್ವರೂಪವಾದ ಧೇನುವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು—ಅಂತಹ ಸ್ವವಸ, ಸ್ವಪಸ, ಸುಹಸ್ತ ಋಭುಗಳು ನಮಗೆ ರಯಿ—ಸಮೃದ್ಧಿ, ಪೂರ್ಣತೆ—ಯನ್ನು ತಕ್ಕಿಸಿ ನೀಡಲಿ.
Mantra 9
अपो ह्येषामजुषन्त देवा अभि क्रत्वा मनसा दीध्यानाः । वाजो देवानामभवत्सुकर्मेन्द्रस्य ऋभुक्षा वरुणस्य विभ्वा ॥
ದೇವರುಗಳು ಅವರ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಕ್ರತುಗಳಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಗುರಿಯ ಮೇಲೆ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತ ಮುಂದುವರಿದರು. ದೇವರಲ್ಲಿ ಸುಕರ್ಮಿಯಾಗಿ ವಾಜನು ಸ್ಥಿತನಾದನು; ಇಂದ್ರನಿಗಾಗಿ ಋಭುಕ್ಷಾ, ಮತ್ತು ವರುಣನಿಗಾಗಿ ವಿಭ್ವಾ—ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ದೈವಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಿದ್ಧಶಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು.
Mantra 10
ये हरी मेधयोक्था मदन्त इन्द्राय चक्रुः सुयुजा ये अश्वा । ते रायस्पोषं द्रविणान्यस्मे धत्त ऋभवः क्षेमयन्तो न मित्रम् ॥
ಮೇಧೆ—ಪ್ರೇರಿತ ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸ್ತುತಿಯಲ್ಲಿ ಮದಿಸುವ ಆ ಎರಡು ಹರಿಗಳು (ತಾಮ್ರವರ್ಣ ಶಕ್ತಿಗಳು) ಇಂದ್ರನಿಗಾಗಿ ಯಾರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಯಾರು ಅಶ್ವಗಳನ್ನು ಸುಯುಜ—ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜೂತಗೊಳಿಸಿದರು; ಹೇ ಋಭುಗಳೇ, ನಮ್ಮೊಳಗೆ ರಾಯಿಯ ಪೋಷ, ಧಾರಕ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಮತ್ತು ದ್ರವಿಣ—ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಧನಗಳನ್ನು—ನಿಧಾನಿಸಿ; ಮಿತ್ರನಂತೆ ನಮ್ಮ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಪೋಷಿಸಿರಿ.
Mantra 11
इदाह्नः पीतिमुत वो मदं धुर्न ऋते श्रान्तस्य सख्याय देवाः । ते नूनमस्मे ऋभवो वसूनि तृतीये अस्मिन्त्सवने दधात ॥
ಇಂದಿನ ಈ ಅಹ್ನದಲ್ಲಿ—ಈ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ—ನಿಮಗಾಗಿ ದೇವರುಗಳು ಸೋಮಪಾನದ ಪೀತಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮದವನ್ನು ಸುರಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸಿ ದಣಿದ ಸಖನ ಸಖ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಋಭುಗಳೇ, ನಮ್ಮೊಳಗೆ ವಸು—ನಿಜವಾದ ಧನಗಳನ್ನು—ನಿಧಾನಿಸಿ; ಈ ತೃತೀಯ ಸವನದಲ್ಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರಿ.
The seer sends his word ‘like a messenger’ to the R̥bhus and praises the bright Cow of abundance, introducing them as swift, wind-driven powers of effective action.
The hymn unfolds their character: truth-speaking, adherence to svadhā, and their astonishing works—especially the shining cups—so perfect that Tvaṣṭṛ recognizes them.
Their workmanship is presented as immediate, radiant accomplishment (the cups ‘seen in a day’), revealing perfection as the fruit of truth and right action.
The hymn turns to prayer: since Soma-joy is granted in the day’s movement, the R̥bhus are asked to place ‘vasūni’—true riches and plenitudes—within the worshipper at this third pressing.
प्र ऋभुभ्यो दूतमिव वाचमिष्य उपस्तिरे श्वैतरीं धेनुमीळे । ये वातजूतास्तरणिभिरेवैः परि द्यां सद्यो अपसो बभूवुः ॥satyam ūcur… anu svadhām
tṛtīye asmin savane dadhāta
The R̥bhus are a triad—Ṛbhu, Vibhvā, and Vāja—praised as divine craftsmen who perfect and renew forms. In this hymn they stand for flawless skill, truth in action, and the power to multiply abundance.
Tvaṣṭṛ is the divine fashioner. The hymn says he recognizes the R̥bhus’ work—shining cups—showing that their craftsmanship is so perfect it is acknowledged by the cosmic artisan himself, a model for a well-made sacrifice.
A Soma sacrifice has three main pressings in a day. The hymn’s final verse asks the R̥bhus to place ‘vasūni’ (true riches) in the worshipper specifically at the third pressing, linking the praise to a clear ritual moment.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.