
Sukta 4.33
Vāmadeva Gautama (attributed for Mandala 4; hymn to the Rbhus)
Rbhus (R̥bhus: Ṛbhu, Vibhvā, Vāja) as powers of divine craftsmanship and perfection
Triṣṭubh (probable for RV 4.33; verse-level confirmation may vary by recension)
ఈ సూక్తం ఋభులు—ఋభు, విభ్వా, వాజ—అనే దివ్య శిల్పులను ఆహ్వానిస్తుంది; వారు వేగమైన ప్రేరణతో ప్రేరితులై రూపాలను పరిపూర్ణం చేసి, దేవులకు మరియు మనుష్యులకు సమృద్ధిని బహుగుణం చేస్తారు. వారి సత్యవాక్యత, స్వధా (వారి అంతర్నిహిత ధర్మం) అనుసరణ, అలాగే త్వష్టృకూడా గుర్తించే వారి అద్భుత కృత్యాలు ప్రశంసించబడుతున్నాయి. చివరగా మూడవ సోమ పీడనంలో యజమానునికి “వసూని” (నిజమైన సంపదలు) స్థాపించమని ప్రార్థన చేయబడింది.
Mantra 1
प्र ऋभुभ्यो दूतमिव वाचमिष्य उपस्तिरे श्वैतरीं धेनुमीळे । ये वातजूतास्तरणिभिरेवैः परि द्यां सद्यो अपसो बभूवुः ॥
నేను నా వాక్కును దూతవలె ఋభువుల వద్దకు ముందుకు పంపుతున్నాను; విస్తరించి ఉన్న శ్వేత-దీప్తి గల సమృద్ధి-ధేనువును నేను స్తుతిస్తున్నాను. వాయు-ప్రేరితులై, వేగవంతమైన అశ్వాలతో వారు తక్షణమే కార్యశక్తులైన కర్మకర్తలుగా మారి, ద్యౌ (స్వర్గం)ను చుట్టుముట్టి నిలిచారు.
Mantra 2
यदारमक्रन्नृभवः पितृभ्यां परिविष्टी वेषणा दंसनाभिः । आदिद्देवानामुप सख्यमायन्धीरासः पुष्टिमवहन्मनायै ॥
ఋభువులు రెండు జనకులకు (మాతా-పితా) తగినదాన్ని నిర్మించినప్పుడు—చుట్టుముట్టే ఆసనాలు, తమ దంసన (నైపుణ్య) శక్తులతో అలంకారం—అప్పుడు వారు దేవుల సఖ్యతకు సమీపించారు. ధీరులు, స్థిరదృష్టి గల ఋషులు మనస్సు ఆనందార్థం పుష్టి మరియు పోషణను తెచ్చారు.
Mantra 3
पुनर्ये चक्रुः पितरा युवाना सना यूपेव जरणा शयाना । ते वाजो विभ्वाँ ऋभुरिन्द्रवन्तो मधुप्सरसो नोऽवन्तु यज्ञम् ॥
జీర్ణమైన యూపంలా వృద్ధులై పడి ఉన్న రెండు పితరులను మళ్లీ యువకులుగా చేసిన వారు—వాజ, విభ్వాన్, ఋభు అనే ఆ ఋభువులు—ఇంద్రబలంతో సంపన్నులై, మధురసంతో చిందుతూ, మా యజ్ఞాన్ని రక్షించుగాక.
Mantra 4
यत्संवत्समृभवो गामरक्षन्यत्संवत्समृभवो मा अपिंशन् । यत्संवत्समभरन्भासो अस्यास्ताभिः शमीभिरमृतत्वमाशुः ॥
పూర్తి ఒక సంవత్సరం ర్భువులు ఆ గోవును (జ్ఞానకిరణాన్ని) కాపాడారు; ఒక సంవత్సరం ర్భువులు నన్ను/ఆమెను మలిచి పరిపూర్ణం చేశారు; ఒక సంవత్సరం ఆమె యొక్క ప్రకాశమయ తేజస్సులను వారు మోసుకొచ్చారు—ఆ సుకౌశల్యమైన శమీ-సమ కర్మల ద్వారానే వారు అమృతత్వాన్ని పొందారు.
Mantra 5
ज्येष्ठ आह चमसा द्वा करेति कनीयान्त्रीन्कृणवामेत्याह । कनिष्ठ आह चतुरस्करेति त्वष्ट ऋभवस्तत्पनयद्वचो वः ॥
జ్యేష్ఠుడు అన్నాడు—“రెండు చమసాలు (పాత్రాలు) చేయి”; కనీయుడు అన్నాడు—“రా, మూడును చేద్దాం”; కనిష్ఠుడు అన్నాడు—“నాలుగు చేయి।” ఓ ర్భువులారా, ఆనందపాత్రాన్ని విస్తరింపజేసే మీ ఆ రూపక వాక్యాన్ని త్వష్టా సమ్మతించాడు.
Mantra 6
सत्यमूचुर्नर एवा हि चक्रुरनु स्वधामृभवो जग्मुरेताम् । विभ्राजमानाँश्चमसाँ अहेवावेनत्त्वष्टा चतुरो ददृश्वान् ॥
ఆ బలవంతులు సత్యాన్ని పలికారు; ఎందుకంటే వారు కార్యాన్ని నిజంగా సాధించారు. తమ స్వధా—తమ సత్త్వనియమం—అనుసరించి ర్భువులు ఈ సిద్ధికి వచ్చారు. త్వష్టా, చూసి గ్రహించి, ఒకే రోజులోనట్టుగా, కాంతితో మెరిసే నాలుగు చమసాలను గుర్తించాడు.
Mantra 7
द्वादश द्यून्यदगोह्यस्यातिथ्ये रणन्नृभवः ससन्तः । सुक्षेत्राकृण्वन्ननयन्त सिन्धून्धन्वातिष्ठन्नोषधीर्निम्नमापः ॥
అగోహ్యుని అతిథ్యములో ఋభువులు పన్నెండు దినములు తమ లక్ష్యాన్ని అనుసరిస్తూ ఆనందించారు. వారు క్షేత్రాలను సుక్షేత్రాలుగా చేసారు; నదులను నడిపించారు; ఎండిన నేలపై ఔషధులను స్థాపించారు; మరియు జలాలను నిమ్నస్థానాల వైపు మళ్లించారు—యథాకౌశల్యంతో జీవగతికి నియమాన్ని విధించారు.
Mantra 8
रथं ये चक्रुः सुवृतं नरेष्ठां ये धेनुं विश्वजुवं विश्वरूपाम् । त आ तक्षन्त्वृभवो रयिं नः स्ववसः स्वपसः सुहस्ताः ॥
సుగఠితమైన రథాన్ని—మానవయాత్రకు శ్రేష్ఠమైనదాన్ని—నిర్మించినవారూ, సమస్త శక్తులతో కదిలే, సమస్త రూపాలను ధరించే ‘విశ్వజువ్, విశ్వరూపా’ ధేనువును గాఢించినవారూ అయిన వారు—స్వవస్, స్వపస్, సుహస్త ఋభువులు—మాకు రయి (సంపద-పూర్ణత) ను చెక్కి ప్రసాదించుగాక.
Mantra 9
अपो ह्येषामजुषन्त देवा अभि क्रत्वा मनसा दीध्यानाः । वाजो देवानामभवत्सुकर्मेन्द्रस्य ऋभुक्षा वरुणस्य विभ्वा ॥
దేవులు వారి కర్మలను స్వీకరించారు; ఎందుకంటే వారు క్రతు (దృఢసంకల్పం) మరియు మనస్సుతో లక్ష్యంపై ధ్యానస్థులై ఆలోచించారు. దేవులలో వాజుడు సుకర్మిగా అయ్యాడు; ఇంద్రునికి ఋభుక్షా, వరుణునికి విభ్వా—ప్రతి ఒక్కరూ దివ్య ఋత-వ్యవస్థలో సిద్ధశక్తిగా తమ తమ స్థానంలో స్థిరపడ్డారు.
Mantra 10
ये हरी मेधयोक्था मदन्त इन्द्राय चक्रुः सुयुजा ये अश्वा । ते रायस्पोषं द्रविणान्यस्मे धत्त ऋभवः क्षेमयन्तो न मित्रम् ॥
మేధా మరియు ఉక్థ (స్తుతి)లో ఆనందించే ఆ రెండు హరి (తామ్రవర్ణ) శక్తులను ఇంద్రునికై నిర్మించినవారూ, అశ్వాలను సుయుజ (సుసంయోజిత)ంగా చేసినవారూ అయిన ఋభువులారా—మాలో రయి (సమృద్ధి) వృద్ధిని, పోషం (పోషక సమృద్ధి)నిచ్చే ద్రవిణ (ధన-సంపదలు)ను, సత్త్వధనాన్ని స్థాపించండి; మిత్రునివలె మా క్షేమ (శాంతి-కల్యాణం)ను పరిరక్షిస్తూ।
Mantra 11
इदाह्नः पीतिमुत वो मदं धुर्न ऋते श्रान्तस्य सख्याय देवाः । ते नूनमस्मे ऋभवो वसूनि तृतीये अस्मिन्त्सवने दधात ॥
ఈ అహ్న (దిన) గమనంలో దేవులు మీకై సోమపానపు పీతి (పానానందం)ను, మద (ఉన్నత ఉల్లాసం)ను కుమ్మరించారు; అన్వేషణలో శ్రమించి అలసినవాని సఖ్య (మైత్రీ) లేకుండా కాదు. కాబట్టి, ఋభువులారా, ఇప్పుడు మాలో వసు (సత్య ధనాలు)ను ఉంచండి; ఈ తృతీయ సవన (మూడవ పీడనం)లోనే వాటిని స్థాపించండి।
The R̥bhus are a triad—Ṛbhu, Vibhvā, and Vāja—praised as divine craftsmen who perfect and renew forms. In this hymn they stand for flawless skill, truth in action, and the power to multiply abundance.
Tvaṣṭṛ is the divine fashioner. The hymn says he recognizes the R̥bhus’ work—shining cups—showing that their craftsmanship is so perfect it is acknowledged by the cosmic artisan himself, a model for a well-made sacrifice.
A Soma sacrifice has three main pressings in a day. The hymn’s final verse asks the R̥bhus to place ‘vasūni’ (true riches) in the worshipper specifically at the third pressing, linking the praise to a clear ritual moment.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.