Rig Veda Sukta 140
Mandala 1Sukta 14013 Mantras

Sukta 140

Sukta 1.140

Rishi

Traditionally attributed to Kaṇva lineage for RV 1.140 (verify in anukramaṇī); hymn is Agni-centered

Devata

Agni

Chandas

Jagatī or Triṣṭubh (uncertain from provided text alone; verify in critical edition)

ฤคเวท 1.140 เป็นสุกตะแด่อัคนี เชื้อเชิญไฟบูชาบนแท่นให้มาประทับใน “ครรภ์/โยนิ” ที่จัดเตรียมไว้อย่างดี และให้ส่องประกายเป็นราชรถแห่งแสงอันบริสุทธิ์ ขจัดความมืด บทสรรเสริญนี้ร้อยเรียงภาพพิธีกรรม (การก่อไฟ การห่มคลุม การถวายบูชา) เข้ากับการเกิดใหม่ของจักรวาล วาดภาพอัคนีเป็นผู้รู้ผู้รวบรวมพลัง บันดาลให้รูปภาวะทั้งหลายฟื้นใหม่ และเชื่อม “บิดามารดาเทวะ” (ฟ้ากับดิน) เข้ากับสายน้ำ/แม่น้ำที่ไหล เพื่อปลุกบทสวดให้ตื่น และเพื่อให้ได้มาซึ่งอาหารเลี้ยงชีพและพรทั้งหลาย

Mantras

Mantra 1

वेदिषदे प्रियधामाय सुद्युते धासिमिव प्र भरा योनिमग्नये । वस्त्रेणेव वासया मन्मना शुचिं ज्योतीरथं शुक्रवर्णं तमोहनम् ॥

โอ้อัคนีผู้ประทับบนแท่นบูชา เพื่อเรือนอันเป็นที่รักและเพื่อความสว่างอันรุ่งโรจน์ จงนำ “โยนิ” แห่งอัคนีออกมาเบื้องหน้า ประหนึ่งยกส่วนบูชาอันอุดมถวายเถิด จงห่มคลุมผู้บริสุทธิ์ด้วยอาภรณ์คือความคิดอันดลใจ (manman)—รถศึกแห่งแสง ผู้มีสีขาวสุกใส ผู้ทำลายความมืด

Mantra 2

अभि द्विजन्मा त्रिवृदन्नमृज्यते संवत्सरे वावृधे जग्धमी पुनः । अन्यस्यासा जिह्वया जेन्यो वृषा न्यन्येन वनिनो मृष्ट वारणः ॥

ผู้เกิดสองครั้งถูกบีบคั้นและจัดให้เป็นระเบียบเพื่ออาหารสามประการ ตลอดปี (saṃvatsara) เขาเติบโตขึ้นอีกครั้งหลังจากถูกบริโภคไปแล้ว ด้วยปากและลิ้นหนึ่ง วัวผู้พิชิตลิ้มรส; ด้วยอีกปากหนึ่ง เขาชำระผู้แสวงหา—ดุจช้างแห่งพลัง ผู้ถูกขัดเกลาให้บริสุทธิ์

Mantra 3

कृष्णप्रुतौ वेविजे अस्य सक्षिता उभा तरेते अभि मातरा शिशुम् । प्राचाजिह्वं ध्वसयन्तं तृषुच्युतमा साच्यं कुपयं वर्धनं पितुः ॥

ในกระแสน้ำมืดดำ มารดาผู้เป็นที่พำนักทั้งสองของเขาสั่นสะท้าน; ทั้งคู่ประคองและอุ้มพาเด็กน้อยไว้. ด้วยลิ้นที่ยื่นไปข้างหน้า เขาขับไล่และกระจายให้แตกซ่าน ลื่นผ่านความกระหายทั้งหลาย; เขาเข้ามาสู่ด้านขวา เป็นปุ่มพองงอกงาม—ความเจริญเติบโตแห่งพระบิดา.

Mantra 4

मुमुक्ष्वो मनवे मानवस्यते रघुद्रुवः कृष्णसीतास ऊ जुवः । असमना अजिरासो रघुष्यदो वातजूता उप युज्यन्त आशवः ॥

ขอทรงปลดปล่อยเพื่อมานุ (Manu) เพื่อมนุษย์ผู้ใฝ่หา: ผู้มั่นคงฉับไว ผู้เทียมด้วยสายรัดสีดำ ผู้พุ่งพลัน. ไม่ถูกยับยั้ง เคลื่อนไหวรวดเร็ว ลื่นไถลว่องไว ถูกลมขับเคลื่อน—เหล่าผู้เร็วแรงย่อมเทียมตนเข้ามาใกล้ เป็นกำลังพร้อมออกเดินทาง.

Mantra 5

आदस्य ते ध्वसयन्तो वृथेरते कृष्णमभ्वं महि वर्पः करिक्रतः । यत्सीं महीमवनिं प्राभि मर्मृशदभिश्वसन्त्स्तनयन्नेति नानदत् ॥

แล้วเหล่าผู้กระจายของเขาก็พุ่งไปโดยไร้อุปสรรค; รูปอันไพศาลของเขาในความเวิ้งมืดดำอันใหญ่หลวงย่อมก่อการงานของตน. เมื่อเขาสัมผัสและกดรุกไปบนพื้นฐานแห่งแผ่นดินอันยิ่งใหญ่—หอบหายใจ คำรามกึกก้องดุจฟ้าร้องขณะเคลื่อน—เขาก็เปล่งเสียงคำรามดังลั่น.

Mantra 6

भूषन्न योऽधि बभ्रूषु नम्नते वृषेव पत्नीरभ्येति रोरुवत् । ओजायमानस्तन्वश्च शुम्भते भीमो न शृङ्गा दविधाव दुर्गृभिः ॥

เขาผู้ประดับประดาโน้มลงสู่รูปอันสีน้ำตาลทอง; ดุจพฤษภา เขาเข้าหาเหล่าภรรยา คำรามกึกก้อง. เมื่อพลังเติบใหญ่ เขาทำให้กายทั้งหลายของตนงามผ่อง; น่าเกรงขามดุจเขา เขาเร่งรุดไปด้วยการยึดกุมอันแข็งกร้าว.

Mantra 7

स संस्तिरो विष्टिरः सं गृभायति जानन्नेव जानतीर्नित्य आ शये । पुनर्वर्धन्ते अपि यन्ति देव्यमन्यद्वर्पः पित्रोः कृण्वते सचा ॥

เขาผู้แผ่แน่นและกว้างไกล รวบรวมสิ่งเหล่านั้นเข้าด้วยกัน; ผู้รู้ ย่อมนอนร่วมกับผู้รู้ทั้งหลายเป็นนิตย์. พวกนางเติบโตขึ้นอีกครั้ง และกลับคืนสู่เทวภาวะ; พร้อมกันนั้นย่อมก่อรูปอื่นให้แก่บิดามารดาทั้งสอง.

Mantra 8

तमग्रुवः केशिनीः सं हि रेभिर ऊर्ध्वास्तस्थुर्मम्रुषीः प्रायवे पुनः । तासां जरां प्रमुञ्चन्नेति नानददसुं परं जनयञ्जीवमस्तृतम् ॥

เหล่าผู้ส่องรัศมีผมยาวนั้น รวมกันด้วยพลังแห่งบทสรรเสริญ ยืนผงาดขึ้นเบื้องบน; แม้เคยร่วงสู่ความอ่อนล้า ก็ยังเคลื่อนไปข้างหน้าอีกครั้งสู่การมาถึงแห่งชีวิต. เขาปลดเปลื้องความชราที่จำกัดของพวกนาง แล้วก้าวไปพร้อมเสียงโห่ชัย ก่อกำเนิดลมหายใจสูงสุด (asu) ผู้เป็นชีวิตอันไม่ตาย.

Mantra 9

अधीवासं परि मातू रिहन्नह तुविग्रेभिः सत्वभिर्याति वि ज्रयः । वयो दधत्पद्वते रेरिहत्सदानु श्येनी सचते वर्तनीरह ॥

เขาเคลื่อนไป เลียวนรอบผ้าคลุมอันห่อหุ้มของมารดา ถูกขับด้วยการยึดกุมอันยิ่งใหญ่และแรงผลักอันมั่นคง; ผู้ว่องไวออกไปตามวิถีที่แผ่กว้างขึ้น เขาสวมปีกให้ผู้โผบิน; เลียไต่ขึ้นอยู่เสมอ พลังแห่งเหยี่ยวติดตามไปตามหนทางทั้งหลาย

Mantra 10

अस्माकमग्ने मघवत्सु दीदिह्यध श्वसीवान्वृषभो दमूनाः । अवास्या शिशुमतीरदीदेर्वर्मेव युत्सु परिजर्भुराणः ॥

จงส่องประกายเพื่อพวกเราเถิด อัคนี (Agni) ท่ามกลางพลังแห่งความอุดมสมบูรณ์; แล้วจงหายใจอย่างทรงพลัง โคผู้แห่งเรือน จงลุกโพลงเถิด จงจุดประกายพลังทั้งหลายที่อุ้มชูการกำเนิดเบื้องล่าง; ดุจเกราะในศึก เจ้าล้อมคุ้มและพิทักษ์ กดดันรุกคืบจากทุกด้าน

Mantra 11

इदमग्ने सुधितं दुर्धितादधि प्रियादु चिन्मन्मनः प्रेयो अस्तु ते । यत्ते शुक्रं तन्वो रोचते शुचि तेनास्मभ्यं वनसे रत्नमा त्वम् ॥

นี่แหละ อัคนี (Agni) ผู้จัดวางดีแล้ว ยกตนเหนือสิ่งที่จัดวางไม่ดี; แม้จากสิ่งอันเป็นที่รัก ก็ขอให้มีความรื่นรมย์แห่งจิตที่ยิ่งเป็นที่รักยิ่งกว่าสำหรับเจ้า เพราะรัศมีอันสว่างบริสุทธิ์ที่ทอประกายจากกายของเจ้า—ด้วยรัศมีนั้น เจ้าจึงชนะทรัพย์รัตนะเพื่อพวกเรา และเจ้าผู้นั้นเองนำมันมาให้ใกล้

Mantra 12

रथाय नावमुत नो गृहाय नित्यारित्रां पद्वतीं रास्यग्ने । अस्माकं वीराँ उत नो मघोनो जनाँश्च या पारयाच्छर्म या च ॥

เพื่อการเดินทางของพวกเรา เพื่อการข้ามฟากของพวกเรา และเพื่อเรือนของพวกเราด้วย—ข้าแต่อัคนี (Agni) โปรดประทานแก่พวกเราเรือที่มีพายอยู่เนืองนิตย์ มีปีกโผบินได้เถิด. ด้วยพลังอันเป็นที่คุ้มครองใดก็ตามซึ่งพาให้ข้ามไปถึงฝั่งโน้นได้ ขอจงพาข้ามเหล่าวีรชนของพวกเรา เหล่าผู้มั่งมีในการให้ (maghón) และประชาชนของพวกเราด้วย.

Mantra 13

अभी नो अग्न उक्थमिज्जुगुर्या द्यावाक्षामा सिन्धवश्च स्वगूर्ताः । गव्यं यव्यं यन्तो दीर्घाहेषं वरमरुण्यो वरन्त ॥

ข้าแต่อัคนี (Agni) ขอให้ฟ้ากับดิน และสายน้ำทั้งหลาย—ผู้ได้รับการนำทางอย่างดี—ปลุกบทสรรเสริญของพวกเราให้ตื่นขึ้นด้วยกำลังเต็มเปี่ยม. เมื่อพวกเขานำแสงแห่งโค และโภชนะแห่งข้าวบาร์เลย์มาด้วย เขาย่อมเลือกความรื่นรมย์อันแผ่ไกลแห่งพร; เหล่าพลังสีแดงเรื่อก็เลือกสิ่งนั้นเช่นกัน.

Frequently Asked Questions

It establishes Agni in the altar-seat as a pure, radiant power that dispels darkness and makes the sacrifice effective, while also showing Agni as a cosmic intelligence that renews life and order.

Because the altar and fire-pan are treated as the stable ‘birthplace’ where Agni is generated and sustained; ritually, placing Agni in the yoni means properly founding the rite so offerings can reach the gods.

They act as cosmic supports and witnesses: Heaven–Earth provide the great framework of order, and the Rivers symbolize flowing vitality and purification—together they ‘awaken’ the hymn and help bring nourishment and boons.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App