Sukta 140

Mantra 1

वेदिषदे प्रियधामाय सुद्युते धासिमिव प्र भरा योनिमग्नये । वस्त्रेणेव वासया मन्मना शुचिं ज्योतीरथं शुक्रवर्णं तमोहनम् ॥

હે વેદિષદ અગ્નિ! પ્રિય ધામ માટે, સુદ્યુતિ (ઉજ્જ્વલ તેજ) માટે—ધનવાન અર્પણ સમેં પ્રભારા; અગ્નિ માટે યોનિ (આધાર-સ્થાન) આગળ લાવો. મનના મંત્રથી શુચિને વસ્ત્ર સમેં આવરી દો—જ્યોતિરથ, શુક્રવર્ણ, તમોહનને.

Mantra 2

अभि द्विजन्मा त्रिवृदन्नमृज्यते संवत्सरे वावृधे जग्धमी पुनः । अन्यस्यासा जिह्वया जेन्यो वृषा न्यन्येन वनिनो मृष्ट वारणः ॥

દ્વિજન્મા (અગ્નિ) ત્રિવૃત અન્ન માટે દબાઈને ગોઠવાય છે; સંવત્સરમાં જે ભક્ષાયું હતું તે પછી તે ફરી વધે છે. એક જિહ્વાથી જયશીલ વૃષભ આસ્વાદ કરે છે, અને બીજીથી વનિન (યાચક/શોધક)ને શુદ્ધ કરે છે—બળવાન વારણ (હાથી) સમેં, મૃષ્ટ (શુદ્ધ) થયેલો.

Mantra 3

कृष्णप्रुतौ वेविजे अस्य सक्षिता उभा तरेते अभि मातरा शिशुम् । प्राचाजिह्वं ध्वसयन्तं तृषुच्युतमा साच्यं कुपयं वर्धनं पितुः ॥

કૃષ્ણ પ્રવાહોમાં તેની બે નિવાસી માતાઓ કંપે છે; બંને મળીને શિશુને ધારણ કરે છે અને વહન કરે છે. જીભ આગળ ધકેલી તે હાંકી કાઢે છે અને વિખેરી નાખે છે, તૃષાઓમાંથી સરકી પસાર થાય છે; તે જમણી બાજુએ આવે છે—પિતાનું ફૂલતું, વધતું અંકુર-રૂપ વૃદ્ધિ.

Mantra 4

मुमुक्ष्वो मनवे मानवस्यते रघुद्रुवः कृष्णसीतास ऊ जुवः । असमना अजिरासो रघुष्यदो वातजूता उप युज्यन्त आशवः ॥

મનુ માટે મુક્તિ કર—માનવ માટે, જે આશા રાખે છે: ઝડપી-સ્થિર, કૃષ્ણ-યોક્ત, ઉગ્ર વેગવાળા. અવિરોધિત, તીવ્ર ગતિશીલ, ઝડપી સરકતા, પવનથી પ્રેરિત—આ દ્રુત શક્તિઓ નજીક આવી પોતે જ જોડાય છે, યાત્રા માટે સજ્જ.

Mantra 5

आदस्य ते ध्वसयन्तो वृथेरते कृष्णमभ्वं महि वर्पः करिक्रतः । यत्सीं महीमवनिं प्राभि मर्मृशदभिश्वसन्त्स्तनयन्नेति नानदत् ॥

પછી તેના વિખેરનારાઓ અવરોધ વિના ધસી આવે છે—કૃષ્ણ અપરિમિતતામાં તેનું મહાન રૂપ કાર્ય કરે છે. જ્યારે તે મહાન પૃથ્વી-આધારને સ્પર્શી આગળ દબાવે છે, ભારે શ્વાસ લેતો, જતા જતા ગર્જતો, તે ઊંચે નાદ કરે છે.

Mantra 6

भूषन्न योऽधि बभ्रूषु नम्नते वृषेव पत्नीरभ्येति रोरुवत् । ओजायमानस्तन्वश्च शुम्भते भीमो न शृङ्गा दविधाव दुर्गृभिः ॥

શોભિત કરતો તે ધૂસરા (બભ્રુ) રૂપો ઉપર ઝૂકે છે; વાછરડા-બળદ સમો પત્નીઓ તરફ ગર્જના કરતાં આગળ વધે છે. બળમાં વધતો તે પોતાના દેહોને તેજસ્વી કરે છે; ભયંકર, શિંગડાં સમો, કઠોર પકડોથી ધસી જાય છે.

Mantra 7

स संस्तिरो विष्टिरः सं गृभायति जानन्नेव जानतीर्नित्य आ शये । पुनर्वर्धन्ते अपि यन्ति देव्यमन्यद्वर्पः पित्रोः कृण्वते सचा ॥

તે દૃઢપણે પથરાયેલો, વિશાળ વિસ્તૃત, તેમને એકત્ર પકડી લે છે; જાણતો, જાણનારી સાથે સદા શયન કરે છે. ફરી તેઓ વધે છે, દેવત્વ તરફ પાછા ફરે છે; પિતા-માતાના યુગલનું બીજું સ્વરૂપ તેઓ સાથે મળીને ઘડે છે.

Mantra 8

तमग्रुवः केशिनीः सं हि रेभिर ऊर्ध्वास्तस्थुर्मम्रुषीः प्रायवे पुनः । तासां जरां प्रमुञ्चन्नेति नानददसुं परं जनयञ्जीवमस्तृतम् ॥

દીપ્ત, દીર્ઘકેશી પ્રકાશશક્તિઓ સ્તુતિભર્યા સ્વરો સાથે એકત્ર થઈ ઊર્ધ્વ ઊભી રહી; થાકથી પડી ગયેલી હોવા છતાં જીવનના આગમન તરફ ફરી આગળ વધે છે. તેમની જરાની બંધન છોડી, તે વિજયનાદ સાથે આગળ વધે છે—પરમ પ્રાણને જન્મ આપતો, અક્ષય જીવતત્ત્વને પ્રગટ કરતો.

Mantra 9

अधीवासं परि मातू रिहन्नह तुविग्रेभिः सत्वभिर्याति वि ज्रयः । वयो दधत्पद्वते रेरिहत्सदानु श्येनी सचते वर्तनीरह ॥

માતાના આવરણરૂપ વસ્ત્રને ચારે તરફથી ચાટી-ચાટી તે આગળ વધે છે; મહાન ગ્રહણશક્તિઓ અને દૃઢ પ્રેરણાઓથી પ્રેરિત થઈ, તે ઝડપી એક વિસ્તરતા માર્ગોમાં બહાર નીકળે છે. ઉડનારને તે પાંખો ધારણ કરાવે છે; સદા ઉપર તરફ ચાટતો, શ્યેન-શક્તિ માર્ગોને અનુસરે છે.

Mantra 10

अस्माकमग्ने मघवत्सु दीदिह्यध श्वसीवान्वृषभो दमूनाः । अवास्या शिशुमतीरदीदेर्वर्मेव युत्सु परिजर्भुराणः ॥

અમારા માટે, હે અગ્નિ, મઘવતો (દાનશીલ સમૃદ્ધિધરો) વચ્ચે તેજસ્વી થા; પછી, પ્રબળ શ્વાસે ભરાઈ, ગૃહનો વૃષભ, પ્રજ્વલિત થા. નીચે શિશુમતી શક્તિઓને પ્રદીપ્ત કર; યુદ્ધોમાં કવચ સમે તું ચારે તરફથી ઘેરી રક્ષા કરે છે, સર્વ દિશાઓમાં દબાણ કરીને આગળ વધે છે.

Mantra 11

इदमग्ने सुधितं दुर्धितादधि प्रियादु चिन्मन्मनः प्रेयो अस्तु ते । यत्ते शुक्रं तन्वो रोचते शुचि तेनास्मभ्यं वनसे रत्नमा त्वम् ॥

હે અગ્નિ, આ સુવ્યવસ્થિત (સુધિત) અવિન્યસ્ત (દુર્ધિત) ઉપર ઊઠે છે; પ્રિયમાંથી પણ તને મનનો વધુ પ્રિય આનંદ પ્રાપ્ત થાઓ. તારા શરીરમાંથી જે શુચિ, શુક્ર તેજ ઝળહળે છે—તે જ તેજથી તું અમારા માટે રત્ન-ધન જીતે છે, અને તું પોતે તેને નજીક લાવે છે.

Mantra 12

रथाय नावमुत नो गृहाय नित्यारित्रां पद्वतीं रास्यग्ने । अस्माकं वीराँ उत नो मघोनो जनाँश्च या पारयाच्छर्म या च ॥

રથ માટે, નાવ માટે—અમારા પાર ઉતરવા માટે—અને અમારા ગૃહ માટે પણ, હે અગ્નિ, અમને સદા-ચપ્પુવાળી, પાંખવાળી નૌકા પ્રદાન કર. અમારા વીરોએને, અને અમારા મઘોન (સમૃદ્ધિ ધરાવનાર) લોકોને, તથા અમારા જનસમૂહને પણ—જે શર્મ (રક્ષણ/આશ્રય) પાર ઉતારવા સમર્થ છે, તે શક્તિ દ્વારા—પાર પહોંચાડ.

Mantra 13

अभी नो अग्न उक्थमिज्जुगुर्या द्यावाक्षामा सिन्धवश्च स्वगूर्ताः । गव्यं यव्यं यन्तो दीर्घाहेषं वरमरुण्यो वरन्त ॥

હે અગ્નિ, સુમાર્ગે દોરાયેલા દ્યાવા-પૃથિવી અને સિંધવો (નદીઓ) અમારી ઉક્તિને પૂર્ણ તેજથી જાગૃત કરે. ગવ્ય (ગૌ-સમૃદ્ધિ) અને યવ્ય (યવ-પોષણ) લઈને આવતાં, તેઓ વર (વરદાન)નું દીર્ઘ-વ્યાપી આનંદ પસંદ કરે; અરુણ્યઃ (રુદ્રિમ/અરુણ શક્તિઓ) પણ એ જ પસંદ કરે.