Sukta 101
Sukta 9.101
Soma Pavamāna (with addressed companions/priests as agents)
अयं पवमानसूक्तः सोमं स्तौति—स निष्पीड्यमानः पवित्रेणाव्येन शुद्ध्यति, सखिभिः पुरोहितैः प्रेर्यमाणो जयकरं बलदं च पेयं भवतु। स विघ्नकरान् प्रतिरोधकांश्च अपहन्तु, अतिशक्तिं कीर्तिं पोषणं च आनयतु, इन्द्रस्य कृतं ‘विवृतं स्थानम्’ प्रति धारया प्रवहतु, यज्ञं जनांश्च बलयन्।
Mantras
Mantra 1
पुरोजिती वो अन्धसः सुताय मादयित्नवे । अप श्वानं श्नथिष्टन सखायो दीर्घजिह्व्यम् ॥
हे सखायः, पुरोजितये मादयित्नवे च सुताय अन्धसः—दीर्घजिह्व्यं देहरीरक्षकं श्वानम् अप श्नथिष्टन।
Mantra 2
यो धारया पावकया परिप्रस्यन्दते सुतः । इन्दुरश्वो न कृत्व्यः ॥
यः सुतः पावकया धारया परितः प्रस्यन्दते—स इन्दुः कर्मण्यश्व इव शीघ्रः।
Mantra 3
तं दुरोषमभी नरः सोमं विश्वाच्या धिया । यज्ञं हिन्वन्त्यद्रिभिः ॥
तं दुरोषम् अभि नराः सोमं विश्वाच्या धिया; अद्रिभिर् यज्ञं हिन्वन्ति।
Mantra 4
सुतासो मधुमत्तमाः सोमा इन्द्राय मन्दिनः । पवित्रवन्तो अक्षरन्देवान्गच्छन्तु वो मदाः ॥
सुतासो मधुमत्तमाः सोमाः इन्द्राय मन्दिनः; पवित्रवन्तो अक्षरन्—देवान् गच्छन्तु वो मदाः।
Mantra 5
इन्दुरिन्द्राय पवत इति देवासो अब्रुवन् । वाचस्पतिर्मखस्यते विश्वस्येशान ओजसा ॥
“इन्दुर् इन्द्राय पवताम्”—इति देवासोऽब्रुवन्; वाचस्पतिर् मखस्यते, विश्वस्य ईशान ओजसा।
Mantra 6
सहस्रधारः पवते समुद्रो वाचमीङ्खयः । सोमः पती रयीणां सखेन्द्रस्य दिवेदिवे ॥
सहस्रधारः पवते समुद्रो वाचमीङ्खयः। सोमः पती रयीणां सखेन्द्रस्य दिवेदिवे॥
Mantra 7
अयं पूषा रयिर्भगः सोमः पुनानो अर्षति । पतिर्विश्वस्य भूमनो व्यख्यद्रोदसी उभे ॥
अयं पूषा रयिर्भगः सोमः पुना॒नो अर्षति। पतिर्विश्वस्य भूमनो व्यख्यद्रोदसी उभे॥
Mantra 8
समु प्रिया अनूषत गावो मदाय घृष्वयः । सोमासः कृण्वते पथः पवमानास इन्दवः ॥
समु प्रिया अनूषत गावो मदाय घृष्वयः। सोमासः कृण्वते पथः पवमानास इन्दवः॥
Mantra 9
य ओजिष्ठस्तमा भर पवमान श्रवाय्यम् । यः पञ्च चर्षणीरभि रयिं येन वनामहै ॥
हे पवमान सोम, अस्मभ्यं तद् ओजिष्ठं श्रवाय्यतमं च भर; येन वयं पञ्चचर्षणीः अभि व्याप्य धारयन्तीं रयिं वना॑महै।
Mantra 10
सोमाः पवन्त इन्दवोऽस्मभ्यं गातुवित्तमाः । मित्राः सुवाना अरेपसः स्वाध्यः स्वर्विदः ॥
सोमाः पवन्त इन्दवोऽस्मभ्यं गातुवित्तमाः; मित्राः सुवाना अरेपसः, स्वाध्याः स्वर्विदः।
Mantra 11
सुष्वाणासो व्यद्रिभिश्चिताना गोरधि त्वचि । इषमस्मभ्यमभितः समस्वरन्वसुविदः ॥
सुष्वाणासो व्यद्रिभिश्चिताना गोरधि त्वचि; इषमस्मभ्यमभितः समस्वरन् वसुविदः।
Mantra 12
एते पूता विपश्चितः सोमासो दध्याशिरः । सूर्यासो न दर्शतासो जिगत्नवो ध्रुवा घृते ॥
एते पूताः विपश्चितः सोमासो दध्याशिरः। सूर्याः इव दर्शताः; जिगत्नवो लक्ष्यं प्रति धावन्ति, घृते ध्रुवाः—दीप्ते श्रीमयि रसे स्थिराः।
Mantra 13
प्र सुन्वानस्यान्धसो मर्तो न वृत तद्वचः । अप श्वानमराधसं हता मखं न भृगवः ॥
सुन्वानस्य अन्धसः वाक् प्र प्रवर्तताम्; मर्त्यस्य इव मा वृता भवतु। अप श्वानम् अनाराधसं निरासय; भृगव इव मखे बाधकं हत्वा निहन।
Mantra 14
आ जामिरत्के अव्यत भुजे न पुत्र ओण्योः । सरज्जारो न योषणां वरो न योनिमासदम् ॥
आ जामिः अट्के अव्यत—भुजे इव पुत्रः उभयोः मातृयोः। सरज्जारः इव योषणां प्रति सर्पति; वरः इव योनिम् आसदं करोति—प्रादुर्भावस्य गर्भे प्रविशति।
Mantra 15
स वीरो दक्षसाधनो वि यस्तस्तम्भ रोदसी । हरिः पवित्रे अव्यत वेधा न योनिमासदम् ॥
स वीरो दक्षसाधनो वि यस्तस्तम्भ रोदसी। हरिः पवित्रे अव्यत वेधा न योनिमासदम्॥
Mantra 16
अव्यो वारेभिः पवते सोमो गव्ये अधि त्वचि । कनिक्रदद्वृषा हरिरिन्द्रस्याभ्येति निष्कृतम् ॥
अव्यो वारेभिः पवते सोमो गव्ये अधि त्वचि। कनिक्रदद्वृषा हरिरिन्द्रस्याभ्येति निष्कृतम्॥
Frequently Asked Questions
It is about Soma as he is pressed and purified (pavamāna) through the filter, becoming a powerful offering that brings strength, wealth, and success in the sacrifice.
It is a poetic image for an obstructing or guarding force at the threshold—symbolizing impurities or hindrances that must be driven away so Soma can flow freely and be offered.
Indra is the chief drinker of Soma in many Vedic rites; purified Soma is said to empower Indra’s victorious force, so the hymn pictures Soma streaming toward Indra’s prepared ‘open space.’
Ask anything about Sukta 101 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.