
Sukta 9.102
Traditional Soma Pavamāna seer-line (exact attribution varies by hymn index; commonly Bhṛgu/Angiras-related for Book 9 sequences)
Soma Pavamāna
Jagatī (probable for opening of RV 9.102)
अयं सोमपवमानसूक्तः शुद्धं सोमं वर्धमानं दीप्तिमन्तं च स्तौति—यः ऋतस्य “शुचिं मतिं” प्रेरयति यज्ञं च प्रवर्धयति। सोमः प्रियः सर्वव्यापी च निरूप्यते, यः एकेन व्रतेन देवान् समन्वयति, दिवो गोष्ठं (पणिं) विवृणोति, प्रकाशं च ऋतं च यज्ञे लोके च प्रस्रवयति।
Mantra 1
क्राणा शिशुर्महीनां हिन्वन्नृतस्य दीधितिम् । विश्वा परि प्रिया भुवदध द्विता ॥
क्राणा शिशुर्महीनां हिन्वन्नृतस्य दीधितिम्। विश्वा परि प्रिया भुवदध द्विता॥
Mantra 2
उप त्रितस्य पाष्योरभक्त यद्गुहा पदम् । यज्ञस्य सप्त धामभिरध प्रियम् ॥
उप त्रितस्य पाश्योः स स्वं पदं न्यधत्त—यत्र गुहायां निहितं गुप्तं पदम्। अथ यज्ञस्य सप्तधामभिः स कर्मणि प्रियः, आनन्दस्वरूपो भवति॥
Mantra 3
त्रीणि त्रितस्य धारया पृष्ठेष्वेरया रयिम् । मिमीते अस्य योजना वि सुक्रतुः ॥
स्वधारया त्रितस्य पृष्ठेषु रयिं त्रिधा प्रेरयति। स सुक्रतुः अस्य योजनानि—संयोगविस्तारान्—यथाक्रमं मिमीते॥
Mantra 4
जज्ञानं सप्त मातरो वेधामशासत श्रिये । अयं ध्रुवो रयीणां चिकेत यत् ॥
जज्ञाने सति सप्त मातरः वेधसं श्रिये कर्मणि न्ययुञ्जत। अयं तु यदा तत्सत्यं चिकेत, तदा रयीणां ध्रुवोऽधारो भवति॥
Mantra 5
अस्य व्रते सजोषसो विश्वे देवासो अद्रुहः । स्पार्हा भवन्ति रन्तयो जुषन्त यत् ॥
अस्य व्रते सजोषसः सर्वे देवाः अद्रुहः भवन्ति। स्पार्हाः रन्तयः परिपूर्णा भवन्ति; यद् ऋतं प्रतिष्ठते तदा तं जुषन्ते।
Mantra 6
यमी गर्भमृतावृधो दृशे चारुमजीजनन् । कविं मंहिष्ठमध्वरे पुरुस्पृहम् ॥
यमी ऋतावृधो गर्भमिव शक्तिं दृशे चारुमजीजनन्। स कविर्मंहिष्ठोऽध्वरे पुरुस्पृहः।
Mantra 7
समीचीने अभि त्मना यह्वी ऋतस्य मातरा । तन्वाना यज्ञमानुषग्यदञ्जते ॥
समीचीने अभि त्मना यह्वी ऋतस्य मातरा। तन्वाना यज्ञमानुषग्यदञ्जते।
Mantra 8
क्रत्वा शुक्रेभिरक्षभिॠणोरप व्रजं दिवः । हिन्वन्नृतस्य दीधितिं प्राध्वरे ॥
क्रत्वा शुक्रेभिरक्षभिर् दिवो व्रजम् अप ऋणोति; ऋतस्य दीधितिं हिन्वन् अध्वरे प्राध्वरे प्रचोदयति।
Soma is introduced as a growing ‘child of the great ones’ who impels the radiant thought of Ṛta and becomes universally beloved.
The hymn expands Soma’s role: his vrata brings the gods into harmony, and joy/rapture (ranti) arises as they consent to that established order.
Soma, by will and with bright ‘eyes,’ opens the heavenly enclosure (vrajaṃ divaḥ), releasing light/abundance while driving Ṛta’s brilliance forward in the sacrifice.
The movement settles into ritual efficacy: Soma’s inspired radiance is made to advance ‘in the adhvara,’ affirming purification as the means by which truth and power enter worship.
hinvann ṛtasya dīdhitim
asya vrate sajoṣaso viśve devāso adruhaḥ
apa vrajaṃ divaḥ
The deity is Soma Pavamāna—Soma as he is being purified and flowing through the filter during the soma ritual.
It means Soma energizes truth-aligned inspiration (ṛta) so that clear insight and right order become active in the mind and in the sacrifice.
It is a symbolic image for a heavenly enclosure holding light, abundance, or divine powers; Soma ‘opens’ it by his luminous force, releasing that wealth into the rite and the world.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.