
Sukta 9.101
Soma Pavamāna (with addressed companions/priests as agents)
এই পৱমান সূক্তত সোমক চেপি উলৰ ছাঁকনিৰ মাজেৰে শোধিত হওঁতে স্তৱ কৰা হৈছে; পুৰোহিত-সহচৰসকলে তেওঁক প্ৰেৰণা দি বিজয়ী আৰু বল-দাতা পানীয় হ’বলৈ আহ্বান জনায়। সোমক অনুৰোধ কৰা হৈছে যাতে তেওঁ বাধাদানকাৰী শক্তিসমূহ দূৰ কৰে, সৰ্বাধিক প্ৰবল যশ আৰু পোষণ আনে, আৰু ইন্দ্ৰৰ প্ৰস্তুত ‘মুকলি স্থান’লৈ ধাৰাবাহিকভাৱে বৈ যায়—যাৰ দ্বাৰা যজ্ঞ আৰু জনসাধাৰণ শক্তিশালী হয়।
Mantra 1
पुरोजिती वो अन्धसः सुताय मादयित्नवे । अप श्वानं श्नथिष्टन सखायो दीर्घजिह्व्यम् ॥
হে সখাসকল, আনন্দদায়ক মাদকতালৈ আৰু অগ্ৰভাগ জয় কৰিবলৈ চেপা সোম-ৰস (অন্ধস)ৰ বাবে—দীঘল-জিভা দুৱাৰ-ৰক্ষী কুকুৰটোক আঘাত কৰি আঁতৰাই দিয়া।
Mantra 2
यो धारया पावकया परिप्रस्यन्दते सुतः । इन्दुरश्वो न कृत्व्यः ॥
যি চেপা সোম, উজ্জ্বল-শোধক ধাৰাৰে চাৰিওফালে প্ৰবাহিত হয়—সেই ইন্দু কৰ্মৰ বাবে সাজু দ্ৰুত অশ্বৰ দৰে।
Mantra 3
तं दुरोषमभी नरः सोमं विश्वाच्या धिया । यज्ञं हिन्वन्त्यद्रिभिः ॥
সেই দুৰোশ—অঘাত্য সোমক নৰসকলে বিশ্বব্যাপী ধ্যান লৈ আগবাঢ়ে; অদ্ৰি (পেষণ-শিলা)দ্বাৰা যজ্ঞক হেঁচি আগুৱাই নিয়ে।
Mantra 4
सुतासो मधुमत्तमाः सोमा इन्द्राय मन्दिनः । पवित्रवन्तो अक्षरन्देवान्गच्छन्तु वो मदाः ॥
সুত সোমসকল—মধুৰতাত অতি সমৃদ্ধ, ইন্দ্ৰৰ বাবে আনন্দদায়ক—পবিত্ৰসহ বোৱাই যায়; হে সোম, তোমালোকৰ মদ (উল্লাস) দেৱলোকলৈ গমন কৰক।
Mantra 5
इन्दुरिन्द्राय पवत इति देवासो अब्रुवन् । वाचस्पतिर्मखस्यते विश्वस्येशान ओजसा ॥
“ইন্দুৰ ইন্দ্ৰৰ বাবে পৱিত্ৰ হৈ বোৱাই যাওক”—এইদৰে দেৱসকলে ক’লে; বাকস্পতিয়ে যজ্ঞত বলৱান হয়, নিজৰ ওজসাৰে বিশ্বৰ অধীশ্বৰ।
Mantra 6
सहस्रधारः पवते समुद्रो वाचमीङ्खयः । सोमः पती रयीणां सखेन्द्रस्य दिवेदिवे ॥
সহস্ৰধাৰা হৈ সি পৱিত্ৰ হৈ বয়, সমুদ্ৰৰ দৰে—বাক্ক গতি দিয়া। সোম—ধনৰ, সমৃদ্ধিৰ অধিপতি—ইন্দ্ৰৰ সখা, দিনেদিনে।
Mantra 7
अयं पूषा रयिर्भगः सोमः पुनानो अर्षति । पतिर्विश्वस्य भूमनो व्यख्यद्रोदसी उभे ॥
এই সোম, পৱিত্ৰ হৈ ধাৰা বয়—পোষা (পুষ্টিদাতা), ৰয়ি (সমৃদ্ধি), ভাগ (সৌভাগ্যদাতা) ৰূপে। বিশ্ব-বিস্তাৰৰ অধিপতি হৈ, সি উভয় ৰোদসী—দ্যৌ আৰু পৃথিৱী—সত্যৰূপে প্ৰকাশ কৰিলে।
Mantra 8
समु प्रिया अनूषत गावो मदाय घृष्वयः । सोमासः कृण्वते पथः पवमानास इन्दवः ॥
একমেলি প্ৰিয় গাভো—আলোকৰ ৰশ্মিসদৃশ—মদ (আনন্দ-উন্মাদনা)ৰ বাবে সোমক স্তৱ কৰে, দীপ্ত শক্তিসমূহ আগবাঢ়ে। পৱমান ইন্দু-বিন্দুসকল, নিজে পৱিত্ৰ হৈ, পথসমূহ গঢ়ে—সোমশক্তিসমূহে।
Mantra 9
य ओजिष्ठस्तमा भर पवमान श्रवाय्यम् । यः पञ्च चर्षणीरभि रयिं येन वनामहै ॥
হে পৱমান সোম, আমাৰলৈ সেই অতি-ওজস্বী, শ্ৰৱণযোগ্যতম ধন আনি দিয়া—যাৰ দ্বাৰা আমি সেই ৰয়ি লাভ কৰোঁ, যি আমাৰ ভিতৰত থকা পঞ্চ-চর্ষণী (পাঁচগুণ জনসমূহ)ক আৱৰি ধৰে আৰু ধাৰণ কৰে।
Mantra 10
सोमाः पवन्त इन्दवोऽस्मभ्यं गातुवित्तमाः । मित्राः सुवाना अरेपसः स्वाध्यः स्वर्विदः ॥
সোমৰ বিন্দুবোৰ আমাৰ বাবে নিজে পৱিত্ৰ হয়—পথসমূহৰ অতি-জ্ঞানী। মিত্ৰৰূপে সিহঁত আহে, সু-নিষ্পীড়িত, কলংকহীন; কৰ্মত স্ব-নিয়ন্ত্ৰিত, স্বৰ (উচ্চ আলো)ৰ সন্ধানী।
Mantra 11
सुष्वाणासो व्यद्रिभिश्चिताना गोरधि त्वचि । इषमस्मभ्यमभितः समस्वरन्वसुविदः ॥
সু-নিষ্পীড়িত হৈ, পেষণ-পাথৰে বাহিৰলৈ ঠেলি দিয়া, সিহঁত গোৰ (গাইৰ) চামৰাৰ ওপৰত একত্ৰিত হয়। আৰু সকলো দিশৰ পৰা একেলগে ধ্বনি তোলে আমাৰ বাবে বলৰ প্ৰেৰণা—সত্য ধনৰ সন্ধানী এইসকল।
Mantra 12
एते पूता विपश्चितः सोमासो दध्याशिरः । सूर्यासो न दर्शतासो जिगत्नवो ध्रुवा घृते ॥
এইসকল শুদ্ধ সোমশক্তি—বিপশ্চিত্, দধি-মিশ্ৰিত পোষণৰ সাৰসহ। সূৰ্যসম দৰ্শনীয়; লক্ষ্যৰ দিশে ধাৱমান, ঘৃতত স্থিত—উজ্জ্বল ঐশ্বৰ্যত ধ্ৰুৱ।
Mantra 13
प्र सुन्वानस्यान्धसो मर्तो न वृत तद्वचः । अप श्वानमराधसं हता मखं न भृगवः ॥
চাপা-মধুৰ ৰসৰ পৰা বাক্য আগবাঢ়ক; মর্ত্যৰ দৰে ৰুদ্ধ নহওক। অনাৰাধস—ভুকভুকোৱা বৈৰীক আঁতৰাই দিয়া; ভৃগুবিলাকে যজ্ঞত বাধাক আঘাত কৰে তেনেকৈ তাক নিধন কৰা।
Mantra 14
आ जामिरत्के अव्यत भुजे न पुत्र ओण्योः । सरज्जारो न योषणां वरो न योनिमासदम् ॥
অন্তৰঙ্গ জনা বস্ত্ৰত বোনা হ’ল—দুই মাতৃৰ কোলত পুত্ৰ যেন। নাৰীৰ দিশে প্ৰেমিকৰ দৰে সৰকি যায়; বৰৰ দৰে যোনিত আসন লয়—প্ৰকাশৰ গৰ্ভ-মাত্ৰিকাত প্ৰৱেশ কৰে।
Mantra 15
स वीरो दक्षसाधनो वि यस्तस्तम्भ रोदसी । हरिः पवित्रे अव्यत वेधा न योनिमासदम् ॥
সেই বীৰ দক্ষে সিদ্ধিসাধক; যিজনে দুয়ো লোক (ৰোদসী) পৃথক কৰি স্থিৰভাৱে স্থাপন কৰিলে। হৰি পৱিত্ৰত বোৱা হয়; বেধা (জ্ঞানী বিধাতা) যেন যোনিত আসন লয়—কৰ্মৰ ঋত-ভিত্তি স্থাপন কৰি।
Mantra 16
अव्यो वारेभिः पवते सोमो गव्ये अधि त्वचि । कनिक्रदद्वृषा हरिरिन्द्रस्याभ्येति निष्कृतम् ॥
উলীয়া ছাঁকনি (ৱাৰ) বাটে সোম পৱিত্ৰ হয়, গব্য—উজ্জ্বল ত্বচি—উপৰত। গর্জন কৰি, বৃষ হৰি ইন্দ্ৰৰ অভিমুখে যায়—মুক্ত কৰা নিষ্কৃত ক্ষেত্ৰলৈ।
It is about Soma as he is pressed and purified (pavamāna) through the filter, becoming a powerful offering that brings strength, wealth, and success in the sacrifice.
It is a poetic image for an obstructing or guarding force at the threshold—symbolizing impurities or hindrances that must be driven away so Soma can flow freely and be offered.
Indra is the chief drinker of Soma in many Vedic rites; purified Soma is said to empower Indra’s victorious force, so the hymn pictures Soma streaming toward Indra’s prepared ‘open space.’
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.