Sukta 101
Sukta 9.101
Soma Pavamāna (with addressed companions/priests as agents)
ఈ పవమాన స్తోత్రం, సోమరసాన్ని పిండించి గొర్రెబొచ్చు వడపోతలో శుద్ధి చేయబడుతున్నప్పుడు అతన్ని స్తుతిస్తుంది. యాజక సహచరులు అతన్ని ప్రేరేపించి, విజయం ప్రసాదించే, బలం నింపే పానీయంగా మారమని కోరుతారు. అడ్డంకులు సృష్టించే శక్తులను తరిమివేయమని, అత్యంత ప్రభావవంతమైన కీర్తి మరియు పోషణను అందించమని, ఇంద్రుని సిద్ధం చేసిన “తెరిచిన స్థలం” వైపు ప్రవహించి యజ్ఞాన్ని మరియు ప్రజలను శక్తివంతం చేయమని సోముని ప్రార్థిస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
पुरोजिती वो अन्धसः सुताय मादयित्नवे । अप श्वानं श्नथिष्टन सखायो दीर्घजिह्व्यम् ॥
హే సఖులారా! ముందుబాటలను జయింపజేసే, ఆనందమయ మత్తుకోసం పిండబడిన మీ ఈ సోమరసార్థం—ద్వారాన్ని కాపాడే దీర్ఘజిహ్వ గల ఆ శ్వానాన్ని తొలగించి చూర్ణం చేయండి.
Mantra 2
यो धारया पावकया परिप्रस्यन्दते सुतः । इन्दुरश्वो न कृत्व्यः ॥
పిండబడిన ఆ సోముడు పావకమైన ప్రకాశశుద్ధి ధారగా చుట్టూరా ప్రవహిస్తాడు—ఆ ఇందు కార్యానికి సిద్ధమైన వేగవంతమైన అశ్వంలాంటివాడు.
Mantra 3
तं दुरोषमभी नरः सोमं विश्वाच्या धिया । यज्ञं हिन्वन्त्यद्रिभिः ॥
ఆ దుర్భేద్యమైన (దురోష) సోముని వైపు నరులు సర్వవ్యాపకమైన ధియా (బుద్ధి/భావం)తో ముందుకు సాగుతారు; అద్రి (పిండే రాళ్లు)తో యజ్ఞాన్ని ముందుకు నడిపిస్తారు.
Mantra 4
सुतासो मधुमत्तमाः सोमा इन्द्राय मन्दिनः । पवित्रवन्तो अक्षरन्देवान्गच्छन्तु वो मदाः ॥
పిండిన సోమాలు, మధురతలో అత్యంత సమృద్ధమైనవి, ఇంద్రునికి ఆనందదాయకమైనవి—పవిత్రం (వడపోత)తో కలిసి ప్రవహించుగాక; మీ మద (పరమానందం/ఉల్లాసం) దేవుల వద్దకు చేరుగాక.
Mantra 5
इन्दुरिन्द्राय पवत इति देवासो अब्रुवन् । वाचस्पतिर्मखस्यते विश्वस्येशान ओजसा ॥
‘ఇంద్రునికై ఇందు పవిత్రమై ప్రవహించుగాక’ అని దేవులు పలికారు; వాచస్పతి యజ్ఞంలో బలవంతుడవుతాడు, మరియు ఓజస్సుతో సమస్తానికి ఈశానుడు (అధిపతి) అవుతాడు.
Mantra 6
सहस्रधारः पवते समुद्रो वाचमीङ्खयः । सोमः पती रयीणां सखेन्द्रस्य दिवेदिवे ॥
సహస్రధారలతో సోముడు సముద్రంలా ప్రవహిస్తాడు; వాణిని ప్రేరేపించి కదిలించేవాడు. సోముడు—రయుల అధిపతి—ఇంద్రుని సఖుడు, దినదినమూ.
Mantra 7
अयं पूषा रयिर्भगः सोमः पुनानो अर्षति । पतिर्विश्वस्य भूमनो व्यख्यद्रोदसी उभे ॥
ఈ సోముడు శుద్ధమవుతూ, పూషనిలా పోషకుడై, రయిరూపుడై, భగరూపుడై (సౌభాగ్యదాతగా) ప్రవహిస్తాడు. సమస్త విస్తారానికి అధిపతిగా, ద్యావా–పృథివీ రెండింటినీ సత్యస్వరూపంగా ప్రకటించాడు.
Mantra 8
समु प्रिया अनूषत गावो मदाय घृष्वयः । सोमासः कृण्वते पथः पवमानास इन्दवः ॥
ప్రియమైన కాంతికిరణాలు కలిసి, మదానందార్థం సోముని స్తుతిస్తాయి; ప్రకాశించే శక్తులు ముందుకు సాగుతాయి. పవమాన ఇందు-బిందువులు—ఈ సోమశక్తులు—తమను తాము శుద్ధం చేసుకుంటూ మార్గాలను నిర్మిస్తాయి.
Mantra 9
य ओजिष्ठस्तमा भर पवमान श्रवाय्यम् । यः पञ्च चर्षणीरभि रयिं येन वनामहै ॥
ఓ పవమానా! అత్యంత ఓజస్సుగలదీ, శ్రవణార్హమైన (కీర్తిదాయకమైన) దానిని మా వద్దకు తెమ్ము. దాని ద్వారా మేము పంచ చర్షణీలు—ఐదు జనులలో వ్యాపించి వారిని ధారించే రయి/సమృద్ధిని గెలుచుకోగలుగుదుము.
Mantra 10
सोमाः पवन्त इन्दवोऽस्मभ्यं गातुवित्तमाः । मित्राः सुवाना अरेपसः स्वाध्यः स्वर्विदः ॥
సోమ బిందువులు—ఇందువులు—మా కొరకు తమను తాము పవిత్రం చేసుకుంటాయి; మార్గాలను అత్యంతగా తెలిసినవిగా. అవి మిత్రులుగా వస్తాయి—సువానా (బాగా పిండబడినవి), మచ్చలేనివి; తమ కార్యంలో స్వాధీన/స్వనియంత్రిత, మరియు ఉన్నత కాంతి (స్వర్)ను కనుగొనేవి.
Mantra 11
सुष्वाणासो व्यद्रिभिश्चिताना गोरधि त्वचि । इषमस्मभ्यमभितः समस्वरन्वसुविदः ॥
సువానా (బాగా పిండబడినవి), పిండే రాళ్లచే బయటకు నెట్టబడినవి, అవి గోచర్మంపై (గోవు చర్మంపై) సమీకృతమవుతాయి. మరియు అన్ని వైపుల నుంచీ అవి మా కొరకు ఏకస్వరంగా నినదిస్తాయి—బలప్రేరణ/ఇష—ఇవి నిజ ధనాన్ని కనుగొనేవి.
Mantra 12
एते पूता विपश्चितः सोमासो दध्याशिरः । सूर्यासो न दर्शतासो जिगत्नवो ध्रुवा घृते ॥
ఇవి శుద్ధమైన, విపశ్చిత్ సోమశక్తులు—దధ్యాశిర (పెరుగు-మిశ్రిత)గా. సూర్యులవలె దర్శనీయులు; లక్ష్యాన్ని చేరుటకు వేగంగా సాగుతారు, ఘృతంలో దృఢంగా స్థితులై—దీప్తిమయ సమృద్ధిలో స్థిరంగా ఉంటారు.
Mantra 13
प्र सुन्वानस्यान्धसो मर्तो न वृत तद्वचः । अप श्वानमराधसं हता मखं न भृगवः ॥
సున్వాన (నలిపి పిండిన) అంధస్—మధుర రసం—నుండి వాక్కు ముందుకు సాగుగాక; మర్త్యుడిలా అది ఆపబడకూడదు. అ-రాధస్ (అన్యాయ లాభం) తెచ్చే మొరిగే శ్వానాన్ని తొలగించు; దానిని హతముచేయి—భృగువులు యజ్ఞంలో మఖ (అవరోధక శక్తి)ను కొట్టినట్లు.
Mantra 14
आ जामिरत्के अव्यत भुजे न पुत्र ओण्योः । सरज्जारो न योषणां वरो न योनिमासदम् ॥
ఆత్మీయుడు (జామి) వస్త్రంపై నేయబడెను—రెండు మాతల ఒడిలో కుమారుడు ఉన్నట్లుగా. స్త్రీల వైపు ప్రియుడిలా వేగంగా జారుతాడు; వరుడిలా యోనిలో ఆసనం పొందుతాడు—ప్రకటన యొక్క గర్భ-మాట్రిక్స్లో ప్రవేశిస్తూ.
Mantra 15
स वीरो दक्षसाधनो वि यस्तस्तम्भ रोदसी । हरिः पवित्रे अव्यत वेधा न योनिमासदम् ॥
అతడు వీరుడు; దక్షతతో సాధనాన్ని సిద్ధిచేసేవాడు; రెండు లోకాలను (రోదసీ) వేరుచేసి స్థిరపరిచినవాడు. హరి (పసుపు-ఎరుపు వర్ణుడు) పవిత్రం అనే వడపోతలో నేయబడుతూ/వడకబడుతూ ప్రవహిస్తాడు; వేదా (విధాత) వలె యోనిలో తన ఆసనాన్ని అధిష్ఠిస్తాడు—కర్మకు యథార్థమైన పునాదిని స్థాపిస్తూ.
Mantra 16
अव्यो वारेभिः पवते सोमो गव्ये अधि त्वचि । कनिक्रदद्वृषा हरिरिन्द्रस्याभ्येति निष्कृतम् ॥
ఉన్నె వడపోతల (అవ్య) ద్వారా సోముడు తనను తాను పవిత్రం చేసుకుంటూ, కాంతి యొక్క ప్రకాశమైన చర్మంపై (గవ్యే అధి త్వచి) ప్రవహిస్తాడు. గర్జిస్తూ, బలవంతుడైన వృషభ-హరి ఇంద్రుని నిష్కృతం—తెరిచిన, విముక్త క్షేత్రం—వైపు సాగుతాడు.
Frequently Asked Questions
It is about Soma as he is pressed and purified (pavamāna) through the filter, becoming a powerful offering that brings strength, wealth, and success in the sacrifice.
It is a poetic image for an obstructing or guarding force at the threshold—symbolizing impurities or hindrances that must be driven away so Soma can flow freely and be offered.
Indra is the chief drinker of Soma in many Vedic rites; purified Soma is said to empower Indra’s victorious force, so the hymn pictures Soma streaming toward Indra’s prepared ‘open space.’
Ask anything about Sukta 101 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.