Sukta 46
Sukta 8.46
Indra
अयं सूक्तः इन्द्रस्य समुदायस्य रक्षकत्वं नेतृत्वं च वर्धयितृत्वं च निरन्तरं स्तौति। स हरिभिः स्वशक्तिभिः सह शीघ्रं यज्ञं प्रति आगच्छतु इति आह्वान्यते, बलं श्रीं जयम् च ददातु इति प्रार्थ्यते। मरुद्भिः सह इन्द्रस्य सख्यं गतिशीलं बलं इव निरूप्यते, यत् मानुषं प्रयत्नं यज्ञसिद्धिं च प्रवर्धयति। अन्ते च प्रत्यागच्छन्त्याः स्त्रीशक्तेः स्फुटं चित्रणं दृश्यते—या वशीकरणं तेजस्विनीं सार्वभौमश्रियं च आनयति—इन्द्रानुग्रहस्य फलानि बहिः-अन्तः च सिद्धिरूपेण सूचयन्ति।
Mantras
Mantra 1
त्वावतः पुरूवसो वयमिन्द्र प्रणेतः । स्मसि स्थातर्हरीणाम् ॥
त्वावतः पुरूवसो वयम् इन्द्र प्रणेतः; स्मसि स्थातर्हरीणाम्—त्वया रक्षिताः वयं तव एव, त्वं नः नेता, हर्यश्वबलैः वयं स्थिताḥ।
Mantra 2
त्वां हि सत्यमद्रिवो विद्म दातारमिषाम् । विद्म दातारं रयीणाम् ॥
त्वां हि सत्यम् अद्रिवो विद्म दातारम् इषाम्; विद्म दातारं रयीणाम्—त्वं एव सत्यः, इषां दाता, रयीणां च दाता।
Mantra 3
आ यस्य ते महिमानं शतमूते शतक्रतो । गीर्भिर्गृणन्ति कारवः ॥
हे शतमूते हे शतक्रतो! तव महिमानम् प्रति कारवो गीर्भिरायान्ति; गीर्भिर्गृणन्ति कवयः प्रेरिताभिः स्तुतिभिः त्वाम्।
Mantra 4
सुनीथो घा स मर्त्यो यं मरुतो यमर्यमा । मित्रः पान्त्यद्रुहः ॥
सुनिथो घ स मर्त्यः, यं मरुतो यम् आर्यमा च, अद्रुहो मित्रश्च पान्ति; स ऋतस्य सम्यक्पथे गच्छति।
Mantra 5
दधानो गोमदश्ववत्सुवीर्यमादित्यजूत एधते । सदा राया पुरुस्पृहा ॥
गोमदश्ववत् रयिं दधानः, सुवीर्यं च धारयन्, आदित्यजूत एधते; सदा पुरुस्पृहया राया वर्धते।
Mantra 6
तमिन्द्रं दानमीमहे शवसानमभीर्वम् । ईशानं राय ईमहे ॥
तं इन्द्रं दानमीमहे शवसानमभीर्वम् । ईशानं राय ईमहे ॥
Mantra 7
तस्मिन्हि सन्त्यूतयो विश्वा अभीरवः सचा । तमा वहन्तु सप्तयः पुरूवसुं मदाय हरयः सुतम् ॥
तस्मिन्हि सन्त्यूतयो विश्वा अभीरवः सचा । तमावहन्तु सप्तयः पुरुवसुं मदाय हरयः सुतम् ॥
Mantra 8
यस्ते मदो वरेण्यो य इन्द्र वृत्रहन्तमः । य आददिः स्वर्नृभिर्यः पृतनासु दुष्टरः ॥
यस्ते मदो वरेण्यो य इन्द्र वृत्रहन्तमः । य आददिः स्वर्नृभिर्यः पृतनासु दुष्टरः ॥
Mantra 9
यो दुष्टरो विश्ववार श्रवाय्यो वाजेष्वस्ति तरुता । स नः शविष्ठ सवना वसो गहि गमेम गोमति व्रजे ॥
यो दुष्टरो विश्ववारः श्रवाय्यः वाजेष्वस्ति तरुता—स नः शविष्ठ सवनानि वसो गहि; गमेम गোমति व्रजे यत्र धियः रश्मयः प्रचुराः।
Mantra 10
गव्यो षु णो यथा पुराश्वयोत रथया । वरिवस्य महामह ॥
गव्यो नः यथा पुरा अश्वयुतः रथया च वरिवस्य; महामह नः वरिवः प्रथय।
Mantra 11
नहि ते शूर राधसोऽन्तं विन्दामि सत्रा । दशस्या नो मघवन्नू चिदद्रिवो धियो वाजेभिराविथ ॥
न हि ते शूर राधसः अन्तं विन्दामि सत्रा; दस्यस्य नः मघवन्, नू चिद् अद्रिवः धियः वाजेभिराविथ।
Mantra 12
य ऋष्वः श्रावयत्सखा विश्वेत्स वेद जनिमा पुरुष्टुतः । तं विश्वे मानुषा युगेन्द्रं हवन्ते तविषं यतस्रुचः ॥
य ऋष्वः श्रावयत्सखा विश्वेत्स वेद जनिमा पुरुष्टुतः। तं विश्वे मानुषा युगेन्द्रं हवन्ते तविषं यतस्रुचः॥
Mantra 13
स नो वाजेष्वविता पुरूवसुः पुरस्थाता मघवा वृत्रहा भुवत् ॥
स नो वाजेष्वविता पुरूवसुः पुरस्थाता मघवा वृत्रहा भवत्॥
Mantra 14
अभि वो वीरमन्धसो मदेषु गाय गिरा महा विचेतसम् । इन्द्रं नाम श्रुत्यं शाकिनं वचो यथा ॥
अभि वो वीरमन्धसो मदेषु गाय गिरा महा विचेतसम्। इन्द्रं नाम श्रुत्यं शाकिनं वचो यथा॥
Mantra 15
ददी रेक्णस्तन्वे ददिर्वसु ददिर्वाजेषु पुरुहूत वाजिनम् । नूनमथ ॥
हे पुरुहूत! त्वं तन्वे रेक्णो दाता, वसोर्दाता, वाजेषु दाता; अस्मासु नूनम् अथ वाजिनं जयशक्तिं देहि।
Mantra 16
विश्वेषामिरज्यन्तं वसूनां सासह्वांसं चिदस्य वर्पसः । कृपयतो नूनमत्यथ ॥
सर्वेषां वसूनां मध्ये स एव इरज्यन्तः; अस्य वर्पसा केवलं सासह्वान् अपि। नूनम् अथ अस्माकं चेतनादारिद्र्यं कृपयतः अतिक्रामतु—कृपां कृत्वा तदतिक्रमयतु।
Mantra 17
महः सु वो अरमिषे स्तवामहे मीळ्हुषे अरंगमाय जग्मये । यज्ञेभिर्गीर्भिर्विश्वमनुषां मरुतामियक्षसि गाये त्वा नमसा गिरा ॥
महतः सु ते अरमिषे स्तवामहे; हे मीळ्हुषे, अरंगमाय, जग्मये। यज्ञैर्गीर्भिश्च विश्वमनुषां प्रयत्नं पोषयसि; मरुतामपि इयक्षसि। नमसा गिरा च त्वा गायामि।
Mantra 18
ये पातयन्ते अज्मभिर्गिरीणां स्नुभिरेषाम् । यज्ञं महिष्वणीनां सुम्नं तुविष्वणीनां प्राध्वरे ॥
ये पातयन्ते अज्मभिर्गिरीणां स्नुभिर् एषाम्—तेषां यज्ञोऽयं प्राध्वरे प्रवर्तताम्; महिष्वणीनां तुविष्वणीनां च सुम्नं (अनुग्रहः) अध्वरे वर्धताम्।
Mantra 19
प्रभङ्गं दुर्मतीनामिन्द्र शविष्ठा भर । रयिमस्मभ्यं युज्यं चोदयन्मते ज्येष्ठं चोदयन्मते ॥
इन्द्र शविष्ठ, दुर्मतीनां प्रभङ्गं नः भर। अस्मभ्यं युज्यं रयिं चोदय; मते ज्येष्ठं चोदय—पूर्णतायाः श्रेष्ठं बलं नः प्रबोधय।
Mantra 20
सनितः सुसनितरुग्र चित्र चेतिष्ठ सूनृत । प्रासहा सम्राट् सहुरिं सहन्तं भुज्युं वाजेषु पूर्व्यम् ॥
सनीतः सुसनीतर् उग्र चित्र चेतििष्ठ सूनृत—प्रासहा सम्राट् सहुरिं सहन्तम्। आक्रामकं बलं जय; वाजेषु नः पूर्व्यं भुज्युं धारय—प्राचीनं भोक्तारं पोषकं च।
Mantra 21
आ स एतु य ईवदाँ अदेवः पूर्तमाददे । यथा चिद्वशो अश्व्यः पृथुश्रवसि कानीतेऽस्या व्युष्याददे ॥
आ स एतु—य ईवदाँ अदेवः सन् अपि पूर्तम् आददे; यथा चिद् वशोऽश्व्यः पृथुश्रवसि कानीतेऽस्याः व्युष्याद् आददे।
Mantra 22
षष्टिं सहस्राश्व्यस्यायुतासनमुष्ट्रानां विंशतिं शता । दश श्यावीनां शता दश त्र्यरुषीणां दश गवां सहस्रा ॥
षष्टिं सहस्राण्य् अश्व्यस्य, आयुतानि आसनम्; उष्ट्राणां विंशतिं शतानि; श्यावीनां दश शतानि; त्र्यरुषीणां दश शतानि; गवां दश सहस्राणि—एवं परिमिता पूर्णता समाहृता।
Mantra 23
दश श्यावा ऋधद्रयो वीतवारास आशवः । मथ्रा नेमिं नि वावृतुः ॥
दश श्यावाः ऋधद्रयः वीतवारास आशवः; मथ्रा इव नेमिं नि वावृतुः।
Mantra 24
दानासः पृथुश्रवसः कानीतस्य सुराधसः । रथं हिरण्ययं ददन्मंहिष्ठः सूरिरभूद्वर्षिष्ठमकृत श्रवः ॥
एते दानासः पृथुश्रवसः कानीतस्य सुराधसः। हिरण्ययं रथं दत्त्वा स मंहिष्ठः सूरिरभवत्; श्रवश्च वर्षिष्ठमकरोत्—दीर्घदीप्तयशसो वर्षणप्रवाहमिव।
Mantra 25
आ नो वायो महे तने याहि मखाय पाजसे । वयं हि ते चकृमा भूरि दावने सद्यश्चिन्महि दावने ॥
आ नो वायो महे तने याहि, मखाय पाजसे च। वयं हि ते दावने भूरि चकृम; सद्यश्चिन्महि दावने विस्तीर्णं क्षेत्रं चकृम।
Mantra 26
यो अश्वेभिर्वहते वस्त उस्रास्त्रिः सप्त सप्ततीनाम् । एभिः सोमेभिः सोमसुद्भिः सोमपा दानाय शुक्रपूतपाः ॥
योऽश्वैर्वहते वसति च उस्रासु—त्रिः सप्त सप्ततीनाम्। एभिः सोमैः सोमसुद्भिः, हे सोमपाः, दानायागच्छ; त्वं शुक्रपूतपाः—शुद्धदीप्तिं परिपूतां पिबसि।
Mantra 27
यो म इमं चिदु त्मनामन्दच्चित्रं दावने । अरट्वे अक्षे नहुषे सुकृत्वनि सुकृत्तराय सुक्रतुः ॥
यः ममेमं चिदुत्मानमन्दत् चित्रं दावने; अरट्वे अक्षे नहुषे—सुकृत्वनि सुकृत्तराय सुक्रतुः।
Mantra 28
उचथ्ये वपुषि यः स्वराळुत वायो घृतस्नाः । अश्वेषितं रजेषितं शुनेषितं प्राज्म तदिदं नु तत् ॥
उचथ्ये वपुषि यः स्वराळ्; उत वा यो घृतस्नाः। अश्वेषितं रजेषितं शुनेषितं—प्राज्म; तदिदं नु तत्।
Mantra 29
अध प्रियमिषिराय षष्टिं सहस्रासनम् । अश्वानामिन्न वृष्णाम् ॥
अथ प्रियमीषिराय षष्टिं सहस्रासनम्; अश्वानामिन्न वृष्णाम्।
Mantra 30
गावो न यूथमुप यन्ति वध्रय उप मा यन्ति वध्रयः ॥
गावो न यूथम् उप यन्ति, तथा वध्रय इति शक्तय उप मा यन्ति—उप मा यन्ति—विक्षिप्तं भूतं एकत्वे संगृह्णन्त्यो संहत-ऊर्जाः वहन्त्यः।
Mantra 31
अध यच्चारथे गणे शतमुष्ट्राँ अचिक्रदत् । अध श्वित्नेषु विंशतिं शता ॥
अथ यत् चारथे गणे, शतम् उष्ट्रान् अचिक्रदत्; अथ श्वित्नेषु विंशतिं शता (द्विसहस्रं) आनयत्—यात्रायै दीप्त-शक्तीनां च वृद्धये बहुगुण-समर्थ्यस्य लक्षणम्।
Mantra 32
शतं दासे बल्बूथे विप्रस्तरुक्ष आ ददे । ते ते वायविमे जना मदन्तीन्द्रगोपा मदन्ति देवगोपाः ॥
दासे बल्बूथे शतं विप्रः तरुक्ष आ ददे। ते ते वायो इमे जनाः मदन्ति—इन्द्रगोपाः मदन्ति, देवगोपाः मदन्ति—यदा प्राणवायुः दीप्तयश्च शक्तयः अन्तःसमुदायं रक्षन्ति।
Mantra 33
अध स्या योषणा मही प्रतीची वशमश्व्यम् । अधिरुक्मा वि नीयते ॥
अथ सा महती योषणा मही अस्मान् प्रति प्रत्येति, अश्व्यं बलं वशं नयति। रुक्मवती सुवर्णप्रभया विभूषिता सा अग्रे नीयते—आत्मनः प्रतिमा इव, या स्वशक्तिषु ज्योतिर्मय-ऐश्वर्यं प्रति नेतृत्त्वं करोति।
Frequently Asked Questions
It declares loyalty to Indra as the community’s protector and leader, invites him to the sacrifice, and asks for strength, increase, and victory through his generous power.
The Maruts represent storm-like supporting powers that amplify Indra’s action; together they symbolize intensified force that helps the worshippers’ aims succeed.
It can be read as a symbolic image of the attained fruit of the hymn—mastery over one’s energies and a return of luminous, ordered power to the worshipper’s side.
Ask anything about Sukta 46 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
