Sukta 46
Sukta 8.46
Indra
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମୁଦାୟର ରକ୍ଷକ, ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ଓ ବୃଦ୍ଧିଦାତା ଭାବେ ଅବିରତ ସ୍ତୁତି କରେ; ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହରୀ (ଅଶ୍ୱଦ୍ୱୟ) ସହ ଶୀଘ୍ର ଯଜ୍ଞକୁ ଆସିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ବଳ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ବିଜୟ ଦାନ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ଏଥିରେ ମରୁତମାନଙ୍କ ସହ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମିତ୍ରତାକୁ ଏକ ଚଞ୍ଚଳ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଉନ୍ମୋଚନ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ମାନବ ପ୍ରୟାସ ଓ ଯାଜ୍ଞିକ ସିଦ୍ଧିକୁ ଆଗେଇ ନେଇଯାଏ। ଶେଷରେ ଫେରିଆସୁଥିବା ଏକ ନାରୀଶକ୍ତିର ଜୀବନ୍ତ ଚିତ୍ର ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହା ଅଧିକାର, ଦୀପ୍ତିମୟ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଓ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଆଣେ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟର ଫଳକୁ ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ—ଦୁହିଁ ପ୍ରାପ୍ତି ଭାବେ ସୂଚିତ କରି।
Mantras
Mantra 1
त्वावतः पुरूवसो वयमिन्द्र प्रणेतः । स्मसि स्थातर्हरीणाम् ॥
ହେ ପୁରୂବସୁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ହେ ପ୍ରଣେତା—ଆମେ ତୁମରେଇ, ତୁମ ରକ୍ଷାରେ ଥିବା; ତୁମେ ଆମ ନେତା; ତୁମ ହରି (ହରୀ) ସମ ଦ୍ରୁତ-ବଳମାନଙ୍କ ସହ ଆମେ ସ୍ଥିର ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
Mantra 2
त्वां हि सत्यमद्रिवो विद्म दातारमिषाम् । विद्म दातारं रयीणाम् ॥
ହେ ଅଦ୍ରିବୋ (ବଜ୍ରଧାରୀ), ତୁମେଇ ସତ୍ୟ; ଆମେ ତୁମକୁ ଇଷାମାନଙ୍କ ଦାତା ଭାବେ ଜାଣୁ, ଆମେ ତୁମକୁ ରୟୀମାନଙ୍କ—ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଧନମାନଙ୍କ—ଦାତା ଭାବେ ଜାଣୁ।
Mantra 3
आ यस्य ते महिमानं शतमूते शतक्रतो । गीर्भिर्गृणन्ति कारवः ॥
ହେ ଶତମୂତେ, ହେ ଶତକ୍ରତୋ! ତୁମ ମହିମା ପ୍ରତି କବିମାନେ ନିଜ ଗୀର୍ଭିରେ ଉଠିଆସନ୍ତି; ପ୍ରେରିତ ବାଣୀରେ ଋଷିମାନେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
Mantra 4
सुनीथो घा स मर्त्यो यं मरुतो यमर्यमा । मित्रः पान्त्यद्रुहः ॥
ନିଶ୍ଚୟ ସୁନୀଥ ହେଉଛି ସେ ମର୍ତ୍ୟ, ଯାହାକୁ ମରୁତମାନେ, ଅର୍ୟମା ଏବଂ ଅଦ୍ରୁହ ମିତ୍ର ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ସେ ଋତର ସତ୍ୟପଥରେ ଚାଲେ।
Mantra 5
दधानो गोमदश्ववत्सुवीर्यमादित्यजूत एधते । सदा राया पुरुस्पृहा ॥
ଗୋମଦ୍ ଓ ଅଶ୍ୱବତ୍ ଦୀପ୍ତିମାନ ଧନ ଏବଂ ସୁବୀର୍ୟ ଧାରଣ କରି, ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ଜୂତରେ ସେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ; ସଦା ବହୁଜନ-ଇଚ୍ଛିତ ରାୟାରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୁଏ।
Mantra 6
तमिन्द्रं दानमीमहे शवसानमभीर्वम् । ईशानं राय ईमहे ॥
ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ—ଦାନଦାତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ—ଆମେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁ: ବଳରେ ପ୍ରବଳ, ନିର୍ଭୟ। ସମୃଦ୍ଧିର ଈଶାନ, ରାୟ (ଧନ-ସମ୍ପଦ)ର ଅଧିପତିଙ୍କୁ ଆମେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁ।
Mantra 7
तस्मिन्हि सन्त्यूतयो विश्वा अभीरवः सचा । तमा वहन्तु सप्तयः पुरूवसुं मदाय हरयः सुतम् ॥
ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚୟ ସମସ୍ତ ନିର୍ଭୟ ସହାୟତା ଅଛି—ତାଙ୍କ ସହ ସଦା ସଂଲଗ୍ନ। ସପ୍ତୟ (ସାତ-ଯୋକ୍ତ) ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣୁନ୍ତୁ—ପୁରୂବସୁ, ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ—ମଦ (ଆନନ୍ଦୋନ୍ମାଦ) ପାଇଁ; ହରି (ପୀତ-ତାମ୍ର) ଅଶ୍ୱମାନେ ସୁତ ସୋମ (ପିଡ଼ିତ ସୋମ) ନେଇ ଆଣୁନ୍ତୁ।
Mantra 8
यस्ते मदो वरेण्यो य इन्द्र वृत्रहन्तमः । य आददिः स्वर्नृभिर्यः पृतनासु दुष्टरः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ମଦ (ଦିବ୍ୟ ଆନନ୍ଦ) ସର୍ବାଧିକ ବରେଣ୍ୟ, ବୃତ୍ରହନତାରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ତୁମେ ଯେ ନୃଭିଃ (ମାନବୀୟ ଶକ୍ତି) ସହ ସ୍ୱଃ (ସ୍ୱର୍ଗ-ପ୍ରକାଶ)କୁ ଅଧିଗତ କରିଛ; ଯୁଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟର (ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଂଘ୍ୟ/ଅଜେୟ)—ସେଇ ବିଜୟୀ ବଳକୁ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ସକ୍ରିୟ କର।
Mantra 9
यो दुष्टरो विश्ववार श्रवाय्यो वाजेष्वस्ति तरुता । स नः शविष्ठ सवना वसो गहि गमेम गोमति व्रजे ॥
ଯେ ଦୁଷ୍ଟର—ଜୟ କରିବାକୁ କଠିନ, ଯେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଧନର ଧାରକ, ଯେ ସତ୍ୟରେ ଶ୍ରବଣ-ଅନୁସରଣଯୋଗ୍ୟ, ଏବଂ ବାଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଜୟୀ ବଳରୂପେ ଅଛନ୍ତି—ହେ ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ, ହେ ବସୁ (ସମୃଦ୍ଧିଦାତା), ଆମ ସୋମ-ସବନମାନଙ୍କୁ ଆସ; ଜ୍ଞାନକିରଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୋମତି ବ୍ରଜ—ସେ ତେଜୋମୟ ଗୋଶାଳାକୁ ଆମେ ପହଞ୍ଚୁ।
Mantra 10
गव्यो षु णो यथा पुराश्वयोत रथया । वरिवस्य महामह ॥
ପୁରାତନ କାଳ ପରି, ଅଶ୍ୱବଳ ଓ ରଥବଳ ଦ୍ୱାରା, ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରକାଶ ଦିଗକୁ ବିଶାଳ ପଥ କର; ହେ ମହାନ, ଆମର ବରିବସ୍ୟ—ବିସ୍ତୃତ ଅବକାଶ ଓ ଯଥାଯଥ ଗତି—ବଢ଼ା।
Mantra 11
नहि ते शूर राधसोऽन्तं विन्दामि सत्रा । दशस्या नो मघवन्नू चिदद्रिवो धियो वाजेभिराविथ ॥
ହେ ଶୂର, ତୁମ ରାଧସ (ଦାନ)ର ଅନ୍ତ ମୁଁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ପାଉନି—ସେ ସର୍ବତ୍ର ଅପାର। ହେ ମଘବନ, ଆମ ପ୍ରତି କୃପା କର; ହେ ଅଦ୍ରିବୋ (ପାଷାଣଧାରୀ), ଏବେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ବିଜୟୀ ବାଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମ ଧିଓ (ଚିନ୍ତାଶକ୍ତି)କୁ ଧାରଣ କରି ରକ୍ଷା କରିଛ।
Mantra 12
य ऋष्वः श्रावयत्सखा विश्वेत्स वेद जनिमा पुरुष्टुतः । तं विश्वे मानुषा युगेन्द्रं हवन्ते तविषं यतस्रुचः ॥
ଯେ ଉଚ୍ଚ (ଋଷ୍ୱ) — ଶ୍ରବଣକୁ ବଢ଼ାଇଦେଉଥିବା ସଖା — ସେଇ ବହୁସ୍ତୁତ ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ଓ ଭବକୁ ଜାଣେ। ତାହାକୁ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ—ସମସ୍ତ ମାନବ ଯୁଗ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି; ଯଜ୍ଞରେ ସ୍ରୁଚକୁ ଯଥାବିଧି ଧାରଣ କରୁଥିବାମାନେ ତାଙ୍କର ତବିଷା (ମହାଶକ୍ତି)କୁ ପୁକାରନ୍ତି।
Mantra 13
स नो वाजेष्वविता पुरूवसुः पुरस्थाता मघवा वृत्रहा भुवत् ॥
ବାଜମାନଙ୍କ ସମୃଦ୍ଧିରେ ସେ ଆମର ଅବିତା (ରକ୍ଷକ-ସହାୟକ) ହେଉ—ପୁରୂବସୁ, ଅନେକ ଧନର ଧାରକ; ଆଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଆମ ନେତା ହେଉ। ଦାନଶୀଳ ମଘବାନ, ବୃତ୍ରହା, ଆମ ପାଇଁ ଏମିତି ହେଉ।
Mantra 14
अभि वो वीरमन्धसो मदेषु गाय गिरा महा विचेतसम् । इन्द्रं नाम श्रुत्यं शाकिनं वचो यथा ॥
ସୋମମଦର ଉଲ୍ଲାସରେ, ମହା ଗିରା ସହ, ତୁମ ଵୀରଙ୍କୁ ଗାଅ—ବିଶାଳ ବିବେକବାନ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ—ଯେପରି ବଚନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୁଏ, ଏବଂ ସମର୍ଥ କର୍ତ୍ତା ପରି ତାଙ୍କ ନାମ ଶ୍ରବଣରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୁଏ।
Mantra 15
ददी रेक्णस्तन्वे ददिर्वसु ददिर्वाजेषु पुरुहूत वाजिनम् । नूनमथ ॥
ହେ ପୁରୁହୂତ (ବହୁଜନ ଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନିତ) ଇନ୍ଦ୍ର! ତୁମେ ତନ୍ୱେ (ଦେହକୁ) ରେକ୍ଣ (ଧନ) ଦେବାଳା, ବସୁ (ସମ୍ପତ୍ତି) ଦେବାଳା, ବାଜମାନଙ୍କ (ବଳ-ବିଜୟ) ସମୃଦ୍ଧିରେ ଦାତା; ଏବେ ହିଁ ଆମ ଭିତରେ ବିଜୟୀ ଅଶ୍ୱ-ଶକ୍ତି (ବାଜିନ) ପ୍ରଦାନ କର—ଏବେ, ପରେ ମଧ୍ୟ।
Mantra 16
विश्वेषामिरज्यन्तं वसूनां सासह्वांसं चिदस्य वर्पसः । कृपयतो नूनमत्यथ ॥
ସମସ୍ତ ବସୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ସର୍ବାଧିକ ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ; ନିଜ ସନ୍ନିଧି ଓ ରୂପ-ତେଜରେ ମାତ୍ରେ ସେ ଅତିକ୍ରମ କରି ଜୟୀ ହୁଏ। ଏବେ ଆମ ଚେତନାର ଦାରିଦ୍ର୍ୟକୁ ପାର କରା—କୃପା କରି ତାହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କର।
Mantra 17
महः सु वो अरमिषे स्तवामहे मीळ्हुषे अरंगमाय जग्मये । यज्ञेभिर्गीर्भिर्विश्वमनुषां मरुतामियक्षसि गाये त्वा नमसा गिरा ॥
ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ, ତୁମ କ୍ଷେମ ଓ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଆମେ ସ୍ତୁତିଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ସ୍ୱୀକାର କରି ସ୍ତବ କରୁ—ହେ ମୀଳ୍ହୁଷ (ଉଦାର ଦାତା), ଆସିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଆସି ପହଞ୍ଚିଥିବା! ଯଜ୍ଞ ଓ ପ୍ରେରିତ ଗୀର୍ଭିରେ ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ସାଧନାକୁ ପୋଷଣ କର; ମରୁତମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଅଗ୍ରସର କର। ମୁଁ ନମସ୍କାର ଓ ମନ୍ତ୍ରୋଚ୍ଚାରର ବାଣୀରେ ତୁମକୁ ଗାଉଛି।
Mantra 18
ये पातयन्ते अज्मभिर्गिरीणां स्नुभिरेषाम् । यज्ञं महिष्वणीनां सुम्नं तुविष्वणीनां प्राध्वरे ॥
ଯେମାନେ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ଉପରେ ଉଗ୍ର ପଦଚାଳନାରେ ବେଗେ ଧାଉଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଧାରା ପରି ପ୍ରବାହିତ—ସେମାନଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଅଧ୍ୱରରେ, ଯାତ୍ରାରେ, ଆଗକୁ ବଢ଼ୁ; ମହା-ନାଦୀ (ମହିଷ୍ୱଣୀନାଂ), ତୁବି-ନାଦୀ (ତୁବିଷ୍ୱଣୀନାଂ)ଙ୍କ ସୁମ୍ନ—ମଙ୍ଗଳ-ଆନନ୍ଦ—ବିଧିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉ।
Mantra 19
प्रभङ्गं दुर्मतीनामिन्द्र शविष्ठा भर । रयिमस्मभ्यं युज्यं चोदयन्मते ज्येष्ठं चोदयन्मते ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଶବିଷ୍ଠ—ବଳରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ—ଦୁର୍ମତିମାନଙ୍କ ପ୍ରଭଙ୍ଗ, ବାଙ୍କା-ବୈରୀ ଚିନ୍ତାମାନଙ୍କ ଭଙ୍ଗକୁ ଆମ ପାଇଁ ଆଣ; ଏବଂ ଆମ ପ୍ରତି ରୟି—ଯୋଗ୍ୟ, ଯୋକ୍ତବ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି—କୁ ପ୍ରେର, ହେ ମତେ; ଜ୍ୟେଷ୍ଠ—ପରମ ଓ ପ୍ରାଚୀନ—ପୂର୍ଣ୍ଣତା-ଶକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ଆମ ଜାଗ୍ରତ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ପ୍ରେର।
Mantra 20
सनितः सुसनितरुग्र चित्र चेतिष्ठ सूनृत । प्रासहा सम्राट् सहुरिं सहन्तं भुज्युं वाजेषु पूर्व्यम् ॥
ହେ ସନିତଃ—ବିଜୟୀ, ସୁସନିତଃ—ସୁବିଜୟୀ—ଉଗ୍ର, ଚିତ୍ର, ଚେତିଷ୍ଠ—ଅତିବିବେକୀ, ସୂନୃତ—ସତ୍ୟବାଣୀ—ପ୍ରାସହା, ସମ୍ରାଟ୍, ସହୁରି—ସହନଶୀଳ—ଆକ୍ରମଣକାରୀ ଶକ୍ତିକୁ ଜୟ କର; ଏବଂ ବାଜର କ୍ଷେତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆମ ପାଇଁ ପୂର୍ବ୍ୟ—ପ୍ରାଚୀନ—ଭୁଜ୍ୟୁ—ଭୋଗବାନ/ଆନନ୍ଦକର୍ତ୍ତା—କୁ ଧାରଣ କର, କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ବଳର ପୂର୍ଣ୍ଣତା (ବାଜ)ରେ।
Mantra 21
आ स एतु य ईवदाँ अदेवः पूर्तमाददे । यथा चिद्वशो अश्व्यः पृथुश्रवसि कानीतेऽस्या व्युष्याददे ॥
ସେ ଏଠାକୁ ଆସୁ—ଯେ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଚାଲେନି (ଅଦେବ) ହୋଇ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣତମ ଅର୍ପଣ (ପୂର୍ତ୍ତମ) ଗ୍ରହଣ କରେ। ଯେପରି ଅଶ୍ୱ୍ୟ ବଶ, ପୃଥୁଶ୍ରବସୀ କାଣୀତାରେ, ଉଷା ଫୁଟୁଥିବା ବେଳେ, ତାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲା, ସେପରି।
Mantra 22
षष्टिं सहस्राश्व्यस्यायुतासनमुष्ट्रानां विंशतिं शता । दश श्यावीनां शता दश त्र्यरुषीणां दश गवां सहस्रा ॥
ଅଶ୍ୱବଳର ଷାଠି ହଜାର, ଏବଂ ଆୟୁତ—ଲାଭର ଆସନ ସମ ଦଶ-ହଜାରଗୁଡ଼ିକ; ଉଷ୍ଟ୍ରର କୁଡ଼ି ଶତ; ଶ୍ୟାବୀ (କଳାବର୍ଣ୍ଣ)ର ଦଶ ଶତ; ତ୍ର୍ୟରୁଷୀ (ତ୍ରି-ରକ୍ତିମବର୍ଣ୍ଣ)ର ଦଶ ଶତ; ଗୋର ଦଶ ହଜାର—ଏଭଳି ମାପିତ ସମୃଦ୍ଧି ସଂଗୃହୀତ ହୁଏ।
Mantra 23
दश श्यावा ऋधद्रयो वीतवारास आशवः । मथ्रा नेमिं नि वावृतुः ॥
ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଇଷ୍ଟ ବରଦାନ-ଜୟୀ, ଦ୍ରୁତ ଦଶ ଶ୍ୟାବା (ଅନ୍ଧକାର-ଶକ୍ତି) — ମଥନକାରମାନଙ୍କ ପରି — ନେମି (ଚକ୍ରର କିନାର)କୁ ତଳକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇ, ଗତିର ଚକ୍ରକୁ ଯଥାଯଥ ପରିଭ୍ରମଣରେ ସ୍ଥାପିତ କଲେ।
Mantra 24
दानासः पृथुश्रवसः कानीतस्य सुराधसः । रथं हिरण्ययं ददन्मंहिष्ठः सूरिरभूद्वर्षिष्ठमकृत श्रवः ॥
ବିସ୍ତୃତ-ଶ୍ରବସ୍ଯୁକ୍ତ କାଣୀତ (କାନୀତ)ଙ୍କର—ସୁସମୃଦ୍ଧ, ସୁଦାନବନ୍ତ—ଏହି ଦାନଗୁଡ଼ିକ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥ ଦାନ କରି ସେ ସର୍ବାଧିକ ମହାଦାତା ସୂରି ହେଲେ; ଶ୍ରବସ୍ (ଯଶ)କୁ ସର୍ବାଧିକ ବର୍ଷିବା ପରି—ଅକ୍ଷୟ ତେଜୋମୟ କୀର୍ତ୍ତିରୂପେ—ସେ ଗଢ଼ିଦେଲେ।
Mantra 25
आ नो वायो महे तने याहि मखाय पाजसे । वयं हि ते चकृमा भूरि दावने सद्यश्चिन्महि दावने ॥
ହେ ବାୟୁ, ମହା ବିସ୍ତାର (ତନେ) ପାଇଁ ଆମ ପାଖକୁ ଆସ; ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ, ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମୟ ପାଜସ୍ (ଶକ୍ତି-ପ୍ରଭା) ପାଇଁ ଆସ। କାରଣ ତୁମ ଦାନ ପାଇଁ ଆମେ ବହୁତ କିଛି ସଜାଇଛୁ—ହଁ, ତତ୍କ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ଦାନ ଅବତରିବାକୁ ବିଶାଳ ଅବକାଶ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛୁ।
Mantra 26
यो अश्वेभिर्वहते वस्त उस्रास्त्रिः सप्त सप्ततीनाम् । एभिः सोमेभिः सोमसुद्भिः सोमपा दानाय शुक्रपूतपाः ॥
ଯେ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବହି ଆସେ ଏବଂ ଦୀପ୍ତ ଉଷା-ଗୋମାନଙ୍କ ସହ ବାସ କରେ—ସପ୍ତତିମାନଙ୍କର ତିନିଥର ସାତ ସାତ (ତ୍ରିଃ ସପ୍ତ ସପ୍ତତୀନାମ୍)। ଏହି ସୋମ-ସୁତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ହେ ସୋମପା, ଦାନ ପାଇଁ ଆସ—ହେ ଶୁଦ୍ଧିକୃତ ଦୀପ୍ତି ପାନକାରୀ, ଶୁକ୍ରପୂତପା!
Mantra 27
यो म इमं चिदु त्मनामन्दच्चित्रं दावने । अरट्वे अक्षे नहुषे सुकृत्वनि सुकृत्तराय सुक्रतुः ॥
ଯେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଏଇ ଆତ୍ମାକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିଦେଲେ—ଚିତ୍ର (ପ୍ରକାଶମୟ) ଦାନ ପାଇଁ—ଘୂରୁଥିବା ଅକ୍ଷ/ଧୁରା ନିକଟେ, ନହୁଷ ପାଇଁ—ସୁକୃତ୍ୱନ୍ (ସତ୍କର୍ମ କରୁଥିବା) ପାଇଁ, ସୁକୃତ୍ତର (ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କର୍ତ୍ତା) ପାଇଁ—ସୁକ୍ରତୁḥ (ପ୍ରକାଶମୟ ସଙ୍କଳ୍ପବାନ) ଅଟନ୍ତି।
Mantra 28
उचथ्ये वपुषि यः स्वराळुत वायो घृतस्नाः । अश्वेषितं रजेषितं शुनेषितं प्राज्म तदिदं नु तत् ॥
ଉଚଥ୍ୟ (ଉଚ୍ଚାରିତ ସ୍ତୁତି)ରେ, ଯେ ରୂପରେ ସ୍ୱରାଟ୍ (ସ୍ୱୟଂ-ଶାସକ) ଅଟନ୍ତି—ଏବଂ ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ହେ ବାୟୁ, ଘୃତସ୍ନାଃ (ଘୃତ-ସଦୃଶ ତେଜସ୍ୱୀ ସ୍ନିଗ୍ଧତାରେ ସ୍ନାତ)—ଅଶ୍ୱେଷିତ (ଅଶ୍ୱ-ବଳରେ ପ୍ରେରିତ), ରଜେଷିତ (ବିସ୍ତୃତ ରଜ/ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ପ୍ରେରିତ), ଶୁନେଷିତ (ଶୁନ/ଶ୍ୱାନ-ପ୍ରବୃତ୍ତିରେ ପ୍ରେରିତ): ପ୍ରାଜ୍ମ—ଅଗ୍ରଗାମୀ ଗତି; ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ତାହାହିଁ—ଏବେ, ଏଠି।
Mantra 29
अध प्रियमिषिराय षष्टिं सहस्रासनम् । अश्वानामिन्न वृष्णाम् ॥
ତାପରେ, ପ୍ରିୟ ଇଷିରା (ପ୍ରେରକ) ପାଇଁ, ଷଷ୍ଟି ସହସ୍ରାସନମ୍—ଷାଠି ହଜାର ଆସନର ବିଶାଳ ଆସନ—ଆସେ; ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କର ବୃଷଣାଂ (ଉଦ୍ଗାରିତ ଶକ୍ତି) ପରି।
Mantra 30
गावो न यूथमुप यन्ति वध्रय उप मा यन्ति वध्रयः ॥
ଗାଈମାନେ ଯେପରି ନିଜ ଯୂଥ ପାଖକୁ ଆଗେଇଯାନ୍ତି, ସେପରି ବଧ୍ରୟ ନାମକ ଶକ୍ତିମାନେ ସମୀପକୁ ଆସନ୍ତି—ହଁ, ମୋ ପାଖକୁ ମଧ୍ୟ ସମୀପକୁ ଆସନ୍ତି—ଛିଟିଯାଇଥିବା ସତ୍ତାକୁ ଏକତାରେ ସଂଗ୍ରହ କରୁଥିବା, ଏକତ୍ରିତ ହେଉଥିବା ଊର୍ଜାମାନେ ନେଇ।
Mantra 31
अध यच्चारथे गणे शतमुष्ट्राँ अचिक्रदत् । अध श्वित्नेषु विंशतिं शता ॥
ତାପରେ, ଯେତେବେଳେ (ସେ ଶକ୍ତି) ଗଣ ସହ ରଥରେ ଚାଲିଲା, ସେ ଶତ ଉଷ୍ଟ୍ରକୁ ଦୌଡ଼ାଇଲା; ଏବଂ ପୁଣି, ଦୀପ୍ତମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ହଜାର (ଆଣିଲା)—ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଓ ଦୀପ୍ତ ଊର୍ଜାମାନଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ବହୁଗୁଣ କ୍ଷମତାର ଚିହ୍ନ।
Mantra 32
शतं दासे बल्बूथे विप्रस्तरुक्ष आ ददे । ते ते वायविमे जना मदन्तीन्द्रगोपा मदन्ति देवगोपाः ॥
ଦାସ ବଲ୍ବୂଥକୁ ଶତ (ଦାନ) ପ୍ରେରିତ ତରୁକ୍ଷ ଦେଲା। ହେ ବାୟୁ, ଏହି ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି—ଇନ୍ଦ୍ର ରକ୍ଷା କଲେ ଆନନ୍ଦିତ, ଦେବମାନେ ରକ୍ଷା କଲେ ଆନନ୍ଦିତ—ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାଣ ଓ ଦୀପ୍ତ ଶକ୍ତିମାନେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସମୁଦାୟକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରନ୍ତି।
Mantra 33
अध स्या योषणा मही प्रतीची वशमश्व्यम् । अधिरुक्मा वि नीयते ॥
ତେବେ ସେଇ ମହାଶକ୍ତିମତୀ ଯୋଷଣା (ସ୍ତ୍ରୀ-ଶକ୍ତି) ଆମ ପ୍ରତି ପୁନଃ ଫେରେ; ଅଶ୍ୱ୍ୟ ବଳ ଉପରେ ବଶତ୍ୱ (ଅଧିପତ୍ୟ) ନେଇ ଆସେ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତେଜରେ ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇ ସେ ଆଗକୁ ନେଇଯାଯାଏ।
Inside Sukta 46
How it unfolds
- Where it opens
The hymn opens with intimate allegiance: the worshippers declare themselves Indra’s own, protected by him, and established in his swift powers (harī).
- Development
Praise expands into Indra’s generosity and readiness to come; hymn and sacrifice are presented as the means by which Indra furthers human striving and empowers the Marut-forces.
- Climax
A strong invocation frames Indra as the bountiful one who has arrived and who, through yajña and inspired speech, advances both the people and the storm-powers that magnify his action.
- Where it settles
The closing image turns symbolic: a mighty feminine power ‘turns back’ toward the worshipper, bringing mastery over steed-force and being led forth adorned in gold—signaling the attained fruit of Indra’s aid as ordered, luminous sovereignty.
The deity: Indra
- In the VedaIndra is celebrated as the mighty wielder of the thunderbolt, the bountiful lord of strength, and the leader who protects his devotees and arrives quickly to the soma-offering. He is praised as mīḻhuṣ (bountiful), as a guide (praṇetṛ), and as one whose energies are yoked like swift steeds (harī).
- Cosmic functionHe upholds order by overcoming obstructive forces, releasing vitality and abundance, and empowering the sacrificer’s community with victory, rain, and increase.
- Inner significanceIndra signifies awakened force of consciousness—decisive will, courage, and the capacity to break inner obstructions—supported by the Maruts as surging energies that intensify aspiration and action.
The seer
- Pragātha/Kāṇva tradition (exact rishi uncertain for RV 8.46)Kāṇva (probable Mandala 8 affiliation; specific gotra not securely determinable here) · Mandala 8 is strongly associated with the Kāṇvas and with vigorous Indra-praise in pragātha-style compositions; RV 8.46 reflects that idiom of direct address, invitation, and reward-seeking through hymn and offering.
Famous verses
indra praṇetaḥ
mīḻhuṣe araṃgamāya jagmaye
अध स्या योषणा मही प्रतीची वशमश्व्यम् । अधिरुक्मा वि नीयते ॥Attributes of the deity
- Mighty protector and leader (praṇetṛ)
- Swiftly responsive to invocation and soma
- Bestower of strength, increase, and victory
- Obstruction-slayer and liberator of vitality
- Allied with the Maruts (storm-powers/impulses)
- Linked with harī (swift powers/steeds) and radiant splendor
Also by this seer
- Numerous Indra hymns in Mandala 8 attributed to the Kāṇva milieu
- Pragātha-style stotras used for invoking Indra’s swift approach and generosity
- Hymns emphasizing Indra–Marut synergy as a ritual and martial power
The rite, step by step
- Prepare the fire-altar and establish Agni; set the ritual space and intention for protection/increase.
- Press and filter soma (or offer a substitute in later practice), while reciting invitatory verses calling Indra as leader and protector.
- Offer oblations with praise-songs (gīr) and repeated acclamations, emphasizing Indra’s swift approach and generosity.
- Invoke Indra together with the Maruts where indicated, seeking intensified power and communal flourishing.
- Conclude with thanksgiving and a sealing wish for mastery, prosperity, and luminous guidance (symbolized by the ‘gold-adorned’ power).
Offerings
- Soma libation (primary, Vedic context)
- Ghee/clarified butter into the fire
- Grain cakes or food offerings (as applicable)
- Water/oblations accompanying praise and homage (namas)
Frequently Asked Questions
It declares loyalty to Indra as the community’s protector and leader, invites him to the sacrifice, and asks for strength, increase, and victory through his generous power.
The Maruts represent storm-like supporting powers that amplify Indra’s action; together they symbolize intensified force that helps the worshippers’ aims succeed.
It can be read as a symbolic image of the attained fruit of the hymn—mastery over one’s energies and a return of luminous, ordered power to the worshipper’s side.
Ask anything about Sukta 46 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
