Rig Veda Sukta 46
Mandala 8Sukta 4633 Mantras

Sukta 46

Sukta 8.46

Devata

Indra

ਇਹ ਸੂਕਤ ਇੰਦਰ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਸਤੁਤੀ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਸਮੁਦਾਇ ਦਾ ਰੱਖਿਆਕ, ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਵਾਧਾ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਦਾਤਾ ਮੰਨ ਕੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ (ਹਰੀਆਂ) ਸਮੇਤ ਯਜ੍ਞ ਵੱਲ ਤੁਰੰਤ ਆਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਲ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਤੇ ਵਿਜੈ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਬਲ ਵਜੋਂ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਅਤੇ ਰਿਤੁਅਲ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੀ ਨਾਰੀ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਛਵੀ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸਰਵਭੌਮਤਾ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਫਲ ਬਾਹਰੀ ਜਿੱਤ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੀ ਹਨ।

Mantras

Mantra 1

त्वावतः पुरूवसो वयमिन्द्र प्रणेतः । स्मसि स्थातर्हरीणाम् ॥

ਹੇ ਪੁਰੂਵਸੁ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਣੇਤਾ—ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਹੀ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ; ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਨੇਤਾ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਹਰੀ (ਹਰੀਂ) ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼ ਬਲਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਅਡੋਲ ਟਿਕੇ ਹਾਂ।

Mantra 2

त्वां हि सत्यमद्रिवो विद्म दातारमिषाम् । विद्म दातारं रयीणाम् ॥

ਹੇ ਅਦ੍ਰਿਵੋ (ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ), ਤੂੰ ਹੀ ਸਤ੍ਯ ਹੈਂ; ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਰਯੀਆਂ—ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਦੇ ਧਨਾਂ—ਦਾ ਦਾਤਾ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।

Mantra 3

आ यस्य ते महिमानं शतमूते शतक्रतो । गीर्भिर्गृणन्ति कारवः ॥

ਹੇ ਸ਼ਤਮੂਤੇ, ਹੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੋ! ਤੇਰੇ ਮਹਿਮਾ ਵੱਲ ਕਵੀ ਆਪਣੇ ਗੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਠਦੇ ਹਨ; ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਤੈਨੂੰ ਸਲਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Mantra 4

सुनीथो घा स मर्त्यो यं मरुतो यमर्यमा । मित्रः पान्त्यद्रुहः ॥

ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸੁਨੀਥ ਹੈ ਉਹ ਮਰਤ੍ਯ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਰੁਤ, ਅਰ੍ਯਮਾ ਅਤੇ ਅਦ੍ਰੁਹ ਮਿਤ੍ਰ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਰਿਤ ਦੇ ਸੱਚੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ।

Mantra 5

दधानो गोमदश्ववत्सुवीर्यमादित्यजूत एधते । सदा राया पुरुस्पृहा ॥

ਗੋਮਤ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਵਤ ਤੇਜਸਵੀ ਧਨ ਅਤੇ ਸੁਵੀਰ੍ਯ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਆਦਿਤ੍ਯਾਂ ਦੀ ਜੂਤ ਨਾਲ ਉਹ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਸਦਾ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਰਾਇ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Mantra 6

तमिन्द्रं दानमीमहे शवसानमभीर्वम् । ईशानं राय ईमहे ॥

ਉਸ ਇੰਦਰ ਨੂੰ—ਦਾਨ-ਦਾਤਾ ਇੰਦਰ ਨੂੰ—ਅਸੀਂ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ: ਬਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬਲ, ਨਿਡਰ। ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਈਸ਼ਾਨ, ਰਾਯ (ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀ) ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ।

Mantra 7

तस्मिन्हि सन्त्यूतयो विश्वा अभीरवः सचा । तमा वहन्तु सप्तयः पुरूवसुं मदाय हरयः सुतम् ॥

ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਨਿਡਰ ਸਹਾਇਤਾਵਾਂ ਹਨ—ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ। ਸਪਤਯ (ਸੱਤ-ਜੂਤ) ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਣ—ਪੁਰੂਵਸੁ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ—ਮਦ (ਆਨੰਦ-ਉਮੰਗ) ਲਈ; ਹਰੀ (ਸੋਨੇਲੇ/ਭੂਰੇ) ਘੋੜੇ ਸੁਤ ਸੋਮ (ਨਿਚੋੜਿਆ ਸੋਮ) ਲਿਆਉਣ।

Mantra 8

यस्ते मदो वरेण्यो य इन्द्र वृत्रहन्तमः । य आददिः स्वर्नृभिर्यः पृतनासु दुष्टरः ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰਾ ਮਦ (ਦਿਵ੍ਯ ਆਨੰਦ) ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਚੁਣਨਯੋਗ ਹੈ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਹਨਤਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ। ਤੂੰ ਜੋ ਨ੍ਰਭਿਃ (ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨਾਲ ਸ੍ਵਃ (ਸਵਰਗ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਜੋ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਤਰ (ਅਤਿ-ਦੁਸ਼ਕਰ/ਅਜੈ) ਹੈਂ—ਉਸ ਜਿੱਤੂ ਬਲ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਰ।

Mantra 9

यो दुष्टरो विश्ववार श्रवाय्यो वाजेष्वस्ति तरुता । स नः शविष्ठ सवना वसो गहि गमेम गोमति व्रजे ॥

ਜੋ ਦੁਸ਼ਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਧਨ ਦਾ ਧਾਰਕ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਣਨ ਤੇ ਅਨੁਸਰਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੂ ਬਲ ਵਜੋਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਹੇ ਅਤਿ-ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਹੇ ਵਸੁ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ-ਦਾਤਾ), ਸਾਡੇ ਸੋਮ-ਸਵਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆ; ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਗੋਮਤਿ ਵ੍ਰਜ—ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਪਹੁੰਚੀਏ।

Mantra 10

गव्यो षु णो यथा पुराश्वयोत रथया । वरिवस्य महामह ॥

ਪੁਰਾਤਨ ਵਾਂਗ, ਘੋੜੇ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਅਤੇ ਰਥ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਹ ਬਣਾਉ; ਹੇ ਮਹਾਨ, ਸਾਡੀ ਵਰਿਵਸਿਆ—ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਅਵਕਾਸ ਅਤੇ ਠੀਕ ਗਤੀ—ਵਧਾ।

Mantra 11

नहि ते शूर राधसोऽन्तं विन्दामि सत्रा । दशस्या नो मघवन्नू चिदद्रिवो धियो वाजेभिराविथ ॥

ਹੇ ਸ਼ੂਰ, ਤੇਰੇ ਰਾਧਸ (ਦਾਨ) ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦਾ—ਉਹ ਸਦਾ ਅਪਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਮਘਵਨ, ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ; ਹੇ ਅਦ੍ਰਿਵੋ (ਪੱਥਰ-ਧਾਰੀ), ਹੁਣ ਵੀ ਤੂੰ ਜਿੱਤੂ ਵਾਜਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੀਆਂ ਧਿਓ (ਵਿਚਾਰ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Mantra 12

य ऋष्वः श्रावयत्सखा विश्वेत्स वेद जनिमा पुरुष्टुतः । तं विश्वे मानुषा युगेन्द्रं हवन्ते तविषं यतस्रुचः ॥

ਜੋ ਉੱਚਾ (਋ਸ਼੍ਵ) ਹੈ—ਸਖਾ, ਜੋ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਉਹੀ ਬਹੁ-ਸਤੁਤ ਸਭ ਜਨਮਾਂ ਤੇ ਭਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ—ਇੰਦਰ ਨੂੰ—ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਯੁੱਗ ਸੱਦਦੇ ਹਨ; ਯਜ्ञ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੁਚਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੀ ਤਵਿਸ਼ਾ (ਮਹਾ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦੇ ਹਨ।

Mantra 13

स नो वाजेष्वविता पुरूवसुः पुरस्थाता मघवा वृत्रहा भुवत् ॥

ਵਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਡਾ ਅਵਿਤਾ (ਰੱਖਿਆਕ-ਸਹਾਇਕ) ਬਣੇ—ਪੁਰੂਵਸੁ, ਬਹੁਤ ਧਨ ਵਾਲਾ; ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਸਾਡਾ ਨੇਤਾ ਬਣੇ। ਦਾਨਵੀਰ ਮਘਵਾ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।

Mantra 14

अभि वो वीरमन्धसो मदेषु गाय गिरा महा विचेतसम् । इन्द्रं नाम श्रुत्यं शाकिनं वचो यथा ॥

ਸੋਮ ਦੇ ਮਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਗਿਰਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਵੀਰ ਨੂੰ ਗਾਓ—ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਵੇਕ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ—ਤਾਂ ਜੋ ਬਚਨ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਕਰਤਾ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇ।

Mantra 15

ददी रेक्णस्तन्वे ददिर्वसु ददिर्वाजेषु पुरुहूत वाजिनम् । नूनमथ ॥

ਹੇ ਪੁਰੁਹੂਤ (ਬਹੁਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਹਵਾਨਿਤ) ਇੰਦਰ! ਤੂੰ ਤਨੁ (ਦੇਹ) ਨੂੰ ਰੇਕਣ (ਧਨ) ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਵਸੁ (ਸੰਪੱਤੀ) ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਵਾਜਾਂ (ਬਲ-ਵਿਜਯ) ਦੀਆਂ ਭਰਪੂਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਤਾ ਹੈਂ; ਹੁਣੇ ਹੀ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਜਿੱਤੂ ਅਸ਼ਵ-ਸ਼ਕਤੀ (ਵਾਜਿਨ) ਬਖ਼ਸ਼—ਹੁਣ, ਫਿਰ ਵੀ।

Mantra 16

विश्वेषामिरज्यन्तं वसूनां सासह्वांसं चिदस्य वर्पसः । कृपयतो नूनमत्यथ ॥

ਸਭ ਵਸੂਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਾਂਛਿਤ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਅਤੇ ਰੂਪ-ਤੇਜ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਅਤਿ-ਜੈ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਾਡੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ—ਦਇਆ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇ।

Mantra 17

महः सु वो अरमिषे स्तवामहे मीळ्हुषे अरंगमाय जग्मये । यज्ञेभिर्गीर्भिर्विश्वमनुषां मरुतामियक्षसि गाये त्वा नमसा गिरा ॥

ਮਹਾਨਤਾ ਲਈ, ਤੁਹਾਡੇ ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਕੇ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ—ਹੇ ਮੀਲ਼੍ਹੁਸ਼ (ਉਦਾਰ ਦਾਤਾ), ਆਉਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ, ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੋਇਆ! ਯਜਨਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਗੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਾਧਨਾ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹੋ; ਮਰੁਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰੋਚਾਰ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਾਂਦਾ ਹਾਂ।

Mantra 18

ये पातयन्ते अज्मभिर्गिरीणां स्नुभिरेषाम् । यज्ञं महिष्वणीनां सुम्नं तुविष्वणीनां प्राध्वरे ॥

ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਉਗਰ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਯਜ੍ਞ ਅਧ੍ਵਰ ਵਿੱਚ, ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਅੱਗੇ ਵਧੇ; ਮਹਾਨ-ਨਾਦ ਵਾਲਿਆਂ (ਮਹਿਸ਼੍ਵਣੀਨਾਂ), ਤੁਵੀ-ਨਾਦ ਵਾਲਿਆਂ (ਤੁਵਿਸ਼੍ਵਣੀਨਾਂ) ਦਾ ਸੁਮ੍ਨ—ਕਲਿਆਣ-ਆਨੰਦ—ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਵਧੇ।

Mantra 19

प्रभङ्गं दुर्मतीनामिन्द्र शविष्ठा भर । रयिमस्मभ्यं युज्यं चोदयन्मते ज्येष्ठं चोदयन्मते ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸ਼ਵਿਸ਼੍ਠ—ਬਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਬਲ—ਦੁਰਮਤੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੰਗ, ਵੰਕੀਆਂ-ਵੈਰੀ ਸੋਚਾਂ ਦਾ ਭੰਗ ਸਾਡੇ ਲਈ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਰਯਿ—ਜੋੜਨ ਯੋਗ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ—ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰ, ਹੇ ਮਤੇ; ਜ੍ਯੇਸ਼੍ਠ—ਪਰਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ—ਪੂਰਨਤਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਡੇ ਜਾਗ੍ਰਤ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰ।

Mantra 20

सनितः सुसनितरुग्र चित्र चेतिष्ठ सूनृत । प्रासहा सम्राट् सहुरिं सहन्तं भुज्युं वाजेषु पूर्व्यम् ॥

ਹੇ ਸਨਿਤਃ—ਵਿਜੇਤਾ, ਸੁਸਨਿਤਃ—ਸੁ-ਵਿਜੇਤਾ—ਉਗਰ, ਚਿਤ੍ਰ, ਚੇਤਿਸ਼੍ਠ—ਅਤਿ-ਵਿਵੇਕੀ, ਸੂਨ੍ਰਿਤ—ਸੱਚੀ ਬਾਣੀ ਵਾਲੇ—ਪ੍ਰਾਸਹਾ, ਸਮ੍ਰਾਟ, ਸਹੁਰਿ—ਸਹਿਨਸ਼ੀਲ—ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ; ਅਤੇ ਵਾਜ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪੂਰ੍ਵ੍ਯ—ਪ੍ਰਾਚੀਨ—ਭੁਜ੍ਯੁ—ਭੋਗਵਾਨ/ਆਨੰਦਕਰਤਾ—ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਲ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ (ਵਾਜ) ਵਿੱਚ।

Mantra 21

आ स एतु य ईवदाँ अदेवः पूर्तमाददे । यथा चिद्वशो अश्व्यः पृथुश्रवसि कानीतेऽस्या व्युष्याददे ॥

ਉਹ ਇੱਥੇ ਆਵੇ—ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ (ਅਦੇਵ) ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪੂਰਨਤਮ ਭੇਟ (ਪੂਰਤਮ) ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅਸ਼ਵ੍ਯ ਵਸ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਥੁਸ਼੍ਰਵਸੀ ਕਾਣੀਤਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਫੁੱਟਣ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ।

Mantra 22

षष्टिं सहस्राश्व्यस्यायुतासनमुष्ट्रानां विंशतिं शता । दश श्यावीनां शता दश त्र्यरुषीणां दश गवां सहस्रा ॥

ਅਸ਼ਵ-ਬਲ ਦੇ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ, ਅਤੇ ਆਯੁਤ—ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਆਸਨ ਵਾਂਗ ਦਸ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ; ਊਠਾਂ ਦੇ ਵੀਹ ਸੌ; ਸ਼ਿਆਵੀ (ਕਾਲੇ ਵਰਣ) ਦੇ ਦਸ ਸੌ; ਤ੍ਰ੍ਯਰੁਸ਼ੀ (ਤਿੰਨ-ਲਾਲੀਏ) ਦੇ ਦਸ ਸੌ; ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ—ਇਉਂ ਮਾਪੀ ਹੋਈ ਪੂਰਨਤਾ ਇਕੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Mantra 23

दश श्यावा ऋधद्रयो वीतवारास आशवः । मथ्रा नेमिं नि वावृतुः ॥

ਸਮ੍ਰਿੱਧਿ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਵਰਾਂ ਦੇ ਜੇਤੂ, ਤੇਜ਼ ਦੌੜਦੇ ਦਸ ਸ਼ਿਆਵਾ (ਅੰਧਕਾਰ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ)—ਮਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ—ਨੇਮੀ (ਚੱਕਰ ਦੀ ਧਾਰ) ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਮੋੜ ਕੇ, ਗਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਘੁੰਮਣ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਗਏ।

Mantra 24

दानासः पृथुश्रवसः कानीतस्य सुराधसः । रथं हिरण्ययं ददन्मंहिष्ठः सूरिरभूद्वर्षिष्ठमकृत श्रवः ॥

ਵਿਸ਼ਾਲ-ਸ਼੍ਰਵਸ ਵਾਲੇ ਕਾਣੀਤ (ਕਾਨੀਤ) ਦੇ—ਸੁਸਮ੍ਰਿੱਧ, ਸੁਦਾਨਵੰਤ—ਇਹ ਦਾਨ ਹਨ। ਸੁਵਰਨ ਰਥ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਾਤਾ ਸੂਰੀ ਬਣਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰਵਸ (ਯਸ਼) ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰ੍ਹਦਾ—ਅਖੰਡ ਤੇਜੋਮਈ ਕੀਰਤੀ—ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।

Mantra 25

आ नो वायो महे तने याहि मखाय पाजसे । वयं हि ते चकृमा भूरि दावने सद्यश्चिन्महि दावने ॥

ਹੇ ਵਾਯੁ, ਮਹਾਨ ਵਿਸਤਾਰ (ਤਨੇ) ਲਈ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ; ਯਜ्ञ ਲਈ, ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪਾਜਸ (ਸ਼ਕਤੀ-ਪ੍ਰਭਾ) ਲਈ ਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਦਾਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਹਾਂ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਵੀ, ਤੇਰੇ ਦਾਨ ਦੇ ਉਤਰਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਥਾਂ ਬਣਾਈ ਹੈ।

Mantra 26

यो अश्वेभिर्वहते वस्त उस्रास्त्रिः सप्त सप्ततीनाम् । एभिः सोमेभिः सोमसुद्भिः सोमपा दानाय शुक्रपूतपाः ॥

ਜੋ ਅਸ਼ਵਾਂ ਨਾਲ ਵਹਿ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਉਸ਼ਾ-ਗਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਸੱਤਰਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਸੱਤ ਸੱਤ (ਤ੍ਰਿਃ ਸਪਤ ਸਪਤਤੀਨਾਮ੍)। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੋਮ-ਸੁਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੋਮਪਾ, ਦਾਨ ਲਈ ਆ—ਹੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੀ ਚਮਕ ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੁਕ੍ਰਪੂਤਪਾ!

Mantra 27

यो म इमं चिदु त्मनामन्दच्चित्रं दावने । अरट्वे अक्षे नहुषे सुकृत्वनि सुकृत्तराय सुक्रतुः ॥

ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਇਸ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਚਿਤ੍ਰ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਯ) ਦਾਨ ਲਈ—ਘੁੰਮਦੇ ਅਕਸ/ਧੁਰੇ ਉੱਤੇ, ਨਹੁਸ਼ ਲਈ—ਸੁਕ੍ਰਿਤ੍ਵਨ (ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਲਈ, ਸੁਕ੍ਰਿਤ੍ਤਰ (ਹੋਰ ਵੀ ਉੱਤਮ ਕਰਤਾ) ਲਈ—ਸੁਕ੍ਰਤੁḥ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਯ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲਾ) ਹੈ।

Mantra 28

उचथ्ये वपुषि यः स्वराळुत वायो घृतस्नाः । अश्वेषितं रजेषितं शुनेषितं प्राज्म तदिदं नु तत् ॥

ਉਚਥ੍ਯ (ਉਚਾਰਿਤ ਸਤੁਤੀ) ਵਿੱਚ, ਜੋ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ੍ਵਰਾਟ (ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸਕ) ਹੈ—ਅਤੇ ਤੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਵਾਯੁ, ਘ੍ਰਿਤਸ੍ਨਾਃ (ਘੀ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦਾਰ ਸਨਿਗਧਤਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਤ)—ਅਸ਼੍ਵેષਿਤ (ਅਸ਼ਵ-ਬਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ), ਰਜੇਸ਼ਿਤ (ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਰਜ/ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ), ਸ਼ੁਨੇਸ਼ਿਤ (ਸ਼ੁਨ/ਸ਼ਵਾਨ-ਵ੍ਰਿੱਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ): ਪ੍ਰਾਜ੍ਮ—ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਚਾਲ; ਇਹੀ ਤਾਂ ਉਹ ਹੈ—ਹੁਣ, ਇੱਥੇ।

Mantra 29

अध प्रियमिषिराय षष्टिं सहस्रासनम् । अश्वानामिन्न वृष्णाम् ॥

ਫਿਰ, ਪ੍ਰਿਯ ਇਸ਼ਿਰਾ (ਪ੍ਰੇਰਕ) ਲਈ, ਸ਼ਸ਼੍ਟੀ ਸਹਸ੍ਰਾਸਨਮ੍—ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਆਸਨਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਸਨ—ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਸ਼ਵਾਂ ਦੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣਾਂ (ਉੱਛਲਦੀ ਤਾਕਤ) ਵਾਂਗ।

Mantra 30

गावो न यूथमुप यन्ति वध्रय उप मा यन्ति वध्रयः ॥

ਜਿਵੇਂ ਗਾਂਵਾਂ ਆਪਣੇ ਝੁੰਡ ਵੱਲ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਵਧ੍ਰਯ ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਵੀ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਵਿਖਰੀ ਹੋਈ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਊਰਜਾਵਾਂ ਲਿਆ ਕੇ।

Mantra 31

अध यच्चारथे गणे शतमुष्ट्राँ अचिक्रदत् । अध श्वित्नेषु विंशतिं शता ॥

ਫਿਰ, ਜਦੋਂ (ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ) ਗਣ ਨਾਲ ਰਥ ਵਿੱਚ ਚੱਲੀ, ਉਸ ਨੇ ਸੌ ਊਠ ਦੌੜਾ ਦਿੱਤੇ; ਅਤੇ ਫਿਰ, ਚਮਕਦਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ (ਲਿਆਏ)—ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਊਰਜਾਵਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਬਹੁਗੁਣ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ।

Mantra 32

शतं दासे बल्बूथे विप्रस्तरुक्ष आ ददे । ते ते वायविमे जना मदन्तीन्द्रगोपा मदन्ति देवगोपाः ॥

ਦਾਸ ਬਲਬੂਥੇ ਨੂੰ ਸੌ (ਦਾਨ) ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਤਰੁਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਦਿੱਤੇ। ਹੇ ਵਾਯੁ, ਇਹ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਇੰਦਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅੰਦਰਲੇ ਸਮੁਦਾਇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

Mantra 33

अध स्या योषणा मही प्रतीची वशमश्व्यम् । अधिरुक्मा वि नीयते ॥

ਤਦ ਉਹ ਮਹਾਨ-ਸ਼ਕਤੀਮਈ ਯੋਸ਼ਣਾ (ਇਸਤ੍ਰੀ-ਸ਼ਕਤੀ) ਸਾਡੀ ਵੱਲ ਮੁੜ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਸ਼ਵ੍ਯ ਬਲ ਉੱਤੇ ਵਸ਼ਤਵ (ਅਧਿਕਾਰ) ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸੁਵਰਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Frequently Asked Questions

It declares loyalty to Indra as the community’s protector and leader, invites him to the sacrifice, and asks for strength, increase, and victory through his generous power.

The Maruts represent storm-like supporting powers that amplify Indra’s action; together they symbolize intensified force that helps the worshippers’ aims succeed.

It can be read as a symbolic image of the attained fruit of the hymn—mastery over one’s energies and a return of luminous, ordered power to the worshipper’s side.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App