Sukta 68
Sukta 6.68
Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition (Sukta 6.68).
Indra–Varuṇa (dual).
Triṣṭubh.
भरद्वाजवंश्यस्य त्रिष्टुभः स्तोत्रोऽयं युग्मदेवतामिन्द्रावरुणौ समाह्वयति—जयबलस्य च धर्म्यव्यवस्थायाश्च संयुक्तौ रक्षकौ इति। यज्ञः पूर्वमेव सुसंस्कृतः कृतश्च तयोः प्रति प्रवृत्त इव प्रदर्श्यते; इषं (प्रेरणाम्), सुम्नं (अनुग्रहम्), संग्रामेषु रक्षां, तथा रयिं (समृद्धिं) विस्तीर्णां याचते। स्तोत्रे पुनःपुनरिन्द्रस्य वृत्रहणबलं वरुणस्य ऋताधिष्ठितेन सार्वभौम्येन सहैकत्र संयोज्यते; सत्येन (ऋतेन) समन्वितं एव यशः सफलत्वं च अर्थवत्त्वं लभते इति भावः।
Mantras
Mantra 1
श्रुष्टी वां यज्ञ उद्यतः सजोषा मनुष्वद्वृक्तबर्हिषो यजध्यै । आ य इन्द्रावरुणाविषे अद्य महे सुम्नाय मह आववर्तत् ॥
श्रुष्टी वां यज्ञ उद्यतः सजोषा मनुष्वद् वृक्तबर्हिषो यजध्यै। आ य इन्द्रावरुणाविषेऽद्य महे सुम्नाय मह आववर्तत्॥
Mantra 2
ता हि श्रेष्ठा देवताता तुजा शूराणां शविष्ठा ता हि भूतम् । मघोनां मंहिष्ठा तुविशुष्म ऋतेन वृत्रतुरा सर्वसेना ॥
ते हि श्रेष्ठे देवताताते तुजा शूराणां शविष्ठे ते हि भूतम् । मघोनां महिष्ठे तुविशुष्मे ऋतेन वृत्रतुरे सर्वसेने ॥
Mantra 3
ता गृणीहि नमस्येभिः शूषैः सुम्नेभिरिन्द्रावरुणा चकाना । वज्रेणान्यः शवसा हन्ति वृत्रं सिषक्त्यन्यो वृजनेषु विप्रः ॥
ता गृणीहि नमस्येभिः शूषैः सुम्नेभिरिन्द्रावरुणा चकाना । वज्रेणान्यः शवसा हन्ति वृत्रं सिषक्त्यन्यो वृजनेषु विप्रः ॥
Mantra 4
ग्नाश्च यन्नरश्च वावृधन्त विश्वे देवासो नरां स्वगूर्ताः । प्रैभ्य इन्द्रावरुणा महित्वा द्यौश्च पृथिवि भूतमुर्वी ॥
ग्नाश्च यन्नरश्च वावृधन्त विश्वे देवासो नरां स्वगूर्ताः । प्रैभ्य इन्द्रावरुणा महित्वा द्यौश्च पृथिवि भूतमुर्वी ॥
Mantra 5
स इत्सुदानुः स्ववाँ ऋतावेन्द्रा यो वां वरुण दाशति त्मन् । इषा स द्विषस्तरेद्दास्वान्वंसद्रयिं रयिवतश्च जनान् ॥
स इत्सुदानुः स्ववाँ ऋतावा, हे इन्द्र, यो वां वरुण दाशति त्मन्। इषा स द्विषस्तरेद्दास्वान् वंसद्रयिं रयिवतश्च जनान्॥
Mantra 6
यं युवं दाश्वध्वराय देवा रयिं धत्थो वसुमन्तं पुरुक्षुम् । अस्मे स इन्द्रावरुणावपि ष्यात्प्र यो भनक्ति वनुषामशस्तीः ॥
यं युवं दाश्वध्वराय देवा रयिं धत्थो वसुमन्तं पुरुक्षुम्। अस्मे स इन्द्रावरुणावपि ष्यात्प्र यो भनक्ति वनुषामशस्तीः॥
Mantra 7
उत नः सुत्रात्रो देवगोपाः सूरिभ्य इन्द्रावरुणा रयिः ष्यात् । येषां शुष्मः पृतनासु साह्वान्प्र सद्यो द्युम्ना तिरते ततुरिः ॥
उत नः सुत्रात्रो देवगोपाः सूरिभ्य इन्द्रावरुणा रयिः ष्यात्। येषां शुष्मः पृतनासु साह्वान्प्र सद्यो द्युम्ना तिरते ततुरिः॥
Mantra 8
नू न इन्द्रावरुणा गृणाना पृङ्क्तं रयिं सौश्रवसाय देवा । इत्था गृणन्तो महिनस्य शर्धोऽपो न नावा दुरिता तरेम ॥
नू न इन्द्रावरुणा गृणाना पृङ्क्तं रयिं सौश्रवसाय देवा। इत्था गृणन्तो महिनस्य शर्धोऽपो न नावाऽ दुरिता तरेम॥
Mantra 9
प्र सम्राजे बृहते मन्म नु प्रियमर्च देवाय वरुणाय सप्रथः । अयं य उर्वी महिना महिव्रतः क्रत्वा विभात्यजरो न शोचिषा ॥
प्र सम्राजे बृहते मन्म नु प्रियम् अर्च देवाय वरुणाय सप्रथः। अयं य उर्वी महिना महिव्रतः क्रत्वा विभात्यजरो न शोचिषा॥
Mantra 10
इन्द्रावरुणा सुतपाविमं सुतं सोमं पिबतं मद्यं धृतव्रता । युवो रथो अध्वरं देववीतये प्रति स्वसरमुप याति पीतये ॥
हे इन्द्रावरुणौ सुतपावि धृतव्रतौ! इमं सुतं सोमं मद्यं पिबतम्। युवो रथोऽध्वरं देववीतये प्रति स्वसरम् उपयाति पीतये।
Mantra 11
इन्द्रावरुणा मधुमत्तमस्य वृष्णः सोमस्य वृषणा वृषेथाम् । इदं वामन्धः परिषिक्तमस्मे आसद्यास्मिन्बर्हिषि मादयेथाम् ॥
हे इन्द्रावरुणौ वृषणौ! मधुमत्तमस्य वृष्णः सोमस्य वृषणा वृषेथाम्। इदं वामन्धः परिषिक्तम् अस्मे; आसद्य अस्मिन् बर्हिषि मादयेथाम्।
Frequently Asked Questions
The hymn pairs Indra’s conquering strength with Varuṇa’s rule of ṛta (truth and order). It asks for success that is both powerful and rightly governed.
It asks for iṣ (driving impulse), sumná (grace/favor), protection in struggles, and rayi (prosperity), with victory achieved through alignment with ṛta.
Alongside mythic foes, it also points to anything that blocks life—fear, disorder, drought, or inner resistance. Indra–Varuṇa are praised for removing such obstruction through truth-based power.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.