Sukta 23
Sukta 4.23
Vāmadeva Gautama (traditional attribution for RV 4.23)
Indra (implied by Soma-drinking and growth; hymn continues questioning his modes)
Triṣṭubh
अयं त्रिष्टुभः सूक्तः इन्द्रस्य नित्यनूतनमहिम्नो रहस्यं परिपृच्छति—कथं स सोमपानेन वर्धते, कस्य यज्ञं गृह्णाति, केन केन प्रकारेण स गायकानां मध्ये प्रादुर्भवति। प्रश्नैः स्तुतिभिः च, वर्धमानबलस्य तेजोमयस्य च विमोचनस्य रूपकैः, अन्ते नूतनं ब्रह्म (नवीनं स्तोत्रम्) सृज्यते; तत्र कविः इन्द्रं प्रार्थयते यत् स धियं जयम् च वर्धयतु।
Mantras
Mantra 1
कथा महामवृधत्कस्य होतुर्यज्ञं जुषाणो अभि सोममूधः । पिबन्नुशानो जुषमाणो अन्धो ववक्ष ऋष्वः शुचते धनाय ॥
कथा स महामवृधत्? कस्य होतुः यज्ञं जुषाणः सोमम् ऊधः इवाभि अवर्तत? पिबन् उशानः जुषमाणोऽन्धः, ऋष्वः स धानाय शुचते ववक्ष।
Mantra 2
को अस्य वीरः सधमादमाप समानंश सुमतिभिः को अस्य । कदस्य चित्रं चिकिते कदूती वृधे भुवच्छशमानस्य यज्योः ॥
कोऽस्य वीरः सधमादम् आप समानेन सुमतिभिः कोऽस्य? कदस्य चित्रं चिकिते कदूती, वृधे भवच्छशमानस्य यज्यः?
Mantra 3
कथा शृणोति हूयमानमिन्द्रः कथा शृण्वन्नवसामस्य वेद । का अस्य पूर्वीरुपमातयो ह कथैनमाहुः पपुरिं जरित्रे ॥
कथा शृणोति हूयमानम् इन्द्रः? कथा शृण्वन् अवसामस्य वेद? का अस्य पूर्वीर् उपमातयः? कथैनम् आहुः पपुर्इं जरित्रे?
Mantra 4
कथा सबाधः शशमानो अस्य नशदभि द्रविणं दीध्यानः । देवो भुवन्नवेदा म ऋतानां नमो जगृभ्वाँ अभि यज्जुजोषत् ॥
कथा सबाधः शशमानोऽस्य दीध्यानोऽभि द्रविणं नशेत्? देवो भूत्वा ऋतानां वेद; नमो जगृभ्वान् यद् जुजोषत्—यद् अर्पयति तस्मिन् स अनुगृह्यताम्।
Mantra 5
कथा कदस्या उषसो व्युष्टौ देवो मर्तस्य सख्यं जुजोष । कथा कदस्य सख्यं सखिभ्यो ये अस्मिन्कामं सुयुजं ततस्रे ॥
कथा कदस्योषसो व्युष्टौ देवो मर्त्यस्य सख्यं जुजोष? कथा कदस्य सख्यं सखिभ्यो यथार्थं करोति—येऽस्मिन् कामं सुयुजं ततस्रे?
Mantra 6
किमादमत्रं सख्यं सखिभ्यः कदा नु ते भ्रात्रं प्र ब्रवाम । श्रिये सुदृशो वपुरस्य सर्गाः स्वर्ण चित्रतममिष आ गोः ॥
किम् आदम् अत्रं सख्यं सखिभ्यः? कदा नु ते भ्रात्रं प्र ब्रवाम? श्रिये सु-दृशो वपुरस्य सर्गाः प्रस्रवन्ति; स्वर्णं चित्रतमम् इव—गोः इषा (प्रेरणा) रूपेण आ गच्छति।
Mantra 7
द्रुहं जिघांसन्ध्वरसमनिन्द्रां तेतिक्ते तिग्मा तुजसे अनीका । ऋणा चिद्यत्र ऋणया न उग्रो दूरे अज्ञाता उषसो बबाधे ॥
द्रुहं जिघांसन् ध्वरसम् अनिन्द्रां ते तिक्ते तिग्मा तुजसे अनीका। ऋणा चिद् यत्र ऋणया न उग्रो दूरे अज्ञाता उषसो बबाधे॥
Mantra 8
ऋतस्य हि शुरुधः सन्ति पूर्वीॠतस्य धीतिर्वृजिनानि हन्ति । ऋतस्य श्लोको बधिरा ततर्द कर्णा बुधानः शुचमान आयोः ॥
ऋतस्य हि शुरुधः सन्ति पूर्वी ऋतस्य धीतिर् वृजिनानि हन्ति। ऋतस्य श्लोको बधिरा ततर्द कर्णा बुधानः शुचमान आयोः॥
Mantra 9
ऋतस्य दृळ्हा धरुणानि सन्ति पुरूणि चन्द्रा वपुषे वपूंषि । ऋतेन दीर्घमिषणन्त पृक्ष ऋतेन गाव ऋतमा विवेशुः ॥
ऋतस्य दृळ्हा धरुणानि सन्ति पुरूणि चन्द्रा वपुषे वपूंषि। ऋतेन दीर्घम् इषणन्त पृक्ष ऋतेन गाव ऋतम् आ विवेशुः॥
Mantra 10
ऋतं येमान ऋतमिद्वनोत्यृतस्य शुष्मस्तुरया उ गव्युः । ऋताय पृथ्वी बहुले गभीरे ऋताय धेनू परमे दुहाते ॥
ऋतं येमानः ऋतम् एव वनुते; ऋतस्य शुष्मः तुरया उ गव्युः। ऋताय पृथिवी बहुला गभीरा भवति; ऋताय धेनू परमे धामनि दुहाते—पयः पूर्णताधाराः स्रवन्ति।
Mantra 11
नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ॥
नू स्तुत इन्द्र नू गृणानः, इषं जरित्रे नद्य इव पीपयः। अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं; धिया स्याम रथ्यः सदा-साः॥
Frequently Asked Questions
It asks how Indra becomes great through Soma and sacrifice, then turns that inquiry into praise and a request that Indra increase the poet’s inspiration, prosperity, and power to overcome obstacles.
In Vedic style, questioning is a way of drawing the deity nearer—probing Indra’s ‘modes’ of action so the singer can align the ritual, the hymn (brahman), and the inner intention (dhī) with Indra’s power.
It means a freshly fashioned sacred formulation—a new hymn or mantra—offered to Indra so that the singer receives renewed iṣ (driving inspiration) and readiness for the challenges of life and ritual contest.
Ask anything about Sukta 23 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.