Sukta 23

Mantra 1

कथा महामवृधत्कस्य होतुर्यज्ञं जुषाणो अभि सोममूधः । पिबन्नुशानो जुषमाणो अन्धो ववक्ष ऋष्वः शुचते धनाय ॥

ସେ କିପରି ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ବଢ଼ିଲେ? କେଉଁ ହୋତୃ (ଆହ୍ୱାନକର୍ତ୍ତା) ପାଇଁ, ଯଜ୍ଞକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ସେ ଥଣ ପରି ସୋମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ ଫେରାଇଲେ? ପାନ କରୁଥିବା, ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରୁଥିବା, ପିଷିତ ଆନନ୍ଦ-ରସ (ଅନ୍ଧଃ) ଉପଭୋଗ କରୁଥିବା, ଉଚ୍ଚ (ଋଷ୍ୱ) ଦେବ ଦୀପ୍ତିମାନ ଧନ ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ।

Mantra 2

को अस्य वीरः सधमादमाप समानंश सुमतिभिः को अस्य । कदस्य चित्रं चिकिते कदूती वृधे भुवच्छशमानस्य यज्योः ॥

ତାଙ୍କର ବୀର କିଏ—ଯେ ସଧମାଦ (ସାମୂହିକ ଆନନ୍ଦ) ପ୍ରାପ୍ତ କଲା, ସୁମତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମଭାଗୀ ହେଲା—କିଏ ତାଙ୍କର? ତାଙ୍କର ଚିତ୍ର (ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ) ମହିମାରୁ କ’ଣ ଚିହ୍ନଟ ହୁଏ, ତାଙ୍କର ଊତି (ସହାୟତା) କ’ଣ, ଯେପରି ବଳବାନ ପ୍ରୟାସୀ ପାଇଁ—ଯଜ୍ଞାର୍ହ ପାଇଁ—ସେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉନ୍ତୁ?

Mantra 3

कथा शृणोति हूयमानमिन्द्रः कथा शृण्वन्नवसामस्य वेद । का अस्य पूर्वीरुपमातयो ह कथैनमाहुः पपुरिं जरित्रे ॥

ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉଥିବାବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର କିପରି ଶୁଣନ୍ତି? ଶୁଣି ସେ ଅବସ (ସହାୟତା)ର କର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ କିପରି ଜାଣନ୍ତି? ତାଙ୍କର ପୁରାତନ ଉପମାତି (ମାପ-ମାନଦଣ୍ଡ) କେଉଁଗୁଡ଼ିକ? ଜରିତ୍ର (ସ୍ତୁତିକର୍ତ୍ତା) ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ‘ପପୁରି’—ପାନକର୍ତ୍ତା—ବୋଲି କିପରି କୁହନ୍ତି?

Mantra 4

कथा सबाधः शशमानो अस्य नशदभि द्रविणं दीध्यानः । देवो भुवन्नवेदा म ऋतानां नमो जगृभ्वाँ अभि यज्जुजोषत् ॥

ସମସ୍ତ ବାଧାକୁ ଭେଦି, ଦୀପ୍ତ ଚିନ୍ତନରେ ପ୍ରୟାସୀ କିପରି ନିଜ ଧନକୁ ପହଞ୍ଚିବ? ଦେବଭାବ ହୋଇ ସେ ଋତର ସତ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଣୁ; ନମଃକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ସେ ଯାହା ଅର୍ପଣ କରେ ତାହାରେ ସେ ସ୍ୱୀକୃତ ହେଉ।

Mantra 5

कथा कदस्या उषसो व्युष्टौ देवो मर्तस्य सख्यं जुजोष । कथा कदस्य सख्यं सखिभ्यो ये अस्मिन्कामं सुयुजं ततस्रे ॥

କିପରି, କେଉଁ ଗୁପ୍ତ ମୋଡ଼ରେ, ଏହି ଉଷସର ବ୍ୟୁଷ୍ଟି (ପ୍ରଭାତ-ପ୍ରସାର) ସମୟରେ ଦେବ ମର୍ତ୍ୟର ସଖ୍ୟକୁ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି? ଏବଂ କିପରି, କେଉଁ ଉପାୟରେ, ଏଠାରେ ଦିବ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସହ ସୁୟୁଜିତ କାମନାକୁ ପ୍ରସାରିତ କରିଥିବା ସଖାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେହି ସଖ୍ୟକୁ ସତ୍ୟ କରନ୍ତି?

Mantra 6

किमादमत्रं सख्यं सखिभ्यः कदा नु ते भ्रात्रं प्र ब्रवाम । श्रिये सुदृशो वपुरस्य सर्गाः स्वर्ण चित्रतममिष आ गोः ॥

ସଖାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଅପରିମିତ ସଖ୍ୟ-ବନ୍ଧନ କ’ଣ? ଏବଂ କେବେ ନିଶ୍ଚୟ ଆମେ ତୁମ ଭ୍ରାତୃତ୍ୱକୁ ପ୍ରଘୋଷ କରିବୁ? ଶ୍ରୀ ପାଇଁ, ତାହାର ସୁଦୃଶ ରୂପ ନିଜ ପ୍ରବାହମାନରେ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପରି, ଅତିଚିତ୍ର, ସେ ଗୋ (କିରଣମୟ ଆଲୋକ)ର ଇଷା ଭାବେ ଆସେ।

Mantra 7

द्रुहं जिघांसन्ध्वरसमनिन्द्रां तेतिक्ते तिग्मा तुजसे अनीका । ऋणा चिद्यत्र ऋणया न उग्रो दूरे अज्ञाता उषसो बबाधे ॥

ଇନ୍ଦ୍ରବିହୀନ ଦ୍ରୋହ ଓ ଉଗ୍ର ଧାବନକୁ ନିହତ କରିବା ପାଇଁ ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଦୀପ୍ତ ଅଣୀକ-ଅଗ୍ରଭାଗକୁ ଧାର ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁଠି ଶତ୍ରୁରୂପ ଋଣ (ଭାର) ମଧ୍ୟ ଆମ ଉପରେ ଚାପ ଦେଉଛି, ସେଠି ସେଇ ଉଗ୍ର ଶକ୍ତି ବାଧା ଦେବାକୁ ଆସୁଥିବା ଅଜ୍ଞାତ ଉଷାମାନଙ୍କୁ ଦୂରକୁ ହଂକାଇ ଦିଏ; ତେଣୁ ସତ୍ୟ ଉଷା ଭେଦି ଉଦିତ ହୁଏ।

Mantra 8

ऋतस्य हि शुरुधः सन्ति पूर्वीॠतस्य धीतिर्वृजिनानि हन्ति । ऋतस्य श्लोको बधिरा ततर्द कर्णा बुधानः शुचमान आयोः ॥

ଋତର ହିଁ ପ୍ରାଚୀନ ଦୃଢ ଦୁର୍ଗମାନ ଅଛି; ଋତର ଧୀ (ଚିନ୍ତନଶକ୍ତି) ବକ୍ରତାମାନଙ୍କୁ ନିହତ କରେ। ଋତର ଶ୍ଲୋକ ବଧିରତାକୁ ଭେଦି ଯାଏ; କାନକୁ ଜାଗ୍ରତ କରି, ଆୟୁ (ଜୀବଶକ୍ତି)ର ଧାତୁସଦୃଶ କଠୋର ସହନରେ ଶୁଚିତା ଆଣେ।

Mantra 9

ऋतस्य दृळ्हा धरुणानि सन्ति पुरूणि चन्द्रा वपुषे वपूंषि । ऋतेन दीर्घमिषणन्त पृक्ष ऋतेन गाव ऋतमा विवेशुः ॥

ଋତର ଆଧାରମାନ ଦୃଢ; ତାହାର ପ୍ରକଟିକରଣ ପାଇଁ ଅନେକ, ଦୀପ୍ତ ରୂପ ଅଛି। ଋତଦ୍ୱାରା ବଳବାନମାନେ ପ୍ରେରଣାର ଦୀର୍ଘ ପହଞ୍ଚକୁ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି; ଋତଦ୍ୱାରା ଗାବଃ (ଜ୍ଞାନର କିରଣମାନ) ଋତରେ ହିଁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।

Mantra 10

ऋतं येमान ऋतमिद्वनोत्यृतस्य शुष्मस्तुरया उ गव्युः । ऋताय पृथ्वी बहुले गभीरे ऋताय धेनू परमे दुहाते ॥

ଯେ ଋତକୁ ଧାରଣ କରେ, ସେ ଋତକୁ ହିଁ ଲାଭ କରେ; ଋତର ଶୁଷ୍ମ (ବଳ) ବେଗେ ଆଗେ ବଢ଼େ, ଗବ୍ୟୁ—ପ୍ରକାଶମୟ ଗୋ/କିରଣ-ଧନକୁ ଖୋଜୁଥାଏ। ଋତ ପାଇଁ ବିଶାଳ ପୃଥିବୀ ବହୁଳ ଓ ଗଭୀର ହୁଏ; ଋତ ପାଇଁ ପରମ ଲୋକରେ ଦୁଇ ଧେନୁ ଦୁଧ ଦୋହନ୍ତି—ସମୃଦ୍ଧିର ଧାରା ଝରାନ୍ତି।

Mantra 11

नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ॥

ଏବେ ସ୍ତୁତ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏବେ ଗୀତ, ଗାୟକ (ଜରିତ୍ର) ପାଇଁ ଇଷ୍ (ପ୍ରେରଣା/ପୋଷଣ)କୁ ନଦୀମାନେ ଯେପରି ନିଜ ପ୍ରବାହକୁ ଫୁଲାନ୍ତି, ସେପରି ତୁମେ ବଢ଼ାଅ। ହେ ହରିବୋ (ହରିତ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ଅଧିପତି), ତୁମ ପାଇଁ ନବ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ—ନୂତନ ମନ୍ତ୍ର-ବଚନ—ରଚିତ ହୋଇଛି; ଧିୟା (ଦର୍ଶନ-ଚିନ୍ତା) ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସଦା ରଥ୍ୟ—ଯାତ୍ରା ଓ ଯୁଦ୍ଧପଥ ପାଇଁ ସଜ୍ଜ—ହେବା।