Sukta 23

Mantra 1

कथा महामवृधत्कस्य होतुर्यज्ञं जुषाणो अभि सोममूधः । पिबन्नुशानो जुषमाणो अन्धो ववक्ष ऋष्वः शुचते धनाय ॥

അവൻ എങ്ങനെ മഹത്വത്തിലേക്ക് വളർന്നു? ഏതു ഹോതൃ (ആഹ്വാനകൻ) വേണ്ടി, യജ്ഞം അംഗീകരിച്ച്, അവൻ ഉദ്ധരംപോലെ സോമത്തോട്ടു തിരിഞ്ഞു? കുടിച്ചുകൊണ്ട്, ആഗ്രഹിച്ച്, പിഷിത ആനന്ദ-രസം (അന്ധഃ) ആസ്വദിച്ച്, ഉന്നതൻ (ഋഷ്വ) ദീപ്തമായ ധനത്തിനായി വർദ്ധിച്ചു.

Mantra 2

को अस्य वीरः सधमादमाप समानंश सुमतिभिः को अस्य । कदस्य चित्रं चिकिते कदूती वृधे भुवच्छशमानस्य यज्योः ॥

അവന്റെ വീരൻ ആര്—സധമാദ (സാമൂഹിക ആനന്ദം) പ്രാപിച്ചവൻ, സുമതികളാൽ സമമായി പങ്കിട്ടവൻ—ആര് അവന്റെ? അവന്റെ ചിത്ര (അദ്ഭുത) മഹിമയിൽ എന്താണ് തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്നത്, അവന്റെ ഊതി (സഹായം) എന്ത്, അതിനാൽ ബലവാൻ പരിശ്രമിക്കുന്നവനായി—യജ്ഞാർഹനായി—അവൻ വളരേണ്ടതിന്?

Mantra 3

कथा शृणोति हूयमानमिन्द्रः कथा शृण्वन्नवसामस्य वेद । का अस्य पूर्वीरुपमातयो ह कथैनमाहुः पपुरिं जरित्रे ॥

ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ എങ്ങനെ കേൾക്കുന്നു? കേട്ടുകൊണ്ട് അവൻ അവസ (സഹായ)ത്തിന്റെ പ്രവൃത്തികളെ എങ്ങനെ അറിയുന്നു? അവന്റെ പുരാതന ഉപമാതികൾ (അളവുകളും മാനദണ്ഡങ്ങളും) ഏവ? ജരിത്ര (സ്തുതികർത്താവ്) വേണ്ടി അവനെ ‘പപുരി’—പാനം ചെയ്യുന്നവൻ—എന്ന് എങ്ങനെ പറയുന്നു?

Mantra 4

कथा सबाधः शशमानो अस्य नशदभि द्रविणं दीध्यानः । देवो भुवन्नवेदा म ऋतानां नमो जगृभ्वाँ अभि यज्जुजोषत् ॥

എല്ലാ ബദ്ധതകളും ഭേദിച്ച്, ദീപ്തമായ ചിന്തയാൽ പരിശ്രമിക്കുന്നവൻ എങ്ങനെ തന്റെ ധനം പ്രാപിക്കും? ദൈവഭാവം കൈവരിച്ചു അവൻ ഋതത്തിന്റെ സത്യങ്ങളെ അറിയട്ടെ; നമസ് (നമോ) ഏറ്റെടുത്തു, അവൻ അർപ്പിക്കുന്നതിൽ അവൻ അംഗീകരിക്കപ്പെടട്ടെ.

Mantra 5

कथा कदस्या उषसो व्युष्टौ देवो मर्तस्य सख्यं जुजोष । कथा कदस्य सख्यं सखिभ्यो ये अस्मिन्कामं सुयुजं ततस्रे ॥

എങ്ങനെ, ഏതു ഗൂഢമായ വഴിത്തിരിവിലൂടെ, ഈ ഉഷസ്സിന്റെ വ്യുഷ്ടിയിൽ ദേവൻ മർത്ത്യന്റെ സഖ്യം അംഗീകരിക്കുന്നു? പിന്നെ എങ്ങനെ, ഏതു മാർഗ്ഗത്തിൽ, ഇവിടെ ദൈവോദ്ദേശത്തോട് സുസംയോജിതമായ ആഗ്രഹം വിരിച്ചിരിക്കുന്ന സഖാക്കളുടെ ഇടയിൽ ആ സഖ്യം യാഥാർത്ഥ്യമാക്കുന്നു?

Mantra 6

किमादमत्रं सख्यं सखिभ्यः कदा नु ते भ्रात्रं प्र ब्रवाम । श्रिये सुदृशो वपुरस्य सर्गाः स्वर्ण चित्रतममिष आ गोः ॥

സഖാക്കൾക്കായി ഈ അളവറ്റ സഖ്യബന്ധം എന്താണ്? പിന്നെ എപ്പോഴാണ് നാം നിന്റെ ഭ്രാതൃത്വം പ്രസ്താവിക്കുക? ശ്രീയ്ക്കായി, അവന്റെ സുദൃശമായ രൂപം തന്റെ പ്രവാഹങ്ങളിൽ വിമുക്തമാകുന്നു; സ്വർണ്ണംപോലെ അത്യദ്ഭുതമായി, അത് ഗോ (കിരണപ്രകാശം) യുടെ ഇഷയായി വരുന്നു.

Mantra 7

द्रुहं जिघांसन्ध्वरसमनिन्द्रां तेतिक्ते तिग्मा तुजसे अनीका । ऋणा चिद्यत्र ऋणया न उग्रो दूरे अज्ञाता उषसो बबाधे ॥

ഇന്ദ്രനില്ലാത്ത ദ്രോഹത്തെയും ഉഗ്രധാവനെയും സംഹരിക്കുവാൻ അവൻ തീക്ഷ്ണവും ദീപ്തവുമായ അണിയുള്ള അഗ്രങ്ങളെ മൂർച്ചപ്പെടുത്തുന്നു. ശത്രുരൂപമായ ഋണങ്ങൾ (ഭാരങ്ങൾ) നമ്മെ അമർത്തുന്നിടത്തിലും, ആ ഉഗ്രശക്തി തടസ്സമാകുന്ന അജ്ഞാത ഉഷസ്സുകളെ ദൂരത്തേക്ക് തുരത്തുന്നു; അതിനാൽ സത്യ ഉഷസ് ഭേദിച്ച് ഉദിക്കുന്നു.

Mantra 8

ऋतस्य हि शुरुधः सन्ति पूर्वीॠतस्य धीतिर्वृजिनानि हन्ति । ऋतस्य श्लोको बधिरा ततर्द कर्णा बुधानः शुचमान आयोः ॥

ഋതത്തിന്റേതുതന്നെ പുരാതന ദൃഢ കോട്ടകളുണ്ട്; ഋതത്തിന്റെ ധീ (ചിന്താശക്തി) വക്രതകളെ സംഹരിക്കുന്നു. ഋതത്തിന്റെ ശ്ലോകം ബധിരതയെ തുളച്ചുകയറുന്നു; കാതുകളെ ഉണർത്തി, ആയുസ്സിന്റെ (ജീവശക്തിയുടെ) ലോഹസദൃശ കഠിന സഹനത്തിൽ ശുദ്ധി വരുത്തുന്നു.

Mantra 9

ऋतस्य दृळ्हा धरुणानि सन्ति पुरूणि चन्द्रा वपुषे वपूंषि । ऋतेन दीर्घमिषणन्त पृक्ष ऋतेन गाव ऋतमा विवेशुः ॥

ഋതത്തിന്റെ അധാരങ്ങൾ ദൃഢമാണ്; അതിന്റെ പ്രത്യക്ഷതയ്ക്കായി അനേകം, ദീപ്തമായ രൂപങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഋതംകൊണ്ട് ബലവാന്മാർ പ്രേരണയുടെ ദീർഘ വ്യാപ്തി നീട്ടുന്നു; ഋതംകൊണ്ട് ഗാവഃ (ജ്ഞാനകിരണങ്ങൾ) ഋതത്തിലേക്കുതന്നെ പ്രവേശിക്കുന്നു.

Mantra 10

ऋतं येमान ऋतमिद्वनोत्यृतस्य शुष्मस्तुरया उ गव्युः । ऋताय पृथ्वी बहुले गभीरे ऋताय धेनू परमे दुहाते ॥

ഋതത്തെ ആചരിച്ചു നിലകൊള്ളുന്നവൻ ഋതത്തെയേ നേടുന്നു; ഋതത്തിന്റെ ശുഷ്മം (ബലം) വേഗത്തിൽ മുന്നേറി, ഗവ്യു—പ്രകാശമുള്ള ഗോമണ്ഡലം/കിരണധനം തേടുന്നു. ഋതത്തിനായി വിശാലമായ ഭൂമി സമൃദ്ധവും ഗഹനവും ആകുന്നു; ഋതത്തിനായി പരമലോകത്തിൽ രണ്ടു ധേനുക്കൾ പാൽ കറക്കുന്നു—പൂർണ്ണതയുടെ പ്രവാഹങ്ങൾ ഒഴുക്കുന്നു.

Mantra 11

नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ॥

ഇപ്പോൾ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടവനേ, ഹേ ഇന്ദ്രാ, ഇപ്പോൾ ഗീതമായവനേ, ജരിത്രന് (ഗായകനു) ഇഷ് (പ്രേരണ/പോഷണം) നദികൾ അവരുടെ പ്രളയം നിറയ്ക്കുന്നതുപോലെ നീ വർധിപ്പിക്കേണമേ. ഹേ ഹരിവോ (ഹരിത അശ്വങ്ങളുടെ അധിപതേ), നിനക്കായി നവ്യ ബ്രഹ്മ—പുതിയ മന്ത്രവചനം—രചിക്കപ്പെട്ടു; ധിയ (ദർശന-ചിന്ത)യാൽ ഞങ്ങൾ സദാ രഥ്യ—യാത്രക്കും യുദ്ധപഥത്തിനും സന്നദ്ധരാകട്ടെ.