
Sukta 4.24
Triṣṭubh (probable; verse-level verification needed)
अयं सूक्तः बलसूनुमिन्द्रं निर्दोषस्तुतिभिः स्तोतॄन् प्रति परावर्तयितुं आह्वयति, च स्तोतारं धनैर्गोभिश्च पुरस्कर्तुं, पीडाकरबन्धान् अपाकर्तुं च याचते। इन्द्रस्य दानानि सम्यग्यज्ञकर्मणा—सोमपेषणेन, हविर्भोजनसज्जीकरणेन—तथा प्रेरितया वाचा सम्बध्नाति। अन्ते च ‘नवीनं ब्रह्म’ (नूतनं पवित्रवचनम्) उद्गीर्यते, यत् नद्य इव वर्धमानां समृद्धिं, इन्द्रस्य रथबलसहितं स्थिरं सख्यं च प्रार्थयते।
Mantra 1
का सुष्टुतिः शवसः सूनुमिन्द्रमर्वाचीनं राधस आ ववर्तत् । ददिर्हि वीरो गृणते वसूनि स गोपतिर्निष्षिधां नो जनासः ॥
का सुष्टुतिः शवसः सूनुम् इन्द्रम् अर्वाचीनं राधस आ ववर्तत्? ददिर्हि वीरो गृणते वसूनि; स गोपतिः नः निष्षिधां जनासो अपहन्ति॥
Mantra 2
स वृत्रहत्ये हव्यः स ईड्यः स सुष्टुत इन्द्रः सत्यराधाः । स यामन्ना मघवा मर्त्याय ब्रह्मण्यते सुष्वये वरिवो धात् ॥
स वृत्रहत्ये हव्यः; स ईड्यः, स पूज्यः—सुष्टुत इन्द्रः सत्यराधाः। स यामनि मघवा मर्त्याय, यो ब्रह्मण्यते सुष्वये च, तस्मै वरिवो धत्ते—विस्तीर्णं स्थानं गमनाय।
Mantra 3
तमिन्नरो वि ह्वयन्ते समीके रिरिक्वांसस्तन्वः कृण्वत त्राम् । मिथो यत्त्यागमुभयासो अग्मन्नरस्तोकस्य तनयस्य सातौ ॥
तम् इन्नरः समीके विह्वयन्ते; रिरिक्वांसः तन्वः त्रां कृण्वते। मिथो यत् त्यागम् उभयासो अग्मन्, नराः तोकस्य तनयस्य सातौ तम् (इन्द्रम्) आह्वयन्ति।
Mantra 4
क्रतूयन्ति क्षितयो योग उग्राशुषाणासो मिथो अर्णसातौ । सं यद्विशोऽववृत्रन्त युध्मा आदिन्नेम इन्द्रयन्ते अभीके ॥
हे उग्र! योगे क्षितयः क्रतूंयन्ति, उशुषाणासो मिथो अर्णसातौ। सं यद् विशो युध्मा अववृत्रन्त, आदित् अभीके इन्द्रयन्ते—इन्द्रम् आह्वयन्ति तं प्रति च प्रवर्तन्ते।
Mantra 5
आदिद्ध नेम इन्द्रियं यजन्त आदित्पक्तिः पुरोळाशं रिरिच्यात् । आदित्सोमो वि पपृच्यादसुष्वीनादिज्जुजोष वृषभं यजध्यै ॥
अथैव नेमि इन्द्रियं प्रति यजन्ते; अथ पक्तिः पुरोडाशं परिपच्य रिरिच्यात्। अथ सोमोऽसुṣ्वीनां कृते विपपृच्याद्; अथैव वृषभम् इन्द्रं यजध्यै जिजुजोष।
Mantra 7
य इन्द्राय सुनवत्सोममद्य पचात्पक्तीरुत भृज्जाति धानाः । प्रति मनायोरुचथानि हर्यन्तस्मिन्दधद्वृषणं शुष्ममिन्द्रः ॥
य इन्द्रायाद्य सोमं सुनवति, पक्तीरुत पचति, धानाश्च भृज्जाति—तस्य मनायोः प्रति रुचथानि प्रत्य् इन्द्रः हर्यन् धावति; तस्मिन् वृषणं शुष्मं जय्यं दधाति।
Mantra 8
यदा समर्यं व्यचेदृघावा दीर्घं यदाजिमभ्यख्यदर्यः । अचिक्रदद्वृषणं पत्न्यच्छा दुरोण आ निशितं सोमसुद्भिः ॥
यदा समर्यं व्यचेद् ऋघावा दीर्घं यदाजिम् अभ्यख्यद् आर्यः, अचिक्रदद् वृषणं पत्न्यच्छा—“दुरोणम् आ गच्छ, सोमसुद्भिः निशितः” इति।
Mantra 9
भूयसा वस्नमचरत्कनीयोऽविक्रीतो अकानिषं पुनर्यन् । स भूयसा कनीयो नारिरेचीद्दीना दक्षा वि दुहन्ति प्र वाणम् ॥
भूयसा वस्ना कनीयान् परिचचार; अविक्रीतः स पुनर्यन् अकानिषं प्रत्यागात्। स भूयसा अपि कनीयान् न अरिरेचित्; दीना दक्षा वाग्-प्राणस्य तनुं मात्रां दुहन्ति।
Mantra 10
क इमं दशभिर्ममेन्द्रं क्रीणाति धेनुभिः । यदा वृत्राणि जङ्घनदथैनं मे पुनर्ददत् ॥
क इमं मम इन्द्रं दशभिः धेनुभिः क्रीणाति? यदा स वृत्राणि जङ्घनत्, अथ एनं मे पुनर्ददातु।
Mantra 11
नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ॥
नू स्तुत इन्द्र, नू गृणानः, जारित्रे इषं नद्य इव पिपीपः। अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं; धिया स्याम रथ्यः सदासाः।
A quest for the ‘perfect praise’ that will turn Indra toward the worshippers and unlock his generosity.
Indra is portrayed as the hero who rewards the singer with treasures and removes oppressive constraints; the hymn then ties divine response to concrete sacrificial acts—pressing Soma and preparing offerings—met by Indra’s eager approach to the chants.
Indra ‘places’ bull-like force and victorious might into the devotee who performs and praises rightly, making the sacrificer a vessel of strength.
The hymn ends with renewed praise and a ‘new brahman,’ asking abundance to swell like rivers and seeking lasting fitness and companionship with Indra’s chariot-power.
ka suṣṭutiḥ … ā vavartat
vṛṣaṇaṃ śuṣmam
nadyo na pīpeḥ / brahma navyaṃ
It teaches that sincere, well-shaped praise joined with correct offering—especially Soma—draws Indra near, and Indra then grants wealth, protection, and empowering strength.
It highlights complete ritual hospitality: along with Soma pressing, prepared foods and grains symbolize proper sacrifice, which makes the worshipper fit to receive Indra’s force and gifts.
It is an image for overflowing increase—resources, inspiration, and life-energy expanding naturally and continuously, as rivers swell and fill their channels.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.