Sukta 23

Mantra 1

कथा महामवृधत्कस्य होतुर्यज्ञं जुषाणो अभि सोममूधः । पिबन्नुशानो जुषमाणो अन्धो ववक्ष ऋष्वः शुचते धनाय ॥

అతడు ఎలా మహిమకు వృద్ధి చెందాడు? ఏ హోతృ (ఆహ్వాత) కొరకు, యజ్ఞాన్ని స్వీకరించి, అతడు సోమం వైపు—పాలుదొడ్డు (ఊధః) వైపు వెళ్లినట్లుగా—అభిముఖమయ్యాడు? త్రాగుతూ, ఆకాంక్షతో, పిండిన మధురరసం (అంధః) ను ఆస్వాదిస్తూ, ఆ ఉన్నతుడు (ఋష్వః) ప్రకాశించే ధనార్థం వృద్ధి చెందుతాడు.

Mantra 2

को अस्य वीरः सधमादमाप समानंश सुमतिभिः को अस्य । कदस्य चित्रं चिकिते कदूती वृधे भुवच्छशमानस्य यज्योः ॥

అతని వీరుడు ఎవరు—ఆ సామాన్య ఆనంద-సభ (సధమాద) ను పొందినవాడు, సుమతులతో దానిని పంచుకున్నవాడు—అతడు ఎవరివాడు? అతని ఏ అద్భుతం (చిత్రం) గ్రహించబడుతుంది, అతని ఏ ఊతి (సహాయం) ఉంది, దానివల్ల బలమైన ప్రయత్నశీలునికోసం—యజ్య (అర్పణయోగ్య) వానికి—వృద్ధి కలుగునట్లు?

Mantra 3

कथा शृणोति हूयमानमिन्द्रः कथा शृण्वन्नवसामस्य वेद । का अस्य पूर्वीरुपमातयो ह कथैनमाहुः पपुरिं जरित्रे ॥

ఆహ్వానింపబడినప్పుడు ఇంద్రుడు ఎలా వింటాడు? వింటూనే, అవస్ (సహాయకర్మలు) ను అతడు ఎలా తెలుసుకుంటాడు? అతని ప్రాచీన ఉపమాతయః—కొలతలు, ప్రమాణాలు—ఏవి? మరియు జరిత్ర (స్తుతికర్త) కొరకు, అతడిని ‘పపురిం’—పానకర్త—అని వారు ఎలా వర్ణిస్తారు?

Mantra 4

कथा सबाधः शशमानो अस्य नशदभि द्रविणं दीध्यानः । देवो भुवन्नवेदा म ऋतानां नमो जगृभ्वाँ अभि यज्जुजोषत् ॥

ఎలా ‘సబాధః’—అన్ని బంధనాలను ఛేదిస్తూ—ఈ సాధకుడు, దీప్త ధ్యానంతో, తన ‘ద్రవిణం’ (ధనం/సమృద్ధి) చేరగలడు? దేవభావం పొందినవాడై, ‘ఋతానాం’ (ఋత సత్య-నియమాలు) తెలుసుకొనుగాక; ‘నమః’ (వందనం) స్వీకరించి, అతడు అర్పించునందులో అతడు అంగీకరింపబడుగాక.

Mantra 5

कथा कदस्या उषसो व्युष्टौ देवो मर्तस्य सख्यं जुजोष । कथा कदस्य सख्यं सखिभ्यो ये अस्मिन्कामं सुयुजं ततस्रे ॥

ఎలా—ఏ గూఢ మార్గంతో—ఈ ఉషస్సు ‘వ్యుష్టౌ’ (ప్రభాత విస్తారంలో) దేవుడు మర్త్యుని సఖ్యతను స్వీకరిస్తాడు? ఎలా—ఏ విధంగా—ఆ సఖ్యతను సఖుల మధ్య సత్యంగా/స్థిరంగా చేస్తాడు—ఇక్కడ దివ్య ప్రయోజనానికి ‘సుయుజం’ (సుయుక్తమైన) కామనను విస్తరించిన వారిలో?

Mantra 6

किमादमत्रं सख्यं सखिभ्यः कदा नु ते भ्रात्रं प्र ब्रवाम । श्रिये सुदृशो वपुरस्य सर्गाः स्वर्ण चित्रतममिष आ गोः ॥

సఖుల కొరకు ఈ ‘అత్ర’ (అపరిమిత/అమాప) సఖ్య-బంధం ఏమిటి? ఇంకా ఎప్పుడు, ఓ (దేవా), నీ ‘భ్రాత్రం’ (సోదరత్వం) మేము బహిరంగంగా ప్రకటించుదుము? ‘శ్రియే’ (శ్రీ/దీప్తి) కొరకు, అతని ‘సుదృశ’ (సుందర దర్శన) ‘వపు’ (రూపం) యొక్క ‘సర్గాః’ (ప్రవాహాలు/ఉద్గారాలు) విడుదలవుతాయి; స్వర్ణంలా, అత్యంత చిత్రతమంగా, ‘గోః’ (గౌ—దీప్త కాంతి) యొక్క ‘ఇషః’ (ప్రేరణ/వేగం)గా అది వస్తుంది.

Mantra 7

द्रुहं जिघांसन्ध्वरसमनिन्द्रां तेतिक्ते तिग्मा तुजसे अनीका । ऋणा चिद्यत्र ऋणया न उग्रो दूरे अज्ञाता उषसो बबाधे ॥

అతడు పదునైన అగ్రాలను మరింత పదును చేసి, ద్రోహాన్ని మరియు ఇంద్ర-విహీనమైన ఉగ్ర దూకుడును సంహరించేందుకు దాడి చేస్తాడు. శత్రు-ఋణాలు (భారాలు) కూడా మనపై ఒత్తిడి చేసే చోట, ఆ ఉగ్ర శక్తి అడ్డుగా నిలిచే తెలియని ఉషస్సులను దూరంగా తరిమివేస్తుంది—అలా సత్య ఉషస్సు మార్గాన్ని చీల్చుకొని ఉదయిస్తుంది.

Mantra 8

ऋतस्य हि शुरुधः सन्ति पूर्वीॠतस्य धीतिर्वृजिनानि हन्ति । ऋतस्य श्लोको बधिरा ततर्द कर्णा बुधानः शुचमान आयोः ॥

ఎందుకంటే ఋత (సత్య-నియమ) యొక్కవే ప్రాచీన దృఢమైన దుర్గాలు; ఋత యొక్క ధీతి (ప్రేరిత బుద్ధి) వక్రతలను సంహరిస్తుంది. ఋత యొక్క శ్లోకము బధిరత్వాన్ని చీల్చుతుంది; కర్ణాలను మేల్కొలిపి, ఆయువు యొక్క లోహసమ కఠిన సహనంలో శుచిత్వాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

Mantra 9

ऋतस्य दृळ्हा धरुणानि सन्ति पुरूणि चन्द्रा वपुषे वपूंषि । ऋतेन दीर्घमिषणन्त पृक्ष ऋतेन गाव ऋतमा विवेशुः ॥

ఋత యొక్క దృఢమైన ఆధారాలు ఉన్నాయి; దాని ప్రకటనకు అనేకం, చంద్రసమంగా ప్రకాశించే రూపాలు ఉన్నాయి. ఋత ద్వారానే బలవంతులు దీర్ఘ ప్రేరణను విస్తరింపజేస్తారు; ఋత ద్వారానే గావః (జ్ఞాన-కిరణాలు) ఋతంలో ప్రవేశిస్తాయి.

Mantra 10

ऋतं येमान ऋतमिद्वनोत्यृतस्य शुष्मस्तुरया उ गव्युः । ऋताय पृथ्वी बहुले गभीरे ऋताय धेनू परमे दुहाते ॥

ఋతం (సత్య-నియమం)లో నిలిచినవాడు ఋతాన్నే పొందుతాడు; ఋతస్య శుష్మం (తేజోబలం) వేగంగా ముందుకు దూసుకుపోతుంది, ప్రకాశమయ గవ్యు (గోసంపద/గోవులు) కోసం అన్వేషిస్తూ. ఋతార్థం విశాలమైన భూమి సమృద్ధిగా, గంభీరంగా మారుతుంది; ఋతార్థం పరమ లోకంలోని రెండు ధేనువులు తమ పాలను—పూర్ణత ప్రవాహాలను—దోహిస్తాయి.

Mantra 11

नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ॥

ఇప్పుడు, హే ఇంద్రా, స్తుతింపబడినవాడా, ఇప్పుడు గానముచేయబడినవాడా—జరిత్రునికి ఇషం (ఉత్సాహ-ప్రేరణ) నదులు తమ ప్రవాహాన్ని పెంచినట్లు నీవు పెంపొందించుము. హే హరివో (హరి-అశ్వాల అధిపతి), నీకోసం నవ్య బ్రహ్మం (మంత్ర-వాక్యం) నిర్మించబడింది; ధియా (దర్శన-చింతన) ద్వారా మేము సదా రథ్య—యాత్రకూ రణపథానికీ ఎల్లప్పుడూ సిద్ధంగా—ఉండుదుము గాక.