Adhyaya 7: The Sanctity of Gayā: Raibhya’s Encounter and Hymn to Viṣṇu (Gadādhara)

Verse 1

धरण्युवाच । रैभ्योऽसौ मुनिशार्दूलः श्रुत्वा सिद्धं वसुं तदा । स्वयं किमकरोद् देव संशयो मे महानयम् ॥ ७.१ ॥

Dharaṇī rzekła: Raibhya, ów tygrys wśród mędrców, gdy usłyszał, że Vasu osiągnął doskonałość, co uczynił sam, o Boże? Wielka wątpliwość powstała we mnie w tej sprawie.

Verse 2

श्रीवराह उवाच । स रैभ्यो मुनिशार्दूलः श्रुत्वा सिद्धं वसुं तदा । आजगाम गयां पुण्यां पितृतीर्थं तपोधनः । तत्र गत्वा पितॄन् भक्त्या पिण्डदानेन तर्पयत् ॥ ७.२ ॥

Śrī Varāha rzekł: Wtedy Raibhya, tygrys wśród mędrców, usłyszawszy że Vasu osiągnął doskonałość, przybył do świętej Gayā, przodkowej brody. Tam udał się i z oddaniem zadowolił przodków poprzez ofiarę piṇḍa, ten bogaty w ascezę.

Verse 3

ततो वै सुमहत्तीव्रं तपः परमदुष्चरम् । चरतोऽस्य तत्तीव्रं तपो रैभ्यस्य धीमतः । आजगाम महायोगी विमानस्थोऽतिदीप्तिमान् ॥ ७.३ ॥

Wtedy gdy mądry Raibhya praktykował niezwykle intensywną ascezę, najtrudniejszą do wykonania, przybył do niego wielki jogin, niezwykle promienny, siedzący w niebiańskim wozie.

Verse 4

त्रसरॆणुसमे शुद्धे विमानॆ सूर्यसन्निभे । परमाणुप्रमाणेन पुरुषस्तत्र दीप्तिमान् ॥ ७.४ ॥

W tym czystym niebiańskim pałacu, porównywalnym w blasku do Słońca i o wymiarze trasareṇu, znajduje się tam promienna Osoba, której miara jest równa atomowi.

Verse 5

सोऽब्रवीद् रैभ्य किं कार्यं तपश्चरसि सुव्रत । एवमुक्त्वा दिवो भूमिं मापयामास वै पुमान् ॥ ७.५ ॥

On rzekł do Raibhyi: W jakim celu praktykujesz tapas, o ty o doskonałych ślubach? Po wypowiedzeniu tych słów, ów mąż zaczął mierzyć ziemię z nieba.

Verse 6

तत्रापि रथपञ्चाभं विमानं सूर्यसन्निभम् । युगपद् ब्रह्मभुवनं व्याप्नुवन्तं ददर्श सः ॥ ७.६ ॥

Tam również ujrzał niebiański rydwan, lśniący pięciokrotną wspaniałością, podobny do słońca; i widział go jednocześnie przenikającego świat Brahmy.

Verse 7

ततः स विस्मयाविष्टो रैभ्यः प्रणतिपूर्वकम् । पप्रच्छ तं महायोगिन् को भवान् प्रब्रवीतु मे ॥ ७.७ ॥

Wtedy Raibhya, przepełniony zdumieniem, najpierw skłonił się z czcią i zapytał tego wielkiego jogina: Kim jesteś? Proszę, powiedz mi.

Verse 8

पुरुष उवाच । अहं रुद्रादवरजो ब्रह्मणो मानसः सुतः । नाम्ना सनत्कुमार इति जनलोके वसाम्यहम् ॥ ७.८ ॥

Osoba rzekła: Jestem młodszy od Rudry, zrodzony z umysłu syn Brahmy. Imię moje brzmi Sanatkumāra i przebywam w Jana-loce.

Verse 9

भवतः पार्श्वमायातः प्रणयेन तपोधन । धन्योऽसि सर्वथा वत्स ब्रह्मणः कुलवर्धनः ॥ ७.९ ॥

Przyszedłeś na moje wezwanie z miłością, o skarbie ascezy. We wszystkim jesteś błogosławiony, drogie dziecko, pomnażacz rodu Brahmy.

Verse 10

रैभ्य उवाच । नमोऽस्तु ते योगिवर प्रसीद दयां मह्यं कुरुषे विश्वरूप । किमत्र कृत्यं वद योगिसिंह कथं हि धन्योऽहमुक्तस्त्वया च ॥ ७.१० ॥

Raibhya rzekł: "Cześć tobie, o najlepszy z joginów. Bądź łaskawy, okaż mi litość, o ty o wszechświatowej formie. Powiedz mi, o lwie pośród joginów, co ma tu być uczynione? I jakżeż jestem błogosławiony, żeś przemówił do mnie?"

Verse 11

सनत्कुमार उवाच । धन्यस्त्वमेव द्विजवर्यमुख्य यद् वेदवादाभिरतः पितॄंश्च । प्रीणासि मन्त्रव्रतजप्यहोमैर्गयां समासाद्य तथाऽन्नपिण्डैः ॥ ७.११ ॥

Sanatkumāra rzekł: "Błogosławionyś zaprawdę ty, o najwybitniejszy spośród dwukrotnie urodzonych, gdyż oddany recytacji Wed zadowalasz też Pitry, duchy przodków. Przybywszy do Gayā, zadowalasz ich poprzez obserwancje mantr, japę, święte powtarzanie, i ofiary ogniowe, homę, a także poprzez ofiary pindy, ryżowe kulki."

Verse 12

शृणुष्व चान्यं नृपतिर्बभूव विशालनामास पुरीं विशालाम् । उवास धन्यो धृतिमानपुत्रः स्वयं विशालाधिपतिर्द्विजाग्र्यान् । पप्रच्छ पुत्रार्थममित्रसाह - स्ते ब्राह्मणाश्चोचुरदीनसत्त्वाः ॥ ७.१२ ॥

Wysłuchaj też innej opowieści: był król imieniem Viśāla, który mieszkał w wielkim mieście zwanym Viśālā. Szczęśliwy i niezłomny, choć bez syna, sam pan Viśālā zbliżył się do najwybitniejszych spośród dwukrotnie urodzonych i zapytał ich o uzyskanie syna. Ci bramini, niezłomni duchem, wtedy odpowiedzieli.

Verse 13

ऋगत्वा गयामन्नदानैरनेकैः । ध्रुवं सुतस्ते भविता नृपीश सुसंप्रदाता सकलक्षितीशः ॥ ७.१३ ॥

Udawszy się do Gayā i wykonawszy wiele darów żywności, o panie królów, z pewnością narodzi ci się syn, który będzie hojnym dawcą i władcą całej ziemi.

Verse 14

इतीरितो ब्राह्मणैः स प्रहृष्टो राजा विशालाधिपतिः प्रयत्नात् । आगत्य तेन प्रवरेण तीर्थे मघासु भक्त्याऽथ कृतं पितॄणाम् ॥ ७.१४ ॥

Tak oto pouczony przez braminów, ten król, pan Viśālā, był wielce uradowany. Następnie z gorliwym staraniem udał się do tego wybitnego tīrtha, miejsca pielgrzymkowego, i podczas konstelacji księżycowej Maghā, z nabożeństwem wykonał obrzęd dla Pitry, przodków.

Verse 15

पिण्डप्रदानं विधिना प्रयत्नाददद्वियत्यूत्तममूर्तयस्तान् । पश्यन् स पुंसः सितपीतकृष्णानुवाच राजा किमिदं भवद्भिः । उपेक्ष्यते शंसत सर्वमेव कौतूहलं मे मनसि प्रवृत्तम् ॥ ७.१५ ॥

Gdy starannie składali ofiarę pindy według przepisanego rytuału, król ujrzał te osoby, promienne i o doskonałej postaci, białej, żółtej i ciemnej barwy. Widząc ich, król rzekł: "Co to jest, co zaniedbujecie? Powiedzcie mi wszystko; silna ciekawość powstała w moim umyśle."

Verse 16

सीता उवाच । अहं सीतस्ते जनकोऽस्मि तात नाम्ना च वृत्तेन च कर्मणा च । अयं च मे जनको रक्तवर्णो नृशंसकृद् ब्रह्महा पापकामी ॥ ७.१६ ॥

Sītā rzekła: "Jam jest Sītā; jam jest twój ojciec, drogie dziecko, przez imię, przez postępowanie i przez czyny. A ten oto jest moim ojcem, o rudym obliczu, ten, który działa z okrucieństwem, zabójca bramina i ten, który pragnie grzesznych czynów."

Verse 17

अधीश्वरो नाम परः पिता ऽस्य कृष्णो वृत्त्या कर्मणा चापि कृष्णः । एतेन कृष्णेन हताः पुरा वै जन्मन्यनेके ऋषयः पुराणाः ॥ ७.१७ ॥

Jego najwyższy ojciec nosi imię Adhīśvara. Nazywany jest też Kṛṣṇą przez usposobienie i przez działanie. Przez tego Kṛṣṇę, w dawnych czasach, w pewnym wcieleniu, wielu starożytnych ṛṣi, mędrców, zostało zabitych.

Verse 18

एतौ मृतौ द्वावपि पुत्र रौद्र- मवीचिसंज्ञं नरकं प्रपन्नौ । अधीश्वरो मे जनकः परोऽस्य कृष्णः पिता द्वावपि दीर्घकालम् । अहं च शुद्धेन निजेन कर्मणा शक्रासनं प्रापितो दुर्लभं ततः ॥ ७.१८ ॥

Gdy tamci dwaj umarli, o synu, obaj wpadli w straszliwe piekło zwane Avīci. Mój ojciec jest panem najwyższym, a jego ojciec to Kṛṣṇa, obaj przez długi czas. Lecz ja, przez własne oczyszczone czyny, osiągnąłem trudne do zdobycia tron Śakry, Indry."

Verse 19

त्वया पुनर्मन्त्रविदा गयायां पिण्डप्रदानेन बलादिमौ च । मेलापितौ तीर्थपिण्डप्रदान-प्रभावतो मे नरकाश्रितावपि ॥ ७.१९ ॥

I znowu, przez ciebie, biegłego w świętych mantrach, poprzez ofiarowanie pind w Gayā, ci dwaj, począwszy od Bala, zostali zjednoczeni; zaprawdę, przez potęgę tīrtha i ofiary pindy, nawet ci, którzy schronili się w piekle, zostali dotknięci i ulżono im.

Verse 20

पितॄन् पितामहांस्तत्र तथैव प्रपितामहान् । प्रीणयामीति तत्तोयं त्वया दत्तमरिंदम ॥ ७.२० ॥

"Tam zadowalam Pitrow, dziadów i podobnie pradziadów", tak myśląc, ta woda została ofiarowana przez ciebie, o pogromco wrogów.

Verse 21

तेनास्मद्युगपद्य्योगो जातो वाक्येन सत्तम । तीर्थप्रभावाद् गच्छामः पितृलोकं न संशयः ॥ ७.२१ ॥

Przez to wypowiedzenie, o najlepszy z cnotliwych, natychmiastowe połączenie powstało dla nas przez twoje słowa. Dzięki mocy tirthy udajemy się do świata przodków, nie ma wątpliwości.

Verse 22

अत्र पिण्डप्रदानेन एतौ तव पितामहौ । दुर्गतावपि संसिद्धौ पापकृद्विकृतिं गतौ ॥ ७.२२ ॥

Tutaj, przez ofiarowanie pindy, ci dwaj dziadkowie twoi, choć popadli w nieszczęsny stan, osiągnęli spełnienie, przekroczywszy stan zmieniony przez grzeszne czyny.

Verse 23

तीर्थप्रभाव एषोऽस्मिन् ब्रह्मघ्नस्यापि तत्सुतः । पुतः पिण्डप्रदानेन कुर्यादुद्धरणं पुनः ॥ ७.२३ ॥

Taka jest moc tej tirthy: nawet syn tego, kto zabił bramina, zostaje oczyszczony przez ofiarowanie pind i może ponownie dokonać wyzwolenia dla zmarłych.

Verse 24

एतस्मात् कारणात् पुत्र अहमेतौ विगृह्य वै । आगतोऽस्मि भवन्तं वै द्रष्टुं यास्यामि साम्प्रतम् । एतस्मात् कारणाद् रैभ्य भवान् धन्यो मयोच्यते ॥ ७.२४ ॥

"Z tego powodu, synu mój, mając konfrontację z tymi dwoma, przyszedłem, teraz pójdę cię zobaczyć. Z tego właśnie powodu, o Raibhyo, jesteś przeze mnie ogłoszony szczęśliwym."

Verse 25

सकृद् गयाभिगमनं सकृत्पिण्डप्रदापनम् । दुर्लभं त्वं पुनर्नित्यमस्मिन्नेव व्यवस्थितः ॥ ७.२५ ॥

Jedna pielgrzymka do Gai i jedno ofiarowanie pindy są osiągalne; lecz ty, zawsze przebywający tu, jesteś trudny do ponownego osiągnięcia.

Verse 26

किमनु प्रोच्यते रैभ्य तव पुण्यमिदं प्रभो । येन साक्षाद् गदापाणिर्दृष्टो नारायणः स्वयम् ॥ ७.२६ ॥

"O Raibhyo, o panie, co więcej można powiedzieć o tej twojej zasłudze, dzięki której Narajana sam, dzierżący maczugę, został ujrzony bezpośrednio?"

Verse 27

ततो गदाधरः साक्षादस्मिंस्तीर्थे व्यवस्थितः । अतोऽतिविख्याततमं तीर्थमेतद् द्विजोत्तम ॥ ७.२७ ॥

Następnie Gadadhara sam stał się bezpośrednio ustanowiony przy tej tirthie. Dlatego, o najlepszy z dwukrotnie urodzonych, to święte miejsce przeprawy jest nadzwyczaj słynne.

Verse 28

श्रीवराह उवाच । एवमुक्त्वा महायोगी तत्रैवान्तरधीयत । रैभ्योऽपि च गदापाणेर्हरेः स्तोत्रमथाकरोत् ॥ ७.२८ ॥

Śri Waraha rzekł: Powiedziawszy tak, wielki jogin zniknął tam samym miejscu. Wtedy Raibhya również ułożył hymn uwielbienia dla Hariego, dzierżącego maczugę.

Verse 29

रैभ्य उवाच । गदाधरं विबुधजनैरभिष्टुतं धृतक्ष्ममं क्षुधितजनार्त्तिनाशनम् । शिवं विशालासुरसैन्यमर्दनं नमाम्यहं हतसकलाशुभं स्मृतौ ॥ ७.२९ ॥

Raibhya rzekł: "Kłaniam się Gadadharze, noszącemu maczugę, chwalonemu przez zgromadzenia mędrców i boskich; podtrzymującemu ziemię, usuwającemu cierpienie głodnych; pomyślnemu, miażdżącemu wielkie armie asurów, którego sama pamięć niszczy wszelkie niepomyślność."

Verse 30

पुराणपूर्वं पुरुषं पुरुषाश्रितं पुरातनं विमलमलं नृणां गतिम् । त्रिविक्रमं धृतधरणिं बलिर्हं गदाधरं रहसि नमामि केशवम् ॥ ७.३० ॥

W oddaniu na osobności kłaniam się Keszawie, pierwotnemu Puruszy, Pradawnemu, na którym istoty polegają; bez skazy i czystego, przeznaczonym schronieniem ludzkości; Trivikramie, który podtrzymał ziemię, upokorzył Baliego i dzierży maczugę.

Verse 31

सुशुद्धभावं विभवैरुपावृतं श्रियावृतं विगतमलं विचक्षणम् । क्षितीश्वरैरपगतकिल्बिषैः स्तुतं गदाधरं प्रणमति यः सुखं वसेत् ॥ ७.३१ ॥

Ktokolwiek kłania się Gadharaie, którego usposobienie jest całkowicie oczyszczone, ogarnięte majestatem, objęte przez Sri Lakszmi, wolne od nieczystości, przenikliwe i wychwalane przez ziemskich władców, których grzechy zostały usunięte, ten będzie przebywał w dobrostanie.

Verse 32

सुरासुरैरर्च्चितपादपङ्कजं केयूरहाराङ्गद मौलिधारिणम् । अब्दौ शयानं च रथाङ्गपाणिनं गदाधरं प्रणमति यः सुखं वसेत् ॥ ७.३२ ॥

Ktokolwiek kłania się z czcią Panu dzierżącemu maczugę, którego stopy-lotosu są czczone przez bogów i asurów; który nosi naramienniki, naszyjniki, bransolety i diadem; który spoczywa na oceanie i którego dłoń dzierży dysk, ten będzie przebywał w szczęściu.

Verse 33

सितं कृते त्रेतायुगेऽरुणं विभुं तथा तृतीये पीतवर्णमच्युतम् । कलौ घनालिप्रतिमं महेश्वरं गदाधरं प्रणमति यः सुखं वसेत् ॥ ७.३३ ॥

W wieku Krita jest biały; w wieku Treta potężny jest czerwonawy; w trzecim wieku Dwapara Acjuta ma żółtą karnację. W wieku Kali jest jak masa ciemnych chmur, Maheswara, nosiciel maczugi. Ktokolwiek kłania się jemu, przebywa w spokoju.

Verse 34

बीजोद्भवो यः सृजते चतुर्मुख-स्तथैव नारायणरूपतो जगत् । प्रपालयेद् रुद्रवपुस्तथान्तकृद् गदाधरो जयतु षडर्धमूर्तिमान् ॥ ७.३४ ॥

Niech zwycięża Pan dzierżący maczugę, posiadający sześciokrotną złożoną formę: jako czterolici tworzy; jako Narajana podtrzymuje świat; jako Rudra o tym ciele chroni i podobnie jako sprawca końca dokonuje rozpuszczenia.

Verse 35

सत्त्वं रजश्चैव तमो गुणास्त्रयस् त्वेतॆषु नान्यस्य समुद्भवः किल । स चैक एव त्रिविधो गदाधरो दधातु धैर्यं मम धर्ममोक्षयोः ॥ ७.३५ ॥

Sattwa, radżas i tamas, te są trzema gunami; zaprawdę poza tymi żadne inne źródło przejawienia nie powstaje. A On, jedyny, lecz tróisty Gadhara, nosiciel maczugi, niech udzieli mi stałości w dharmie i w wyzwoleniu mokszy.

Verse 36

संसारतोयार्णवदुःखतन्तुभिर्वियोगनक्रक्रमणैः सुभीषणैः । मज्जन्तमुच्चैः सुतरां महाप्लवे गदाधरो मामु दधातु पोतवत् ॥ ७.३६ ॥

Pośród wielkiej powodzi samsary, oceanu wód, strasznej z powodu powrozów cierpienia i przerażających ruchów krokodyli rozłąki, gdy tonę coraz głębiej, niech Gadhara, nosiciel maczugi, podniesie i podtrzyma mnie jak łódź.

Verse 37

स्वयं त्रिमूर्तिः स्वमिवात्मनात्मनि स्वशक्तितश्चाण्डमिदं ससर्ज्ज ह । तस्मिञ्जलोत्थासनमार्यतेजसं ससर्ज्ज यस्तं प्रणतोऽस्मि भूधरम् ॥ ७.३७ ॥

Ten, który sam będąc Trimurti, stworzył to kosmiczne jajo własną mocą, jakby w sobie samym; i który w nim wyłonił z wód powstały tron obdarzony szlachetnym blaskiem, temu Bhudara, Podtrzymującemu Ziemię, kłaniam się.

Verse 38

मत्स्यादिनामानि जगत्सु केवलं सुरादिसंरक्षणतो वृषाकपिः । मुख्यस्वरूपेण समन्ततो विभुर्गदाधरो मे विदधातु सद्गतिम् ॥ ७.३८ ॥

Imiona takie jak Matsja i inne na świecie są jedynie określeniami powstałymi z ochrony bogów i pokrewnych istot. Niech wszechprzenikający Pan, Gadhara, którego istotna forma jest najwyższa i obecna wszędzie, udzieli mi dobrej ścieżki sugati.

Verse 39

श्रीवराह उवाच । एवं स्तुतस्तदा विष्णुर्भक्त्या रैभ्येण धीमता । प्रादुर्बभूव सहसा पीतवासा जनार्दनः ॥ ७.३९ ॥

Sri Waraha rzekł: Tak wychwalany wówczas Wisznu, dzięki oddaniu mądrego Raibhji, nagle się objawił, Dżanardana odziany w żółte szaty.

Verse 40

शङ्खचक्रगदापाणिर्गरुडस्थो वियद्गतः । उवाच मेघगम्भीरधीर्वाक् पुरुषोत्तमः ॥ ७.४० ॥

Puruṣottama, dzierżący w dłoniach konchę, dysk i maczugę, zasiadający na Garuḍzie i przemierzający niebiosa, przemówił głosem statecznym, głębokim jak gromowładne chmury.

Verse 41

तुष्टोऽस्मि रैभ्य भक्त्या ते स्तुत्या च द्विजसत्तम । तीर्थस्नानेन च विभो ब्रूहि यत्तेऽभिवाञ्छितम् ॥ ७.४१ ॥

O Raibhya, jestem zadowolony z twojego oddania i z twojej pochwały, o najlepszy z dwukrotnie urodzonych; a także z twojej kąpieli w świętym brodzie. O potężny, mów, czego pragniesz?

Verse 42

रैभ्य उवाच । गतिं मे देहि देवेश यत्र ते सनकादयः । वसेयं तत्र येनाहं त्वत्प्रसादाद् गदाधर ॥ ७.४२ ॥

Raibhya rzekł: «O Panie bogów, udziel mi przeznaczonej drogi, gdzie przebywają twoi mędrcy poczynając od Sanaki. Obym mógł tam przebywać, abym, za twoją łaską, o niosący maczugę, mógł osiągnąć tę siedzibę.»

Verse 43

देव उवाच । एवमस्त्विति ते ब्रह्मन्नित्युक्त्वा ऽन्तरधी यत । भगवानपि रैभ्यस्तु दिव्यज्ञानसमन्वितः ॥ ७.४३ ॥

Bóstwo rzekło: «Niech tak się stanie.» Tak rzekłszy tobie, o braminie, zniknął. A Błogosławiony, Raibhya również, obdarzony boską wiedzą, pozostał w tym stanie.

Verse 44

क्षणाद् बभूव देवेन परितुष्टेन चक्रिणा । जगाम यत्र ते सिद्धाः सनकाद्या महर्षयः ॥ ७.४४ ॥

W mgnieniu oka, dzięki łasce bóstwa niosącego dysk, które w pełni się zadowoliło, udał się tam, gdzie przebywali ci doskonali, wielcy mędrcy poczynając od Sanaki.

Verse 45

एतच्च रैभ्यनिर्दिष्टं स्तोत्रं विष्णोर्गदाभृतः । यः पठेत् स गयां गत्वा पिण्डदानाद् विशिष्यते ॥ ७.४५ ॥

To jest hymn nauczony przez Raibhyę, dotyczący Viṣṇu, niosącego maczugę. Ktokolwiek go recytuje, zyskuje zasługę przewyższającą tę otrzymywaną ze składania piṇḍa w Gayā.