Adhyaya 7: The Sanctity of Gayā: Raibhya’s Encounter and Hymn to Viṣṇu (Gadādhara)

Verse 1

धरण्युवाच । रैभ्योऽसौ मुनिशार्दूलः श्रुत्वा सिद्धं वसुं तदा । स्वयं किमकरोद् देव संशयो मे महानयम् ॥ ७.१ ॥

ധരണി പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവാ! മുനിശാർദൂലനായ റൈഭ്യൻ അന്ന് സിദ്ധനായ വസുവിനെക്കുറിച്ച് കേട്ട് സ്വയം എന്തു ചെയ്തു? എനിക്കിതാ മഹാസംശയം ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 2

श्रीवराह उवाच । स रैभ्यो मुनिशार्दूलः श्रुत्वा सिद्धं वसुं तदा । आजगाम गयां पुण्यां पितृतीर्थं तपोधनः । तत्र गत्वा पितॄन् भक्त्या पिण्डदानेन तर्पयत् ॥ ७.२ ॥

ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ മുനിശാർദൂലനായ റൈഭ്യൻ സിദ്ധനായ വസുവിനെക്കുറിച്ച് കേട്ട്, തപോധനനായി പുണ്യമായ ഗയാ എന്ന പിതൃതീർത്ഥത്തിലേക്ക് വന്നു. അവിടെ ചെന്നു ഭക്തിയോടെ പിണ്ഡദാനം ചെയ്ത് പിതൃകളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി।

Verse 3

ततो वै सुमहत्तीव्रं तपः परमदुष्चरम् । चरतोऽस्य तत्तीव्रं तपो रैभ्यस्य धीमतः । आजगाम महायोगी विमानस्थोऽतिदीप्तिमान् ॥ ७.३ ॥

അതിനുശേഷം ധീമാനായ റൈഭ്യൻ അത്യന്തം തീവ്രവും ആചരിക്കാൻ പരമ ദുഷ്കരവുമായ തപസ് അനുഷ്ഠിച്ചു. അവൻ ആ തീവ്രതപസ്സിൽ നിരതനായിരിക്കെ, വിമാനസ്ഥനായി അതിദീപ്തിമാനായ ഒരു മഹായോഗി അവന്റെ അടുക്കൽ വന്നു।

Verse 4

त्रसरॆणुसमे शुद्धे विमानॆ सूर्यसन्निभे । परमाणुप्रमाणेन पुरुषस्तत्र दीप्तिमान् ॥ ७.४ ॥

ത്രസരേണുവിനോളം അളവുള്ള, ശുദ്ധവും സൂര്യസന്നിഭവുമായ ആ വിമാനത്തിൽ, പരമാണുവിനോളം അളവുള്ള ഒരു ദീപ്തിമാൻ പുരുഷൻ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 5

सोऽब्रवीद् रैभ्य किं कार्यं तपश्चरसि सुव्रत । एवमुक्त्वा दिवो भूमिं मापयामास वै पुमान् ॥ ७.५ ॥

അവൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സുവ്രതനായ റൈഭ്യാ! എന്ത് കാര്യമെന്നു കരുതി നീ തപസ് അനുഷ്ഠിക്കുന്നു? ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് ആ പുരുഷൻ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയെ അളക്കാൻ തുടങ്ങി।

Verse 6

तत्रापि रथपञ्चाभं विमानं सूर्यसन्निभम् । युगपद् ब्रह्मभुवनं व्याप्नुवन्तं ददर्श सः ॥ ७.६ ॥

അവിടെയും അവൻ പഞ്ചവിധ ദീപ്തിയാൽ പ്രകാശിക്കുന്ന, സൂര്യസദൃശമായ വിമാനം കണ്ടു; അത് ഒരേ സമയം ബ്രഹ്മലോകത്തെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതായും അവൻ ദർശിച്ചു।

Verse 7

ततः स विस्मयाविष्टो रैभ्यः प्रणतिपूर्वकम् । पप्रच्छ तं महायोगिन् को भवान् प्रब्रवीतु मे ॥ ७.७ ॥

അപ്പോൾ വിസ്മയത്തിൽ മുങ്ങിയ റൈഭ്യൻ ആദ്യം നമസ്കരിച്ചു ആ മഹായോഗിയോട് ചോദിച്ചു—“ഭവാൻ ആരാണ്? ദയവായി എനിക്ക് പറയുക.”

Verse 8

पुरुष उवाच । अहं रुद्रादवरजो ब्रह्मणो मानसः सुतः । नाम्ना सनत्कुमार इति जनलोके वसाम्यहम् ॥ ७.८ ॥

പുരുഷൻ പറഞ്ഞു—“ഞാൻ രുദ്രനേക്കാൾ ഇളയവൻ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ മാനസപുത്രൻ. സനത്കുമാരൻ എന്നതാണ് എന്റെ നാമം; ഞാൻ ജനലോകത്തിൽ വസിക്കുന്നു.”

Verse 9

भवतः पार्श्वमायातः प्रणयेन तपोधन । धन्योऽसि सर्वथा वत्स ब्रह्मणः कुलवर्धनः ॥ ७.९ ॥

ഹേ തപോധനാ! നീ സ്നേഹത്തോടെ എന്റെ സമീപത്തേക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു. വത്സാ, നീ സർവ്വഥാ ധന്യൻ—ബ്രഹ്മാവിന്റെ കുലം വർധിപ്പിക്കുന്നവൻ.

Verse 10

रैभ्य उवाच । नमोऽस्तु ते योगिवर प्रसीद दयां मह्यं कुरुषे विश्वरूप । किमत्र कृत्यं वद योगिसिंह कथं हि धन्योऽहमुक्तस्त्वया च ॥ ७.१० ॥

റൈഭ്യൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ യോഗിവരാ, നമസ്കാരം. പ്രസന്നനാകണമേ; ഹേ വിശ്വരൂപാ, എനിക്കു കരുണ ചെയ്യണമേ. ഹേ യോഗിസിംഹാ, ഇവിടെ ചെയ്യേണ്ടത് എന്തെന്ന് പറയുക; കൂടാതെ നിങ്ങൾ എന്നെ അഭിസംബോധന ചെയ്തതുകൊണ്ട് ഞാൻ എങ്ങനെ ധന്യൻ?”

Verse 11

सनत्कुमार उवाच । धन्यस्त्वमेव द्विजवर्यमुख्य यद् वेदवादाभिरतः पितॄंश्च । प्रीणासि मन्त्रव्रतजप्यहोमैर्गयां समासाद्य तथाऽन्नपिण्डैः ॥ ७.११ ॥

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! നീ സത്യത്തിൽ ധന്യൻ; വേദപാഠത്തിൽ നിരതനായി പിതൃകളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു. ഗയയിൽ എത്തി മന്ത്രവ്രതം, ജപം, ഹോമം എന്നിവയാലും അന്നപിണ്ഡാർപ്പണങ്ങളാലും നീ അവരുടെ തർപ്പണം ചെയ്യുന്നു.

Verse 12

शृणुष्व चान्यं नृपतिर्बभूव विशालनामास पुरीं विशालाम् । उवास धन्यो धृतिमानपुत्रः स्वयं विशालाधिपतिर्द्विजाग्र्यान् । पप्रच्छ पुत्रार्थममित्रसाह - स्ते ब्राह्मणाश्चोचुरदीनसत्त्वाः ॥ ७.१२ ॥

ഇനി മറ്റൊരു കഥ കേൾക്കുക—വിശാലൻ എന്നൊരു രാജാവ് ഉണ്ടായിരുന്നു; വിശാലാ എന്ന മഹാനഗരത്തിൽ അവൻ വസിച്ചു. അവൻ ധന്യനും ധൃതിമാനുമായിരുന്നെങ്കിലും പുത്രഹീനൻ; വിശാലയുടെ അധിപതിയായി ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരെ സമീപിച്ച് പുത്രപ്രാപ്തിയെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു. ആ ബ്രാഹ്മണർ അചഞ്ചലചിത്തത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 13

ऋगत्वा गयामन्नदानैरनेकैः । ध्रुवं सुतस्ते भविता नृपीश सुसंप्रदाता सकलक्षितीशः ॥ ७.१३ ॥

ഹേ രാജാധിരാജാ! ഗയയിൽ ചെന്നു അനേകം അന്നദാനങ്ങൾ ചെയ്താൽ നിശ്ചയമായി നിനക്ക് പുത്രൻ ഉണ്ടാകും; അവൻ മഹാദാനിയും സമസ്ത ഭൂമിയുടെ അധിപതിയും ആയിരിക്കും.

Verse 14

इतीरितो ब्राह्मणैः स प्रहृष्टो राजा विशालाधिपतिः प्रयत्नात् । आगत्य तेन प्रवरेण तीर्थे मघासु भक्त्याऽथ कृतं पितॄणाम् ॥ ७.१४ ॥

ബ്രാഹ്മണർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ വിശാലയുടെ അധിപതിയായ ആ രാജാവ് അത്യന്തം ഹർഷിച്ചു. തുടർന്ന് പരിശ്രമത്തോടെ ആ ശ്രേഷ്ഠ തീർത്ഥത്തിൽ എത്തി, മഘാ നക്ഷത്രകാലത്ത് ഭക്തിയോടെ പിതൃകർമ്മം നിർവഹിച്ചു.

Verse 15

पिण्डप्रदानं विधिना प्रयत्नाददद्वियत्यूत्तममूर्तयस्तान् । पश्यन् स पुंसः सितपीतकृष्णानुवाच राजा किमिदं भवद्भिः । उपेक्ष्यते शंसत सर्वमेव कौतूहलं मे मनसि प्रवृत्तम् ॥ ७.१५ ॥

വിധിപ്രകാരം പരിശ്രമത്തോടെ അവർ പിണ്ഡപ്രദാനം ചെയ്യുമ്പോൾ, രാജാവ് അത്യുത്തമ തേജസ്സുള്ള ആ പുരുഷന്മാരെ കണ്ടു—ചിലർ ശ്വേതവർണ്ണം, ചിലർ പീതവർണ്ണം, ചിലർ കൃഷ്ണവർണ്ണം. അവരെ കണ്ട രാജാവ് പറഞ്ഞു—“നിങ്ങൾ എന്തിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു? എല്ലാം പറയുക; എന്റെ മനസ്സിൽ വലിയ കൗതുകം ഉണർന്നിരിക്കുന്നു.”

Verse 16

सीता उवाच । अहं सीतस्ते जनकोऽस्मि तात नाम्ना च वृत्तेन च कर्मणा च । अयं च मे जनको रक्तवर्णो नृशंसकृद् ब्रह्महा पापकामी ॥ ७.१६ ॥

സീത പറഞ്ഞു—ഞാൻ സീതയാണ്; മകനേ, നാമത്താലും സ്വഭാവത്താലും കർമത്താലും ഞാൻ തന്നെയാണ് നിന്റെ പിതാവ്. ഇവൻ എന്റെ ജനകൻ, രക്തവർണ്ണൻ—നൃശംസകൃത്യക്കാരൻ, ബ്രാഹ്മണഹന്തകൻ, പാപകാമി.

Verse 17

अधीश्वरो नाम परः पिता ऽस्य कृष्णो वृत्त्या कर्मणा चापि कृष्णः । एतेन कृष्णेन हताः पुरा वै जन्मन्यनेके ऋषयः पुराणाः ॥ ७.१७ ॥

ഇവന്റെ പരമപിതാവ് ‘അധീശ്വരൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; സ്വഭാവത്താലും കർമത്താലും അവൻ ‘കൃഷ്ണൻ’ തന്നെയാണ്. ഈ കൃഷ്ണൻ പൂർവകാലത്ത് ഒരു ജന്മത്തിൽ അനേകം പുരാതന ഋഷിമാരെ വധിച്ചു.

Verse 18

एतौ मृतौ द्वावपि पुत्र रौद्र- मवीचिसंज्ञं नरकं प्रपन्नौ । अधीश्वरो मे जनकः परोऽस्य कृष्णः पिता द्वावपि दीर्घकालम् । अहं च शुद्धेन निजेन कर्मणा शक्रासनं प्रापितो दुर्लभं ततः ॥ ७.१८ ॥

മകനേ, ആ രണ്ടുപേരും മരിച്ച ശേഷം ഭയാനകമായ ‘അവീചി’ എന്ന നരകത്തിൽ പതിച്ചു. എന്റെ ജനകൻ പരമ അധീശ്വരൻ; അവന്റെ പിതാവ് കൃഷ്ണൻ—ഇരുവരും ദീർഘകാലം (അവിടെ ആയിരുന്നു). എന്നാൽ ഞാൻ എന്റെ ശുദ്ധ കർമത്താൽ ദുർലഭമായ ശക്രാസനം പ്രാപിച്ചു.

Verse 19

त्वया पुनर्मन्त्रविदा गयायां पिण्डप्रदानेन बलादिमौ च । मेलापितौ तीर्थपिण्डप्रदान-प्रभावतो मे नरकाश्रितावपि ॥ ७.१९ ॥

മന്ത്രവിദനായ നീ ഗയയിൽ പിണ്ഡപ്രദാനം ചെയ്ത് ബല മുതലായ ആ രണ്ടുപേരെയും വീണ്ടും ഒന്നിപ്പിച്ചു; തീർത്ഥത്തിന്റെയും പിണ്ഡദാനത്തിന്റെയും പ്രഭാവത്താൽ നരകത്തിൽ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന എന്റെ ആ രണ്ടുപേര്ക്കും പോലും (മോചനം/ശമനം) ലഭിച്ചു.

Verse 20

पितॄन् पितामहांस्तत्र तथैव प्रपितामहान् । प्रीणयामीति तत्तोयं त्वया दत्तमरिंदम ॥ ७.२० ॥

‘അവിടെ ഞാൻ പിതൃകളെയും പിതാമഹന്മാരെയും പ്രപിതാമഹന്മാരെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു’ എന്നു മനസ്സിൽ ധരിച്ചു, ഹേ അരിന്ദമ, ആ ജലം നീ അർപ്പിച്ചു.

Verse 21

तेनास्मद्युगपद्य्योगो जातो वाक्येन सत्तम । तीर्थप्रभावाद् गच्छामः पितृलोकं न संशयः ॥ ७.२१ ॥

ഹേ സത്തമാ, നിന്റെ വചനത്താൽ ഞങ്ങൾക്ക് ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ യോഗം (ബന്ധം) ഉത്ഭവിച്ചു. ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ ഞങ്ങൾ പിതൃലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു—സംശയമില്ല.

Verse 22

अत्र पिण्डप्रदानेन एतौ तव पितामहौ । दुर्गतावपि संसिद्धौ पापकृद्विकृतिं गतौ ॥ ७.२२ ॥

ഇവിടെ പിണ്ഡപ്രദാനം ചെയ്തതുകൊണ്ട് നിന്റെ ഈ രണ്ടു പിതാമഹന്മാർ—ദുർഗതിയിൽ ആയിരുന്നാലും—സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു; പാപകർമ്മജന്യമായ വികൃതിയെ അതിക്രമിച്ചു.

Verse 23

तीर्थप्रभाव एषोऽस्मिन् ब्रह्मघ्नस्यापि तत्सुतः । पुतः पिण्डप्रदानेन कुर्यादुद्धरणं पुनः ॥ ७.२३ ॥

ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവം ഇങ്ങനെ: ബ്രഹ്മഹത്യ ചെയ്തവന്റെ പുത്രനും പിണ്ഡപ്രദാനത്താൽ ശുദ്ധനായി, വീണ്ടും (പിതൃകളുടെ) ഉദ്ധാരണം ചെയ്യാൻ കഴിയും.

Verse 24

एतस्मात् कारणात् पुत्र अहमेतौ विगृह्य वै । आगतोऽस्मि भवन्तं वै द्रष्टुं यास्यामि साम्प्रतम् । एतस्मात् कारणाद् रैभ्य भवान् धन्यो मयोच्यते ॥ ७.२४ ॥

“ഈ കാരണത്താൽ, മകനേ, ആ രണ്ടുപേരെയും നേരിട്ട് ഞാൻ വന്നിരിക്കുന്നു; ഇപ്പോൾ നിന്നെ കാണാൻ പോകുന്നു. ഈ കാരണത്താൽ തന്നേ, ഹേ റൈഭ്യ, നീ എന്റെ വാക്കിൽ ധന്യനെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു.”

Verse 25

सकृद् गयाभिगमनं सकृत्पिण्डप्रदापनम् । दुर्लभं त्वं पुनर्नित्यमस्मिन्नेव व्यवस्थितः ॥ ७.२५ ॥

ഗയയിലേക്കൊരു പ്രാവശ്യം പോകുന്നതും ഒരിക്കൽ പിണ്ഡപ്രദാനം ചെയ്യുന്നതും സുലഭം; എന്നാൽ നീ—നിത്യവും ഇവിടെ തന്നേ നിലകൊള്ളുന്നവൻ—ദുർലഭൻ.

Verse 26

किमनु प्रोच्यते रैभ्य तव पुण्यमिदं प्रभो । येन साक्षाद् गदापाणिर्दृष्टो नारायणः स्वयम् ॥ ७.२६ ॥

ഹേ റൈഭ്യ പ്രഭോ! നിന്റെ ഈ പുണ്യത്തെക്കുറിച്ച് ഇനി എന്ത് പറയാം? അതിനാൽ സ്വയം ഗദാപാണിയായ നാരായണൻ സാക്ഷാത് ദർശിതനായി।

Verse 27

ततो गदाधरः साक्षादस्मिंस्तीर्थे व्यवस्थितः । अतोऽतिविख्याततमं तीर्थमेतद् द्विजोत्तम ॥ ७.२७ ॥

അതിന് ശേഷം ഗദാധരൻ സ്വയം ഈ തീർത്ഥത്തിൽ സാക്ഷാത് സ്ഥാപിതനായി. അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, ഈ തീർത്ഥം അത്യന്തം പ്രസിദ്ധമാണ്।

Verse 28

श्रीवराह उवाच । एवमुक्त्वा महायोगी तत्रैवान्तरधीयत । रैभ्योऽपि च गदापाणेर्हरेः स्तोत्रमथाकरोत् ॥ ७.२८ ॥

ശ്രീവരാഹൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹായോഗി അവിടെയേ തന്നെ അന്തർധാനം ചെയ്തു. തുടർന്ന് റൈഭ്യനും ഗദാപാണിയായ ഹരിക്കു സ്തോത്രം രചിച്ചു।

Verse 29

रैभ्य उवाच । गदाधरं विबुधजनैरभिष्टुतं धृतक्ष्ममं क्षुधितजनार्त्तिनाशनम् । शिवं विशालासुरसैन्यमर्दनं नमाम्यहं हतसकलाशुभं स्मृतौ ॥ ७.२९ ॥

റൈഭ്യൻ പറഞ്ഞു—വിബുധജനങ്ങൾ സ്തുതിക്കുന്ന ഗദാധരനേ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു; ഭൂമിയെ ധരിക്കുന്നവൻ, വിശപ്പുള്ളവരുടെ ആർ‍ത്തി നശിപ്പിക്കുന്നവൻ; ശിവസ്വരൂപൻ, വിശാല അസുരസൈന്യങ്ങളെ മർദ്ദിക്കുന്നവൻ—അവനെ സ്മരിച്ചാൽ സകല അശുഭവും നശിക്കുന്നു।

Verse 30

पुराणपूर्वं पुरुषं पुरुषाश्रितं पुरातनं विमलमलं नृणां गतिम् । त्रिविक्रमं धृतधरणिं बलिर्हं गदाधरं रहसि नमामि केशवम् ॥ ७.३० ॥

അന്തരംഗ ഭക്തിയോടെ ഞാൻ കേശവനെ നമസ്കരിക്കുന്നു—അവൻ ആദിപുരുഷൻ, സകല ജീവികളുടെ ആശ്രയം, പുരാതനൻ, നിർമലനും നിർദോഷനും, മനുഷ്യരുടെ പരമഗതി; അവൻ ത്രിവിക്രമൻ, ധരണിയെ ധരിച്ചവൻ, ബലിയെ നമിപ്പിച്ചവൻ, ഗദാധരൻ।

Verse 31

सुशुद्धभावं विभवैरुपावृतं श्रियावृतं विगतमलं विचक्षणम् । क्षितीश्वरैरपगतकिल्बिषैः स्तुतं गदाधरं प्रणमति यः सुखं वसेत् ॥ ७.३१ ॥

അത്യന്തം ശുദ്ധഭാവമുള്ളവനും, വൈഭവങ്ങളാൽ ആവൃതനുമായും, ശ്രീയാൽ അലങ്കൃതനുമായും, മലരഹിതനും വിവേകിയുമായും, പാപമുക്തരായ ഭൂനാഥന്മാർ സ്തുതിക്കുന്ന ഗദാധരനെ യാർ പ്രണമിക്കുന്നുവോ, അവൻ സുഖത്തോടെ വസിക്കും।

Verse 32

सुरासुरैरर्च्चितपादपङ्कजं केयूरहाराङ्गद मौलिधारिणम् । अब्दौ शयानं च रथाङ्गपाणिनं गदाधरं प्रणमति यः सुखं वसेत् ॥ ७.३२ ॥

ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും അർച്ചിക്കുന്ന പാദപങ്കജമുള്ളവനും, കേയൂര-ഹാര-അംഗദ-മൗളി ധരിക്കുന്നവനും, സമുദ്രത്തിൽ ശയിക്കുന്നവനും, കൈയിൽ ചക്രം ധരിക്കുന്നവനുമായ ഗദാധരനെ യാർ പ്രണമിക്കുന്നുവോ, അവൻ സുഖത്തോടെ വസിക്കും।

Verse 33

सितं कृते त्रेतायुगेऽरुणं विभुं तथा तृतीये पीतवर्णमच्युतम् । कलौ घनालिप्रतिमं महेश्वरं गदाधरं प्रणमति यः सुखं वसेत् ॥ ७.३३ ॥

കൃതയുഗത്തിൽ അദ്ദേഹം ശ്വേതവർണ്ണൻ; ത്രേതായുഗത്തിൽ ആ വിഭു അരുണവർണ്ണൻ; മൂന്നാമത്തെ (ദ്വാപര) യുഗത്തിൽ അച്യുതൻ പീതവർണ്ണൻ. കലിയുഗത്തിൽ അദ്ദേഹം ഘനമേഘസമമായ ശ്യാമവർണ്ണൻ—മഹേശ്വരനായ ഗദാധരൻ. യാർ പ്രണമിക്കുന്നുവോ, അവൻ സുഖത്തോടെ വസിക്കും।

Verse 34

बीजोद्भवो यः सृजते चतुर्मुख-स्तथैव नारायणरूपतो जगत् । प्रपालयेद् रुद्रवपुस्तथान्तकृद् गदाधरो जयतु षडर्धमूर्तिमान् ॥ ७.३४ ॥

ഷഡർധമൂർത്തിയുള്ള ഗദാധരന് ജയം: ബീജോദ്ഭവ ചതുര്മുഖൻ (ബ്രഹ്മാവ്) ആയി സൃഷ്ടിക്കുന്നു; നാരായണരൂപത്തിൽ ലോകത്തെ പാലിക്കുന്നു; രുദ്രവപുവായി സംരക്ഷിക്കുന്നു; അന്തകൃദ്‌രൂപത്തിൽ സംഹാരം വരുത്തുന്നു।

Verse 35

सत्त्वं रजश्चैव तमो गुणास्त्रयस् त्वेतॆषु नान्यस्य समुद्भवः किल । स चैक एव त्रिविधो गदाधरो दधातु धैर्यं मम धर्ममोक्षयोः ॥ ७.३५ ॥

സത്ത്വം, രജസ്, തമസ്—ഇവയാണ് മൂന്ന് ഗുണങ്ങൾ; ഇവയ്ക്കപ്പുറം പ്രകടനത്തിന് മറ്റൊരു ഉദ്ഭവകാരണമില്ലെന്ന് പറയുന്നു. ആ ഒരേയൊരു ഗദാധരൻ ത്രിവിധമായി പ്രത്യക്ഷനാകുന്നു; ധർമ്മത്തിലും മോക്ഷത്തിലും എനിക്ക് ധൈര്യം നൽകട്ടെ।

Verse 36

संसारतोयार्णवदुःखतन्तुभिर्वियोगनक्रक्रमणैः सुभीषणैः । मज्जन्तमुच्चैः सुतरां महाप्लवे गदाधरो मामु दधातु पोतवत् ॥ ७.३६ ॥

ദുഃഖത്തിന്റെ നൂലിഴകളും വിരഹരൂപമായ മുതലകളുടെ ഭയങ്കര ചലനങ്ങളും നിറഞ്ഞ സംസാരജലാർണവത്തിന്റെ മഹാപ്ലാവത്തിൽ ഞാൻ കൂടുതൽ കൂടുതൽ മുങ്ങുമ്പോൾ, ഗദാധരൻ എന്നെ ഒരു തോണിപോലെ ഉയർത്തി താങ്ങി രക്ഷിക്കട്ടെ.

Verse 37

स्वयं त्रिमूर्तिः स्वमिवात्मनात्मनि स्वशक्तितश्चाण्डमिदं ससर्ज्ज ह । तस्मिञ्जलोत्थासनमार्यतेजसं ससर्ज्ज यस्तं प्रणतोऽस्मि भूधरम् ॥ ७.३७ ॥

സ്വയം ത്രിമൂർത്തിയായവൻ, തന്റെ സ്വശക്തിയാൽ തന്റെ ഉള്ളിലേ തന്നെയെന്നപോലെ ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡാണ്ഡം സൃഷ്ടിച്ചു; അതിനുള്ളിൽ ഉന്നത തേജസ്സുള്ള ജലോത്ഭവാസനം ഉൽപ്പാദിപ്പിച്ചവൻ—ആ ഭൂധരനോട് ഞാൻ പ്രണാമം ചെയ്യുന്നു.

Verse 38

मत्स्यादिनामानि जगत्सु केवलं सुरादिसंरक्षणतो वृषाकपिः । मुख्यस्वरूपेण समन्ततो विभुर्गदाधरो मे विदधातु सद्गतिम् ॥ ७.३८ ॥

ലോകത്തിൽ “മത്സ്യ” മുതലായ നാമങ്ങൾ ദേവാദികളുടെ സംരക്ഷണത്താൽ മാത്രം ഉണ്ടായ ഉപാധിനാമങ്ങളാണ്. മുഖ്യസ്വരൂപത്തിൽ സർവ്വത്ര വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന പരമപ്രഭു ഗദാധരൻ എനിക്ക് സദ്ഗതി നൽകട്ടെ.

Verse 39

श्रीवराह उवाच । एवं स्तुतस्तदा विष्णुर्भक्त्या रैभ्येण धीमता । प्रादुर्बभूव सहसा पीतवासा जनार्दनः ॥ ७.३९ ॥

ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ആ സമയത്ത് ബുദ്ധിമാനായ റൈഭ്യന്റെ ഭക്തിയാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട വിഷ്ണു, പീതാംബരധാരിയായ ജനാർദനൻ, പെട്ടെന്ന് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 40

शङ्खचक्रगदापाणिर्गरुडस्थो वियद्गतः । उवाच मेघगम्भीरधीर्वाक् पुरुषोत्तमः ॥ ७.४० ॥

ശംഖം, ചക്രം, ഗദ എന്നിവ കൈകളിൽ ധരിച്ച്, ഗരുഡാരൂഢനായി ആകാശമാർഗ്ഗത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച പുരുഷോത്തമൻ, മേഘഗംഭീരമായ ധീരവാണിയിൽ പറഞ്ഞു.

Verse 41

तुष्टोऽस्मि रैभ्य भक्त्या ते स्तुत्या च द्विजसत्तम । तीर्थस्नानेन च विभो ब्रूहि यत्तेऽभिवाञ्छितम् ॥ ७.४१ ॥

ഹേ റൈഭ്യാ! നിന്റെ ഭക്തിയാലും സ്തുതിയാലും, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, കൂടാതെ തീർത്ഥസ്നാനത്താലും ഞാൻ പ്രസന്നനാകുന്നു. ഹേ വിഭോ, പറയുക—നിനക്ക് അഭിലഷിതം എന്ത്?

Verse 42

रैभ्य उवाच । गतिं मे देहि देवेश यत्र ते सनकादयः । वसेयं तत्र येनाहं त्वत्प्रसादाद् गदाधर ॥ ७.४२ ॥

റൈഭ്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവേശാ! നിങ്ങളുടെ സനകാദി ഋഷികൾ വസിക്കുന്ന ആ ഗതി എനിക്ക് ദയചെയ്യുക. ഹേ ഗദാധരാ, നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ അവിടെ വസിക്കട്ടെ.

Verse 43

देव उवाच । एवमस्त्विति ते ब्रह्मन्नित्युक्त्वा ऽन्तरधी यत । भगवानपि रैभ्यस्तु दिव्यज्ञानसमन्वितः ॥ ७.४३ ॥

ദേവൻ പറഞ്ഞു—“എവമസ്തു.” ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അന്തർധാനം ചെയ്തു. റൈഭ്യനും ദിവ്യജ്ഞാനസമ്പന്നനായി (ആ നിലയിൽ) നിലകൊണ്ടു.

Verse 44

क्षणाद् बभूव देवेन परितुष्टेन चक्रिणा । जगाम यत्र ते सिद्धाः सनकाद्या महर्षयः ॥ ७.४४ ॥

ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ, ചക്രധാരിയായ ദേവൻ പരിപൂർണ്ണമായി പ്രസന്നനായതിനാൽ, സനകാദി സിദ്ധ മഹർഷികൾ ഉള്ള സ്ഥലത്തേക്ക് അവൻ പോയി.

Verse 45

एतच्च रैभ्यनिर्दिष्टं स्तोत्रं विष्णोर्गदाभृतः । यः पठेत् स गयां गत्वा पिण्डदानाद् विशिष्यते ॥ ७.४५ ॥

ഇത് റൈഭ്യൻ ഉപദേശിച്ച ഗദാധരനായ വിഷ്ണുവിന്റെ സ്തോത്രമാണ്. ഇത് പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ ഗയയിൽ പോയി പിണ്ഡദാനം ചെയ്തതിലും ശ്രേഷ്ഠമായ പുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു.